Үлкен тұрғындары АЭС-ті асыға күтуде. Неге?

Үлкен тұрғындары АЭС-ті асыға күтуде. Неге?
Ⓒrus.azattyq.org

Үстіміздегі жылдың сәуір айында Қазақстан президентінің Ресейге іссапары барысында Владимир Путин ресейлік технологиялармен атом электр станциясын салуға ұсыныс білдірген еді. Құрылысқа ыңғайлы орын ретінде 1980 жылдары гидроэлектр станциясын салу жоспарланған Алматы облысындағы Үлкен ауылы таңдалған-ды.

Үлкен ауылы 30 жыл бұрын Оңтүстік Қазақстан гидроэлектр станциясының құрылыс маңынан құрылған. Аталмыш аймақ қорқынышты фильмнің түсірілім алаңын еске салады: жартылай салынған нысандар, адамы жоқ көшелер, өсімдік өспейтін тұзды алаңқайлар.

Уағында Үлкен ауылында 10 мыңнан астам адам тұрып, сол жерде жұмыс істеген. Кейін кеңес үкіметі тараған кезде, адамдар ГЭС салынбайтынын түсініп, басқа жаққа қоныс аудара бастады. Қазір Үлкенде барар жер, басар тауы жоқ, шарасыз адамдар ғана қалған.

Үлкенде жоспарланған ірі құрылыстардың жолы болмайды.

1984 жылы бұл аймақта ГЭС салу мәселесі қарастырылып, тіпті, алғашқы құрылыс нысандары да бой көтере бастаған еді. Артынша Кеңес үкіметі тарап, жоба жоба күйінде қалды.

2007 жылы Қазақстан билігі аталмыш зонада Балқаш Жылу электр станциясын салуды көздеді. Тіпті, 2012 жылы "Балқаш ЖЭС" АҚ мен Engineering Company Limited компаниясы келісімшартқа қол қойған. Бірақ біелгісіз жағдайда бұл келісімшарт 2016 жылы күшін жойды.

Өмір сүруге болады...

Үлкеннен Алматыға шағын автобустар аптасына екі бағытта үш рет қатынайды. Қалаға таңертеңгі уақытта жету үшін жолаушылар түн жарымында жолға шығуға мәжбүр. Алматыға дейін 360 шақырым болса, аудан орталығы Ұзынағашқа дейін де осы шамалас қашықтық.

Сапарлас серігіміз Николай "Біз қайда бет алсақ та, жол азабын тартамыз" деп әңгіме бастады. Бұл кезде біздің автобус тас жолдағы тесіктиерден "аяғын" әзер алып жүріп келеді.

- Құдай бетін әрі қылсын, егер кімде-кім қатты ауырса, біз оны Приозерскіге (Қарағанды облысындағы қала, Үлкенге 130 шақырым жерде. Ред.) немесе Балқашқа алып баратын шығармыз. Балқашқа дейін де шамамен 350 шақырым жер, бірақ ол жақтың жолы жақсы, - дейді Николай жолсерік.

Ішек-қарынымыздың орынын алмастырған автобуста әңгімелесіп отырып, ауылға да келіп қалдық. Халқы тығыз орналасқан, тіршілігі қайнап жататын ауылдың еңсесі сұлық көрінді. Тіпті, тұрғындары тастап кеткен ескі елді-мекенге қаттырақ ұқсайды. Қаңырап тұрған көпқабатты үйлер, қабырғасы күйреген аласа нысандар, балалар ойнайтын бос алаңқайлар...

Жергілікті тұрғындар өздерінің өмір дағдысына еті үйреніп кеткендері байқалады. Сырттан келген адамға да шағым айтып жатқандары шамалы. Соған қарағанда, "көзіңмен бақыла да, іштей түсіне бер" дегені-ау, шамасы?!

Жергілікті билік барлық мәселені бірден шешуге қауқарсыз, әрине. Тұрғындардың атуынша, әкім – қарапайым азамат. Қарапайымдылығы сонша, жасаған ісі берген уәдесінің қолына су құя алмайды екен-мыс.

Халық не десе де, барлық жоспарлар өз кезегімен жүзеге асуда. Тұрғындар алғашқы медициналық көмек алу үшін ұйымдастырылған амбулатория, азық-түлік дүкендері, асханалар мен дәріханалар, мектеп және балқашқа балық аулай келгендер ат байлайтын қонақ үй бар мұнда.

"Негізі, өмір сүруге болады, - дейді тұрғындар. – Шынын айтқанда, біз үйреніп кеттік".

Үлкен ауылының әкімдігі кезінде орталыққа айналуы тиіс орында тұр. Әкімдік нысанынан кейінгі үй – ауылдың ең шеткі нүктесі. Мемлекеттік мекеме бұрынғы жатақханада екен. Маңдайшада ілінген мемлекеттік Ту ғана нысанның атын айғақтап тұрғандай.

Әкім қызметіндегі азамат – Болаттай Рахымовпен біз тура есік алдында жолықтық. Микрофон мен камераны байқаған әкім сұхбат беруге бірден ыңғай білдірді. Соған қарағанда, АЭС салу қауесеті шыққалы бері бұл жерге журналистер табаны көп тиіп, басшыны сұхбатқа мықтап үйреткен секілді.

Бұл жерде бұрын ештеңе болмаған. Қазір үш балық зауыты жұмыс жасап тұр. Оның екеуінде еурономер (өнімнің еуропалық нарықта сатылуына құқық беретін стандарт. Ред.) бар. Қазір станция маңында 80 адам, балық зауыттарында 200 адам жұмыс жасайды. Жамбыл облысында барит өндірілуде, сол жерде 50 адам, ал цемент зауытында 50 адам жұмыспен қамтылған. Қалғандары ауысыммен басқа қалаларда жұмыс жасайды, - дейді Үлкен ауылының әкімі Болаттай Рахымов.

Ал ауыл тұрғындары бұл құрылыстың жоба күйінде емес, із жүзінде жүзеге асуын асыға күтуде. Олардың айтуынша, аймақта АЭС салынса, оларға жұмыс табылып, жол түсіп, әлеуметтік ахуал жақсарар еді-мыс.

Петр ТРОЦЕНКО

Аударған: Әділет МӘДЕНИЕТ

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


  • 3 апта бұрын

    Ет комбинатыда қойларды союға серкелер бастап кіргізіп жіберетінін көпшілік біледі. Сол қойлар сияқты бұлар да қарнымыз тойып қалар деп далбасалап жүр ғой.

    1
    Жаңа емле ережелеріндегі кемшіліктер
    20/05 14:52 0 0
    2
    Зеленский “кет” деді. Кетті!
    20/05 14:38 0 32
    3
    Huawei смартфондарында Android операциялық жүйесінің жаңартулары тоқтатылады
    20/05 14:22 0 59
    Псевдосалафизммен күресте исламды жақсы білетін тарихшыларды алға шығару керек!
    20/05 14:16 0 11
    Зеленский: Суретім еш жерде ілінбеуі тиіс. Президент табынатын икона емес
    20/05 14:13 0 178

    Таныстырылғандар

    Ақмола облысы әкімінің орынбасары қаза тапқан жол апатының видеосы пайда болды (видео)
    Ақмола облысы әкімінің орынбасары қаза тапқан жол апатының видеосы пайда болды (видео)
    Ақмола облысы әкімінің орынбасары қаза тапқан жол апатының видеосы пайда болды (видео)
    Жол жиегінде тұрған жол жөндеуші техникаға барып соқтығысқан
    Аудио тыңдау
    15/05/2019 16:32 0 11205
    Депутат "Өз ойым" бағдарламасына қатысты пікір білдірді
    Депутат "Өз ойым" бағдарламасына қатысты пікір білдірді
    Депутат "Өз ойым" бағдарламасына қатысты пікір білдірді
    "Атын шығару үшін жер өртеуге" дейін баратын теріс пиғылы жұртшылықтың орынды ашу-ызасын туғызды
    Аудио тыңдау
    15/05/2019 17:53 0 484
    Ақтауда әйел көйлегін киген ер адамды полиция құрықтады (видео)
    Ақтауда әйел көйлегін киген ер адамды полиция құрықтады (видео)
    Ақтауда әйел көйлегін киген ер адамды полиция құрықтады (видео)
    Куәгерлердің айтуы бойынша, желіде танымал болған көйлектегі азамат бірнеше рет әуесқойлар камерасының нысанасына іліккен.
    Аудио тыңдау
    16/05/2019 04:09 0 1330
    Бауыржан Байбек Instagram әлеуметтік желісінде ресми парақшасын ашты
    Бауыржан Байбек Instagram әлеуметтік желісінде ресми парақшасын ашты
    Бауыржан Байбек Instagram әлеуметтік желісінде ресми парақшасын ашты
    Бауыржан Байбек алдағы уақытта Алматы қаласын дамытуға бағытталған жоспарларымен бөлісіп, қала билігінің тыныс-тіршілігімен таныстырмақ.
    Аудио тыңдау
    16/05/2019 12:33 0 142
    Тікұшақ өзенге құлады (видео)
    Тікұшақ өзенге құлады (видео)
    Тікұшақ өзенге құлады (видео)
    Журналисттің парақшасына салған видеода тікұшақтың су бетінде айналып тұрып, өзенге құлап кеткені анық көрінеді.
    Аудио тыңдау
    16/05/2019 12:49 0 374
    Қасым-Жомарт Тоқаев Армения Президентімен кездесті: Қандай мәселелер талқыланды?
    Қасым-Жомарт Тоқаев Армения Президентімен кездесті: Қандай мәселелер талқыланды?
    Қасым-Жомарт Тоқаев Армения Президентімен кездесті: Қандай мәселелер талқыланды?
    Армен Саркисян тараптардың экономикалық байланысын арттыруда Астана қаржы орталығының маңызы зор екенін айтты.
    Аудио тыңдау
    16/05/2019 13:00 0 363
    Қытай АҚШ-ты жойып жіберетін жойқын қару жасамақ
    Қытай АҚШ-ты жойып жіберетін жойқын қару жасамақ
    Қытай АҚШ-ты жойып жіберетін жойқын қару жасамақ
    Қытай АҚШ-қа қарсы күресті бастады
    Аудио тыңдау
    16/05/2019 13:49 0 1131
    Статистика комитеті Қазақстандағы халық санының нақты дерегін жариялады
    Статистика комитеті Қазақстандағы халық санының нақты дерегін жариялады
    Статистика комитеті Қазақстандағы халық санының нақты дерегін жариялады
    2018 жылғы 1 сәуірмен салыстырғанда халық саны 235,8 мың адамға немесе 1,3%-ға өсті...
    Аудио тыңдау
    17/05/2019 10:42 0 1170
    Түркістан қаласы шығыстық үлгіде жаңарады
    Түркістан қаласы шығыстық үлгіде жаңарады
    Түркістан қаласы шығыстық үлгіде жаңарады
    Қазір кесененің жанында жаяу жүргіншілер аллеясының құрылысы басталды...
    Аудио тыңдау
    17/05/2019 14:36 0 329
    13 жасар тележүргізушінің өліміне кім кінәлі?
    13 жасар тележүргізушінің өліміне кім кінәлі?
    13 жасар тележүргізушінің өліміне кім кінәлі?
    Құзырлы орган мәліметі бойынша, 13 жастағы Құтжан Бағлан жол жиегінде велосипедпен келе жатып жол апатына ұшыраған.
    Аудио тыңдау
    18/05/2019 14:28 0 4563
    8 жылға бас бостандығынан айырылған ғалым ақталып шықты
    8 жылға бас бостандығынан айырылған ғалым ақталып шықты
    8 жылға бас бостандығынан айырылған ғалым ақталып шықты
    Жазықсыз түрмеге жабылған ғалым ол кезде 50 жаста болған.
    Аудио тыңдау
    18/05/2019 23:51 0 284
    Бір футболшы неше мұғалімнің айлығын алады?
    Бір футболшы неше мұғалімнің айлығын алады?
    Бір футболшы неше мұғалімнің айлығын алады?
    Ұстаздардың айлығы футболшылардан едәуір аз
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 01:13 0 1063
    Алматы облысында жоғалған қыз өлі күйінде табылды
    Алматы облысында жоғалған қыз өлі күйінде табылды
    Алматы облысында жоғалған қыз өлі күйінде табылды
    Естеріңізге сала кетсек, із-түзсіз жоғалған қызға мемлекетаралық іздеу салынған болатын...
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 03:46 0 3003
    Қадыров жас талантқа пәтер сыйлады
    Қадыров жас талантқа пәтер сыйлады
    Қадыров жас талантқа пәтер сыйлады
    Грозный қаласының орталығынан, жиһаздармен жабдықталған 3 бөлмелі пәтерді сыйға тартты
    20/05/2019 13:58 0 121
    Қазақстанның көптеген аймақтарында суық ауа-райы күтіледі
    Қазақстанның көптеген аймақтарында суық ауа-райы күтіледі
    Қазақстанның көптеген аймақтарында суық ауа-райы күтіледі
    Республиканың кей аймақтарында найзағай, тұман, желдің күшеюі дауыл күтіледі.
    20/05/2019 14:06 0 114