Шушанников құтырды: журналистерге шағымданғандарды сусыз қалдырмақ

Шушанников құтырды: журналистерге шағымданғандарды сусыз қалдырмақ
Ⓒашық дереккөзден

Өскемен қаласы «Восточник-3» баубақша қоғамдастығына қарасты саяжай басшысы Шушанников Г.П күшіне мінді. Жергілікті тұрғындарға қазақ тілінде хабар беріп, қазақ тілінде жиналыс өткізуден бас тартып отырғанын айтып шағымданғандарды қыспаққа алып жатыр. Сондағы ойлап тапқаны не дейсіздер ғой, өз пікірін айтып, шағымданғандарды қоғамдастық мүшелігінен шығарып, жарық, судан ажыратамын деп қорқытыпты.

Кеше «Восточник-3» баубақша қоғамдастығының саяжай тұрғындарына ашқан жиналыста, тұрғындарды жинап алып резонанс тудырғандарды мүшеліктен шығаруды қарастырылып жатқанын айтқан. Неткен өзіне деген сенімділік дерсің. Құдды бір аталған саяжай Қазақстан территориясында емес, жеке дара мемлекетте тұрғандай. Өз заңдары бар, саяжайда қандай шешім қабылдаймын, нендей заң шығарамын десе де өз еркі. Ол Қазақстан Республикасының Ата-Заңына сәйкес келе ме, жоқ па, оған бас қатырып жатқан ешкім жоқ. Өйтпей қайтсін? Бірнеше жыл бойы Қазақстан Республикасының Тіл туралы заңын белшесінен басып келеді. Оған әй дейтін әже, қой дейтін қожа жоқ. Мұндағы әже мен қожа жергілікті халық емес, құзырлы органдар. Себебі халық бұрыннан бері бұл бассыздық пен заңсыздыққа өз наразылығын білдіріп келеді. Алайда нәтижесіз. Басындағы мәселесін айтып, прокуратураға да арыз жазды, әкімдіктің де табалдырығын тоздырды. Халықтың мұңына құлақ асар бір ресми орган табылмады.

Шушанников тұрғындардың шағымы аяқ асты қалып жатқанына куә болған сайын тұрғындарға деген өктемдігін қаталдата түскендей.

Заңгер Абзал Құспан бұл мәселенің күрмеуін шешу оңай екенін айтады. Прокуратураға жіберілетін арызда Шушанниковтың қандай әрекеттері нақты қай заңды бұзып отырғанын тізбектеп шығу керек екенін айтады. Заңгер Прокуратураның нақты функциясы анықталып, көрсетілмегендіктен, арыз нақты заң бойынша көрсетілмегендіктен оны қарамай отыр деген ойда.

- Менің заңгер ретінде кеңесім, тұрғындардың әрқайсысы 20 мыңнан жинап сауатты, ұлтжанды, табанды юристі жалдағаны абзал. Шушанниковтың ҚР Тіл туралы заңын бұзып отырғаны айдан анық. Шушанниковке шағымданғандарды кооператив мүшелігінен шығарып, жарықты, суды өшіру туралы шешімді қарауының өзі заңсыз. Себебі жарықты, суды тек оның ақшасын төлемеген жағдайда ғана қия алады, дейді заңгер.

Абзал Құспан айтпақшы, бұл заңсыздыққа заң аясында тоқтау қою жеңіл, бірақ бірнеше жылдан бері Шушанниковқа, қоғамдастыққа прокуратураның да, әкімшіліктің де тісі бата алмай отыр. Заңгер Руслан Түсіпбеков те қоғамдастықтың тілге қатысты жүргізіп отырған саясатының нақты қандай бап бойынша бұзып отырғанын айтып берді.

- Көбісі орыс тілі ресми тіл деп ойлайды. Алайда орыс тілі ресми тіл емес. Себебі Қазақстанда ресми тіл деген ұғым жоқ. Мемлекеттік тіл деген ұғым бар. Ал мемлекеттік тіл – қазақ тілі.

ҚР Ата-заңының 7-бабында былай деп жазылған – «Орыс тілі ресми емес, бірақ тек мемлекеттік органдарда ресми қолданылады» делінген. Конституцияның 7-бабына сүйенсек, орыс тілі ресми тіл болып саналады. Ал мемлекеттік емес органдарда қазақ тілі міндетті түрде қолданылу керек. Ең бірінші басымдылық қазақ тіліне берілуі тиіс. Себебі, тағы қайталап өтейін – қазақ тілі мемлекеттік тіл.

Заңгер айтып өткен 7-бапқа толығырақ тоқталайық. 7-баптың екінші тарауында «Орыс тілі ресми емес, тек мемлекеттік органдарға ресми тіл ретінде қолданылады» делінген. Айырмашылық бар ма, бар. Көбі қателесіп, «Елбасының өзі енгізді ғой, орыс тілі – ресми тіл» деп қателесіп жатады.

Заңгердің айтуынша, кез келген қазақстандық Қазақстанның кез келген жеріне барып, қазақ тілінде қызмет көрсетуін талап етуге толық құқылы. Одан бас тартса, сотқа шағымдануына да болады.

ҚР Тіл туралы заңда заң тасқа таңба басқандай жазылған. Алайда Шушанников бұл заңды оқымаған немесе оқығысы келмейді.

Қазақстанда тілге қатысты осындай мәселенің туындауының өзі елдігімізге сын. Заңгер Руслан Түсіпбеков мұндай жағдай екінші мәрте қайталанбауы үшін арнайы құзырлы орган құру керек екенін айтады.

- Бізбен қатар тәуелсіздік алған Балтық елдері – Латвия, Литва, Эстония ана тілдерін қорғап, дамыту үшін тіл полициясын құрған. Бізге сондай орган қажет. Оның атауын полиция дейміз бе, әлде басқалай қоямыз ба, ол жағын ойлану керек. Қазақ тілінің дұрыс қолданылуын қадағалап,  тіл туралы орган заң жүзінде шара қолдана алатын, жазалай алатындай болу керек. Сот арқылы мәселені шешу көп уақытта талап етеді.

Заңгерлер айтпақшы, бұл мәселені шешу оңай болғанымен, оны қиындатып жүрміз. Заң бұзушылық орын алғанын шырылдап айтып жүрген тұрғындар бірнеше жыл бойы осы заңсыздықтың құрбаны болып келеді.

Qamshy.kz ақпарат агенттігі Өскеменде осы іспен айналыса алатын сауатты, қазақ десе шыбын жаны шырқырайтын заңгер іздейді. Қызметі төленеді.

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Елбасы мәлімдеме жасады: Үкімет отставкаға кетуі керек
    21/02 19:21 0 1826
    2
    16 жастағы жасөспірім ата-анасының рұқсатынсыз түсік жасата ала ма?
    21/02 17:48 0 264
    3
    "Тіл тас жарады..." Ауруға душар ететін жаман сөздер хақында
    21/02 16:54 0 655
    Өзбекстан атынан ән салып жүрген қазақ қызы елге қалай оралды?
    21/02 16:39 0 1792
    Пиджагі 500 теңге екен. Ух, қуанғаным-ай!
    21/02 16:28 0 1938

    Таныстырылғандар

    Ауыл молдасы 37 жыл бұрын өзінен бас тартқан анасын іздейді
    Ауыл молдасы 37 жыл бұрын өзінен бас тартқан анасын іздейді
    Ауыл молдасы 37 жыл бұрын өзінен бас тартқан анасын іздейді
    Мен – молдамын, үйім, балаларым бар, орман шаруашылығында  күзетші болып жұмыс істеймін.
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 13:59 0 2046
    "Көп балалы аналардың балаларын тегін курсқа шақырамын" (видео)
    "Көп балалы аналардың балаларын тегін курсқа шақырамын" (видео)
    "Көп балалы аналардың балаларын тегін курсқа шақырамын" (видео)
    Адамның қолына балық ұстап бергеннен, балықты қалай аулау керектігін үйреткен жақсы.
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 15:22 0 1136
    Миллионерге әйелдердің ерлерден мықты екенін мойындауына бір күн жеткілікті болды
    Миллионерге әйелдердің ерлерден мықты екенін мойындауына бір күн жеткілікті болды
    Миллионерге әйелдердің ерлерден мықты екенін мойындауына бір күн жеткілікті болды
    Әрі жұмыс істеп, әрі бала бағып үлгеретін әйелдердің ерлерге қарағанда әлдеқайда мықты екенін де мойындаған.
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 10:21 0 859
    Толық емес отбасы мен жалғызбасты аналардың құқықтары қандай?
    Толық емес отбасы мен жалғызбасты аналардың құқықтары қандай?
    Толық емес отбасы мен жалғызбасты аналардың құқықтары қандай?
    Бүгінде мемлекет тарапынан толық емес отбасыларға да, жалғызбасты аналарға да ешқандай ақшалай көмек берілмейді.
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 11:48 1 1273
    Назар аударыңыз! "Нұрлы жер" бағдарламасы бойынша баспаналы болудың ережелері өзгерді
    Назар аударыңыз! "Нұрлы жер" бағдарламасы бойынша баспаналы болудың ережелері өзгерді
    Назар аударыңыз! "Нұрлы жер" бағдарламасы бойынша баспаналы болудың ережелері өзгерді
    Пәтерді таңдап, «7-20-25» бағдарламасына қатысушы банкке тұрғын үй құнының 20 пайызын алғашқы жарна ретінде салса жеткілікті.
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 16:30 0 1311
    "Тележүргізушілер "Ассалаумағалейкум!" деп амандасудан неге қорқады?"
    "Тележүргізушілер "Ассалаумағалейкум!" деп амандасудан неге қорқады?"
    "Тележүргізушілер "Ассалаумағалейкум!" деп амандасудан неге қорқады?"
    Сенің тіліңде сөйлегісі келмейтін ұлт өзіңді де менсінбейтінін ол ұлт сенен өзін үстем санайтынын қазақ байғұс әлі де түсінбей-ақ келеді.
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 17:01 1 4317
    Әлі күнге дейін құл иеленушілер мен құлдар ұстайтын мемлекет (фото)
    Әлі күнге дейін құл иеленушілер мен құлдар ұстайтын мемлекет (фото)
    Әлі күнге дейін құл иеленушілер мен құлдар ұстайтын мемлекет (фото)
    Неге екені белгісіз, сүйекке таңбақұлдық қанына сіңіп кеткен харатиндердің өзі бас бостандығы үшін күреспейді.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 12:26 0 1685
    Құралай ханым: Өз өмірлеріңізді өзгертуден қорықпаңыздар!
    Құралай ханым: Өз өмірлеріңізді өзгертуден қорықпаңыздар!
    Құралай ханым: Өз өмірлеріңізді өзгертуден қорықпаңыздар!
    Меніңше, қазір қоғамға психологтар аздық етеді. Себебі 18 миллион адам тұратын мемлекетімізде білім беретін кәсіби психологтар көп деп айта алмас едім.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 14:04 0 523
    Өзінің сұрықсыз өмірін 305 мың долларға сатқан австралиялықтың оқиғасы (фото)
    Өзінің сұрықсыз өмірін 305 мың долларға сатқан австралиялықтың оқиғасы (фото)
    Өзінің сұрықсыз өмірін 305 мың долларға сатқан австралиялықтың оқиғасы (фото)
    Йен Ашер бақытты отбасын құрып, сүйікті іспен айналысуды армандаған қарапайым азамат еді. Алайда екеуінде де азаматтың жолы болмайды.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 15:43 0 627
    Маскүнемді әулие еткен бір ауыз сөз
    Маскүнемді әулие еткен бір ауыз сөз
    Маскүнемді әулие еткен бір ауыз сөз
    Ақиқат жолын табанды ұстануының арқасында бара-бара әулие кісілердің қатарына қосылды.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 16:30 0 2430
    Биыл "Түркістан – Самарқанд» халықаралық автобус бағыты ашылады
    Биыл "Түркістан – Самарқанд» халықаралық автобус бағыты ашылады
    Биыл "Түркістан – Самарқанд» халықаралық автобус бағыты ашылады
    Түркістан облысында 44 тасымалдаушы 1224 дана автобуспен (шағын автобуспен) жолаушылар тасымалдау қызметін көрсетуде.
    Аудио тыңдау
    20/02/2019 10:28 0 143
    Жылына 1000 етік тігетін мүмкіндігі шектеулі әйел
    Жылына 1000 етік тігетін мүмкіндігі шектеулі әйел
    Жылына 1000 етік тігетін мүмкіндігі шектеулі әйел
    Бүгінде 4 баланың анасы, 3 топтағы мүгедек Орынгүл 2012 жылы аяқ киім шығару ісін зерделей бастаған.
    Аудио тыңдау
    20/02/2019 15:50 0 422
    Назарбаевтың сүйікті асы – кеспе, ал өзге президенттердің ше?
    Назарбаевтың сүйікті асы – кеспе, ал өзге президенттердің ше?
    Назарбаевтың сүйікті асы – кеспе, ал өзге президенттердің ше?
    Мәселен, Дональд Трамп бургер мен картоптан жасалған фриді жей береді. Ал сүйікті тағамы – беконмен қуырылған жұмыртқа.
    Аудио тыңдау
    21/02/2019 10:32 0 919
    "Курица – не птица, Аблязов –  не оппозиция". Мәні "кепкен" мәтелдер
    "Курица – не птица, Аблязов – не оппозиция". Мәні "кепкен" мәтелдер
    "Курица – не птица, Аблязов – не оппозиция". Мәні "кепкен" мәтелдер
    "Ресейдi Путин билейдi, Путиндi бұтым билейдi"
    Аудио тыңдау
    21/02/2019 11:24 0 2577
    Ұлтынан, тілінен мақұрым қалған қазақстандық әжей өз-өзін іздеп жүр
    Ұлтынан, тілінен мақұрым қалған қазақстандық әжей өз-өзін іздеп жүр
    Ұлтынан, тілінен мақұрым қалған қазақстандық әжей өз-өзін іздеп жүр
    Қазір Қазақстанның даласына, әр ағашына, шөбіне ұзақ үңілем де, түпсіз, тамырсыз екенімді түсінемін.
    Аудио тыңдау
    21/02/2019 13:48 0 974