Жарқанат құрлы жоқпыз ба?

Жарқанат құрлы жоқпыз ба?
Ⓒqamshy.kz

Жарқанат дегенде, бірден есімізге ұшатын, қорқынышты құс елестейді, ә?! Кішкентай балаңызен орманда келе жатып, бір жарқанат құлақ түбінен ұшып өте шықса, балаңыз қорыққаннан бірден сізге тығылары анық. Өйткені, ол жарқанатты зиянды құс деп түсінеді. Алайда, сол кезде жандарыңыздан жай ғана бір кішкентай торғай зу ете қалса, оның жарқанаттай үрей туғызбасы анық.

Жарқанат (лат. Microchiroptera) — қолқанаттылар отрядының бір тармағы. Олигоцен дәуірінен белгілі. Арктика, Антарктида және Мұхит аралдарынан басқа құрлықтарда кең тараған. Дүние жүзінде 20 тұқымдасқа бірігетін 700-дей түрі, ал Қазақстанда 3 тұқымдасы: тағатұмсықтылар, жалтыртұмсықтылар, иттұмсықтылар бар. Иттұмсықтылар түріне жататын кеңқұлақты жарқанат — Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген бар. Тері жамылғысында қоңыр және сұр түстері басым. Құлақ қалқанының жиегі дөңгелек емес. Көздері нашар көреді. Тырнақтары болмайды. 18 — 20 тісі бар, азу тістері бұдырлы. Туысын, түрін анықтауда тіс құрылысының, олардың орналасуының үлкен маңызы бар. Жарқанаттардың есту мүшесі жақсы жетілген. Кеңістікте өзі шығаратын жоғарғы жиіліктегі ультрадыбыстарды (40 — 80 кГц), сондай-ақ, адам естімейтін, төменгі жиіліктегі инфрадыбыстарды (12 кГц) қайта қабылдау арқылы бағдарланады. Жарқанат ұя салмайды, үңгірлерді, ағаш қуыстарын, үй, құрылыс шатырларын, жарқабақтардағы құс індерін мекендейді. Күндіз жеке не топтанып, бастарын төмен салбыратып, аяқтарымен тасқа, ағашқа, жарға жабысып демалады. Кешкі ымыртта және түнде жемтігін қалықтап ұшып жүріп, тасадан тосын шабуыл жасап, шап беріп аулайды. Әр түрлі омыртқасыздар, әсіресе, түн жәндіктерімен қоректенеді. Қазан — қараша айларында қысқы ұйқыға кетеді. Бұл кезде Жарқанаттардың дене температурасы қоршаған орта температурасынан 1 — 2°С-қа ғана жоғары болады. Наурыз — сәуір айларында оянады. Ал қыс жылы болған жылдары қысқы ұйқыға кетпейді. Жарқанат табиғи жағдайда 20 — 25 жылдай тіршілік етеді. Жылына бір рет көбейіп, жалқы кейде егіз табады. Балалары анасына жабысып өмір сүріп, бір айдан соң өз бетінше ұша бастайды. Жарқанаттар әр түрлі зиянды жәндіктермен қоректеніп, ауыл шаруашылығы және орман шаруашылықтарына пайда да келтіреді (дереккөз: Уикипедия).

Жер бетінде жарқанаттардың шамамен мыңға жуық түрі кездеседі. Осылардың тек үш түрі ғана кейір жануарлардың қанын сорады. Тарихта адамға шабуыл жасаған кездері болған емес. 8-9 см бойымен жарқанаттың бір малды сұлатып түсіретіндей көлемді мөлшерде қан соруы мүмкін емес. Жарқанаттардан сонша қорқудың қажеті жоқ. Қайта олар мейірімді жаратылыс иесі. Рақымы шексіз Жаратушы Иеміз осы бір тұрпаты он сантиметрлік жаратылысқа тамаша мейірімділік дарытқан. Мәселен, бір ұрғашы жарқанат балапанын дүниеге әкеле сала өліп кетсе, қасындағы басқа ұрғашы жарқанаттар дереу бір жерге жиналады. Олар жаңа туған балапан жарқанатқа бар қамқорлығын жасап, өз балапандарынан кем қылмай өсіреді екен.

Кейде адам баласы да осы тілсіз жаратылыс иелерінен үлгі алса деп ойлаймын...

Ұсынған: Мақпал Сембай

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Мәулен Әшімбаев Жамбыл облысында жол апатынан қаза тапқандарға көңіл айтты
    20/04 14:08 0 360
    2
    Алматы-Ташкент автожолында ірі көлік апаты болды: қаза тапқандар бар
    20/04 12:02 0 204
    3
    "Субарумен" соғысқан мопедтегі жігіттердің халі мүшкіл
    20/04 11:50 0 176
    Желдеткіш зауытындағы кайдзен жүйесі: бонус беретін берекелі бизнес
    20/04 00:01 0 333
    Оразаға дайындығың қалай?
    19/04 17:46 0 752

    Таныстырылғандар

    Н.Ноғаев қариялар үйі жөнінде: «Бұл – біздің дәстүрімізде жоқ, қоғамымызда ешқашан болмаған нәрсе»
    Н.Ноғаев қариялар үйі жөнінде: «Бұл – біздің дәстүрімізде жоқ, қоғамымызда ешқашан болмаған нәрсе»
    Н.Ноғаев қариялар үйі жөнінде: «Бұл – біздің дәстүрімізде жоқ, қоғамымызда ешқашан болмаған нәрсе»
    Н.Ноғаев қариялар үйі жөнінде: «Бұл – біздің дәстүрімізде жоқ, қоғамымызда ешқашан болмаған нәрсе»
    10/04/2019 19:31 0 525
    Қостанай қаласында 2 оқушы қызды көлік қағып кетті (видео 18+)
    Қостанай қаласында 2 оқушы қызды көлік қағып кетті (видео 18+)
    Қостанай қаласында 2 оқушы қызды көлік қағып кетті (видео 18+)
    Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, оқушы қыздардың миына зақым келген.
    11/04/2019 10:05 0 723
    Тоқаев Ақтау қаласына не үшін барды?
    Тоқаев Ақтау қаласына не үшін барды?
    Тоқаев Ақтау қаласына не үшін барды?
    Бұл туралы президенттің баспасөз хатшысы Берік Уәли хабарлады
    11/04/2019 18:00 0 2817
    Әлемдегі ең үлкен ұшақ алғаш рет әуеге көтерілді
    Әлемдегі ең үлкен ұшақ алғаш рет әуеге көтерілді
    Әлемдегі ең үлкен ұшақ алғаш рет әуеге көтерілді
    Microsoft компаниясын құрушылардың бірі ұшақты сонау 2011 жылы орбитаға жер серіктерін жеткізетін ұшақ ретінде ойлап тапқан екен.
    14/04/2019 10:10 0 1224
    40 жастағы ер адамды жүк көлігі қағып өлтірді (видео)
    40 жастағы ер адамды жүк көлігі қағып өлтірді (видео)
    40 жастағы ер адамды жүк көлігі қағып өлтірді (видео)
    Mercedes-Benz Sprinter 40 жастағы ер адамды қағып кетті
    15/04/2019 09:23 0 1419
    Абай Серғазиев: 19 жасымда Кипрде бизнес аштым
    Абай Серғазиев: 19 жасымда Кипрде бизнес аштым
    Абай Серғазиев: 19 жасымда Кипрде бизнес аштым
    800 долларды үш айда 31 мың долларға айналдырған кәсіпкер құпиясы.
    15/04/2019 16:28 0 945
    Тоқаев пен Мирзиеев кездесуі: қазақ-өзбек шекарасы
    Тоқаев пен Мирзиеев кездесуі: қазақ-өзбек шекарасы
    Тоқаев пен Мирзиеев кездесуі: қазақ-өзбек шекарасы
    Әскери-техникалық, қорғаныс, шекара және келісімдік-құқықтық мәселелер сөз болды.
    15/04/2019 17:13 1 452
    Түркия: Жыл сайын 40 миллион турист
    Түркия: Жыл сайын 40 миллион турист
    Түркия: Жыл сайын 40 миллион турист
    Түркияға аса қызығушылық танытатындардың көшін ресейліктер, немістер мен ағылшындар бастап тұр
    15/04/2019 17:31 0 451
    Адамзат туралы айтары бар ерекше 17 ескерткіш
    Адамзат туралы айтары бар ерекше 17 ескерткіш
    Адамзат туралы айтары бар ерекше 17 ескерткіш
    "Өмірдегі ең бастысы — лайк», "Әйелдің күшін басшылықта біліңдер. Оның өзіндік құны бар"
    15/04/2019 17:32 0 1166
    "Президент айтты екен деп Ұлттық банк базалық сыйақыны түсіре салмайды"
    "Президент айтты екен деп Ұлттық банк базалық сыйақыны түсіре салмайды"
    "Президент айтты екен деп Ұлттық банк базалық сыйақыны түсіре салмайды"
    Ұлттық банкке Тоқаевтың «базалық мөлшерлемені түсір» деген тапсырмасын орындау қиынға түсетін сыңайлы
    16/04/2019 09:19 0 1536
    Париждегі Құдай-Ана ғибадатханасының орнына мешіт салынуы мүмкін
    Париждегі Құдай-Ана ғибадатханасының орнына мешіт салынуы мүмкін
    Париждегі Құдай-Ана ғибадатханасының орнына мешіт салынуы мүмкін
    Мәлімдемеде жаңа нысан Париждегі христиандар мен мұсылмандар арасындағы "байланысты нығайтуға" себеп болады делінген.
    16/04/2019 09:45 0 1133
    Дәстүрлі олимпиада жалғасын тапты
    Дәстүрлі олимпиада жалғасын тапты
    Дәстүрлі олимпиада жалғасын тапты
    С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінде журналистика мамандығы бойынша XI студенттік пән олимпиадасы өтуде.
    16/04/2019 11:23 0 181
    Наполеон таққа отырып, Жанна Д′арк ақталған Нотр-Дам туралы 7 қызықты дерек
    Наполеон таққа отырып, Жанна Д′арк ақталған Нотр-Дам туралы 7 қызықты дерек
    Наполеон таққа отырып, Жанна Д′арк ақталған Нотр-Дам туралы 7 қызықты дерек
    Бұл ғибадатханада 1804 жылы желтоқсан айында Наполеон таққа отырып, басына император тәжін киген еді.
    16/04/2019 13:07 0 1073
    Қазақстан ғылымы ауыр қазаға ұшырады
    Қазақстан ғылымы ауыр қазаға ұшырады
    Қазақстан ғылымы ауыр қазаға ұшырады
    Ғалым анамыздың отбасы мен туған-туыстарына қайғысына ортақтаса отырып көңіл айтамыз
    18/04/2019 12:19 0 4348
    Желдеткіш зауытындағы кайдзен жүйесі: бонус беретін берекелі бизнес
    Желдеткіш зауытындағы кайдзен жүйесі: бонус беретін берекелі бизнес
    Желдеткіш зауытындағы кайдзен жүйесі: бонус беретін берекелі бизнес
    Жұмысшының уақыты бағаланып, еңбекақысы желінбейді бұл жүйеде.
    20/04/2019 00:01 0 333