Валюта алыпсатарлары да теңгеге қысым көрсетіп отыр

Валюта алыпсатарлары да теңгеге қысым көрсетіп отыр
Ⓒazattyq.org

Елімізде ұлттық валютамыз теңгенің құны тағы төмендеп кетті. Қор биржасындағы саудада  бір доллар қазір 384,68 тиыннан сатылуда. Алматыда  осы сәтті ұтымды пайдаланғысы келген валюта айырбастау орындарының біразы кешелі бері бір долларды 387 теңгеден асырып сатып жатыр. Сарапшылардың пайымдауынша, біздегі валюта айырбастау орындары әр кезде нарықта валюта бағамын көтеру арқылы «ойнап» әжептәуір табысқа кенелуде. Бұған қатысты экономист-сарапшы Арман Мусин «валюта алыпсатарларының бұл  әрекеті теңгеге айтарлықтай қысым көрсетіп отыр» дейді.

«Валюта алыпсатарлары  қазір  валюта бағамын өзгерту арқылы пайда тауып отыр. Долларды Ұлттық банк белгілеген бағамнан да жоғары қойып сататын валюта айырбастау пункттері бар. Валюта тәуекелін әдейі қабылдау оларға тән құбылыс. Қазір Ресейде рубльдің төмендеуіне осы валюта алыпсатарлары  айрықша ықпал етіп отыр. «Ресейде нарық үлкен, бізде ондай алыпсатарлар жоқ» дейтіндер бар. Бірақ сақтанғанымыз жөн. Білесіздер, 2014 жылдың ақпан айында теңге  құлдырап, бір доллардың құны 187 теңге болды. Сол кезде валюта алыпсатарлары айналымдағы долларды көбейтіп жіберді де, Ұлттық банк оны сатып ала берді. Осыдан барып доллардың айналыстағы көлемі артып теңге әлсіреген болатын. Қалай десек те, қазір теңгеге валюта алыпсатарларынан қысым бар. Валюта бағамын жоғарылатып, төмендетіп ойнау бізде қалыптасқан құбылыс. Кешеден бері валюта айырбастау орындарының арасында  бір долларды 387 теңгеге бағалағандары болды. Бұл арада ірі валюта алыпсатарларынан теңгені қорғайтын шаралар қарастырылуы керек. ТМД елдерінде, шет мемлекеттерде отырып алып кәсібін дөңгелетіп отырған валюта алыпсатарлары біз үшін қауіпті. 1992 жылы АҚШ-та «қаралы бейсенбі» орын алды ғой. Сол кезде АҚШ-тағы валюта алыпсатарлары биржадағы акциялардың құнын түсіріп жіберіп, АҚШ бір күнде 25 млрд доллар шығын көрген болатын. Бұл қазірше есептегенде - 320 млрд доллар. Сондықтан бізге болашақта «Валюта алыпсатарларына қатысты заңды да күшейтіп, мемлекеттік бақылауды реттеп алғанның да артығы жоқ»,- деді сарапшы маман Арман Мусин...

Жалпы, экономист-сарапшылар біздегі валюта алыпсатарлары «жау жағадан алғанда, бөрі етектен алады» дегеннің керін келтіріп отырғанын алға тартуда. Бұл ретте экономика ғылымының докторы, профессор Жұмаділда Баяхметовтың айтуынша, жуық арада «теңге қадамын нықтай түседі» деп айту қиын. Әлемдік экономикада қалыптасып отырған жағдайдың өзі мұны айқындап тұр.

Теңге

«Мәселен,  қазір Ресейде бір доллардың құны 69,52 рубль болып, орыс валютасы барынша әлсіреуде. Осы рубльдің құлдыруына да валюта алыпсатарларының өзіндің ықпалы бар. Ресейдің Орталық банкі бір доллар 65 рубль болады десе, валюта орындары ырыққа бағынбай долларды қымбаттата қояды. Сол тәрізді еліміздің Ұлттық экономика министрі Тимур Сүлейменов «бюджет бір долларды 370 теңге көлемінде бекітті» деген болатын.  Бізде Ұлттық банк бір бөлек бағам бекітеді. Валюта айырбастау орындары бір бөлек бағам енгізеді. Мысалы,  қазір Алматыда валюта айырбастау орындарында бір долларды 387 теңгеден сатып жатқандар бар. Ал бұл аралықта Ұлттық банк бір долларды 384,2 теңге деп бекіткен болатын.  Сондықтан бұл арада алыпсатарларға қатысты заңды қатайту керек»,-дейді ғалым Жұмаділда Баяхметов.

Қазір көптеген елдер нақ осы валюта алыпсатарларына қатысты заңды қатайтып жатқанын алға тартқан мамандар «бұл мәселеге бақылауды күшейту қажет» деседі.

Теңге

«Жалпы, кез келген бір елдің ұлттық валютасының құнын түсіруге  алыпсатарлық операциялардың көбейіп кетуі де ықпал етеді. Алдағы уақытта алыпсатарлық дүрлікпе мен айырбас курсының өзгерістерінің алдын-алу үшін Ұлттық банкке валюта нарығына жиі-жиі енуге тура келеді. Олай етпесек, қазір валюта нарығында жүрген алыпсатарлардың «жұлдызды сәті» туып тұр. Алыпсатарлар өздерінің бас пайдасын ойлайды. Олардың қайсыбірі шетелдерде, Ресейде, өзге ТМД елдерінде отырып алып кәсібін дөңгелетіп жүргендер.  Сондықтан Ұлттық банкке валюта нарығын реттеуге қатысты сауатты шешімдер қабылдап, Үкіметке заңға тағы бір мәрте өзгертулер мен толықтырудар енгізуге тура  келеді»,-дейді ғалым Жұмаділда Баяхметов.

Қарлығаш Сайлаубаева

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Балғынбек Имаш: Алла деп "Крещениеде" суға түскен, Мұсылманға мұнафиқ мінез келді
    20/01 23:22 0 252
    2
    Қазақстандық имамдар қанша жалақы алады?
    20/01 14:14 0 515
    3
    Жол ережесін бұзсаңыздар, полицияға "дәлеліңізбен келіспеймін" деп жазып беріңіз
    20/01 09:27 0 6958
    Өнертанушы ретінде атақты суретшілердің картиналарын қалай оңай ажыратуға болады?
    20/01 02:37 0 430
    Ширек ғасырда еркін күрестен бір әлем чемпионын баптауға жарамадық...
    19/01 15:38 0 1383

    Таныстырылғандар

    Оразалы Сәбден мемлекетті басқарудың жаңаша жобасы 5-тік спиральді ұсынды
    Оразалы Сәбден мемлекетті басқарудың жаңаша жобасы 5-тік спиральді ұсынды
    Оразалы Сәбден мемлекетті басқарудың жаңаша жобасы 5-тік спиральді ұсынды
    Қазақстанда экономиканы үкімет пен бизнес, яғни екі жақтық (мемлекеттік және жеке) серіктестік арқылы құратын үлгі қалыптасқан.
    Аудио тыңдау
    10/01/2019 16:59 0 966
    7 жылға сотталған жасөспірім: Мама, жыламашы, ауырып қаласың!
    7 жылға сотталған жасөспірім: Мама, жыламашы, ауырып қаласың!
    7 жылға сотталған жасөспірім: Мама, жыламашы, ауырып қаласың!
    Сотталушының шешесі алқа билерді қолымен нұсқап "сендерге сеніп едім" деді.
    Аудио тыңдау
    11/01/2019 10:00 0 12308
    Абзал Құспан: Шетелдікке шығатын қазақ қыздары үшін ондаған мың доллар қалыңмал талап ету керек
    Абзал Құспан: Шетелдікке шығатын қазақ қыздары үшін ондаған мың доллар қалыңмал талап ету керек
    Абзал Құспан: Шетелдікке шығатын қазақ қыздары үшін ондаған мың доллар қалыңмал талап ету керек
    Қазақтың қаракөз қызының шетелдіктер үшін құны бар. Заңгердің осы сөзі қазнетте қызу талқыға түсуде.
    Аудио тыңдау
    11/01/2019 12:32 0 2378
    Макс Боқаевтан сәлем...
    Макс Боқаевтан сәлем...
    Макс Боқаевтан сәлем...
    Белсенді Талғат Аян Facebook-тегі парақшасында түрмеде отырған Макс Боқаевтың сәлемін жариялады.
    Аудио тыңдау
    11/01/2019 16:40 1 2118
    Бізде неге бәрі “СРОЧНО”?
    Бізде неге бәрі “СРОЧНО”?
    Бізде неге бәрі “СРОЧНО”?
    Еуропа жүрдек пойыз секілді, ал біз пойыздың соңынан қуған атты адам іспеттіміз.
    Аудио тыңдау
    14/01/2019 10:31 0 1150
    Мөңке бидің айтқаны айдай келді: құны жоқ марапат шашылып жатыр, шашылып жатыр...
    Мөңке бидің айтқаны айдай келді: құны жоқ марапат шашылып жатыр, шашылып жатыр...
    Мөңке бидің айтқаны айдай келді: құны жоқ марапат шашылып жатыр, шашылып жатыр...
    Бай да, жарлы да, қатысы бар да, қатысы жоқ та тағып жатыр, тағып жатыр, тағып жатыр...
    Аудио тыңдау
    14/01/2019 11:06 1 7779
    Өлә-ә! «Зың» Ғабидолла «Вау» Ғабидоллаға айналды (видео)
    Өлә-ә! «Зың» Ғабидолла «Вау» Ғабидоллаға айналды (видео)
    Өлә-ә! «Зың» Ғабидолла «Вау» Ғабидоллаға айналды (видео)
    «Мы же смотрим и говорим – вау, Каждый человек хочет в жизни – вау»
    Аудио тыңдау
    14/01/2019 12:09 0 1995
    Бүгіннен бастап Алматыда асықпай 60-пен жүретін боламыз
    Бүгіннен бастап Алматыда асықпай 60-пен жүретін боламыз
    Бүгіннен бастап Алматыда асықпай 60-пен жүретін боламыз
    Алматының Саин және әл-Фараби көшелерінде сағатына 80 шақырым жылдамдықпен жүруге болмайды.
    Аудио тыңдау
    14/01/2019 15:34 0 840
    Қажымұқанның біз білмейтін ұрпақтары Францияда тұрады
    Қажымұқанның біз білмейтін ұрпақтары Францияда тұрады
    Қажымұқанның біз білмейтін ұрпақтары Францияда тұрады
    Қажымұқан атамыз өмірінде төрт рет үйленген.
    Аудио тыңдау
    15/01/2019 12:02 0 13633
    Ақырзаман жайлы жантүршігерлік 7 жайт
    Ақырзаман жайлы жантүршігерлік 7 жайт
    Ақырзаман жайлы жантүршігерлік 7 жайт
    Адамзаттың ақырына ақыл жетуі мүмкін.
    Аудио тыңдау
    15/01/2019 12:20 0 5902
    Тыйым салынған тағамдар: «Нұр Отан» мектеп асханаларын тексерді
    Тыйым салынған тағамдар: «Нұр Отан» мектеп асханаларын тексерді
    Тыйым салынған тағамдар: «Нұр Отан» мектеп асханаларын тексерді
    «Мектеп асханалары» партиялық жобасының  мерзімі шексіз,
    Аудио тыңдау
    15/01/2019 15:44 0 551
    Ванганың 2019-ға болжамы: Адамзат қырыла бастайды
    Ванганың 2019-ға болжамы: Адамзат қырыла бастайды
    Ванганың 2019-ға болжамы: Адамзат қырыла бастайды
    Жалпы Ванга 2019 жылды сәтсіздікке душар ететін жыл деп атады.
    Аудио тыңдау
    15/01/2019 17:57 0 2944
    "Әулиелер өлмейді, олар тірі..." Әулие деп кімді айтамыз?
    "Әулиелер өлмейді, олар тірі..." Әулие деп кімді айтамыз?
    "Әулиелер өлмейді, олар тірі..." Әулие деп кімді айтамыз?
    «Ислам» энциклопедиясында «Әулие - діни наным бойынша тірілердің тағдырына ықпал жасай алатын, қасиетті, киелі адамдар» деп анықтама берілген
    Аудио тыңдау
    17/01/2019 17:58 0 2056
    Қара орман қазағың сүйген есіл ерсің ғой. Бекем болыңыз!...
    Қара орман қазағың сүйген есіл ерсің ғой. Бекем болыңыз!...
    Қара орман қазағың сүйген есіл ерсің ғой. Бекем болыңыз!...
    Алланың ісіне амал бар ма?
    Аудио тыңдау
    17/01/2019 22:52 1 6227
    Көпбалалы ана: Жерге түсіңіз, Әбілқасымова ханым!
    Көпбалалы ана: Жерге түсіңіз, Әбілқасымова ханым!
    Көпбалалы ана: Жерге түсіңіз, Әбілқасымова ханым!
    Байлығы тасып тұрған мемлекетіме мен, көпбалалы ана 841 112 теңге қарызбын.
    Аудио тыңдау
    18/01/2019 18:06 0 14879