Төртінші индустриялық революция: 2025 жылдан не күтеміз?

Төртінші индустриялық революция: 2025 жылдан не күтеміз?
ⒸЯндекс

Адамзат баласы төртінші индустриялық революция заманына көшкелі бері компьютерлік технологиялардың да даму қарқыны арта түсті. Ал қазіргі уақыт деңгейінде компьютерлердің биік дәрежеге көтерілуі мен адам санасын алмастыратын роботтардың пайда болуы бәсекелестікті мүлде басқа бағытқа бастады.

"Рухани жаңғыру" кезеңінде де халықтан бірінші сұралатын міндеттемелердің бірі – бәсекеге қабілеттілік. Ал ғаламтор жаулаған, цифрлы қоғамда бәсекеге қабілетті азамат болу үшін, ең алдымен, жаңа сандық технологияларды еркін меңгерген азамат болуың шарт.

Компьютерге күллі адамзат баласын мәжбүр еткен төртінші индустриялық революция заманының бағыт-бағдарын, мақсат-мүддесін, тарихы мен қазіргі ахуалын толық зерттеген ғалымдардың бірі – профессор Клаус Шваб. Ғалымның "Төртінші индустриялық революция" атты кітабы "Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық" бағыты бойынша қазақ тіліне тәржімаланған.

Төртінші индустриялық революция дегеніміз не?

Жалпы адамзат тарихында индустриялық революцияның төрт кезеңі бар. Бұлардың барлығы жаңа технологиялардың жарыққа шығуымен немесе белгілі бір деңгейдегі даму белесін бағындыруымен есептеледі.

Алғашқы индустриялық революция – ХVIII ғасырдың ортасынан ХІХ ғасырдың ортасына дейін созылды. Бірінші индустриялық революция кезеңіндегі негізгі ашылулар қатарына темір жолдың салынуы мен ұлы механикалық өндірістің қайнар көзі болған бу машинасының жарыққа шығуын қосуға болады.

Екінші индустриялық революция кезеңі – ХІХ ғасырдың соңынан ХХ ғасырдың басына дейін жалғасты. Бұл кезеңнің басты жаңалығы – жалпыға ортақ үлкен өндірістердің бірізділікке қойылуы мен электр энергиясының пайда болуы, конвейердің таралуы.

Үшінші индустриялық революция кезеңі – жер бетінде компьютер өндірісі белең ала бастаған мезгілмен тұспа-тұс. Бұл уақыт 1960 жылдармен қатар келеді. Ғылымда осы уақыт аралығын копьютерлік (цифрлық) революция деп атап кеткен.

Міне, жоғарыда индустриялық революцияның үш кезеңі туралы ақпарат бердік. Олардың шығу тарихы немен байланысатыны туралы айттық.

Ал төртінші индустриялық революцияның басталар тұсы қазіргі уақытпен сәйкес келеді. Демек, біздің замандастарымыз, біздің буын төртінші индустриялық революция кезеңінің құрдастары. Аталмыш кезеңнің негізгі ерекшеліктері: ұшқыр ғаламтор және адам санасымен бәсекеге түсуге талпыныс жасап келе жатқан жасанды интеллект, ақылды электронды машиналар.

Клаус Шваб өзінің кітабының алғашқы тарауларында бүкіл әлемнің әлі күнге дейін төртінші индустриялық революция заманының деңгейіне жетпегенін айтады. Автордың айтуынша, күллі жер жүзіндегі халықтың жартысына жуығы әлі үшінші индустриялық революцияны күтіп отырғанын алға тартады. Ал ғалам халқының 17 пайызы, тіпті, екінші индустриялық революция дәрежесіне жетпеген.

Біз цифрлы дәуірді қалай түсінеміз?

Сандық дәуірдің уақыты келді дегенді әркім әрқалай түсінеді. Көпшілік санасында цифрлы заман бейнесі түрлі смартфондар, озық технология үлгісімен жасалған компьютерлер кейпінде өмір сүреді.

Рас, бұлардың барлығы осы төртінші индустриялық революцияның ассоциацияларына кіреді. Дегенмен, нағыз төртінші инджустриялық революцияның бейнесін моторсыз көліктер (Tesla), дизруптивтік платформалар (Airbnb, Alibaba, Uber), жүргізушіні қажет етпейтін автомобильдер (Google компаниясы 2010 жылы жария етті), адам күшін алмастыратын роботтар бере алады.

Әлемдегі технологиялық өндіріс деңгейі секунд санап өсуде. Бұл қарқынға ілесу үшін халықтың технологиялық білім деңгейі һәм осы үдеріске тұрмыстық жағдайда ілесу дәрежесі сәйкес болуы тиіс.

Қазақстанда дизруптивтік платформаларды қолдану деңгейі таяу арадағы екі жыл мерзімінде ғана қарқын ала бастады. Алып электронды сауда нүктелері тұрса да, базар аралайтын халық қарасы қалың. Таксиді көшеден қол көтеріп тоқтататын және ұшаққа немесе пойызға билет алу үшін қаланың арғы шетіндегі билет сататын нүктеге баруды дұрыс деп есептейтін адамдардың саны басым қоғамда.

Жаңалықтардың қолданысқа ену деңгейі

Әлемге белгілі брендті компаниялар өз өндіістерінің тиімділігі мен қарапайымдылығын көрсету үшін жарнаманың түр-түрін жасайды. Өмірлік қағидаларды жоддың шетіне ысырып тастайтын мегақолайлы дүниелерін жылдам тұрмыстық қолданысқа енгізуге тырысады.

Клаус Шваб: "Барлық жаңа жетістіктерге тән ортақ ерекшелік мынадай: олар қандай салаға болмасын тереңдей еніп жатқан цифрлық және ақпараттық технологияларды тиімді пайдаланады. Бұл тарауда келтірілетін инновациялардың барлығы – компьюетрленген есептеу қуатының арқасында қамтамасыз етіліп, жетілдірілген технологиялар. Мысалы, гендік дәйектілік «sequencing» тек қана есептеу қуаты мен мағлұматтарды саралау нәтижесінде ғана жүзеге асты. Сол сияқты келешек өрісті жұмыстардың барлығы жасанды интеллектсіз алға баса алмайды, ал ол көп жағдайда компьюетрленген есептеу қуатына байланысты. Төртінші инновациялық революцияның мегатрендтерін анықтап, технологиялық драйыерлердің ауқымын кеңірек ашып көрсету үшін бұл трендтерді: физикалық, цифрлық және биологиялық деп үшке бөлдім. Олар іштей бір-бірімен тығыз байланыста. Бқл орайда әртүрлі технологиялар өнертапқыштық пен әрқайсысының іштей дамуының негізінде бір-бірінің артықшылықтарын алмаса пайдаланып отырады", - дейді кітабында.

Демек, осы мегатрендтердің қалпын өзгертіп, тиімділігін арттыру үшін үш бағытта жұмыс жасамақ керек.

Физикалық бағыттағы 3D басып шығару мен роботтарды қолдану, жаңа материалдарды қолданысқа енгізу, бейімделгіштік деңгейін арттыру қажет. Өндірістегі "роботтар тек алып өндірістерде жұмыс жасайды. Мысалы, автозауыттарда" деген кереғар пікірлерді теріске шығарып, саналы "темір адамдарды" барлық салада қолдану мүмкін екендігін түсіндіру шарт.

Цифрлық бағыттың мақсаты түсінікті болар. Әрине, компьюетрлік есептеу қуатын пайдалана отырып, қажетті ақпараттар мен қызметтерді тиімді пайдалану осы бағытты ңеншісінде.

Ал биологиялық бағыттың басты артықшылығы – гендік дәйектілікті анықтау. Генетиканы түбегейлі зерттеу нәтижесінде созылмалы аурулар мен обырдың емдеу жолдарын ашу және синтетикалық юиологияны дамыту – бұл бағыттың алға қойған мақсаты.

4D басып шығару технологиясы қандай қызметтерге қауқарлы?

Биологиялық инженерия да күн өткен сайын компьюетрленген есептеу қуатының қарқынына еріп дамып келе жатыр. Қазіргі таңда өсімдіктер мен жануарлардың, тіпті, адам денесінің кейбір мүшелерін 4D басып шығару қызметі арқылы көшіріп алып, тірі талшықтар жасауды қолға алуда.

Адам ауруларының басым бөлігі генетикалық тарихына қатысты болатыны жүздеген жыл бұрын анықталған. Дегенмен, адам генетикасын түбегейлі зерттеуді бірнеше минут ішінде жүзеге асыру бүгінге дейін мүмкін емес еді. Қазір осы қызметті компьютерлік сараптама жасау арқылы тез арада жасауға болады.

Биологиялық инженерияның дамығаны сонша, түрлі ауа-райына тез бейімделетін өсімдіктер өсіруді, адам қанының тез ұюын реттейтін сүт беретін сиырларды дүниеге әкелуі адамзатты таң-тамаша етпей қоймайды.

2025 жылдан не күтеміз?

Халықаралық сарапшылар қызметі зерттеушілері сауалнама жүргізу арқылы 2025 жылға дейін орын алуы мүмкін өзгерістер тізімін жасаған. Бұл өзгерістер төмендегі кесетде бейнеленген.

Ғалымдардың айтуынша, 2030 жылға қарай биологиялық инженерияның даму қарқынына сәйкес Жер бетіндегі халық саны 9 миллиардқа жетуі мүмкін. Экономикасы озық елдердегі қартаю үдерісі бәсеңдеп, орташа өмір сүру жасы 100 жасқа дейін жетуі күтіледі.

Әлем цифрланған уақыта біздің ел де бұл ұлы бетбұрыстан тысқары қалмау керек. Тұрмыстық жағдайға қолайлы мүмкіндіктерді енгізу мен жастардың технологиялық білімі, әлемдік өндірістегі жаңалықтан хабардар болуы бұл орайда үлкен рөл ойнайды.

Елбасының жастарға білім беру бағытында техникалық мамандықтарға ерекше көңіл бөліп, жағдай жасауының да себебі – осы.

Әлем халқы төртінші индустриялық революцияға кірісіп кеткен уақытта әлі күнге дейін екінші немесе үшінші индустриялық революцияны күтіп отырған елдер қатарында қалып қою – дамудың белгісі емес.

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Cайлау бюллетеньдерін басып шығаруға қанша қаражат кетеді?
    21/05 18:56 0 104
    2
    Атырауда жаңа кәріз-тазарту кешенінің құрылысы тыңғылықты жүргізілуде
    21/05 18:08 0 79
    3
    Өскеменде елімізде тұңғыш рет "Рамазан ата" жобасы жүзеге аса бастады
    21/05 17:40 0 147
    Сириядан келгендер көрген қорлықтары туралы айтты (видео)
    21/05 17:31 0 294
    51 адамды жер жастандырған жауызға қарсы айыптау ісі басталды
    21/05 16:50 0 616

    Таныстырылғандар

    Сотталушы сот залында күре тамырын кесті
    Сотталушы сот залында күре тамырын кесті
    Сотталушы сот залында күре тамырын кесті
    Қарағанды облыстық сотының ғимаратында екі жылға сотталған Балқаш қаласының тұрғыны Александр Гит апелляциялық алқа сот шешімін оқыған соң күре тамырын кесті.
    Аудио тыңдау
    17/05/2019 09:58 0 721
    Статистика комитеті Қазақстандағы халық санының нақты дерегін жариялады
    Статистика комитеті Қазақстандағы халық санының нақты дерегін жариялады
    Статистика комитеті Қазақстандағы халық санының нақты дерегін жариялады
    2018 жылғы 1 сәуірмен салыстырғанда халық саны 235,8 мың адамға немесе 1,3%-ға өсті...
    Аудио тыңдау
    17/05/2019 10:42 0 1297
    Қабыл болған ата-ана тілегі: Тоқаевтың президент болуын сұраған
    Қабыл болған ата-ана тілегі: Тоқаевтың президент болуын сұраған
    Қабыл болған ата-ана тілегі: Тоқаевтың президент болуын сұраған
    "Мен сол кезде осындай бақытты әрі жауапкершілігі мол тіршілік біздің Жомартқа да бұйырғай деп тілек тіледім.
    Аудио тыңдау
    17/05/2019 14:33 0 705
    "Балаларды өлтіруді доғарыңдар!"
    "Балаларды өлтіруді доғарыңдар!"
    "Балаларды өлтіруді доғарыңдар!"
    Құдайдан қорықсаңдар етті!
    Аудио тыңдау
    17/05/2019 16:56 0 541
    Маңғыстау облысының әкімдігі «Астана халықаралық қаржы орталығымен» меморандумға қол қойды
    Маңғыстау облысының әкімдігі «Астана халықаралық қаржы орталығымен» меморандумға қол қойды
    Маңғыстау облысының әкімдігі «Астана халықаралық қаржы орталығымен» меморандумға қол қойды
    Маңғыстау облысының әкімдігі «Астана халықаралық қаржы орталығымен» меморандумға қол қойды
    Аудио тыңдау
    18/05/2019 16:20 0 336
    Абзал Құспан: Сайлау құжаттарын бұрмалау 4 жылға дейін бас бостандығынан айыруға әкеледі
    Абзал Құспан: Сайлау құжаттарын бұрмалау 4 жылға дейін бас бостандығынан айыруға әкеледі
    Абзал Құспан: Сайлау құжаттарын бұрмалау 4 жылға дейін бас бостандығынан айыруға әкеледі
    Бұрын-соңды ешбір сайлауда ел халқы дәл бұлайша, білек сыбанып, белсенділік танытқан емес.
    Аудио тыңдау
    19/05/2019 14:01 0 2253
    Дау-дамай өршіп тұр: Тұрғындар қаражатты қалтаға басқан серіктестікке наразы (Видео)
    Дау-дамай өршіп тұр: Тұрғындар қаражатты қалтаға басқан серіктестікке наразы (Видео)
    Дау-дамай өршіп тұр: Тұрғындар қаражатты қалтаға басқан серіктестікке наразы (Видео)
    "Тұрғындар жиналыс жасағалы жатыр" деген хабарды естіп, төрт блоктан тұратын тұрғын үй кешеніне біз де жеттік ентелеп.
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 01:23 0 813
    Қарғыс алу қаншалықты қауіпті?
    Қарғыс алу қаншалықты қауіпті?
    Қарғыс алу қаншалықты қауіпті?
    "Мүмінге лағнет айту оны өлтірумен тең",- деп айтылған
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 02:45 0 756
    "Тақтар ойыны" сериалы соңғы бөлімінде күлкіге қалды (видео)
    "Тақтар ойыны" сериалы соңғы бөлімінде күлкіге қалды (видео)
    "Тақтар ойыны" сериалы соңғы бөлімінде күлкіге қалды (видео)
    Аталған дүниелер ортағасырлықтардың түсіне де кірмеген...
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 13:23 0 246
    Зеленскийге айқайлаған Ляшко Президенттен өзі сөз естіді
    Зеленскийге айқайлаған Ляшко Президенттен өзі сөз естіді
    Зеленскийге айқайлаған Ляшко Президенттен өзі сөз естіді
    Ал сізге адамдарды әлі күнге дейін төлқұжат пен тілге бөлетініңізге алғысымыз шексіз, Олег мырза!
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 15:43 0 2089
    Facebook әлеуметтік желісінде өзгерістер болады
    Facebook әлеуметтік желісінде өзгерістер болады
    Facebook әлеуметтік желісінде өзгерістер болады
    iOS пен Android-ке арналған жаңартулар жақын арада шығады...
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 16:22 0 211
    Қадыров: Егер біз қаласақ, Киев Ресейдің бір облысына айналады!
    Қадыров: Егер біз қаласақ, Киев Ресейдің бір облысына айналады!
    Қадыров: Егер біз қаласақ, Киев Ресейдің бір облысына айналады!
    "Сізге ренжуге мәжбүрмін. Бірінші күннен-ақ олай еткім келмеп еді», - деп жазды Кадыров өзінің жазбасында.
    Аудио тыңдау
    21/05/2019 01:29 1 10451
    Бектас Бекназаров Зеленскиймен кездесті
    Бектас Бекназаров Зеленскиймен кездесті
    Бектас Бекназаров Зеленскиймен кездесті
    Сондай-ақ, кездесу барысында қазақстандық-украиналық қарым-қатынастың белсенділігін арттыру мәселесі сөз болды.
    Аудио тыңдау
    21/05/2019 11:04 0 305
    Украина саған айтам, Қазақстан, сен тыңда!
    Украина саған айтам, Қазақстан, сен тыңда!
    Украина саған айтам, Қазақстан, сен тыңда!
    Украинаның жаңа сайланған президенті Владимир Зеленский ұлықтау рәсімінен кейін елдің саясаты мен жағдайын өзгертуге кірісті
    Аудио тыңдау
    21/05/2019 12:11 0 2982
    Өлі күйінде табылған қыздың туыстары оның өз-өзіне қол жұмсағанына сенбей отыр
    Өлі күйінде табылған қыздың туыстары оның өз-өзіне қол жұмсағанына сенбей отыр
    Өлі күйінде табылған қыздың туыстары оның өз-өзіне қол жұмсағанына сенбей отыр
    Полиция «суицид» жасады деп болжаған қыз бауырларына үнемі бас-көз боп жүріпті. Олардың айтуынша, қалаға қатынап оқып жүрген студентке әлдебіреулер қиянат...
    Аудио тыңдау
    21/05/2019 12:37 0 234