12Желтоқсан

Шушанников құтырды: журналистерге шағымданғандарды сусыз қалдырмақ

Шушанников құтырды: журналистерге шағымданғандарды сусыз қалдырмақ
Ⓒашық дереккөзден

Өскемен қаласы «Восточник-3» баубақша қоғамдастығына қарасты саяжай басшысы Шушанников Г.П күшіне мінді. Жергілікті тұрғындарға қазақ тілінде хабар беріп, қазақ тілінде жиналыс өткізуден бас тартып отырғанын айтып шағымданғандарды қыспаққа алып жатыр. Сондағы ойлап тапқаны не дейсіздер ғой, өз пікірін айтып, шағымданғандарды қоғамдастық мүшелігінен шығарып, жарық, судан ажыратамын деп қорқытыпты.

Кеше «Восточник-3» баубақша қоғамдастығының саяжай тұрғындарына ашқан жиналыста, тұрғындарды жинап алып резонанс тудырғандарды мүшеліктен шығаруды қарастырылып жатқанын айтқан. Неткен өзіне деген сенімділік дерсің. Құдды бір аталған саяжай Қазақстан территориясында емес, жеке дара мемлекетте тұрғандай. Өз заңдары бар, саяжайда қандай шешім қабылдаймын, нендей заң шығарамын десе де өз еркі. Ол Қазақстан Республикасының Ата-Заңына сәйкес келе ме, жоқ па, оған бас қатырып жатқан ешкім жоқ. Өйтпей қайтсін? Бірнеше жыл бойы Қазақстан Республикасының Тіл туралы заңын белшесінен басып келеді. Оған әй дейтін әже, қой дейтін қожа жоқ. Мұндағы әже мен қожа жергілікті халық емес, құзырлы органдар. Себебі халық бұрыннан бері бұл бассыздық пен заңсыздыққа өз наразылығын білдіріп келеді. Алайда нәтижесіз. Басындағы мәселесін айтып, прокуратураға да арыз жазды, әкімдіктің де табалдырығын тоздырды. Халықтың мұңына құлақ асар бір ресми орган табылмады.

Шушанников тұрғындардың шағымы аяқ асты қалып жатқанына куә болған сайын тұрғындарға деген өктемдігін қаталдата түскендей.

Заңгер Абзал Құспан бұл мәселенің күрмеуін шешу оңай екенін айтады. Прокуратураға жіберілетін арызда Шушанниковтың қандай әрекеттері нақты қай заңды бұзып отырғанын тізбектеп шығу керек екенін айтады. Заңгер Прокуратураның нақты функциясы анықталып, көрсетілмегендіктен, арыз нақты заң бойынша көрсетілмегендіктен оны қарамай отыр деген ойда.

- Менің заңгер ретінде кеңесім, тұрғындардың әрқайсысы 20 мыңнан жинап сауатты, ұлтжанды, табанды юристі жалдағаны абзал. Шушанниковтың ҚР Тіл туралы заңын бұзып отырғаны айдан анық. Шушанниковке шағымданғандарды кооператив мүшелігінен шығарып, жарықты, суды өшіру туралы шешімді қарауының өзі заңсыз. Себебі жарықты, суды тек оның ақшасын төлемеген жағдайда ғана қия алады, дейді заңгер.

Абзал Құспан айтпақшы, бұл заңсыздыққа заң аясында тоқтау қою жеңіл, бірақ бірнеше жылдан бері Шушанниковқа, қоғамдастыққа прокуратураның да, әкімшіліктің де тісі бата алмай отыр. Заңгер Руслан Түсіпбеков те қоғамдастықтың тілге қатысты жүргізіп отырған саясатының нақты қандай бап бойынша бұзып отырғанын айтып берді.

- Көбісі орыс тілі ресми тіл деп ойлайды. Алайда орыс тілі ресми тіл емес. Себебі Қазақстанда ресми тіл деген ұғым жоқ. Мемлекеттік тіл деген ұғым бар. Ал мемлекеттік тіл – қазақ тілі.

ҚР Ата-заңының 7-бабында былай деп жазылған – «Орыс тілі ресми емес, бірақ тек мемлекеттік органдарда ресми қолданылады» делінген. Конституцияның 7-бабына сүйенсек, орыс тілі ресми тіл болып саналады. Ал мемлекеттік емес органдарда қазақ тілі міндетті түрде қолданылу керек. Ең бірінші басымдылық қазақ тіліне берілуі тиіс. Себебі, тағы қайталап өтейін – қазақ тілі мемлекеттік тіл.

Заңгер айтып өткен 7-бапқа толығырақ тоқталайық. 7-баптың екінші тарауында «Орыс тілі ресми емес, тек мемлекеттік органдарға ресми тіл ретінде қолданылады» делінген. Айырмашылық бар ма, бар. Көбі қателесіп, «Елбасының өзі енгізді ғой, орыс тілі – ресми тіл» деп қателесіп жатады.

Заңгердің айтуынша, кез келген қазақстандық Қазақстанның кез келген жеріне барып, қазақ тілінде қызмет көрсетуін талап етуге толық құқылы. Одан бас тартса, сотқа шағымдануына да болады.

ҚР Тіл туралы заңда заң тасқа таңба басқандай жазылған. Алайда Шушанников бұл заңды оқымаған немесе оқығысы келмейді.

Қазақстанда тілге қатысты осындай мәселенің туындауының өзі елдігімізге сын. Заңгер Руслан Түсіпбеков мұндай жағдай екінші мәрте қайталанбауы үшін арнайы құзырлы орган құру керек екенін айтады.

- Бізбен қатар тәуелсіздік алған Балтық елдері – Латвия, Литва, Эстония ана тілдерін қорғап, дамыту үшін тіл полициясын құрған. Бізге сондай орган қажет. Оның атауын полиция дейміз бе, әлде басқалай қоямыз ба, ол жағын ойлану керек. Қазақ тілінің дұрыс қолданылуын қадағалап,  тіл туралы орган заң жүзінде шара қолдана алатын, жазалай алатындай болу керек. Сот арқылы мәселені шешу көп уақытта талап етеді.

Заңгерлер айтпақшы, бұл мәселені шешу оңай болғанымен, оны қиындатып жүрміз. Заң бұзушылық орын алғанын шырылдап айтып жүрген тұрғындар бірнеше жыл бойы осы заңсыздықтың құрбаны болып келеді.

Qamshy.kz ақпарат агенттігі Өскеменде осы іспен айналыса алатын сауатты, қазақ десе шыбын жаны шырқырайтын заңгер іздейді. Қызметі төленеді.

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Желтоқсан көтерілісінің айбынын асыруға не кедергі?
    11/12 22:33 0 228
    2
    Туғанына 100 жыл болған Қасым Қайсенов туралы естеліктер (фото)
    11/12 22:08 0 191
    3
    Атақты "Титаникті" орындаған Димаш сахнаны жарды (видео)
    11/12 21:45 1 12462
    Тұйыққа тірелген тергеу ісінің артында түріктер тұр ма?
    11/12 15:30 0 863
    Түрікменстанда 2019 жыл Доңыз жылы деп аталмайтын болды
    11/12 13:02 0 786
    Президент халықтың әл-ауқатының төмендеуіне өзін кінәлады
    11/12 12:03 0 4611
    Айгүл Шаимова тараздық кәсіпкерлермен кездесті
    11/12 11:10 0 205
    Телефонсыз қалам демесеңіз, IMEI-кодын тіркеуге асығыңыз
    11/12 10:59 0 2211
    "Тілім үшін өлемін, басқасын да аямаймын" деген Руза Бейсенбайтегі бүгін жалғыз емес
    11/12 10:29 2 7602
    Нәбижан Мұхаметханұлы: Қазақстанның осы күнге жететінін Қытайда жүргенде білгенмін
    10/12 16:31 11 5994

    Таныстырылғандар

    Грузияның жаңа президенті: Ресейдің өзі кінәлі!
    Грузияның жаңа президенті: Ресейдің өзі кінәлі!
    Грузияның жаңа президенті: Ресейдің өзі кінәлі!
    Грузияның жаңа президенті өз қызметіне кірісті.
    03/12/2018 17:00 0 3227
    Қырғызстандық шенеунік ата-анасының үйін балабақшаға айналдырды
    Қырғызстандық шенеунік ата-анасының үйін балабақшаға айналдырды
    Қырғызстандық шенеунік ата-анасының үйін балабақшаға айналдырды
    Қазір оны мемлекет меншігіне алу жұмыстары жүріп жатыр
    03/12/2018 17:13 0 933
    «... Тілімді кес, түрмеңе жап, төземін» немесе бір суреттің тарихы жайлы жыр-баян
    «... Тілімді кес, түрмеңе жап, төземін» немесе бір суреттің тарихы жайлы жыр-баян
    «... Тілімді кес, түрмеңе жап, төземін» немесе бір суреттің тарихы жайлы жыр-баян
    «Бұл жерде басқа ешкімді жазаламауларыңызды сұранамын. Мен бәріне өзім жауап беремін»
    04/12/2018 09:45 1 5311
    10 жылдан бері Кикабидзе неге Ресейге келгісі келмейді?
    10 жылдан бері Кикабидзе неге Ресейге келгісі келмейді?
    10 жылдан бері Кикабидзе неге Ресейге келгісі келмейді?
    Путин мен Медведев ел басқырып отырғанда мен Ресейге ешққашан бармаймын»
    04/12/2018 11:04 0 1986
    16 жастағы қыздарға түсік жасатуға рұқсат беру дұрыс — Министр
    16 жастағы қыздарға түсік жасатуға рұқсат беру дұрыс — Министр
    16 жастағы қыздарға түсік жасатуға рұқсат беру дұрыс — Министр
    Меніңше, біздің балаларымыз 16 жасында біраз жауапкершілікті өз мойнына алады.
    04/12/2018 19:56 0 4097
    "Азапқа шыдамай, қытай сарбаздарына мені өлтіруін сұрап, жалбарындым" (видео)
    "Азапқа шыдамай, қытай сарбаздарына мені өлтіруін сұрап, жалбарындым" (видео)
    "Азапқа шыдамай, қытай сарбаздарына мені өлтіруін сұрап, жалбарындым" (видео)
    2015 жылы Қытайға туған-туыстарын көргісі келіп жолға шығады. Қытайға барған кезде-ақ оны белгісіз сарбаздар тұтқындап, балаларынан ажыратып алады.
    05/12/2018 18:06 0 33524
    Димаш қазақ тілінде ән айтып, қытайлықтарды тағы да тәнті етті (видео)
    Димаш қазақ тілінде ән айтып, қытайлықтарды тағы да тәнті етті (видео)
    Димаш қазақ тілінде ән айтып, қытайлықтарды тағы да тәнті етті (видео)
    Димаш Құдайберген Қытайда өткен "Әлем аруы 2018" байқауында өнер көрсетті
    08/12/2018 19:09 0 4077
    Ата-бабамыз жүріп өткен жол
    Ата-бабамыз жүріп өткен жол
    Ата-бабамыз жүріп өткен жол
    Елбасының «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласын оқып шыққан қалың жұртшылық ұжым болып, халық болып талқылауға кірісті
    10/12/2018 10:50 1 1923
    Маңғыстауда құны 266 млрд.теңгені құрайтын 81 жоба іске асырылмақ
    Маңғыстауда құны 266 млрд.теңгені құрайтын 81 жоба іске асырылмақ
    Маңғыстауда құны 266 млрд.теңгені құрайтын 81 жоба іске асырылмақ
    Ішкі өңірлік өнім өткен жылмен салыстырғанда 98,6%-тен 103,4%-ке дейін өсті, өнеркәсіп өнімінің көлемі - 101,1%-ды құрады
    Аудио тыңдау
    10/12/2018 13:56 0 933
    Қазақтың Иманғалиына арналған алғашқы ән шықты (видео)
    Қазақтың Иманғалиына арналған алғашқы ән шықты (видео)
    Қазақтың Иманғалиына арналған алғашқы ән шықты (видео)
    Қайнар Қатпай өзінің инстаграм парақшасында қазақтан сүйінші сұрады
    Аудио тыңдау
    10/12/2018 14:53 0 5189
    Нәбижан Мұхаметханұлы: Қазақстанның осы күнге жететінін Қытайда жүргенде білгенмін
    Нәбижан Мұхаметханұлы: Қазақстанның осы күнге жететінін Қытайда жүргенде білгенмін
    Нәбижан Мұхаметханұлы: Қазақстанның осы күнге жететінін Қытайда жүргенде білгенмін
    Қазақстан тәуелсіздік алса, ел ішінде міндетті түрде ұлтаралық соғыс болады.
    Аудио тыңдау
    10/12/2018 16:31 11 5994
    ШҚО: Шыңжаң сапарында қазақ диаспорасына қатысты мәселе қаралған жоқ
    ШҚО: Шыңжаң сапарында қазақ диаспорасына қатысты мәселе қаралған жоқ
    ШҚО: Шыңжаң сапарында қазақ диаспорасына қатысты мәселе қаралған жоқ
    Аталған сұраққа жауап беру Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің құзырына жатады.
    Аудио тыңдау
    10/12/2018 16:08 0 835
    "Тілім үшін өлемін, басқасын да аямаймын" деген Руза Бейсенбайтегі бүгін жалғыз емес
    "Тілім үшін өлемін, басқасын да аямаймын" деген Руза Бейсенбайтегі бүгін жалғыз емес
    "Тілім үшін өлемін, басқасын да аямаймын" деген Руза Бейсенбайтегі бүгін жалғыз емес
    Бүгін Руза Бейсенбайтегі бастаған тіл жанашырлары Павлодар тұрғындарымен бірнеше кездесу өткізеді.
    Аудио тыңдау
    11/12/2018 10:29 2 7602
    Тұйыққа тірелген тергеу ісінің артында түріктер тұр ма?
    Тұйыққа тірелген тергеу ісінің артында түріктер тұр ма?
    Тұйыққа тірелген тергеу ісінің артында түріктер тұр ма?
    Ресей билігінің позициясы уақыт өткен сайын әлсірей түсуде.
    Аудио тыңдау
    11/12/2018 15:30 0 863
    Тарихи әділдік орнау керек...
    Тарихи әділдік орнау керек...
    Тарихи әділдік орнау керек...
    Даниал Ахметов журналистердің ономастика мәселесіне қатысты қойған сауалдарына жауап берді
    11/12/2018 15:41 0 502