Юань долларды халықаралық нарықтан құлатуы әбден мүмкін

Юань долларды халықаралық нарықтан құлатуы әбден мүмкін
Ⓒqamshy.kz

Астанада өткен стратегиялық бастамалар форумында белгілі экономист-сарапшы  Олжас Құдайбергенов Қазақстан экономикасына қатысты бірқатар болжамдарды алға тартты. Соның бірі – болашақта халықаралық валюта ретінде юаньнің беделінің өсе бастайтыны сөз болды. Бұл ретте сарапшы маман «алдағы уақытта Қазақстан ғана емес, Орта Азия елдері сауда-саттық жасағанда юаньмен есеп айырысатын болады. Қытайдың мақсаты – төл ақшасын әлемдік валюта деңгейіне жеткізу. Бір жарым жылда әлемдік валюта резервіндегі юаньнің үлесі 1,87 пайызға өсті. Егер бұл қарқын сақталатын болса, Қытайдың валютасы алдағы екі жылда әлемдегі тегеурінді валютаға айналады» деді.

Жалпы, юаньның  беделі жайлы айтыла басталғалы біраз уақыт болды. «Ендігі бес жылда юань долларды ығыстырады» дейтін сарапшылар да бар.  «Барометр» талдау орталығының қаржыгері Арман Мусиннің айтуынша, юань қазірдің өзінде әлемдік валюта резервінде үшінші орында тұр. Бұған қатысты маман «болашақта Орта Азия елдері бойынша экспорт, импорт қарым-қатынасында  юаньмен төлем жасау жетілетін болса, доллардың әлем алдындағы беделі төмендеуі әбден мүмкін» дейді.

«2014 жылдан бастап көрші Ресей елі доллардан арылуға қатысты қадамдар жасап келеді. Сол тәрізді Испания, Италия, Грекия елдері де халықаралық төлем жасау барысында доллардан гөрі евро мен юаньді пайдалана бастағанына біраз болды. Макроэкономикалық көрсеткіштерді өсіру үшін келешекте бірқатар елдер доллардан бас тартуы ғажап емес. Бірақ АҚШ-тың бұған көнгісі жоқ. Халықаралық сарапшылардың өзі қазір қайта-қайта айналып соға беретін дағдарыстан құтылу үшін доллардан арылу керектігін баса айтып отыр.  Қазірде халықаралық есеп айырысуға юаньді енгізу жайы жиі айтылады. Юань қазір халықаралық резервтегі валюта ретінде үшінші орында тұр. Алдағы бес және сегіз жылда юаньнің беделіне қатысты жақсы болжамдар айтылып жүр. Сондықтан осы жылдар аралығында юань долларды ығыстыруы әбден мүмкін»,-деді қаржыгер Арман Мусин.

Қаржыгер айтып отырған деректерді сараласақ, расымен де юань халықаралық валюта резервінде доллар мен евродан кейінгі үшінші орынға шыққан. Біз бұл деректерді арнайы сызбаға салып көрсетуді жөн көрдік. Сызбада көрсетілгендей, халықаралық валюта резервінде доллардың көлемі 41,73 пайыз болса, евроның көлемі 30,93 пайыз. Ал юаньнің көлемі 10,92 пайыз.

юань

 

Ендеше әлемдік валюта резервінде 10,32 пайыздық көлемі бар юань ендігі бес жылдан кейін қалайша долларды басып оза алады?! Бұл ретте экономика ғылымының докторы,  профессор Жұмаділда Баяхметов әлемдік экономикада болып жатқан құбылыстардың өзі едел-жедел юанның беделін арттыра түсетінін айтып отыр.

«Деректерге жүгінсек, 2016-2017 жылдары тек Қазақстанның теңгесі ғана  емес, көптеген елдердің ұлттық валюталары құнын жоғалтты. Әзірбайжанның манаты, Арменияның драмы, Беларустің рублі, Қырғыздың сомы, тізе берсек ұлттық валюталары құнсызданған елдердің саны арта түсті. Бұл елдер қазір экономиканы долларға байлаудың тиімсіздігін ұқты. Сондықтан олар үшін долларға тәуелділіктен арылу маңызды болып отыр. Қазір әлем үшін дағдарыстан құтылудың мәні жаңа халықаралық валюта құралын ойлап табу болып отыр. Доллармен төлем жасау тек қана АҚШ үшін пайдалы болып отыр. Кейбір деректер доллармен берілген несие сыйақысының өзінен ғана Американың алты ай сайын 200 млрд доллар пайда көретінін растайды. Қазір әлем елдерінің валюталық қорының 40 пайызы доллармен сақталған. Долларға сұраныс көбейген сайын АҚШ-тың көретін пайдасы да арта бастайды. Халықаралық сауда мен халықаралық қаржы жүйесін құрап отырғандықтан АҚШ-қа әлемдік нарықта мұнай мен басқа ресуртарды сатып алуда көптеген жеңілдіктер қарастырылған. Сондықтан бұл арада өзге елдердің ұлттық валютасы құлап жатқанымен Американың қылы қисаймайды. Осыны ұққандықтан 2014 жылдан бері көптеген елдер валюта қорларына юань жинай бастады. Қытаймен сауда қарым-қатынасында доллармен емес, юаньмен төлем жасау үрдісі артты. Егер болашақта осындай қарқын артса, юань долларды басып оза алады»,- деді экономист-ғалым Жұмаділда Баяхметов.

Маман айтып отырған Қазақстанның теңгесінен бөлек, басқа да елдердің ұлттық валютасының құнсызданған көрсеткішін біз арнайы сызбамен көрсеттік. Деректер расымен де 2016-2017 жылдар аралығында біршама елдердің төл валютасы құнын жоғалтқанын айқындайды.

юань

Жалпы, мамандар әлемдік экономиканы болашақта үлкен өзгерістер күтіп отырғанын жоққа шығармады. Экономист-ғалым Жұмаділда Баяхметовтың байыптауынша, долларды ығыстырып, юаньға орын беру біздің теңгені де тегеурінді етпек. Сондықтан болашақта біз теңге-юань жұбына көбірек көңіл бөле бастаймыз.

«Келешекте экономикада үлкен өзгерістер болады. Қытай қазір Оңтүстік Шығыс Азия қауымдастығына мүше елдермен юаньмен сауда-саттық жасауды тереңдетіп жатыр. Тіпті қор биржасында юаньмен есеп айырысу қолға алына бастады. Болжам бойынша алдағы бес жылда юаньның толық конвертациясы қалыптасуы керек. Өйткені қазір юань-рубль жұбы да жақсы қалыптасып үлгерді. Ресей мен Қытай өзара сауда саттықта юаньмен және рубльмен төлем жасай бастады. Мұның өзі долларды ығыстыратын құбылыс. Теңге-юань жұбы да қалыптасып келеді. Қазақстан мен Қытай ұлттық валютада есеп айрысуды жолға қоя бастады. Сол тәрізді басқа да елдердің юаньға деген сұранысы артты. Сұраныс артқан сайын ол елдің валютасының құны да беки түседі. Қалай айтсақ та, әлемдік валютаны басып шығаратын АҚШ-тың айрықша құқыққа ие дәурені өтеді. Экономика заңына сәйкес долларды алмастыратын жаңа валюта келуі керек. Себебі жаһандық дағдарыстың әр үш жыл сайын қайта-қайта айналып соға беретінінен  әлем экономикасы шаршады. Ендігі бес жылда бұған қатысты халықаралық валюта қорының өзі нақты шешім қабылдайды. Сондықтан юань долларды халықаралық мінбеден ығыстыра алады деп айтуға толық негіз бар»,- деді ғалым Жұмаділда Баяхметов.

Қарлығаш Зарыққанқызы

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Оқушылардың жағдайы қалыпты, іс қатаң бақылауға алынды
    23/01 00:04 0 53
    2
    Әлімғазы Райымбеков, қазақтың Тайлағы: Ұят болса да ата дәстүрге қарсы шықтым
    22/01 16:51 0 1480
    3
    Бозымбаев бензиннің неге арзандап жатқанын түсіндірді
    22/01 16:37 0 268
    Жәнібек Әлімханұлы үш мықтыға сес көрсетті
    22/01 16:20 0 1931
    Қазақстан Венесуэланың кебін кие ме?
    22/01 14:53 0 547

    Таныстырылғандар

    "Алтын сейф" қайда сақталады?
    "Алтын сейф" қайда сақталады?
    "Алтын сейф" қайда сақталады?
    1930 жылдары әлемнің көптеген елдері өздерінің алтын қорларын АҚШ-қа сақтауға берген.
    Аудио тыңдау
    14/01/2019 09:11 0 1141
    Елбасы: Құдай бар жалғыз, одан басқа ешкім жоқ (видео)
    Елбасы: Құдай бар жалғыз, одан басқа ешкім жоқ (видео)
    Елбасы: Құдай бар жалғыз, одан басқа ешкім жоқ (видео)
    Осы жағына көңіл аудару керек
    Аудио тыңдау
    14/01/2019 17:53 1 1176
    Сағынтаев министр Қасымовтың жұмысын сынға алды
    Сағынтаев министр Қасымовтың жұмысын сынға алды
    Сағынтаев министр Қасымовтың жұмысын сынға алды
    Бақытжан Сағынтаев кезекті үкімет отырысы барысында министрлердің жұмысына көңілі толмай отырғанын айтты
    Аудио тыңдау
    15/01/2019 14:55 0 3965
    Азық-түліктің  сапасы нашарлап,  бағасы көтерілген. Үкімет қайда қарап отыр?
    Азық-түліктің сапасы нашарлап, бағасы көтерілген. Үкімет қайда қарап отыр?
    Азық-түліктің сапасы нашарлап, бағасы көтерілген. Үкімет қайда қарап отыр?
    Соңғы жылдары мектептердің асханаларында, көшедегі тамақ сататын орындардан уланып жатқандар, тіпті өліп қалғандар болды.
    Аудио тыңдау
    15/01/2019 16:02 0 676
    Ванганың 2019-ға болжамы: Адамзат қырыла бастайды
    Ванганың 2019-ға болжамы: Адамзат қырыла бастайды
    Ванганың 2019-ға болжамы: Адамзат қырыла бастайды
    Жалпы Ванга 2019 жылды сәтсіздікке душар ететін жыл деп атады.
    Аудио тыңдау
    15/01/2019 17:57 0 3263
    Қазақстандағы депозит қарапайым халыққа емес, банкке ғана тиімді
    Қазақстандағы депозит қарапайым халыққа емес, банкке ғана тиімді
    Қазақстандағы депозит қарапайым халыққа емес, банкке ғана тиімді
    Сақтап көбейтіп бер деп банкке салсаң пайызы аз. Несие алсаң пайыз көп.
    Аудио тыңдау
    16/01/2019 11:13 0 1515
    Мұсылмандар  қашаннан бері "крещение" жасап,  күнәдан тазаратын болған?
    Мұсылмандар қашаннан бері "крещение" жасап, күнәдан тазаратын болған?
    Мұсылмандар қашаннан бері "крещение" жасап, күнәдан тазаратын болған?
    Ттаза су адам денесінің кірін кетіруі мүмкін, бірақ "күнәсіз, пәк" қылып шығарады дегенді ешқандай санаға сыйдыру, көңілге қондыру мүмкін емес
    Аудио тыңдау
    17/01/2019 12:02 0 1105
    Денис Теннің өлімі: Сот үкімі шықты
    Денис Теннің өлімі: Сот үкімі шықты
    Денис Теннің өлімі: Сот үкімі шықты
    Алматыда қазақстандық мәнерлеп сырғанаушы Денис Теннің өліміне айыпты танылған үш күдіктіге сот үкімі шықты
    Аудио тыңдау
    17/01/2019 17:59 0 798
    Шетелдіктер бізді жарылқамайды. Шикі уранды шетке жібере беруді тоқтату керек
    Шетелдіктер бізді жарылқамайды. Шикі уранды шетке жібере беруді тоқтату керек
    Шетелдіктер бізді жарылқамайды. Шикі уранды шетке жібере беруді тоқтату керек
    Дүниежүзілік ядролық қауымдастықтың мәліметінше, 2020 жылға қарай әлемде жұмыс істеп тұрған 463 атом электор стансаларынан бөлек, 184 қосымша АЭС салынады
    Аудио тыңдау
    18/01/2019 10:23 1 829
    Қазақстандықтар 11  айда шетелге $7 млрд аударған
    Қазақстандықтар 11 айда шетелге $7 млрд аударған
    Қазақстандықтар 11 айда шетелге $7 млрд аударған
    Ал келіп түсетіні 2 миллиардқа да жетпейді.
    Аудио тыңдау
    19/01/2019 11:28 0 614
    Биыл қазақстандықтарға бір тиынды екі тиын ету аса маңызды
    Биыл қазақстандықтарға бір тиынды екі тиын ету аса маңызды
    Биыл қазақстандықтарға бір тиынды екі тиын ету аса маңызды
    Маман жұмыс істейтін айлық табысы бар қызметкерлерді үнемшіл болуға шақырып отыр.
    Аудио тыңдау
    21/01/2019 10:23 0 715
    Бұлар қашанғы "бүйтіп жіберіп" жүре береді?
    Бұлар қашанғы "бүйтіп жіберіп" жүре береді?
    Бұлар қашанғы "бүйтіп жіберіп" жүре береді?
    Бала кезімізде «бүйтіп» жіберу дегенді бұзақы балалардан үйреніп, үйге келгенде қайталап, әкемізден оңбай шапалақ жегенім бар.
    Аудио тыңдау
    21/01/2019 11:39 0 3784
    Жойылған халықтар аллеясы немесе жер бетіндегі соңғы ұбық
    Жойылған халықтар аллеясы немесе жер бетіндегі соңғы ұбық
    Жойылған халықтар аллеясы немесе жер бетіндегі соңғы ұбық
    Заурхан Золак – сондай қырғыннан, өз халқының қалай жойылғанын көзімен көрген жер бетіндегі соңғы ұбық
    Аудио тыңдау
    22/01/2019 09:51 0 2215
    Димаш атақ-даңқ туралы: Жанкүйерлерім мені мінсіз адам ретінде көреді, бірақ... (видео)
    Димаш атақ-даңқ туралы: Жанкүйерлерім мені мінсіз адам ретінде көреді, бірақ... (видео)
    Димаш атақ-даңқ туралы: Жанкүйерлерім мені мінсіз адам ретінде көреді, бірақ... (видео)
    Мені ешкім танымады. "Кім? Қайдан келді?" деген секілді сұрақтар жиі қойылды.
    Аудио тыңдау
    22/01/2019 12:41 0 1005
    Қазақстан Венесуэланың кебін кие ме?
    Қазақстан Венесуэланың кебін кие ме?
    Қазақстан Венесуэланың кебін кие ме?
    Сарапшылар Венесуэлаға саяси дағдарыстың XXI ғасырдың басында келгенін айтады
    Аудио тыңдау
    22/01/2019 14:53 0 547