Шушанников құтырды: журналистерге шағымданғандарды сусыз қалдырмақ

Шушанников құтырды: журналистерге шағымданғандарды сусыз қалдырмақ
Ⓒашық дереккөзден

Өскемен қаласы «Восточник-3» баубақша қоғамдастығына қарасты саяжай басшысы Шушанников Г.П күшіне мінді. Жергілікті тұрғындарға қазақ тілінде хабар беріп, қазақ тілінде жиналыс өткізуден бас тартып отырғанын айтып шағымданғандарды қыспаққа алып жатыр. Сондағы ойлап тапқаны не дейсіздер ғой, өз пікірін айтып, шағымданғандарды қоғамдастық мүшелігінен шығарып, жарық, судан ажыратамын деп қорқытыпты.

Кеше «Восточник-3» баубақша қоғамдастығының саяжай тұрғындарына ашқан жиналыста, тұрғындарды жинап алып резонанс тудырғандарды мүшеліктен шығаруды қарастырылып жатқанын айтқан. Неткен өзіне деген сенімділік дерсің. Құдды бір аталған саяжай Қазақстан территориясында емес, жеке дара мемлекетте тұрғандай. Өз заңдары бар, саяжайда қандай шешім қабылдаймын, нендей заң шығарамын десе де өз еркі. Ол Қазақстан Республикасының Ата-Заңына сәйкес келе ме, жоқ па, оған бас қатырып жатқан ешкім жоқ. Өйтпей қайтсін? Бірнеше жыл бойы Қазақстан Республикасының Тіл туралы заңын белшесінен басып келеді. Оған әй дейтін әже, қой дейтін қожа жоқ. Мұндағы әже мен қожа жергілікті халық емес, құзырлы органдар. Себебі халық бұрыннан бері бұл бассыздық пен заңсыздыққа өз наразылығын білдіріп келеді. Алайда нәтижесіз. Басындағы мәселесін айтып, прокуратураға да арыз жазды, әкімдіктің де табалдырығын тоздырды. Халықтың мұңына құлақ асар бір ресми орган табылмады.

Шушанников тұрғындардың шағымы аяқ асты қалып жатқанына куә болған сайын тұрғындарға деген өктемдігін қаталдата түскендей.

Заңгер Абзал Құспан бұл мәселенің күрмеуін шешу оңай екенін айтады. Прокуратураға жіберілетін арызда Шушанниковтың қандай әрекеттері нақты қай заңды бұзып отырғанын тізбектеп шығу керек екенін айтады. Заңгер Прокуратураның нақты функциясы анықталып, көрсетілмегендіктен, арыз нақты заң бойынша көрсетілмегендіктен оны қарамай отыр деген ойда.

- Менің заңгер ретінде кеңесім, тұрғындардың әрқайсысы 20 мыңнан жинап сауатты, ұлтжанды, табанды юристі жалдағаны абзал. Шушанниковтың ҚР Тіл туралы заңын бұзып отырғаны айдан анық. Шушанниковке шағымданғандарды кооператив мүшелігінен шығарып, жарықты, суды өшіру туралы шешімді қарауының өзі заңсыз. Себебі жарықты, суды тек оның ақшасын төлемеген жағдайда ғана қия алады, дейді заңгер.

Абзал Құспан айтпақшы, бұл заңсыздыққа заң аясында тоқтау қою жеңіл, бірақ бірнеше жылдан бері Шушанниковқа, қоғамдастыққа прокуратураның да, әкімшіліктің де тісі бата алмай отыр. Заңгер Руслан Түсіпбеков те қоғамдастықтың тілге қатысты жүргізіп отырған саясатының нақты қандай бап бойынша бұзып отырғанын айтып берді.

- Көбісі орыс тілі ресми тіл деп ойлайды. Алайда орыс тілі ресми тіл емес. Себебі Қазақстанда ресми тіл деген ұғым жоқ. Мемлекеттік тіл деген ұғым бар. Ал мемлекеттік тіл – қазақ тілі.

ҚР Ата-заңының 7-бабында былай деп жазылған – «Орыс тілі ресми емес, бірақ тек мемлекеттік органдарда ресми қолданылады» делінген. Конституцияның 7-бабына сүйенсек, орыс тілі ресми тіл болып саналады. Ал мемлекеттік емес органдарда қазақ тілі міндетті түрде қолданылу керек. Ең бірінші басымдылық қазақ тіліне берілуі тиіс. Себебі, тағы қайталап өтейін – қазақ тілі мемлекеттік тіл.

Заңгер айтып өткен 7-бапқа толығырақ тоқталайық. 7-баптың екінші тарауында «Орыс тілі ресми емес, тек мемлекеттік органдарға ресми тіл ретінде қолданылады» делінген. Айырмашылық бар ма, бар. Көбі қателесіп, «Елбасының өзі енгізді ғой, орыс тілі – ресми тіл» деп қателесіп жатады.

Заңгердің айтуынша, кез келген қазақстандық Қазақстанның кез келген жеріне барып, қазақ тілінде қызмет көрсетуін талап етуге толық құқылы. Одан бас тартса, сотқа шағымдануына да болады.

ҚР Тіл туралы заңда заң тасқа таңба басқандай жазылған. Алайда Шушанников бұл заңды оқымаған немесе оқығысы келмейді.

Қазақстанда тілге қатысты осындай мәселенің туындауының өзі елдігімізге сын. Заңгер Руслан Түсіпбеков мұндай жағдай екінші мәрте қайталанбауы үшін арнайы құзырлы орган құру керек екенін айтады.

- Бізбен қатар тәуелсіздік алған Балтық елдері – Латвия, Литва, Эстония ана тілдерін қорғап, дамыту үшін тіл полициясын құрған. Бізге сондай орган қажет. Оның атауын полиция дейміз бе, әлде басқалай қоямыз ба, ол жағын ойлану керек. Қазақ тілінің дұрыс қолданылуын қадағалап,  тіл туралы орган заң жүзінде шара қолдана алатын, жазалай алатындай болу керек. Сот арқылы мәселені шешу көп уақытта талап етеді.

Заңгерлер айтпақшы, бұл мәселені шешу оңай болғанымен, оны қиындатып жүрміз. Заң бұзушылық орын алғанын шырылдап айтып жүрген тұрғындар бірнеше жыл бойы осы заңсыздықтың құрбаны болып келеді.

Qamshy.kz ақпарат агенттігі Өскеменде осы іспен айналыса алатын сауатты, қазақ десе шыбын жаны шырқырайтын заңгер іздейді. Қызметі төленеді.

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Әлеуметтік желіде Елбасының сирек кездесетін видеосы пайда болды (видео)
    18/08 16:42 0 1141
    2
    Астана мен Ақмола облысында дауылды ескерту жарияланды
    18/08 16:15 0 91
    3
    Елбасы Қарағанды тұрғындарын Бұқар жыраудың 350 жылдығымен құттықтады
    18/08 13:49 0 130
    «Ұлан» газетінің бас редакторы Сұлтан Қалиұлы қайтыс болды
    18/08 13:24 0 924
    Қазақстанда 30-дан аса әкім мен орынбасарлары пара алды деген күдік бар
    18/08 13:20 0 589

    Таныстырылғандар

    Шыңжаң қазақ поэзиясы өкілдеріне үңілгенде
    Шыңжаң қазақ поэзиясы өкілдеріне үңілгенде
    Шыңжаң қазақ поэзиясы өкілдеріне үңілгенде
    Таяу заманғы Шынжаң қазақ әдебиетіне аялдағанда ақындар шоғыры аз болған жоқ
    21/07/2018 12:40 0 1561
    Елбасыға пікір: "Біз бүгін ауызша ғана "рухани дамып" жатырмыз"
    Елбасыға пікір: "Біз бүгін ауызша ғана "рухани дамып" жатырмыз"
    Елбасыға пікір: "Біз бүгін ауызша ғана "рухани дамып" жатырмыз"
    Әсіресе біз адам тәрбиелеуден кенже қалдық, руxани-мәдени, тәрбие, кейде мораль деген сөзді ұмытып кеттік.
    26/07/2018 16:07 2 2842
    Қазақшаға судай Владислав Сергеев шенеуніктерге үлгі боларлық азамат
    Қазақшаға судай Владислав Сергеев шенеуніктерге үлгі боларлық азамат
    Қазақшаға судай Владислав Сергеев шенеуніктерге үлгі боларлық азамат
    азақ тілінде ойын емін-еркін айтып тұрған Владислав әлеуметтік желі қолданушыларының ризашылығына бөленді.
    26/07/2018 16:31 0 1297
    Пышақпен келген ер адамды полицей құшағын айқара ашып қарсы алды (видео)
    Пышақпен келген ер адамды полицей құшағын айқара ашып қарсы алды (видео)
    Пышақпен келген ер адамды полицей құшағын айқара ашып қарсы алды (видео)
    Әлеуметтік желіде осыдан біраз уақыт таралса да өз мәнін жоғалтпаған видео көптің жүрегіне жылу сыйлады.
    30/07/2018 16:27 0 2247
    "Қапшағайда мүгедек әйелді қорлаған балалар жазалануы тиіс" (видео)
    "Қапшағайда мүгедек әйелді қорлаған балалар жазалануы тиіс" (видео)
    "Қапшағайда мүгедек әйелді қорлаған балалар жазалануы тиіс" (видео)
    Балалардың әрекеті бейнекамераға түсіп қалған.
    06/08/2018 16:37 0 8312
    Ерлер моншасындағы әдеп нормалары
    Ерлер моншасындағы әдеп нормалары
    Ерлер моншасындағы әдеп нормалары
    Әрине, бәрі жалаңаш. Жиырмаға енді келген тазалықшы қыз аш бүйірін таянып қақ ортада тұр.
    08/08/2018 12:03 0 2599
    "Бәріне топас қазақ әйелдері кінәлі"
    "Бәріне топас қазақ әйелдері кінәлі"
    "Бәріне топас қазақ әйелдері кінәлі"
    Бала - ананың айнадағы бейнесі секілді.
    13/08/2018 13:02 0 3766
    Ақтөбеде арбаға таңылған жандар ерекше той өткізді
    Ақтөбеде арбаға таңылған жандар ерекше той өткізді
    Ақтөбеде арбаға таңылған жандар ерекше той өткізді
    Шамшат әулеті 2005 жылы Қарақалпақстаннан Ақтөбе облысына қоныс аударды.
    13/08/2018 13:10 0 341
    Норвегке тұрмысқа шыққан қазақ қызы: балаларымды қазақша махаббатпен тәрбиелеймін
    Норвегке тұрмысқа шыққан қазақ қызы: балаларымды қазақша махаббатпен тәрбиелеймін
    Норвегке тұрмысқа шыққан қазақ қызы: балаларымды қазақша махаббатпен тәрбиелеймін
    Күйеуіммен интернет арқылы таныстық.
    14/08/2018 17:45 0 2789
    Намаз оқыған оқушыларды балағаттаған мұғалім халықтан кешірім сұрады
    Намаз оқыған оқушыларды балағаттаған мұғалім халықтан кешірім сұрады
    Намаз оқыған оқушыларды балағаттаған мұғалім халықтан кешірім сұрады
    Тараздағы "Атлетик" спорт кешенінің мұғалімі Алмат Баетов мұсылман қауымнан кешірім сұрады.
    14/08/2018 21:20 0 312
    Абай ауылында зорланған 7 жастағы баланың ісіне қатысты жаңа дерек
    Абай ауылында зорланған 7 жастағы баланың ісіне қатысты жаңа дерек
    Абай ауылында зорланған 7 жастағы баланың ісіне қатысты жаңа дерек
    Зорланғаны дәлелденген жасөспірімнің сенімді өкілі Құрманғазы Мүсір осы іске қатысты кейбір ұстаздарды жауапқа тартуды көздеп жүр.
    15/08/2018 10:08 0 823
    Сотталғандар түрме қызметкерлерінің заңсыздығын әшкереледі (видео)
    Сотталғандар түрме қызметкерлерінің заңсыздығын әшкереледі (видео)
    Сотталғандар түрме қызметкерлерінің заңсыздығын әшкереледі (видео)
    Видеода жазасын өтеушілер өз сөздері дәлелді болсын деп қолдарындағы бір-бір ұялы телефондарын көрсетеді. Ол аз дегендей, жабық мекемесінде...
    15/08/2018 12:28 0 537
    Дәрігердің ұлын өлтірді деген күдіктінің отбасы жанжалдың себебін айтты
    Дәрігердің ұлын өлтірді деген күдіктінің отбасы жанжалдың себебін айтты
    Дәрігердің ұлын өлтірді деген күдіктінің отбасы жанжалдың себебін айтты
    Жанұр кездесу күнін белгілеген. Біздің баламыз онымен бетпе-бет кездесуге барды.
    15/08/2018 12:54 0 1037
    "XXI ғасырда орыс тілін мақтан тұтатын чукчалар мен қазақтар ғана"
    "XXI ғасырда орыс тілін мақтан тұтатын чукчалар мен қазақтар ғана"
    "XXI ғасырда орыс тілін мақтан тұтатын чукчалар мен қазақтар ғана"
    Мырзан Кенжебаймен құлдық сана, тілдің шұбарлануы, қазақ тілінің мүшкіл халі жөнінде сұхбаттасқан едік.
    16/08/2018 16:53 0 6182
    "Мұхтар Жәкішевті мазақ қылуды доғару керек"
    "Мұхтар Жәкішевті мазақ қылуды доғару керек"
    "Мұхтар Жәкішевті мазақ қылуды доғару керек"
    Мұхтар Жәкішевтің анасы биылғы жылдың басында ұлының денсаулығына алаңдаушылығын білдіріп, ұлына рақымшылық жасауын сұраған болатын.
    17/08/2018 17:42 0 2558