Жұбайымызды «жолдасым» деп атағанымыз дұрыс па?

Жұбайымызды «жолдасым» деп атағанымыз дұрыс па?
Ⓒislam.kz

Соңғы жылдары сөз қадірін білетін азаматтардың көңіліне қаяу түсіретін, бір қарағанда өзі елеусіздеу көрінгенмен, біздің қазақи болмысымызға жат бір әдет қалыптасты. Ол – жанындағы аяулы жан-жарын, жұбайын, зайыбын, Құдай қосқан қадірменді қосағын «жолдасым» деп таныстыру немесе айту. Бұны біздің халықтың көп еліктейтін, іргеміздегі көрші елдің «товарищ» сөзінің тікелей аудармасы десек те болады. Ол кезде бүкіл 15 республиканың халқы түгелімен бірін-бірі жолдас деп атады, бізде де солай қалыптасты. Алайда, оны орыстардың өзі де қабылдамады. Сол кезден «саған Тамбов «қасқыры» жолдас» деген кекесін сөз тіркесі қалды. Ал, қазақта «жолдас» сөзі уақытша серік деген мағына береді. Мысалы, жолға бірге шықтың, барар жеріңе жеткесін жөніңе кетесің. Жұмыстас әріптестер мен бірге оқитындар да бір-біріне жолдас. Олар бүгін бар, ертең жоқ. Себебі, жұмыс орынды жиі ауыстыру түк емес, оқу да сағыздай созылмайды. Бітіргесін әркім өз жөнімен кетеді. Ал, жұбайың (Құдай қосқан қосағың, жан-жарың, балаларыңның анасы, отбасыңның қамқоршысы) - өзіңмен бірге өмір жолына жұптаса аттанып, өле-өлгенше жаныңда болуға серттескен адам. Сонда ол саған қалайша «жолдас» болады.

Бұл Кеңес заманынан бері келе жатқан санадағы сарқыншақ. Ол кезде, «Жаңа қоғам орнатамыз» деп тектілікті білдіретін «мырза», «ханым» деген сөздерді жойып, бәрін бірыңғай сұп-сұр тобырға «жолдасқа» айналдырған.

Қазақстан ажырасудан алғашқы ондыққа кірдік деп хабарлайды «Алаш айнасы» (http://alashainasy.kz/tuit/kazakstan-ajyirasu-korsetksh-boyyinsha-algashkyi-ondyikka-krd-69853/), тағы бір газет «Мұсылман елдері арасында көш бастап тұрмыз» деп жазыпты.

Атам Қазақтың «Жақсы сөз, жарым ырыс» дегені осы болса керек. Алланың қалауы: не ойлап, не айтсаң сол болады. Алла  жақсылықты да, жамандықты да адамдардың пиғылына қарай  беремін деген. Өздеріңіз көріп отырғандай, «Құдай қосқан қосағым» кезінде ешкім ажырасқан жоқ, «жолдас» болдық ажырадық.

БІР-БІРІМІЗГЕ ЖАҚСЫ СӨЗ АЙТЫП, АЛЛАДАН ЖАҚСЫ ТІЛЕК ТІЛЕЙІК!

Қожырбайұлы Мұхамбеткәрім, Маңғыстау

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


  • 7 ай бұрын

    Жұбайы: жұбы-байы, күйеуі, еркегі, байы, қожайыны. Келіншегі еркелетіп, шалым дей салады. "Жолдас" - "ақыреттік жолдасым" -деген үлгіде ресми түрде құда-құдағилармен жөн біліс таныстықта айтылады. Жолдас сөзін негізінен ер адамдар достан кейінгі бағамда айтады. Иә, Кеңес дәуірінде жиналған жұртшылыққа қаратпа сөз тұрғысында орысша товарищи-дің баламасы ретінде "жолдастар" қолданылған.Сондай-ақ, нәресте ана құрсағынан дүниеге келгенде бірге түсетін шарананы да жолдас дейді. Адам жолға шыққандағы қасындағы серігі - жолдасы: Жолың болсын, Қыдыр Ата жолдасың болсын делінетіні содан. Өзбек ағайын, жолдасың Қазақ болсын деген тілек айтады екен. Қазекемді өте сенімді санаған ғой. Жолдас, жұбайы дегенді әйелдере телитіндерді аңдап жүрміз. Әйел ерінің зайыбы, келіншегі, қосақ жары, қосағы, ("қосағым әки қосағы" деп ер адамға айтуға болмайды) әйелі, қатыны - ақылды, білімдар әйелдерге айтылады. Бейімбет атамыздың әзіл-оспақ әңгімелерінде күлкі шақырар "жолдас қатын" сөзі жиі кездеседі.

    1
    «Ақ жолдың» жеңісі – Бөкейхановтың Санкт-Петерборда ескерткіш тақтасы орнатылатын болды
    17/10 17:34 0 45
    2
    Домбыраның құлағында ойнайтын жапондық Фуки Яги кім?
    17/10 17:12 0 135
    3
    «Тұңғышбайдың басынан түрлі жағдай өтпегенде, мұндай пьесаны осылайша ойнауы мүмкін емес еді»
    17/10 16:25 1 1258
    Бәсекеге қабілеттілік бойынша Қазақстанның әлемдік рейтингі қандай?
    17/10 15:59 0 222
    Сталин уақытында Қазақстанның шынайы тарихын жазған тарихшы
    17/10 15:48 0 163

    Таныстырылғандар

    Алматыда «Ұлттық терминжасам ұстанымдары: теория және практика» тақырыбында семинар-кеңес өтті
    Алматыда «Ұлттық терминжасам ұстанымдары: теория және практика» тақырыбында семинар-кеңес өтті
    Алматыда «Ұлттық терминжасам ұстанымдары: теория және практика» тақырыбында семинар-кеңес өтті
    Өз баяндамасын Өмірзақ Айтбайұлы «Өз тілімізге өзіміз ие болып, заңдылықтарын өзіміз жасауымыз керек», - деп қорытындылады.
    25/09/2018 16:31 0 1961
    Зейнеп Ахметованың журналиске "шалбар кигенсің" деп зекігені рас па?
    Зейнеп Ахметованың журналиске "шалбар кигенсің" деп зекігені рас па?
    Зейнеп Ахметованың журналиске "шалбар кигенсің" деп зекігені рас па?
    Зейнеп Ахметоваға хабарласқанымызда, шыны керек, қатты ашуланды. Шалбар үшін дау шығарып жүрген жастарға налыды.
    26/09/2018 16:55 0 7524
    Шоу-бизнес өкілдері онлайн түрде «права» алды
    Шоу-бизнес өкілдері онлайн түрде «права» алды
    Шоу-бизнес өкілдері онлайн түрде «права» алды
    Акцияға композитор әрі әнші-педагог Алтынбек Қоразбаев, әнші, актриса Айжан Нұрмағамбетова және т.б. өнер майталмандары қатысты.
    27/09/2018 23:01 0 1497
    Бала ломбардтағы кепіл емес һәм ұлының денесін елге қайтара алмай отырған ана көмек сұрайды
    Бала ломбардтағы кепіл емес һәм ұлының денесін елге қайтара алмай отырған ана көмек сұрайды
    Бала ломбардтағы кепіл емес һәм ұлының денесін елге қайтара алмай отырған ана көмек сұрайды
    Қайғысы мен күйініші араласқан ана ұлының өлі денесін ауруханадан шығарып, Қазақстанға қайтару үшін отандастарынан көмек сұрайды.
    28/09/2018 10:48 0 3378
    Ескі фотоның тарихы. Жапондық бала өз інісін өртеуге әкелді
    Ескі фотоның тарихы. Жапондық бала өз інісін өртеуге әкелді
    Ескі фотоның тарихы. Жапондық бала өз інісін өртеуге әкелді
    Бұл суретті 1945 жылы Жапонияда америкалық фототілші Джо О^Доннел түсірген.
    01/10/2018 12:38 0 7328
    Жаңаөзен оқиғасының белсендісі Мақсат Досмағамбетовті ақтық сапарға шығарып салды
    Жаңаөзен оқиғасының белсендісі Мақсат Досмағамбетовті ақтық сапарға шығарып салды
    Жаңаөзен оқиғасының белсендісі Мақсат Досмағамбетовті ақтық сапарға шығарып салды
    Жаңаөзенде 1-қазанда Жаңаөзен оқиғасына қатысты сотталып, жазасын өтеп шыққан белсенді Мақсат Досмағамбетовті жерледі
    02/10/2018 09:53 0 3280
    «24 жасымда өз атымды да жаза алмаймын»
    «24 жасымда өз атымды да жаза алмаймын»
    «24 жасымда өз атымды да жаза алмаймын»
    18 жыл бойы әркімнің қоластында жұмыс істеп, далада түнеп келген.
    03/10/2018 16:49 0 4514
    28 жастағы ер адам 4 жастағы баласын ұрып өлтірген  (видео)
    28 жастағы ер адам 4 жастағы баласын ұрып өлтірген (видео)
    28 жастағы ер адам 4 жастағы баласын ұрып өлтірген (видео)
    Алты баланың әкесі төрт жастағы баласы бұтына жіберіп қойғанын мойындамағаны үшін жұдырық жұмсаған.
    05/10/2018 11:39 0 16560
    Шерхан Мұртазаның соңғы өсиет сөзі (видео)
    Шерхан Мұртазаның соңғы өсиет сөзі (видео)
    Шерхан Мұртазаның соңғы өсиет сөзі (видео)
    Бір-бірімізге қонақпыз. Дүние өтеді де кетеді, бірақ ақыры қандай болады? Соны ойлау үшін келіп жүрміз...
    10/10/2018 10:39 0 4543
    Шерағаңның шындығы...
    Шерағаңның шындығы...
    Шерағаңның шындығы...
    Халықтың тағдыры таразыға түсіп жатқанда маған жеке адамның амбициясы көк тиын.
    10/10/2018 13:30 0 1428
    Көкем көкке көтерілген күн...
    Көкем көкке көтерілген күн...
    Көкем көкке көтерілген күн...
    Ұлы жазушының жанындай жақсы көретін туған жері бір қайғылы хабардың тарайтынын сезгендей түнерген қабағын ашпады.
    10/10/2018 16:13 0 1273
    Астана әкімдері және Бақыт Сұлтанов
    Астана әкімдері және Бақыт Сұлтанов
    Астана әкімдері және Бақыт Сұлтанов
    Осыдан тура бір ай бұрын тағайындалған сегізінші әкім Сұлтанов мырзаның өмірбаянына көз жүгіртсек, әкімдіктерде істеп көрмеген екен.
    11/10/2018 10:26 0 2684
    Әлемде соңғы жылдары селфи жасаймын деп 300 адам жан тапсырған
    Әлемде соңғы жылдары селфи жасаймын деп 300 адам жан тапсырған
    Әлемде соңғы жылдары селфи жасаймын деп 300 адам жан тапсырған
    Халқының саны 300 миллионнан асқан АҚШ экстремалды селфимен күресті бастап кетті.
    11/10/2018 15:03 0 3077
    «Ұлтшылдан» неге жеріндік?
    «Ұлтшылдан» неге жеріндік?
    «Ұлтшылдан» неге жеріндік?
    Мәдениеттен жырақ жатқан қазақ секілді жұртты салғаннан көпшіл қыламын демей, әуелі ұлтшыл қылу керек
    11/10/2018 16:39 1 1779
    Танымал заңгер тегін құқықтық кеңес береді
    Танымал заңгер тегін құқықтық кеңес береді
    Танымал заңгер тегін құқықтық кеңес береді
    Анықтама үшін байланыс құралдары 8(7242)70-25-20, 87789255308.
    12/10/2018 11:26 0 905