24Қыркүйек

Үкіметтегі дағдарыс. Кім кінәлі? Сағынтаев кінәлі емес

Үкіметтегі дағдарыс. Кім кінәлі? Сағынтаев кінәлі емес
Ⓒqamshy.kz

Осыдан бес алты жыл бұрын Қазақстан Ішкі жиынтық өнімнің көлемі бойынша әлемде 42 орынға шыққан. Сол тұста біздің еліміздің басшылығы әлемде отыз экономикалық қуатты елдер арасына кірмек стратегиялық мақсат қойған. Бірақ 2015-2016 жылдары біздің мемлекет үшін экономикалық сәтсіздіктер басталды. Қазақстан Ішкі жиынтық өнімнің көлемі бойынша әлемдегі 42 орыннан 58 орынға ұшып кетті. Себебі біздің даму қарқынымыз  төмендеді: 2014 жылы тамаша деңгейге жеткенбіз -4.2%,  2015жылы -1%, 2016 жылы -1%, болыпты. [https://seosait.com/gdp-kazaxstana-2015-2016-2017/] Сағынтаев 2016 жылғы 9 қыркүйектен бастап Премьер министр болып келеді. Керісінше, Сағынтаев антидағдарыс менеджері ретінде шақырылған. 2017 жылы Қазақстан 4% (бұл идеалды межелік көрсеткіш, әлемдік орта даму қарқын 3.8%), ал 2018 жыл    4.2% болып басталып (алты ай), 2018 жылдың соңғы екі –үш айында 3.8%-ке дейін қарқын бәсеңдеді. Біздің ойымызша, бәсеңдеудің себебі банк жүйесіндегі дағдарыс себепкер болды. Қазақстанның екі банкі мүлде отырып қалды, Ресей банкілері АҚШ санкцияларынан қатты соққы алды. Кейбір мамандардың  айтуынша, Ресей банктерінің жағдайы жақсы. (АҚШ санкциясы Ресейдің еншілес банктердің жұмысына әсер етпеуде). [https://kapital.kz/finance/71407/sberbank-kazahstana-oproverg-sluhi-v-socialnyh-setyah.htm]. Олардың Қазақстандағы жағдайы «өте жақсы» көрінеді. Баспасөздегі таратып жүрген деректерде: Ресей банкілерінің еншілес банктері бір жылдың ішінде (Сбербанк, Альфа-банк, ВТБ Казахстан и Хоум Кредит Банк) несие көлемін 43 пайызға еселеді, ал үлесті 38 пайызға көтерді. Қазақстанның банк секторы болса, несие көлемін 13,5 %-ға, үлес көлемін17 %-ға ғана жоғарылатты, дейді олардың ақпараты.[ https://tengrinews.kz/money/rossiyskie-banki-v-kazahstane-rastut-byistree-ryinka-242508/] Экономист Магбат Спановтың айтуынша: Ресейдің банктері отандық банкілерден әлдеқайда сенімді. Өздеріңіз көріп отырғандай, ел ішінде жағымсыз ситуация қалыптасқан. Ұзақ жылдар бойы банк нарығына бәсекелестік қажет деп ойладық. Ал қазір банк секторының 70%-ы бір адамның қолында. Шынайы бәсекелестік туралы әңгіме қозғаудың да реті жоқ.[https://365info.kz/2018/03/doverie-naseleniya-k-kazahstanskim-bankam-padaet-spanov/] Экономист Магбат Спановтың Ресей банкілерін мақтауына қосыла алмаймын, АҚШ банкілеріне санкциялық қысым ай сайын күшейіп келеді. Сондықтан саясаттанушы ретінде мен оларға кепілдік бере алмаймын. Менің ойымша, Қазақстанға АҚШ банктерін кіргізуге уақыт келді. Бұл жағдай біздің финанстық сектордың тиянақтылығын күшейтеді. Ал әзірше екі банк қазақстандық құрдымға кетті, ал Цеснабанк Ұлттық банктік көмегімен аман қалды. Оқиық: «Цеснабанк» Ұлттық банкіден ақша алды [«Цеснабанк» подтвердил получение займа от Нацбанка/Сентябрь 06, 2018 https://rus.azattyq.org/a/29474705.html]Fz5sylf. Ұлттық банк «Цеснабанкке»  407 млн доллар қаржыны қарызға берді. Ұлттық банк мұнысын жасырмады. 6 қыркүйек күні Цеснабанк ақшаның үштен екі бөлігін қайтарып үлгергендіктерін, ал қалғанын тез арада қайтаратындықтарын мәлімдеді. [https: //informburo.kz/ novosti/dzhaksybekov-izbran-predsedatelem-soveta-direktorov-ao-korporaciya-cesna.html]. Ұзын құлаққа құлақ түрсек, Жақсыбековтің Президент әкімшілігі қызметінен босауы осы жағдайларға жанама қатысы болуы мүмкін.

Сонымен бізде болған жеңіл-желпі, жағдайы мүшкіл банктер тауқыметтері Қазақстаннның ІЖӨ өсу қарқынын тежеді. Менің келте пікірім: Ресей банкілерінен бақ тайған тұста өз банктеріміздің есепке алып отырып, АҚШ, Ұлыбритания, Алмания банктерін елімізге кіргізіп, қаржылық жүйені дұрыстауға болатын ба еді деймін.

2017 жылғы және  2018 жылғы ІЖӨ тәуір өсуі негізінен әкімшілік мобилизациялық ресурстардың позитивтік әсері бар, бірақ бұл тек қысқа мерзімдік ресурс. Негізінен құрылыс секторының өсуінің нәтижесі. Нұрекең айтқан қор биржасы керек. Ол әлі жоспардағы дүние. Қор биржасына батыстық құқықтық саяси жүйе керек. Президент Ағылшын құқығына қор қазақтың биржасы бағынады деп отыр. Біздің саяси элитаны психологиялық тежеуіш механизмдері, біздің орысшыл саяси басшылық бұл бағытқа баруға жібермей келеді. Нұрекең де ойлануда. Сондықтан авторитарлық саяси құқықтық модернизация күн тәртібінде тұр. Бұл қадамға Президент бара алады ма? Назарбаевтың батыл реформа жасау тәжірибесі бар: 1990-шы жылдары Нұрекең радикалды нарықтық реформаға барып,  бастапқы қиыншылытарға төзіп, Қазақстанның ІЖӨ еселеп өсірді, ал реформа жасамаған Кәримовтың Өзбекстаны жартылай социалистік жұпыны жүйеде қалды. Бес миллион өзбек Ресейде, 800 мың бізде  жалшылықта жүр. Мен көріпкел емеспін, инсайдерлік ақпарат менде жоқ, сондықтан ... кесіп айту күпірлік болар еді.

Сонымен, Үкіметтегі дағдарыс тарқатылды ма? Дағдарысқа кім немесе не кінәлі? Кім кінәлі деген сауалға  әйтеуір Сағынтаев кінәлі емес деп жауап беруге әбден болатын сияқты. Түпкілікті ақиқатты Алла білер!

Әзімбай Ғали

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Алматының орталық бөлігіндегі көшелер қайта жаңғырады
    24/09 17:28 0 1685
    2
    "Жомарт Ертаев отбасыңмен бірге бауыздап тастаймын деп қорқытты" - Евгений Пак
    24/09 15:51 0 709
    3
    Альварес Головкиннің жеңісін мойындады
    24/09 15:12 0 2287
    9 қабаттан секірмекші болған астаналық аман қалды
    24/09 14:49 0 348
    Алматы мектептерінде Ерлік сабағы өткізілуде
    24/09 14:40 0 960

    Таныстырылғандар

    Ресейдің парша-паршасы қалай шығады? (аналитика)
    Ресейдің парша-паршасы қалай шығады? (аналитика)
    Ресейдің парша-паршасы қалай шығады? (аналитика)
    Ресей экономикасы қатарынан он жыл экономикалық стагнация жағдайында.
    28/08/2018 12:05 4 8248
    Аида Балаева: Әлемнің жетекші алаңдарында Қазақстанның мәдениеті мен өнері танылып жатыр
    Аида Балаева: Әлемнің жетекші алаңдарында Қазақстанның мәдениеті мен өнері танылып жатыр
    Аида Балаева: Әлемнің жетекші алаңдарында Қазақстанның мәдениеті мен өнері танылып жатыр
    «Рухани Жаңғыру» – бұл жеке жоба емес, жыл сайын жаңа идеялармен және жобалармен толыға түсетін ұзақ мерзімді бағдарлама.
    28/08/2018 12:26 1 5089
    Қазақстан рохинджа мұсылмандарының мәселесін жоюға күш-жігерін жұмсайды
    Қазақстан рохинджа мұсылмандарының мәселесін жоюға күш-жігерін жұмсайды
    Қазақстан рохинджа мұсылмандарының мәселесін жоюға күш-жігерін жұмсайды
    Қазақстанның Біріккен Ұлттар Ұйымы жанындағы Тұрақты өкілі Қайрат Омаров БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Мьянмадағы ахуал бойынша өткен отырысында мәлімдеді.
    29/08/2018 12:11 0 1407
    Ядролық сынақтарға қарсы мәселелер талқыланды
    Ядролық сынақтарға қарсы мәселелер талқыланды
    Ядролық сынақтарға қарсы мәселелер талқыланды
    Мемлекет басшысы кездесу соңында Қазақстанның антиядролық бастамаларына үнемі атсалысып жүргені үшін Л.Зербоға алғыс білдірді.
    29/08/2018 17:14 0 759
    Елбасы: Қазақстанда экономиканың дамуына қажетті жағдайлар жасалуда
    Елбасы: Қазақстанда экономиканың дамуына қажетті жағдайлар жасалуда
    Елбасы: Қазақстанда экономиканың дамуына қажетті жағдайлар жасалуда
    Нұрсұлтан Назарбаев Парламент палаталарының бірлескен отырысына қатысты
    01/09/2018 14:09 0 999
    Ұлттық экономика вице-министрі тағайындалды
    Ұлттық экономика вице-министрі тағайындалды
    Ұлттық экономика вице-министрі тағайындалды
    Бүгін ұлттық экономика министрі Тимур Сүлейменов министрлік ұжымына жаңадан тағайындалған вице-министр Әсет Ирғалиевті таныстырды.
    03/09/2018 16:40 0 1118
    Елбасы кімге сенеді?
    Елбасы кімге сенеді?
    Елбасы кімге сенеді?
    Елбасының сенімі мен қолдауының арқасында бірқатар шенеуніктер саяси ойынның беделді ойыншысына айналған секілді.
    05/09/2018 12:20 0 3479
    Шыңғыс ханнан Сапарбаевқа дейін
    Шыңғыс ханнан Сапарбаевқа дейін
    Шыңғыс ханнан Сапарбаевқа дейін
    Бердібек Сапарбаевтың ел басқару ісінде, жетекшілік өнегесінде оның ерте заманнан шыққан тегінің — қоңыраттардың да іздері бар шығар деп жобаладық.
    06/09/2018 11:06 0 3308
    Архимедтің әкесі Нұрсұлтан Назарбаевты қалай қарсы алды
    Архимедтің әкесі Нұрсұлтан Назарбаевты қалай қарсы алды
    Архимедтің әкесі Нұрсұлтан Назарбаевты қалай қарсы алды
    - Маған сол жолы Нұрсұлтан Әбішұлының қауіпсіздігін бақылау тапсырылған еді, - деп, «құпиясын» ашты ақсақал.
    07/09/2018 10:32 1 3101
    Айдос Сарым: Әкім құдай емес, пайғамбардың үмбеті де емес, ал Исекешев...
    Айдос Сарым: Әкім құдай емес, пайғамбардың үмбеті де емес, ал Исекешев...
    Айдос Сарым: Әкім құдай емес, пайғамбардың үмбеті де емес, ал Исекешев...
    Исекешевтің Астана – «Самая вышка» деп әндетуі әкімнің жастармен бірге екенін көрсететін бірден-бір дәлел болар.
    11/09/2018 11:56 1 3708
    Елбасы Әсет Исекешевке үлкен сенім артты
    Елбасы Әсет Исекешевке үлкен сенім артты
    Елбасы Әсет Исекешевке үлкен сенім артты
    Елбасы жиналыс барысында Президент Әкімшілігінің жаңа басшысы Әсет Исекешевті таныстырды.
    11/09/2018 12:49 0 858
    "Каспий конвенциясы үлкен дауға ұласуы мүмкін"
    "Каспий конвенциясы үлкен дауға ұласуы мүмкін"
    "Каспий конвенциясы үлкен дауға ұласуы мүмкін"
    Бұл аймақта геосаяси ойындар басталып кеткені рас па? Рас болса, бұған кім себепші болуда?
    14/09/2018 11:28 0 1800
    Мәні ерекше ерлік
    Мәні ерекше ерлік
    Мәні ерекше ерлік
    Мен оны, Михаил Иванович (Хакім Тілегенұлы) Есенәлиевті, тоталитарлық қасаң замандағы тарихи мәні зор қаһармандық қадамдары үшін қатты қадірлеймін
    18/09/2018 11:11 0 1154
    "Ақ жолдықтардың" сауалына Сағынтаев не деп жауап береді екен
    "Ақ жолдықтардың" сауалына Сағынтаев не деп жауап береді екен
    "Ақ жолдықтардың" сауалына Сағынтаев не деп жауап береді екен
    Бір ғана мысал, Қоянды ауылында 1999 жылы 319 тұрғын  болса, бүгінде, 35000 адам тұрады.
    19/09/2018 17:08 0 3019