Сіз қазақ келіні секілді британ королі әйелдерінің де "сәлем салатынын" білесіз бе?

Сіз қазақ келіні секілді британ королі әйелдерінің  де "сәлем салатынын" білесіз бе?
Ⓒqamshy.kz

Ал, Сіздер қазақ келіндері мен Британ корольдік отбасы әйелдерінің арасында ортақ не бар деп ойлайсыз? Олардың бәрі (корольдіктегілердің бәрі емес, әрине) «сәлем салады»! Ол жақта тек атауы басқа – тәжім ету (реверанс- curtsy).

тәжім ету

Қазақ халқында келіннің нақты кімге сәлем  салатыны белгілі. Яғни, қазақтың келіні қайын жұртындағы күйеуінен үлкен туыстарының бәріне сәлем салады. Ал, Британияда бұл мәселе анағұрлым күрделі. Ең басты адам ол - билеуші монарх, қазіргі таңда Елизавета - ІІ. Ары қарайғы тізім таққа тұрған кезекке сай анықталады. Демек, Чарльз ханзада, Уильям ханзада, Джордж ханзада, тағысын тағы...

Реверанс
Дәл осы тұста ескере кететін бір жайт. Мысалы, егер Чарльз жұбайы Камилламен, Уильям жұбайы Кейтпен бірге бір жерде кездесіп қалса, Кейт бірден Камиллаға тәжім етеді. Егер Чарльз болмай қалса, ондай жағдайда Уильям жұбайымен бірге бірден ең маңызды адамдар болып саналады да, Камилла Кейтке тәжім жасауы тиіс.

Тағы бір қызық жайт. Туыс ханшайымдар күйеуінің арқасында ханшайым атанған келіндерден де маңызды тұлғалар. Сол себепті, Кейт пен Меган және өзге де келіндер Анна, Беатрис, Евгения ханшайымдарға тәжім жасауы керек. Бірақ осы тұста да келіндер күйеулерінің арқасында тәжім етуден «құтылып кетуіне» мүмкіндік бар. Егер келіндердің жанында ханзада болса, онда барлық ханшайымдар тақ мұрагерінің жұбайына тәжім етеді. Қысқасы, егер Кейт ешкімге тәжім еткісі келмесе, қайда барса да тақ мұрагері-күйеуімен бірге баруы керек.

Кейт ханшайым
Айтпақшы, туыс ханшайымдар патшайымға өз қалауларымен тәжім жасауына болады. Қаласа тәжім жасайды, қаламаса, жасамайды. Қанша дегенмен, өздері де ханшайым емес пе?

Королевы

Ал, келіндерге мұндай «жеңілдік» қарастырылмаған. Тіпті нағыз феминист Меган Марклдың өзі де бұл "ойынның" ережесімен келіспесіне амалы болмады.

Тағы бір ерекшелік - тәжім жасау тек корольдің отбасы мүшелерімен шектелмейді. Сонымен қатар, келіндер әлемнің өзге де бекзада отбасыларына да тәжім етеді. Тәжімді тек монарх қана жасамайды. Бекзадалық мәртебесі бар өзге де отбасы мүшелерінің бәрі де бір-біріне тәжім жасайды. Кезінде тіпті Елизавета - ІІ де тәжім еткен. (дереккөз: Hey, baby фейсбук парақшасынан)

Ал, өз қазағымызға келер болсақ, бұл таңсық дүние емес. Сәлем салу - салт, дәстүр. Келіннің жанұядағы қызметі мен әдептілігінің белгісі, ата-ене, қайын жұртына деген құрметі мен сәлемі. Беташар кезінен бастап сәлем салу басталады. Сәлемді ата-баба салтымен иіліп немесе тізесін бүгіп салады. Ал сәлемге ие болған адам:  "Бақытты бол, балам!" деп ықыласын білдіреді немесе қарт аталар мен аналар жас келіннің маңдайынан иіскеп, бақыт пен берекет тілейді. Жас келін бір үйдің берекесін кіргізетін болашақ ана болғандықтан, ата-ене үйлі-жайлы болып, бала-шағалы болуларына үлестерін қосады. "Жақсы келін - қызыңдай, жақсы күйеу - ұлыңдай" деп қазақ даналары бекер айтпаған. (дереккөз: Уикипедия)

сәлем салу

Тарихшы, этнограф Жамбыл Артықбаев: «Сәлем салу дәстүрі тек түркі халықтарына емес, сондай-ақ, Еуропа халықтарына ортақ дәстүр. Бұл дәстүрдің мәні - жалпы үлкенге деген құрмет. Келін басқа отбасыға келген кезде оның жанұясында белгілі бір орны болады. Сәлем салу арқылы келін сыйластықты сақтап отырады. Үлкендермен және жастармен сыйластықта болады. (...) Ертеде келін сәлем салмай жатса, әжелер тіпті "тізең сынсың" деп айтатын.

Бұл дәстүр өте ерте заманнан бері келе жатыр. Сәлем салу дәстүрі тек түркі халықтарына емес, сонымен қатар, Еуропа халықтарына да ортақ. Ең қызығы, Ұлыбританиядағы, Англиядағы корольдік отбасыларында келіндер әлі күнге дейін сәлем салады. Қазақ келіндері қалай сәлем салса, сол сияқты Англияның корольдік отбасыларындағы келіндер де солай сәлем салады.

Негізінен қазақ дәстүрлерінің көпшілігі ортақ, олардың ортақ ережесі бар. Соның ішінде келін сәлемнің негізгі стандарты - келін бір жақ тізесін буып, оң жақ қолын сол тізесіне қойып, иіліп сәлем береді. Еуропада да осылай. Бір жақ тізесін буып, иіледі.

Келін сәлемі әлі күнге дейін өскелең ұрпақ арасындағы сыйластықты сақтауға дәнекер болып келеді. Келін сәлем салып тұрғанда өзінің келін, ана, ене екенін сезіп отырады. Сондықтан бұл дәстүрді мүмкіндігіміз келгенше сақтау қажет", - дейді тарихшы. (дереккөз: tengrinews.kz сайтынан)

сәлем салу

Ал, Сіз ше? Сәлем саласыз ба? Сәлем салған келінге қандай тілек айтасыз?

Жалпы бұл дәстүрге көзқарасыңыз қалай?

Ұсынған: Мақпал Сембай

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Кашмирде не болып жатыр?
    21/02 14:05 0 20
    2
    Жаңаөзен жастары Елбасына видео үндеу жолдады (видео)
    21/02 13:57 0 60
    3
    Ұлтынан, тілінен мақұрым қалған қазақстандық әжей өз-өзін іздеп жүр
    21/02 13:48 0 80
    Алматыда екі жігіт 35 жастағы әйелді буындырып, тонын шешіп алып кеткен (видео)
    21/02 12:28 0 1181
    Түрікмен полициясы әйелдердің көлік жүргізу куәлігін тартып алып жатыр (видео)
    21/02 12:17 0 161

    Таныстырылғандар

    Абаев БАҚ-тағы дауға қатысты пікір білдірді
    Абаев БАҚ-тағы дауға қатысты пікір білдірді
    Абаев БАҚ-тағы дауға қатысты пікір білдірді
    Абаевтың айтуынша, мұндай ережені ұсынған БАҚ-тағы бас редакторлардың өздері екен.
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 10:36 0 791
    "Көп балалы аналардың балаларын тегін курсқа шақырамын" (видео)
    "Көп балалы аналардың балаларын тегін курсқа шақырамын" (видео)
    "Көп балалы аналардың балаларын тегін курсқа шақырамын" (видео)
    Адамның қолына балық ұстап бергеннен, балықты қалай аулау керектігін үйреткен жақсы.
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 15:22 0 1082
    Жапон суретшісінің елді қаратқан ерекше суреттерін көрдіңіз бе?
    Жапон суретшісінің елді қаратқан ерекше суреттерін көрдіңіз бе?
    Жапон суретшісінің елді қаратқан ерекше суреттерін көрдіңіз бе?
    Адам ақыл иесі болған соң, кез келген сезім атаулыны жүрек арқылы өткізіп, не мінезімен, не шығармасымен, не әлдебір туындысымен көрсетіп жатады.
    Аудио тыңдау
    16/02/2019 10:24 0 783
    Депутат: "Мен әр балаға 20 мың теңгеден беру керек" деп айттым
    Депутат: "Мен әр балаға 20 мың теңгеден беру керек" деп айттым
    Депутат: "Мен әр балаға 20 мың теңгеден беру керек" деп айттым
    Жанұясы жайлы сөз қозғаған ол әйелінің декрет демалысында екенін айтты
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 16:33 0 5357
    Әлемдегі ең үздік 15 туристік нысанның алыстан түсірілген көріністері (фото)
    Әлемдегі ең үздік 15 туристік нысанның алыстан түсірілген көріністері (фото)
    Әлемдегі ең үздік 15 туристік нысанның алыстан түсірілген көріністері (фото)
    Әлемдегі адамзатты өзіне шақыратын ерекше нысандардың алыстан түсірілген көріністері
    Аудио тыңдау
    16/02/2019 10:23 0 671
    Толық емес отбасы мен жалғызбасты аналардың құқықтары қандай?
    Толық емес отбасы мен жалғызбасты аналардың құқықтары қандай?
    Толық емес отбасы мен жалғызбасты аналардың құқықтары қандай?
    Бүгінде мемлекет тарапынан толық емес отбасыларға да, жалғызбасты аналарға да ешқандай ақшалай көмек берілмейді.
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 11:48 0 1159
    Ауғандардың тұтқынына түскен совет сарбазы: Ресейге ешқашан қайтқым келмейді (видео)
    Ауғандардың тұтқынына түскен совет сарбазы: Ресейге ешқашан қайтқым келмейді (видео)
    Ауғандардың тұтқынына түскен совет сарбазы: Ресейге ешқашан қайтқым келмейді (видео)
    Өлгісі келмеген совет сарбазы тұтқынға түскеннен кейін Ислам дінін қабылдап, "Талибан" атты радикалды топтың қатарында болған.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 11:22 1 6708
    25 жастағы әйел дүниеге бірден 7 сәби әкелген
    25 жастағы әйел дүниеге бірден 7 сәби әкелген
    25 жастағы әйел дүниеге бірден 7 сәби әкелген
    «Ерлі-зайыптылардың қуанышында шек жоқ, осындай бағалы сыйлық үшін Аллаға шүкіршілік айтады», - делінген хабарламада.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 14:04 0 3315
    Жұлдыздар қысқы демалыста ақшасын қайда шашады?
    Жұлдыздар қысқы демалыста ақшасын қайда шашады?
    Жұлдыздар қысқы демалыста ақшасын қайда шашады?
    Жыл бойына той мен шоудан қаражат жинаған әншілер шынында, қай елде жиірек демалғанды құп көреді?
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 16:03 0 303
    ІІМ қызметкерлеріне көркем әдебиет пен президентің кітаптарын оқу міндеттелді (видео)
    ІІМ қызметкерлеріне көркем әдебиет пен президентің кітаптарын оқу міндеттелді (видео)
    ІІМ қызметкерлеріне көркем әдебиет пен президентің кітаптарын оқу міндеттелді (видео)
    Ресми деректерге сүйенетін болсақ, кітапханалар ішкі істер басқармалары мен бөлімдерінде ашылатын болады.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 18:16 0 294
    Португал қызы Димаштың әнін қазақ тілінде орындады (видео)
    Португал қызы Димаштың әнін қазақ тілінде орындады (видео)
    Португал қызы Димаштың әнін қазақ тілінде орындады (видео)
    Бұл ән арқылы менің жаным рахаттанды
    Аудио тыңдау
    20/02/2019 09:32 1 13689
    Біз өмір сүретін бұл әлем...
    Біз өмір сүретін бұл әлем...
    Біз өмір сүретін бұл әлем...
    Екі түр, екі ажар, екі адам, Екі әлем секілді кереғар.
    Аудио тыңдау
    20/02/2019 14:04 0 172
    Ақсақал әкімге "бата" берді де, кездесуді аяқтауын өтінді
    Ақсақал әкімге "бата" берді де, кездесуді аяқтауын өтінді
    Ақсақал әкімге "бата" берді де, кездесуді аяқтауын өтінді
    Ал Байбек ақсақалдан «тағы бірнеше тұрғынға сұрақ қоюға мүмкіндік берейік» деп өтінді.
    Аудио тыңдау
    20/02/2019 14:20 0 998
    Данэлия Төлешова The World's Вest шоуының екінші кезеңінде жеңіске жетті (видео)
    Данэлия Төлешова The World's Вest шоуының екінші кезеңінде жеңіске жетті (видео)
    Данэлия Төлешова The World's Вest шоуының екінші кезеңінде жеңіске жетті (видео)
    "Мен жаңа жұлдыз баланың пайда болғанын сездім", - деді қазылар алқасының мүшесі Ру Пол.
    Аудио тыңдау
    21/02/2019 10:46 0 453
    Түрікмен полициясы әйелдердің көлік жүргізу куәлігін тартып алып жатыр (видео)
    Түрікмен полициясы әйелдердің көлік жүргізу куәлігін тартып алып жатыр (видео)
    Түрікмен полициясы әйелдердің көлік жүргізу куәлігін тартып алып жатыр (видео)
    Басшың надан  болса, халқың қайтіп  адам болады?!
    21/02/2019 12:17 0 161