Серікбол Қондыбай мен рухани  жаңғыру

Серікбол Қондыбай мен рухани  жаңғыру
Ⓒqamshy.kz

Наурыз айының 14-і – Ұлыстың ұлы күні әз Наурыз мейрамының алдындағы Амал мерекесі немесе Көрісу күні, Көрісу айты болып табылады. Бұл күнді бүкіл қазақ халқы қуанышты күн деп санап, әсіресе қарт Маңғыстаудың елі ерекше тойлап қарсы алады. Бұл күнде 50 жыл бұрын киелі Маңғыстау топырағында Серікбол Қондыбай дүниеге келді.
Көктемнің шығатын кезі, қыс пен жаз, күн мен түн күресетін жыл мезгілі.
Ақ пен қара ажыратылатын шақ. Бұл кезде ақ пен қараны ажыратып, халқымыздың бабалардан қалған мәдени, рухани мұрасының түбіне дейін қазып зерттеген, салт-дәстүрімізде, ырым-жырымымызда, наным-сенімдерімізде сиқырлы құпияларын, бабалар шешіп ұрпаққа аманат қылған белгілерін, символдарын іздеген жан Серікбол Қондыбай қазақ елінің бақытына жаралған. Қазақ ұлттық мәдениеті, мифологиясы, ауыз әдебиеті, халқымыздың жыр-дастандары, аңыз-әпсаналары, ертегілері, көшпенділердің жұлдыздар туралы түсініктері табиғатпен, жаратылыспен, ғаршыпен, Жаһанмен тығыз байланысты. Әдет-ғұрпымыз, ырым мен тиымдарымыз табиғи, табиғатпен үндес, жаратылыс заңдарына сәйкес келеді. Көшпенділер табиғатпен, дүниемен тұтас болып, қоршаған ортамен гармонияда тұратын еді. Бұл ұстаным қазақ халқының және көшпенді түркі халықтарының мәдениетінде және ауыз әдебиетінде көрінеді. Әсіресе, көшпенділердің философиясының негіздері, рухани құндылықтарының принциптері халық мифологиясында көрсетілген. Көшпенділер, көне түрік, қазақ мифологиясы өте бай, қызық, әлемге әйгілі көне Мысыр, Шумер, Скандинавия, грек, рим мифологиясынан кем емес. Ата-бабаларымыздың генетикалық кодына сіңген.
мифологиясын және жалпы қазақ руханиятының түп-тамырын жалықпай зерттеген Серікбол Қондыбай еді.
     Ал Маңғыстау – қаймағы бұзылмаған, көне салт-дәстүрлеріміз сақталған, ұлттық рухы берік ұсталған, сан әулие, пірлер, батырлар, ерлер, жыраулар өткен жер, жыр-дастандарға, аңыз-әпсаналарға толы қасиеті бар мекен ғой. Табиғат көріністерінің өзі  Жерге емес, Айға, Марсқа, ғарыштағы ғаламшарларының өркениеттерінің біріне немесе ертегілердегі, мифтағы, анимациядағы сиқырлы ғажап дүниелерінің біріне ұқсайды. Қырымның қырық батырларының аттарының дүбірі естілген.

     Ноғайлы заманының абыз жыраулардың мұңды сарының, ой түбінде жатқан сөзін ұққан, Адай ата, Ер Қосай, Бекет атаның мекені Маңғыстаудың қадіріне кім жетсін! Серікбол Қондыбай осындай жерде туған, өмір сүрген, топырағынан нәр алған. Қоршаған орта, қасиетті елдің күш-қуаты, энергетикасы зерттеуші ғалымға әсер етіп дем берген.
      Ғалымның өмірі қамшының сабындай қысқа, шолақ және сынауларға толы еді. Ауыр дерттің кесірінен зерттеуші көп жыл жүре алмай, төсек тартып жатты. Бірақ, ауруына қарамастан, Серікбол Қондыбай халық мәдениетін, мифологиясын зерттеп, түбін қазып, том-том кітап жазды. Әдебиетте өткен ғасырда осындай тұлға Николай Островский еді. Ал қазақ әдебиетінде ақын Айжарық Әбілқасымовтың атын атауға болады. Тағдырымен, науқасымен кұресіп, Серікбол Қондыбай жай ғана аңыз-әпсаналарды, жыр-дастандарды зерттеп, талдап кітап жазған жоқ, ол руханиятымыздың түп-тамырын қазған. Демек, өмір бойы қазақ халқының ата-бабалары мен ұрпақтары арасындағы рухани сабақтастығына зор үлесін қосқан.
      Рухани жаңғыру іске асырылып жатқанда Серікбол Қондыбайдың құнды зерттеулері қажетті болатыны айдай анық. Серікбол Қондыбай Мәңгілік Елдің аталар мен ұрпақтар арасындағы рухани сабақтастығын, адам мен болмыстың тұтастығын, көшпендінің микрокосмосы менен Жаһанның үндестігін, мәдениетіміздің, философиямыздың түпсіздігін, бітпестігін, үзілмес асыл мирас екендігін дәлелдеген. Мұның дәлелі – өзіміздің мәдениетіміз бен ауыз әдебиетімізде жатыр.
       Маңғыстау еліндегі Шетпеде орналасқан Серікбол Қондыбайдың мемориалдық мұражайы – тек ғана ғалымға арналған ескерткіш емес, рухани, мәдени ошағы, арғықазақ мифологиясына арналған ерекше мұражай.
Алматы мен Астананың мұражайларынан ғана емес, шетел мұражайларынан
кем емес. Рухани жаңғыру аясында Серікбол Қондыбайдың мерейтойын ұмытпай, атын еске алып, жадында сақтап, қалдырған еңбектерін, мирасын зерттеп, ісін жалғастыру жөн. Қазақстанның бір емес, бірнеше қалаларда көше атын иемденуге де лайық тұлға десек қателеспейміз шығар. Мәслихаттардың құлағына алтын сырға.

Асқар Дайырбек

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


  • 1 жыл бұрын

    Адай мен Қосай Маңғыстауда болған жоқ, олар әрідегі тұлғалар. Бұдан үш жүз жылдай бұрын Тәңірберген, Шабай, Есек батырлар алпыс үйді бастап келіп қоныстандырған.

    • 1 жыл бұрын

      Кешіріңіз, Шабай емес Шотан.

      1
      Ардақ Әшім: “Әблязов қазақстандықтардың саяси білімін ашты”
      26/05 04:31 0 51
      2
      Қарағандыдағы оқыс оқиға: қала әкімі қаза тапқан баланың жанұясына көңіл айтты
      26/05 03:44 0 435
      3
      Илон Маск әлемге тегін интернет тарату жұмысын бастады(видео)
      26/05 02:19 0 191
      Биылғы Канн фестивалінің жеңімпаздары анықталды. Жүлдегерлер қатарында кімдер бар?
      26/05 01:49 1 200
      Ғалымдар Мона Лизаны тірілтті(видео)
      26/05 01:47 0 326

      Таныстырылғандар

      51 адамды жер жастандырған жауызға қарсы айыптау ісі басталды
      51 адамды жер жастандырған жауызға қарсы айыптау ісі басталды
      51 адамды жер жастандырған жауызға қарсы айыптау ісі басталды
      Жаңа Зеландияда мешітте адамдарды атқан ер адам қарсы айыптау ісі басталды
      Аудио тыңдау
      21/05/2019 16:50 0 1563
      Əйел өліміне себеп болған молда туралы ҚМДБ пікір білдірді
      Əйел өліміне себеп болған молда туралы ҚМДБ пікір білдірді
      Əйел өліміне себеп болған молда туралы ҚМДБ пікір білдірді
      ҚМДБ зина жасаған "имамға" қатысты мəлімдеме жасады.
      Аудио тыңдау
      21/05/2019 21:15 0 8854
      Кучма Зеленскийге: "Көп сөйлей берме!"
      Кучма Зеленскийге: "Көп сөйлей берме!"
      Кучма Зеленскийге: "Көп сөйлей берме!"
      Сондай-ақ, Кучма соғыс пен бейбітшіліктің кілті Ресей президенті Владимир Путиннің қолында екенін жеткізді.
      Аудио тыңдау
      22/05/2019 00:19 0 3822
      Ұлттық банк елордаға көше ме?
      Ұлттық банк елордаға көше ме?
      Ұлттық банк елордаға көше ме?
      Ұлттық банк Алматыдан астанаға көшіріледі деп жоспарлануда
      Аудио тыңдау
      22/05/2019 12:18 0 367
      Қара шаңыраққа - 85 жыл!
      Қара шаңыраққа - 85 жыл!
      Қара шаңыраққа - 85 жыл!
      Еліміздің ертеңі мен бүгіні жастардың қолында деген қағиданы бәріміз білеміз. Университетіміз —  еліміздің дамуының кепілі мен көрсеткіші.
      Аудио тыңдау
      22/05/2019 15:43 0 172
      Атырауда болашақ бизнесмендер байқауы өтті
      Атырауда болашақ бизнесмендер байқауы өтті
      Атырауда болашақ бизнесмендер байқауы өтті
      Атырауда болашақ бизнесмендер байқауы өтті
      Аудио тыңдау
      22/05/2019 16:55 0 229
      Журналистер мен блогерлер арасында байқау жарияланды
      Журналистер мен блогерлер арасында байқау жарияланды
      Журналистер мен блогерлер арасында байқау жарияланды
      Журналистер мен блогерлер арасында байқау жарияланды
      22/05/2019 17:39 0 138
      Журналистер мен блогерлер арасында байқау жарияланды
      Журналистер мен блогерлер арасында байқау жарияланды
      Журналистер мен блогерлер арасында байқау жарияланды
      Байқаудың мақсаты – журналистік қауымдастықты жастардың өмірі мен жетістіктерін жазуға, олардың шығармашылық әлуетін ашуға және ынталандыруға бағытталған.
      Аудио тыңдау
      22/05/2019 23:55 0 159
      Аңызға айналған  Марадонаны полиция  неге тұтқындады?
      Аңызға айналған Марадонаны полиция неге тұтқындады?
      Аңызға айналған Марадонаны полиция неге тұтқындады?
      Олива ханым, әйгілі футболшыдан әлгі ақшаны өндіріп алу үшін сотқа шағымданған.
      Аудио тыңдау
      23/05/2019 06:05 0 1604
      Тоқаев Қанат Исламға сәттілік тіледі
      Тоқаев Қанат Исламға сәттілік тіледі
      Тоқаев Қанат Исламға сәттілік тіледі
      Қазақ боксшысы Қанат Исламмен бірге түскен суретін жариялады.
      Аудио тыңдау
      23/05/2019 13:44 0 318
      Қуат Хамитов: Әзірбайжанда әділдік орнатамын (видео)
      Қуат Хамитов: Әзірбайжанда әділдік орнатамын (видео)
      Қуат Хамитов: Әзірбайжанда әділдік орнатамын (видео)
      Қуат Хамитов қарымта жекпе-жекетің өтетін орны мен күні туралы да мәлімдеген.
      Аудио тыңдау
      23/05/2019 16:03 0 1730
      Зеленский Украинаны смартфонмен басқарғысы келеді
      Зеленский Украинаны смартфонмен басқарғысы келеді
      Зеленский Украинаны смартфонмен басқарғысы келеді
      Мені аңғал, қияли адам деп ойлай беріңіздер. Бірақ біз "смартфон ішіндегі мемлекетті", "смартфондағы үкіметті" шынымен де...
      Аудио тыңдау
      23/05/2019 17:57 0 603
      Сауалнаманы толтырып, ұтыс ойынына қатыс!
      Сауалнаманы толтырып, ұтыс ойынына қатыс!
      Сауалнаманы толтырып, ұтыс ойынына қатыс!
      IWPR жаңалықтарды жаңа медиа арқылы тұтыну туралы сауалнама жүргізуде
      Аудио тыңдау
      24/05/2019 10:55 0 144
      Дабыл! Дүкендерде құрамында қуаттандырғышы бар конфеттер пайда болды
      Дабыл! Дүкендерде құрамында қуаттандырғышы бар конфеттер пайда болды
      Дабыл! Дүкендерде құрамында қуаттандырғышы бар конфеттер пайда болды
      Сыртындағы жазуды оқып, шошып кеттім. Сырты қара түсті болғандықтан, назарым бірден ауды.
      Аудио тыңдау
      24/05/2019 10:56 0 3232
      Бас прокуратура заңды таптай ма, сақтай ма?
      Бас прокуратура заңды таптай ма, сақтай ма?
      Бас прокуратура заңды таптай ма, сақтай ма?
      Жоғары жазылғандарыма байланысты сұрақ: Сіздер қай елдің Бас прокуратурасысыздар?
      Аудио тыңдау
      24/05/2019 12:43 0 774