Сіз қазақ келіні секілді британ королі әйелдерінің де "сәлем салатынын" білесіз бе?

Сіз қазақ келіні секілді британ королі әйелдерінің  де "сәлем салатынын" білесіз бе?
Ⓒqamshy.kz

Ал, Сіздер қазақ келіндері мен Британ корольдік отбасы әйелдерінің арасында ортақ не бар деп ойлайсыз? Олардың бәрі (корольдіктегілердің бәрі емес, әрине) «сәлем салады»! Ол жақта тек атауы басқа – тәжім ету (реверанс- curtsy).

тәжім ету

Қазақ халқында келіннің нақты кімге сәлем  салатыны белгілі. Яғни, қазақтың келіні қайын жұртындағы күйеуінен үлкен туыстарының бәріне сәлем салады. Ал, Британияда бұл мәселе анағұрлым күрделі. Ең басты адам ол - билеуші монарх, қазіргі таңда Елизавета - ІІ. Ары қарайғы тізім таққа тұрған кезекке сай анықталады. Демек, Чарльз ханзада, Уильям ханзада, Джордж ханзада, тағысын тағы...

Реверанс
Дәл осы тұста ескере кететін бір жайт. Мысалы, егер Чарльз жұбайы Камилламен, Уильям жұбайы Кейтпен бірге бір жерде кездесіп қалса, Кейт бірден Камиллаға тәжім етеді. Егер Чарльз болмай қалса, ондай жағдайда Уильям жұбайымен бірге бірден ең маңызды адамдар болып саналады да, Камилла Кейтке тәжім жасауы тиіс.

Тағы бір қызық жайт. Туыс ханшайымдар күйеуінің арқасында ханшайым атанған келіндерден де маңызды тұлғалар. Сол себепті, Кейт пен Меган және өзге де келіндер Анна, Беатрис, Евгения ханшайымдарға тәжім жасауы керек. Бірақ осы тұста да келіндер күйеулерінің арқасында тәжім етуден «құтылып кетуіне» мүмкіндік бар. Егер келіндердің жанында ханзада болса, онда барлық ханшайымдар тақ мұрагерінің жұбайына тәжім етеді. Қысқасы, егер Кейт ешкімге тәжім еткісі келмесе, қайда барса да тақ мұрагері-күйеуімен бірге баруы керек.

Кейт ханшайым
Айтпақшы, туыс ханшайымдар патшайымға өз қалауларымен тәжім жасауына болады. Қаласа тәжім жасайды, қаламаса, жасамайды. Қанша дегенмен, өздері де ханшайым емес пе?

Королевы

Ал, келіндерге мұндай «жеңілдік» қарастырылмаған. Тіпті нағыз феминист Меган Марклдың өзі де бұл "ойынның" ережесімен келіспесіне амалы болмады.

Тағы бір ерекшелік - тәжім жасау тек корольдің отбасы мүшелерімен шектелмейді. Сонымен қатар, келіндер әлемнің өзге де бекзада отбасыларына да тәжім етеді. Тәжімді тек монарх қана жасамайды. Бекзадалық мәртебесі бар өзге де отбасы мүшелерінің бәрі де бір-біріне тәжім жасайды. Кезінде тіпті Елизавета - ІІ де тәжім еткен. (дереккөз: Hey, baby фейсбук парақшасынан)

Ал, өз қазағымызға келер болсақ, бұл таңсық дүние емес. Сәлем салу - салт, дәстүр. Келіннің жанұядағы қызметі мен әдептілігінің белгісі, ата-ене, қайын жұртына деген құрметі мен сәлемі. Беташар кезінен бастап сәлем салу басталады. Сәлемді ата-баба салтымен иіліп немесе тізесін бүгіп салады. Ал сәлемге ие болған адам:  "Бақытты бол, балам!" деп ықыласын білдіреді немесе қарт аталар мен аналар жас келіннің маңдайынан иіскеп, бақыт пен берекет тілейді. Жас келін бір үйдің берекесін кіргізетін болашақ ана болғандықтан, ата-ене үйлі-жайлы болып, бала-шағалы болуларына үлестерін қосады. "Жақсы келін - қызыңдай, жақсы күйеу - ұлыңдай" деп қазақ даналары бекер айтпаған. (дереккөз: Уикипедия)

сәлем салу

Тарихшы, этнограф Жамбыл Артықбаев: «Сәлем салу дәстүрі тек түркі халықтарына емес, сондай-ақ, Еуропа халықтарына ортақ дәстүр. Бұл дәстүрдің мәні - жалпы үлкенге деген құрмет. Келін басқа отбасыға келген кезде оның жанұясында белгілі бір орны болады. Сәлем салу арқылы келін сыйластықты сақтап отырады. Үлкендермен және жастармен сыйластықта болады. (...) Ертеде келін сәлем салмай жатса, әжелер тіпті "тізең сынсың" деп айтатын.

Бұл дәстүр өте ерте заманнан бері келе жатыр. Сәлем салу дәстүрі тек түркі халықтарына емес, сонымен қатар, Еуропа халықтарына да ортақ. Ең қызығы, Ұлыбританиядағы, Англиядағы корольдік отбасыларында келіндер әлі күнге дейін сәлем салады. Қазақ келіндері қалай сәлем салса, сол сияқты Англияның корольдік отбасыларындағы келіндер де солай сәлем салады.

Негізінен қазақ дәстүрлерінің көпшілігі ортақ, олардың ортақ ережесі бар. Соның ішінде келін сәлемнің негізгі стандарты - келін бір жақ тізесін буып, оң жақ қолын сол тізесіне қойып, иіліп сәлем береді. Еуропада да осылай. Бір жақ тізесін буып, иіледі.

Келін сәлемі әлі күнге дейін өскелең ұрпақ арасындағы сыйластықты сақтауға дәнекер болып келеді. Келін сәлем салып тұрғанда өзінің келін, ана, ене екенін сезіп отырады. Сондықтан бұл дәстүрді мүмкіндігіміз келгенше сақтау қажет", - дейді тарихшы. (дереккөз: tengrinews.kz сайтынан)

сәлем салу

Ал, Сіз ше? Сәлем саласыз ба? Сәлем салған келінге қандай тілек айтасыз?

Жалпы бұл дәстүрге көзқарасыңыз қалай?

Ұсынған: Мақпал Сембай

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Еліміздегі әрбір бесінші автокөлік әйел адамға тиесілі
    23/04 14:34 0 51
    2
    Назарбаев: Менің сайлауға қатысқанымды қалайтындар көп
    23/04 12:28 0 206
    3
    "Балуан Шолақ" түсірілген Тоғызбұлақтың таңғажайып табиғаты (фото, видео)
    23/04 12:10 0 258
    Ысырапшылдық – байлықтың қас жауы
    23/04 11:52 0 105
    "Нұр Отан" президенттікке үміткер ретінде Тоқаевты ұсынды
    23/04 11:27 0 486

    Таныстырылғандар

    Әлемдегі ең үлкен ұшақ алғаш рет әуеге көтерілді
    Әлемдегі ең үлкен ұшақ алғаш рет әуеге көтерілді
    Әлемдегі ең үлкен ұшақ алғаш рет әуеге көтерілді
    Microsoft компаниясын құрушылардың бірі ұшақты сонау 2011 жылы орбитаға жер серіктерін жеткізетін ұшақ ретінде ойлап тапқан екен.
    14/04/2019 10:10 0 1321
    Тоқаев пен Мирзиеев кездесуі: қазақ-өзбек шекарасы
    Тоқаев пен Мирзиеев кездесуі: қазақ-өзбек шекарасы
    Тоқаев пен Мирзиеев кездесуі: қазақ-өзбек шекарасы
    Әскери-техникалық, қорғаныс, шекара және келісімдік-құқықтық мәселелер сөз болды.
    15/04/2019 17:13 1 669
    Адамзат туралы айтары бар ерекше 17 ескерткіш
    Адамзат туралы айтары бар ерекше 17 ескерткіш
    Адамзат туралы айтары бар ерекше 17 ескерткіш
    "Өмірдегі ең бастысы — лайк», "Әйелдің күшін басшылықта біліңдер. Оның өзіндік құны бар"
    15/04/2019 17:32 0 1289
    Париждегі Құдай-Ана ғибадатханасының орнына мешіт салынуы мүмкін
    Париждегі Құдай-Ана ғибадатханасының орнына мешіт салынуы мүмкін
    Париждегі Құдай-Ана ғибадатханасының орнына мешіт салынуы мүмкін
    Мәлімдемеде жаңа нысан Париждегі христиандар мен мұсылмандар арасындағы "байланысты нығайтуға" себеп болады делінген.
    16/04/2019 09:45 0 1295
    Еліміздің болашақ журналистері Ертіс-Баян өңірінде бақ сынауда
    Еліміздің болашақ журналистері Ертіс-Баян өңірінде бақ сынауда
    Еліміздің болашақ журналистері Ертіс-Баян өңірінде бақ сынауда
    Екі кезең аяқталған соң жарысқа келген қатысушыларды Павлодар қаласын аралатып, көрнекті жерлермен таныстырды.
    16/04/2019 11:14 0 232
    Жүйріктер топқа түсті
    Жүйріктер топқа түсті
    Жүйріктер топқа түсті
    Шын жүйрікке шаршы алаңда тұсау жоқ.
    16/04/2019 11:15 0 244
    XI пән олимпиадасы өтуде
    XI пән олимпиадасы өтуде
    XI пән олимпиадасы өтуде
    С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінде журналистика мамандығы бойынша ХI пәндік олимпиаданың ашылу салтанаты өтті.
    16/04/2019 11:19 0 213
    Наполеон таққа отырып, Жанна Д′арк ақталған Нотр-Дам туралы 7 қызықты дерек
    Наполеон таққа отырып, Жанна Д′арк ақталған Нотр-Дам туралы 7 қызықты дерек
    Наполеон таққа отырып, Жанна Д′арк ақталған Нотр-Дам туралы 7 қызықты дерек
    Бұл ғибадатханада 1804 жылы желтоқсан айында Наполеон таққа отырып, басына император тәжін киген еді.
    16/04/2019 13:07 0 1168
    Димаштың "бомба" бейнебаяны жарық көрді (видео)
    Димаштың "бомба" бейнебаяны жарық көрді (видео)
    Димаштың "бомба" бейнебаяны жарық көрді (видео)
    Игорь Крутой "Шаршаған аққулар махаббаты" әніне түсірілген бейнебаянның "бомба" болатынын айтқан еді.
    18/04/2019 21:28 0 8446
    Иманғалиға "коммунистердің ешқайсысына сенуге болмайды" деп жатқандар да аз емес
    Иманғалиға "коммунистердің ешқайсысына сенуге болмайды" деп жатқандар да аз емес
    Иманғалиға "коммунистердің ешқайсысына сенуге болмайды" деп жатқандар да аз емес
    Бұл сайлауға Д.Назарбаева түсіп, тезірек таққа отыра ма, жоқ әлде Қ-Ж.Тоқаевқа бір-екі жыл салтанат құруға мүмкіндік беріле ме, болжам жасау қиын
    19/04/2019 10:02 1 4791
    Кешегі бай қазақтың ұрпағы бүгін неге кедей? Қаржыгер жауап береді
    Кешегі бай қазақтың ұрпағы бүгін неге кедей? Қаржыгер жауап береді
    Кешегі бай қазақтың ұрпағы бүгін неге кедей? Қаржыгер жауап береді
    Адамдар инвестицияны Қытайдан күтеді. Неге?
    19/04/2019 11:06 0 1764
    Екі қолы, бір аяғы жоқ жас жігіттің әні көпшілікті жылатты (видео)
    Екі қолы, бір аяғы жоқ жас жігіттің әні көпшілікті жылатты (видео)
    Екі қолы, бір аяғы жоқ жас жігіттің әні көпшілікті жылатты (видео)
    Жетім көрсең жебей жүр...
    19/04/2019 11:15 0 6657
    Экзит-полл: Зеленский жеңіске жетті
    Экзит-полл: Зеленский жеңіске жетті
    Экзит-полл: Зеленский жеңіске жетті
    "Украина халқының сенімін ақтаймын!"
    22/04/2019 00:04 0 431
    Смартфон іздесеңіз: 20 үздік гаджет белгілі болды
    Смартфон іздесеңіз: 20 үздік гаджет белгілі болды
    Смартфон іздесеңіз: 20 үздік гаджет белгілі болды
    iPhone біршама артта қалуда. Кім үздік?
    22/04/2019 10:51 0 370
    Украиналықтар Зеленскийге не үшін дауыс бергендерін түсіндірді
    Украиналықтар Зеленскийге не үшін дауыс бергендерін түсіндірді
    Украиналықтар Зеленскийге не үшін дауыс бергендерін түсіндірді
    Зеленский зейнеткерлердің аз зейнетақысы мен азық-түліктің қымбаттап кетуін ретке келтіреді деген үміттемін
    22/04/2019 15:01 0 250