19Ақпан

Мұхтар Құл-Мұхаммед. Арғымақ, сені сақтадым...

Мұхтар Құл-Мұхаммед. Арғымақ, сені сақтадым...
ⒸOpen source

Қазақ баласының жылқы атаулыға елең етпейтіні сирек. Қылқұйрықтыға деген мұндай құрмет халқымызда қанмен, қанмен емес-ау сүйекке сіңіп, жанмен біткен қасиет болса керек.

Қиял шіркіннің көк дөненіне мініп, алыс-жақын тарихты есте жоқ ескі замандардан желден де жүйрік бүгінгі күнге дейін шолар болсақ аспанда ақбозат, көкбозаттар кісінеп, санаңда сағымға оранған сәйгүліктер жортады; тауды бұзып, тас қашаған дәуірден қалған белгі іздесең, ақтас, көктастардың бетінен таңбалы тұлпарлар қылаңдайды; қола қорытып, шойын құйған кездердегі құм басқан көне қоныстардан бабалар мұрасын аршысаң, қоладан құйылған қазанаттар шығады алдыңнан; сақ, сармат бабаларымыздың алтынды аптап, күмісті күптеп, мейманасы тасқан дәуірінен жеткен жәдігерлерден арғықазақтың алтын жалды арғымақтары арқырайды; көк тәңірге сыйынған көк түріктер тарихынан тамыр тартсаң, мұздай темір құрсанған батырлар мінген тұлпарлар ауыздығымен алысады; Алтын орда мемлекетін құрған кезеңге құлақ түрсең, Ақырғы теңізге аттанған дүлділдер дүбірін естисің; бабалардың тілі кәлимаға келіп, басы сәждеге тиген кезден сыр тартсаң, пейіштің пырақтары келеді көз алдыңа; ұлы далада Қазақ хандығын құрып, ұлт боп ұйысу жолына түскен ұлық кезеңге үңілсең, «абылайлап» ұран салған хан-батырлардың қазанаттары тұяғымен жер тарпиды; тасқа қашалып, теріге басылып, киізге өрнектеліп, ағашқа оймышталып, темірге нақышталған сансыз көп өнер туындыларынан саңлақтар суырылады.

Ей, ер қазақтың баласы, бүгінгі ұрпақтың тақымында тулаған небір ағылшын, ақалтеке, араб арғымақтарының үзеңгісін үздіре шіреніп, кеудеңді шалқақ, еңсеңді биік ұстап байтақ та бостан еліңе көз жіберші – не көреді екенсің: күміс жалды құлындар құлдыраңдап, белдеудегі биелердің желіні сыздайды; аламанға түсетін аттар тыпыршып, үйірін үйірген айғырлар азынайды.

Боз биелер байырқылағанда сен де дамылдап, құтты мешін үйіңе қарай қадам басқанда алдыңнан арсалаңдап шығар балаңды да «құлыным» деп еміренетініңді қайтерсің. Төрге озып, жарың ұсынған кесені қолыңа алсаң, сауға – қуат, ауруға – ем сапырылған сары қымыздың исі мұрныңды жарады; таңдайдан шығар бабалар сусынын сіміре жұтып, алдындағы табаққа қол созсаң, дертке – дауа, жанға – шипа қазы-қарта, жал-жая жатады төңкеріліп; бой жазылып, жан сергіген тұста домбыраға қол соқсаң, «қара жорға», «торы жорғалар» тайпалып, әуелетіп ән салсаң, «ақбақай», «маңмаңгер», «телқоңырмен» тарқатасың көңіл шерін.

Иә, қазақтың бар тірлігі адал жар, алмас қылыш, алғыр тазы, қыран бүркітпен қатар бабалардан қалған жеті қазынаның бірі һәм бірегейі қасиетті, қанатты тұлпарлармен бірігіп, біте қайнасып кеткен.

Бар ғұмырын арғымақтың жалында өткізген ата қазақ бар тарихын тұлпардың тұяғымен жазған.

Ұлтымызда оттан да ыстық ұғым бар, ол – Отан. Сол Отанның тағдыры сынға түскенде бабалар айтқан ұрпаққа аманат болған қастерлі ұран бар, ол – «аттан». Оның мағынасы «атқа қон», «атқа мін» екені шығар күндей шындық, атар таңдай ақиқат.

Өмірдің өзі – жалы күдірейген, кекілі төгілген, үзеңгілері сартылдап, ауыздықтары қаршылдаған небір қағылез бас, құйма тұяқ, бота тірсек, құлан құйрықты күлік мінгендердің аламан бәйгесі.

Бүкіл ғұмырын ат үстінде, арғымақ жалында өткізген, ана сүтімен ауызданып, жылқы сүтімен жетілген ер қазақтың барша азаматтарына әрдайым өмірдің аламан бәйгесінің алдында болуын тілеймін!

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту


  • 1 ай бұрын

    Мінсең ат, жүрсең қанат, жесең тамақ, қасиетіңнен айналдым жылқы баласы! Мұхтар ағаның жаны қазақ екені осындай мақаласынан көрінеді ғой. Керемет!

  • 1 ай бұрын

    Көз алдымнан сайын далада көсіліп шапқан үйір-үйір жылқылар елестеп кетті ғой. Жылқыны жазсақ осылай жазайықшы

  • 1 ай бұрын

    Мұхтар Құл-Мұхаммедті негізінен саясаттың адамы деп қабылдап келіп едім. бүгінге дейін. Осы жақында ғана көлемді еңбегін оқыдым. Қасым Қайсенов туралы. Оның алдында осы сайтқа әкесі туралы жазған үлкен шығармасын оқыдым. Енді міне, шағын болса да астарында айтары мол жазбасы жарияланып отыр. Осыдан кейін мен Мұхтар мырзаны негізінен саясатты деп емес, саясат пен шығармашылықтың туын бірдей көтеріп, екеуін де аса жоғары деңгейде желбіретіп жүрген ұлттың бағына туған оғлан деп танитын болдым. Жасай беріңдер, қзақтың атпал азаматтары!

1
ТҮРКСОЙ Халықаралық ұйымының дəстүрлі "Баспасөз сыйлығы" табысталды
18/02 22:27 0 55
2
Кастамону қаласында «Мағжан Жұмабаев жылы" салтанатты түрде  ашылды
18/02 22:24 0 72
3
Имамдарға келгенде пакетке салған бір жамбасты сөз қылатындар бар...
18/02 18:48 0 375
Үш жыл бұрын Қазақстанда адам өлтірген ер адам Ресейде ұсталды
18/02 18:45 0 186
Үндістандағы тойда жиырма шақты адам көз жұмды
18/02 18:15 0 292

Таныстырылғандар

Саяси тұтқын Макс Боқаев не себепті қатаң режимге ауыстырылды? (видео)
Саяси тұтқын Макс Боқаев не себепті қатаң режимге ауыстырылды? (видео)
Саяси тұтқын Макс Боқаев не себепті қатаң режимге ауыстырылды? (видео)
Әр-түрлі сылтаумен тәртіпті бұзды деген ескертулерді көбейтіп, М.Боқаевты бұдан да қатаң режимді түрмеге ауыстыру жоспары бар ма деп болжайды.
07/02/2018 11:06 2 912
Трамп өзіне қол шапалақтамағандарды сатқын деп атады
Трамп өзіне қол шапалақтамағандарды сатқын деп атады
Трамп өзіне қол шапалақтамағандарды сатқын деп атады
Трамп өзіне-өзі алты минут бойы қол шапалақтаған.
07/02/2018 12:18 0 638
Айдос Сарым. Аға, Әлі сенгім келмейді...
Айдос Сарым. Аға, Әлі сенгім келмейді...
Айдос Сарым. Аға, Әлі сенгім келмейді...
1997-ші жылдың аяғында бірімізді қазіргі Алматы қалалық әкімдігі отырған ғимаратта кабинетіңізге жинадыңыз.
11/02/2018 15:26 3 5297
Қастандықпен атылған Алтынбек Сәрсенбайұлын жақындары қабірі басында еске алды
Қастандықпен атылған Алтынбек Сәрсенбайұлын жақындары қабірі басында еске алды
Қастандықпен атылған Алтынбек Сәрсенбайұлын жақындары қабірі басында еске алды
Алтынбек Сәрсенбайұлын Алматыдағы Кеңсай қабірстанында жақындары, шәкірттері еске алды
11/02/2018 15:58 1 1989
Жаңа министр жұрт жадындағы жағымсыз бейнесін өзгерте ала ма?
Жаңа министр жұрт жадындағы жағымсыз бейнесін өзгерте ала ма?
Жаңа министр жұрт жадындағы жағымсыз бейнесін өзгерте ала ма?
Тамарадан қалған жұмысты тастай қылып атқаруға Мәдинаның шама-шарқы жете ме?
12/02/2018 09:25 15 5091
Мәсімов Қауіпсіздік кеңесіне хатшы бола ма?
Мәсімов Қауіпсіздік кеңесіне хатшы бола ма?
Мәсімов Қауіпсіздік кеңесіне хатшы бола ма?
Қауқары артып, жалы күдірейген органның хатшысы да соған лайық болып жатса несі айып?
12/02/2018 17:59 3 1512
ҚР СІМ Қытай қазақтарына байланысты Qamshy.kz сауалына жауап берді
ҚР СІМ Қытай қазақтарына байланысты Qamshy.kz сауалына жауап берді
ҚР СІМ Қытай қазақтарына байланысты Qamshy.kz сауалына жауап берді
Министрлік өкілдері Қытай үкіметімен түсінісуге тырысып жатқанын, бұл мәселені ерекше бақылауда ұстайтынын атап өтіпті.
13/02/2018 12:41 22 2787
Әбдірахманов Елбасыға СІМ-нің қызметі мен жоспарын баяндады
Әбдірахманов Елбасыға СІМ-нің қызметі мен жоспарын баяндады
Әбдірахманов Елбасыға СІМ-нің қызметі мен жоспарын баяндады
Кездесу барысында Қайрат Әбдірахманов Мемлекет басшысына Сыртқы істер министрлігінің қазіргі қызметі, алдағы кезеңге арналған жоспарлары жөнінде мәлімдеді.
14/02/2018 14:13 1 468
Өркен Кенжебек. Даниал Ахметов неге өтірік айтты?
Өркен Кенжебек. Даниал Ахметов неге өтірік айтты?
Өркен Кенжебек. Даниал Ахметов неге өтірік айтты?
Алтайдың әдемі табиғаты мен Семейде жарылған бомбаның орнын түсіріп алып, Марк Дакаскосқа екі ауыз сөйлетіп, БиБиСиден көрсеткеннен, қазақ рухани жаңғыра ма?
14/02/2018 15:40 14 2995
Римде Қазақстан-Италия Үкіметаралық жұмыс тобының отырысы өтті
Римде Қазақстан-Италия Үкіметаралық жұмыс тобының отырысы өтті
Римде Қазақстан-Италия Үкіметаралық жұмыс тобының отырысы өтті
25 жылда Италия республикасы еліміз үшін басты инвесторлардың біріне айналды.
16/02/2018 14:20 0 160
Қазақстан-Тәжікстан үкіметаралық комиссиясының 14-ші отырысы өтті
Қазақстан-Тәжікстан үкіметаралық комиссиясының 14-ші отырысы өтті
Қазақстан-Тәжікстан үкіметаралық комиссиясының 14-ші отырысы өтті
Отырысқа екі мемлекеттің тиісті министрліктер мен ведомстволарының, ұлттық компанияларының өкілдері қатысты.
16/02/2018 14:52 0 177
Ақордада ұлттық комиссияның кезекті отырысы өтті
Ақордада ұлттық комиссияның кезекті отырысы өтті
Ақордада ұлттық комиссияның кезекті отырысы өтті
Негізгі баяндамаларды О.Оразалин, А.Балаева, Д.Абаев, А.Мұхамедиұлы жасады.
16/02/2018 15:04 33 287
Алматыда БҰҰ кеңсесі ашылуына 25 толу мерейтойы атап өтілді
Алматыда БҰҰ кеңсесі ашылуына 25 толу мерейтойы атап өтілді
Алматыда БҰҰ кеңсесі ашылуына 25 толу мерейтойы атап өтілді
Біріккен Ұлттар Ұйымымен өзара іс-қимыл тәуелсіздіктің алғашқы күндерінен бастап Қазақстанның сыртқы саясатының басым бағыты болып табылады.
16/02/2018 16:17 0 244
Қоғамдық сананы жаңғырту бағдарламасы бойынша ұлттық комиссия отырысы өтті
Қоғамдық сананы жаңғырту бағдарламасы бойынша ұлттық комиссия отырысы өтті
Қоғамдық сананы жаңғырту бағдарламасы бойынша ұлттық комиссия отырысы өтті
Қоғамдық сананы жаңғырту бағдарламасын іске асыру жөніндегі ұлттық комиссияның кезекті отырысы болып өтті.
16/02/2018 17:23 38 1395
Қырғызстанның байланыс агенттігі Қазақстанға наразылығын білдірді
Қырғызстанның байланыс агенттігі Қазақстанға наразылығын білдірді
Қырғызстанның байланыс агенттігі Қазақстанға наразылығын білдірді
«Қазақстан тарапы олқылықтың көзін жою керек» делінген ведомства хабарламасында
17/02/2018 11:31 1 445