Жарқанат құрлы жоқпыз ба?

Жарқанат құрлы жоқпыз ба?
Ⓒqamshy.kz

Жарқанат дегенде, бірден есімізге ұшатын, қорқынышты құс елестейді, ә?! Кішкентай балаңызен орманда келе жатып, бір жарқанат құлақ түбінен ұшып өте шықса, балаңыз қорыққаннан бірден сізге тығылары анық. Өйткені, ол жарқанатты зиянды құс деп түсінеді. Алайда, сол кезде жандарыңыздан жай ғана бір кішкентай торғай зу ете қалса, оның жарқанаттай үрей туғызбасы анық.

Жарқанат (лат. Microchiroptera) — қолқанаттылар отрядының бір тармағы. Олигоцен дәуірінен белгілі. Арктика, Антарктида және Мұхит аралдарынан басқа құрлықтарда кең тараған. Дүние жүзінде 20 тұқымдасқа бірігетін 700-дей түрі, ал Қазақстанда 3 тұқымдасы: тағатұмсықтылар, жалтыртұмсықтылар, иттұмсықтылар бар. Иттұмсықтылар түріне жататын кеңқұлақты жарқанат — Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген бар. Тері жамылғысында қоңыр және сұр түстері басым. Құлақ қалқанының жиегі дөңгелек емес. Көздері нашар көреді. Тырнақтары болмайды. 18 — 20 тісі бар, азу тістері бұдырлы. Туысын, түрін анықтауда тіс құрылысының, олардың орналасуының үлкен маңызы бар. Жарқанаттардың есту мүшесі жақсы жетілген. Кеңістікте өзі шығаратын жоғарғы жиіліктегі ультрадыбыстарды (40 — 80 кГц), сондай-ақ, адам естімейтін, төменгі жиіліктегі инфрадыбыстарды (12 кГц) қайта қабылдау арқылы бағдарланады. Жарқанат ұя салмайды, үңгірлерді, ағаш қуыстарын, үй, құрылыс шатырларын, жарқабақтардағы құс індерін мекендейді. Күндіз жеке не топтанып, бастарын төмен салбыратып, аяқтарымен тасқа, ағашқа, жарға жабысып демалады. Кешкі ымыртта және түнде жемтігін қалықтап ұшып жүріп, тасадан тосын шабуыл жасап, шап беріп аулайды. Әр түрлі омыртқасыздар, әсіресе, түн жәндіктерімен қоректенеді. Қазан — қараша айларында қысқы ұйқыға кетеді. Бұл кезде Жарқанаттардың дене температурасы қоршаған орта температурасынан 1 — 2°С-қа ғана жоғары болады. Наурыз — сәуір айларында оянады. Ал қыс жылы болған жылдары қысқы ұйқыға кетпейді. Жарқанат табиғи жағдайда 20 — 25 жылдай тіршілік етеді. Жылына бір рет көбейіп, жалқы кейде егіз табады. Балалары анасына жабысып өмір сүріп, бір айдан соң өз бетінше ұша бастайды. Жарқанаттар әр түрлі зиянды жәндіктермен қоректеніп, ауыл шаруашылығы және орман шаруашылықтарына пайда да келтіреді (дереккөз: Уикипедия).

Жер бетінде жарқанаттардың шамамен мыңға жуық түрі кездеседі. Осылардың тек үш түрі ғана кейір жануарлардың қанын сорады. Тарихта адамға шабуыл жасаған кездері болған емес. 8-9 см бойымен жарқанаттың бір малды сұлатып түсіретіндей көлемді мөлшерде қан соруы мүмкін емес. Жарқанаттардан сонша қорқудың қажеті жоқ. Қайта олар мейірімді жаратылыс иесі. Рақымы шексіз Жаратушы Иеміз осы бір тұрпаты он сантиметрлік жаратылысқа тамаша мейірімділік дарытқан. Мәселен, бір ұрғашы жарқанат балапанын дүниеге әкеле сала өліп кетсе, қасындағы басқа ұрғашы жарқанаттар дереу бір жерге жиналады. Олар жаңа туған балапан жарқанатқа бар қамқорлығын жасап, өз балапандарынан кем қылмай өсіреді екен.

Кейде адам баласы да осы тілсіз жаратылыс иелерінен үлгі алса деп ойлаймын...

Ұсынған: Мақпал Сембай

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Ұлтынан, тілінен мақұрым қалған қазақстандық әжей өз-өзін іздеп жүр
    21/02 13:48 0 2
    2
    Алматыда екі жігіт 35 жастағы әйелді буындырып, тонын шешіп алып кеткен (видео)
    21/02 12:28 0 908
    3
    Түрікмен полициясы әйелдердің көлік жүргізу куәлігін тартып алып жатыр (видео)
    21/02 12:17 0 140
    Туыстарына әскери өмірдің ұнағанын айтқан сарбаз өз-өзін атып өлтірген
    21/02 12:05 0 266
    "Жануарларды азаптап, өнер көрсететін цирк қажет емес" – қоғам белсенділері
    21/02 11:52 0 160

    Таныстырылғандар

    Өтірік неге керек шын болмаса...
    Өтірік неге керек шын болмаса...
    Өтірік неге керек шын болмаса...
    «Өлгеніңді жасырарсың, көмгенде қайтерсің» демекші  мұның жалған екенін халық күнделікті өмірде көріп жүр емес пе?
    Аудио тыңдау
    14/02/2019 18:00 0 499
    "Көп балалы аналардың қолына қаржы беріп, бизнеске баулу керек..."
    "Көп балалы аналардың қолына қаржы беріп, бизнеске баулу керек..."
    "Көп балалы аналардың қолына қаржы беріп, бизнеске баулу керек..."
    Қазір елде көп балалы аналар мәселесі қызу талқыға түсіп жатқан кез
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 09:31 0 1257
    Астана әкімі көп балалы отбасыларды қолдау мәселесін өзі бақыламақ
    Астана әкімі көп балалы отбасыларды қолдау мәселесін өзі бақыламақ
    Астана әкімі көп балалы отбасыларды қолдау мәселесін өзі бақыламақ
    Соңғы мәліметтер бойынша, бүгінгі таңда Астанада 4 және одан да көпбала тәрбиелеп отырған 10095 отбасы тұрады.
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 12:43 0 520
    "Көп балалы аналардың балаларын тегін курсқа шақырамын" (видео)
    "Көп балалы аналардың балаларын тегін курсқа шақырамын" (видео)
    "Көп балалы аналардың балаларын тегін курсқа шақырамын" (видео)
    Адамның қолына балық ұстап бергеннен, балықты қалай аулау керектігін үйреткен жақсы.
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 15:22 0 1081
    Жапон суретшісінің елді қаратқан ерекше суреттерін көрдіңіз бе?
    Жапон суретшісінің елді қаратқан ерекше суреттерін көрдіңіз бе?
    Жапон суретшісінің елді қаратқан ерекше суреттерін көрдіңіз бе?
    Адам ақыл иесі болған соң, кез келген сезім атаулыны жүрек арқылы өткізіп, не мінезімен, не шығармасымен, не әлдебір туындысымен көрсетіп жатады.
    Аудио тыңдау
    16/02/2019 10:24 0 781
    «Нұр Отанның» бастамасымен бірыңғай әлеуметтік терезе жүйесі іске қосылды
    «Нұр Отанның» бастамасымен бірыңғай әлеуметтік терезе жүйесі іске қосылды
    «Нұр Отанның» бастамасымен бірыңғай әлеуметтік терезе жүйесі іске қосылды
    Қазіргі таңда партияның еліміз бойынша 230-ға жуық қабылдау бөлмесі бар
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 19:46 0 2016
    Әлемдегі ең үздік 15 туристік нысанның алыстан түсірілген көріністері (фото)
    Әлемдегі ең үздік 15 туристік нысанның алыстан түсірілген көріністері (фото)
    Әлемдегі ең үздік 15 туристік нысанның алыстан түсірілген көріністері (фото)
    Әлемдегі адамзатты өзіне шақыратын ерекше нысандардың алыстан түсірілген көріністері
    Аудио тыңдау
    16/02/2019 10:23 0 669
    Әбу Наср әл-Фарабидің «Қайырымды қаласы» дұрыс зерттелді ме?
    Әбу Наср әл-Фарабидің «Қайырымды қаласы» дұрыс зерттелді ме?
    Әбу Наср әл-Фарабидің «Қайырымды қаласы» дұрыс зерттелді ме?
    Әбу Наср әл-Фараби (Оған Алланың рақымы болсын!) осы кітапты жазуды Бағдадта бастаған еді.
    Аудио тыңдау
    16/02/2019 13:42 0 506
    Еркегі қатыннан жаман, қатыны шатылған заман...
    Еркегі қатыннан жаман, қатыны шатылған заман...
    Еркегі қатыннан жаман, қатыны шатылған заман...
    Жақсысы атылған заман
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 09:59 0 2707
    Ауғандардың тұтқынына түскен совет сарбазы: Ресейге ешқашан қайтқым келмейді (видео)
    Ауғандардың тұтқынына түскен совет сарбазы: Ресейге ешқашан қайтқым келмейді (видео)
    Ауғандардың тұтқынына түскен совет сарбазы: Ресейге ешқашан қайтқым келмейді (видео)
    Өлгісі келмеген совет сарбазы тұтқынға түскеннен кейін Ислам дінін қабылдап, "Талибан" атты радикалды топтың қатарында болған.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 11:22 1 6676
    Өзінің сұрықсыз өмірін 305 мың долларға сатқан австралиялықтың оқиғасы (фото)
    Өзінің сұрықсыз өмірін 305 мың долларға сатқан австралиялықтың оқиғасы (фото)
    Өзінің сұрықсыз өмірін 305 мың долларға сатқан австралиялықтың оқиғасы (фото)
    Йен Ашер бақытты отбасын құрып, сүйікті іспен айналысуды армандаған қарапайым азамат еді. Алайда екеуінде де азаматтың жолы болмайды.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 15:43 0 546
    ІІМ қызметкерлеріне көркем әдебиет пен президентің кітаптарын оқу міндеттелді (видео)
    ІІМ қызметкерлеріне көркем әдебиет пен президентің кітаптарын оқу міндеттелді (видео)
    ІІМ қызметкерлеріне көркем әдебиет пен президентің кітаптарын оқу міндеттелді (видео)
    Ресми деректерге сүйенетін болсақ, кітапханалар ішкі істер басқармалары мен бөлімдерінде ашылатын болады.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 18:16 0 294
    Бауыржан Байбек: Көлікті жарыса айдағысы келетіндер қаланың сыртына барыңдар
    Бауыржан Байбек: Көлікті жарыса айдағысы келетіндер қаланың сыртына барыңдар
    Бауыржан Байбек: Көлікті жарыса айдағысы келетіндер қаланың сыртына барыңдар
    Бүгін Алматы қаласының әкімі Бауыржан Байбек мегаполис халқының алдында есеп берді
    Аудио тыңдау
    20/02/2019 12:59 0 885
    Данэлия Төлешова The World's Вest шоуының екінші кезеңінде жеңіске жетті (видео)
    Данэлия Төлешова The World's Вest шоуының екінші кезеңінде жеңіске жетті (видео)
    Данэлия Төлешова The World's Вest шоуының екінші кезеңінде жеңіске жетті (видео)
    "Мен жаңа жұлдыз баланың пайда болғанын сездім", - деді қазылар алқасының мүшесі Ру Пол.
    Аудио тыңдау
    21/02/2019 10:46 0 433
    Түрікмен полициясы әйелдердің көлік жүргізу куәлігін тартып алып жатыр (видео)
    Түрікмен полициясы әйелдердің көлік жүргізу куәлігін тартып алып жатыр (видео)
    Түрікмен полициясы әйелдердің көлік жүргізу куәлігін тартып алып жатыр (видео)
    Басшың надан  болса, халқың қайтіп  адам болады?!
    21/02/2019 12:17 0 140