Теледебат. Кандидаттар қандай пікірде?

Теледебат. Кандидаттар қандай пікірде?
Ⓒqamshy.kz

9 маусым елімізде кезектен тыс президент сайлауы өтетіні белгілі. Осыған орай қазіргі БАҚ-ғы басты тақырып дәл осы саяси дода турасында болып тұр. Әсіресе, әлеуметтік желілер арқылы «сайлау қарсаңында дебат өтеді ма?» деген тақырып қызу талқыға түсуде. Qamshy.kz ақпарат агенттігінің тілшісі теледебатқа қатысты айтылған ойлар мен жазылған пікірлерді назарларыңызға ұсынады.

Теледебат туралы қай кезден бастап айтыла бастады?

Жалпы 2019 жылы елімізде кезектен тыс президент сайлауы өтетіні туралы Қазақстанның уақытша президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 9 сәуірде мәлімдеген болатын. Бірақ Тоқаевтың бұл мәлімдемесінен кейін бірден теледебат жайында сөз қозғалған жоқ. Алғаш рет бұл туралы 19 сәуірде Украинада өткен (2019 жылдың 19 сәуірінде Киевтегі «Олимпийский» стадионында Украина президентіне үміткерлер П.Порошенко мен В.Зелинский арасында теледебат өткен болатын) теледебаттан кейін айтыла бастады. Facebook әлеуметтік желісінің көптеген белсенді қолданушылары «Қазақстанда да дәл осындай теледебат өтуі тиіс» деген пікірлерін білдірді. Мәселен, саясаттанушы Бауыржан Серікбаев Украинадағы дебаттан кейін Facebook парақшасы арқылы теледебаттың  демократияға бастайтынын әрі Қазақстан тәуелсіздік алған сәттен бастап бір форматта өтіп келе жатқан президент сайлауына тың серпіліс әкелетін айтты.

«Кеше Украинадағы дебатты көріп демократияда көш ілгері кеткеніне куә болдық. Алдағы президент сайлауында "Астана Аренада" саяси дебат өтсе, сәл де болсын "Біздің де қолымыздан келеді екен ғой деген қоғамда бір сілкініс болар еді. 30 жылда тұңғыш рет саяси конкуренцияның не екені xалықтың мұрнының ұшына барар еді. Дәл Назарбаев заманындағы жүйемен отыра берсек, уақыт өтсе болды, демократиялы ел болып кетпейміз. Демократия нақты саяси процестер мен xалықтың бұл процестерді практикалық тұрғыда көріп-сезуі арқылы іске асады. Сондықтан Назарбаев кезіндегі ескі-құсқы түсінікті Елбасымен бірге өткен шақта қалдырып, осы сайлауда ерекше процестерді қолға алайық. Болашаққа есі дұрыс қадамдармен аттайық!», - деп жазды Серікбаев.

Үміткерлер арасында теледебат өте ме, оның форматы қандай болмақ?

Бұл туралы 8 мамыр күні Орталық сайлау комиссиясы жиынында сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары Константин Петров айтты.

«Президенттікке кандидаттар, оларды ұсынған саяси партиялар орталық сайлау комиссиясы ұйымдастыратын теледидардағы сайлау алдындағы пікірталастарға қатысуға құқығы бар. Қазіргі уақытта орталық сайлау комиссиясы мұндай мүмкіндікті пысықтап, қарастырып жатыр», - деді Петров.

Ал 14 мамырда Үкімет отырысынан кейін Ақпарат және қоғамдық даму министрі Дәурен Абаев журналистерге берген сұхбатында "кандидаттар арасындағы дебат таяуда тікелей эфирде өтуі мүмкін" деп жауап берді.

Дебатқа кандидаттар қалай қарайды?

Қасым-Жомарт Тоқаевты Қазақстан президенттігіне кандидат ретінде ұсынған "Нұр Отан" партиясы баспасөз қызметінің жетекшісі Максим Споткай "Азаттық" радиосының тілшісіне Тоқаевтың дебатқа қатысатыны немесе қатыспайтыны әзірге белгісіз екен айтқан.

Ал "Ұлт тағдыры" қозғалысы  кандидат ретінде ұсынған  Әміржан Қосанов 14 мамырда тікелей эфир барысында дебатқа дайын екенін айтты.

Әміржан Қосанов

«Біріншіден, ОСК дебат болады деді. Менің ойымша,  дебатқа барлық кандидаттар қатысуы керек. Қасым-Жомарт Тоқаев та кандидат ретінде дебатқа қатысуы тиіс. ОСК дебатты қай форматта өткізуді ұсынатынын көрейік. Қатысуға дайынмын. Ал сайлаудың екінші турына өтсем, менімен бірге екінші турға шыққан кандидатты стадионға дебатқа шақырамын», - деді Қосанов.

"Ұлы дала қырандары" республикалық қозғалысының атынан ұсынылған кандидат Сәді-Бек Түгел "Азаттық" радиосының тілшісі Асылхан Мамашұлына берген сұхбатында өзге кандидаттарды дебатқа шақыру туралы әзірге ойланбағанын айтқан. Оның ойынша, өйткені "сайлау заң бойынша дұрыс жүріп жатыр" екен.

Сәді-Бек Түгел

Сондай-ақ, Сәді-Бек Түгел дебат болып жатса, қалыс қалмайтынын да айтқан.

«Ал бірақ, қандай дебат ұйымдастырылса да, қатысуға дайынмын, өйткені өз пікірімді әрқашан ашық айтып жүрген адаммын, - деген Түгел.

"Ақ жол" партиясынан ұсынылған кандидат Дания Еспаева болса, "Азаттық" тілшісі Асылхан Мамашұлына дебатты тікелей эфирде көрсеткен дұрыс болатынын айтыпты.

- Кандидаттардың сөйлеуіне екі минуттан емес, кем дегенде бес минут уақыт беру керек. Әйтпесе, аз уақытта тұщымды пікір айта алмайсың, - деді Еспаева.

Бұған дейін дебат бір-ақ рет өткен.

Елімізде өткен Президент сайлаулары барысында бұған дейін үміткерлер арасында бір-ақ рет дебат өтіпті. 2005 жылы желтоқсандағы президент сайлауы қарсаңында президенттікке кандидаттар – "Ақ жол" партиясының төрағасы Әлихан Бәйменов, "Әділетті Қазақстан" қозғалысының жетекшісі Жармахан Тұяқбай, "Табиғат" экологиялық қозғалысының жетекшісі Мэлс Елеусізов, мәжіліс депутаты Ерасыл Әбілқасымов арасында теледебат болған. Бірақ сол кездегі Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев теледебатқа қатыспаған.

Ұсынған: Мият Кәшібай

 

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Украинада есірткі заңдастырылмақ
    21/05 03:03 0 288
    2
    Қадыров: Егер біз қаласақ, Киев Ресейдің бір облысына айналады!
    21/05 01:29 1 2902
    3
    Кемеровада тағы бір өрт: ірі авто орталық отқа оранды
    20/05 23:03 0 160
    Баспа үйіндегі дау: ондаған журналист жұмыссыз қалды
    20/05 22:23 0 189
    "Сайлауға бойкот" деп ұрандаған нұр-сұлтандық сотқа тартылып жатыр (видео)
    20/05 20:02 0 1155

    Таныстырылғандар

    Баннер іліп, плакат көтергендер туралы депутаттар не айтты?
    Баннер іліп, плакат көтергендер туралы депутаттар не айтты?
    Баннер іліп, плакат көтергендер туралы депутаттар не айтты?
    Бір-бірінің ауызына түкіріп қойғандай "Мен ештеңе айта алмаймын" деп ақталды бәрі, түге.
    Аудио тыңдау
    16/05/2019 13:14 0 1048
    Зеленскийдің ұлықтау рәсімі қашан болады?
    Зеленскийдің ұлықтау рәсімі қашан болады?
    Зеленскийдің ұлықтау рәсімі қашан болады?
    Украинаның жаңадан сайланған президенті Владимир Зеленскийдің ұлықтау рәсімі 20-мамыр күні сағат 10:00-де парламент залында басталады
    Аудио тыңдау
    16/05/2019 15:14 0 355
    Шри-Ланка қарызын қайтара алмай, Қытайға жерін берді
    Шри-Ланка қарызын қайтара алмай, Қытайға жерін берді
    Шри-Ланка қарызын қайтара алмай, Қытайға жерін берді
    Қытайға 1 млрд доллардан аса қарыз Шри-Ланка ақыры өз аумағындағы "Хамбантота" айлағын ҚХР иелігіне берді
    Аудио тыңдау
    16/05/2019 23:52 1 10378
    Макс Боқаев: Халық билікке талабын орындатқыза алатынын көрсетті
    Макс Боқаев: Халық билікке талабын орындатқыза алатынын көрсетті
    Макс Боқаев: Халық билікке талабын орындатқыза алатынын көрсетті
    Ақтөбеде түрмеде отырған белсенді сұхбат беріп, қазіргі жағдайы, елдегі саяси өзгерістер туралы айтты.
    Аудио тыңдау
    17/05/2019 15:12 0 647
    Уәдесінде тұру үшін ломбардқа дүние-мүлкін салған кандидат кім?
    Уәдесінде тұру үшін ломбардқа дүние-мүлкін салған кандидат кім?
    Уәдесінде тұру үшін ломбардқа дүние-мүлкін салған кандидат кім?
    Қазір "кандидат қатарлы" үгіт-насихат науқанында жұмыс жасауда.
    Аудио тыңдау
    18/05/2019 02:54 0 1437
    Бердібек Сапарбаев: Мен де "грузчик" болдым (видео)
    Бердібек Сапарбаев: Мен де "грузчик" болдым (видео)
    Бердібек Сапарбаев: Мен де "грузчик" болдым (видео)
    Кейін министр өзінің бір күндік өмірі турал айтып берді.
    Аудио тыңдау
    18/05/2019 22:46 2 1731
    Абзал Құспан: Сайлау құжаттарын бұрмалау 4 жылға дейін бас бостандығынан айыруға әкеледі
    Абзал Құспан: Сайлау құжаттарын бұрмалау 4 жылға дейін бас бостандығынан айыруға әкеледі
    Абзал Құспан: Сайлау құжаттарын бұрмалау 4 жылға дейін бас бостандығынан айыруға әкеледі
    Бұрын-соңды ешбір сайлауда ел халқы дәл бұлайша, білек сыбанып, белсенділік танытқан емес.
    Аудио тыңдау
    19/05/2019 14:01 0 2172
    "Қосановты дебатқа шақырамын" (видео)
    "Қосановты дебатқа шақырамын" (видео)
    "Қосановты дебатқа шақырамын" (видео)
    Сайлауға қатысып жатқан жеті кандидаттың алтауын "биліктің қолдан жасаған қуыршағына" теңеген.
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 03:42 0 3699
    Зеленский бүгін ұлықталмақ
    Зеленский бүгін ұлықталмақ
    Зеленский бүгін ұлықталмақ
    Жаңа президенттік ұлықтау рәсімі сағат 10.00-де (Нұр-Султан уақытымен сағат 13.00) Парламент ғимаратында  басталуы тиіс.
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 11:12 0 227
    Трамп: АҚШ-қа қоқан-лоқы көрсетуші болмаңдар!
    Трамп: АҚШ-қа қоқан-лоқы көрсетуші болмаңдар!
    Трамп: АҚШ-қа қоқан-лоқы көрсетуші болмаңдар!
    Мұндай жазба жарияламастан бірер күн бұрын Трамп АҚШ-тың Иранға қысымы дауға ұласып кеткенін қаламайтынын айтқан.
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 11:56 0 574
    Зеленский “кет” деді. Кетті!
    Зеленский “кет” деді. Кетті!
    Зеленский “кет” деді. Кетті!
    Украинаның қорғаныс министрі Степан Полторак мен Қауіпсіздік қызметінің басшысы Василий Грицак оставкаға кетті
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 14:38 0 1188
    Трамп Зеленскийге хат жолдады
    Трамп Зеленскийге хат жолдады
    Трамп Зеленскийге хат жолдады
    Бұл туралы Американың энергетика министрі 20 маусым күні Зеленскийдің Жоғарғы рададағы инаугурациясынан кейін атты.
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 17:14 0 380
    Мемлекет басшысы жемқорлықпен күрес жөнінде кеңес өткізді (видео)
    Мемлекет басшысы жемқорлықпен күрес жөнінде кеңес өткізді (видео)
    Мемлекет басшысы жемқорлықпен күрес жөнінде кеңес өткізді (видео)
    Мемлекеттік қызметкерлер жемқорлық бойынша істі болған жағдайда оның басшылары қызметінен кетуі тиіс екенін айтты
    20/05/2019 19:20 2 165
    "Сайлауға бойкот" деп ұрандаған нұр-сұлтандық сотқа тартылып жатыр (видео)
    "Сайлауға бойкот" деп ұрандаған нұр-сұлтандық сотқа тартылып жатыр (видео)
    "Сайлауға бойкот" деп ұрандаған нұр-сұлтандық сотқа тартылып жатыр (видео)
    полиция өкілдері күйеуі екеуінің көзіне газ балон шашып, оларға (күйеуі екеуіне) қарсы электрошок қолданғанын айтқан
    20/05/2019 20:02 0 1155