Сансызбай Нұрбаба. Миллиард «құсқан» мықтылар

Сансызбай Нұрбаба. Миллиард «құсқан» мықтылар
Ⓒqamshy collage

Дамыған ел екенімізге бір дәлел осы болар деп топшылаймыз, Қазақстанда жемқорлық бабымен тұтылғандар миллиардтап айыппұл төлеп жатыр. Күні кеше ғана «Қазақстан инжиниринг» басқарма төрағасының бұрынғы орынбасары Қанат Сұлтанбековтің сот белгілеген қомақты қаржыны толығымен өтегені хабарланды. Қаржының нақты көлемін айтсақ, екі көзіңіз аспанға шығады: 2 миллиард 139 миллион 500 мың теңге. Дегенмен Сұлтанбеков миллиардтап «құсқандардың» алды емес. Соған қарағанда, соңы да болмайтын шығар.

Өмірбаянына үңілсек, Қанат Сұлтанбеков 1998 жылы Қазақ мемлекеттік сәулет-құрылыс академиясын инженер-құрылысшы мамандығы бойынша тәмамдаған. Содан кейін, Стивенсон атындағы Технологиялық институтта және  Фэрли Дикенсон атындағы университетте тәлім алып, техника ғылымдарының кандидаты атанған. Түрлі құрылыс компанияларында басшылық қызметте болған. Оның мемлекеттік қызметке келуі 2004 жылдан басталады. Алдымен Алматы қаласы әкімінің  бақылау-инспекторлық бөлімінің меңгерушісі, екі жылдан соң Алматы қалалық Жолаушылар көлігі мен автомобиль жолдары департаментінің директоры, Алматы қаласы әкімінің орынбасары сынды лауазымды қызметтердің құлағын ұстап көрді. Алматыдан Астанаға ауысқанда да мәнсабы төмендеген жоқ. Астанадағы Жолаушылар көлігі мен автомобиль жолдары басқармасын басқарғаннан кейін Астана әкімінің орынбасары қызметіне тағайындалып, кейін бұл қызметті президенттің жиен немересі  Нұрәли Әлиевке босатып бергені де есте.

Қанат Сұлтанбеков "Қазақстан инжиринг" басқарма төрағасының орынбасары қызметін екі жыл атқарғаннан кейін, яғни, 2017 жылдың ақпан айында қамауға алынған болатын. Оған «Аса ірі көлемде пара алды» деген айып тағылып, 10 жылға сотталған. Ресми деректерге қарағанда, ол Астана әкіміне орынбасар болып жүргенде 178 миллион теңге, «Қазақстан инжинирингке» келген соң 286 миллион теңге пара алған. Алайда аппеляциялық сот Қанат Сұлтанбековтің «адамгершілік мінездемесі» мен «отбасылық жағдайын» және өзге қасиеттерін ескере отырып, оған 2 миллиард 139 миллион 500 мың теңге төлеуді міндеттеген еді. Міне, бір жыл шамасында Сұлтанбеков сол қарызын өтеп, қапастан босады.

Мемлекет қоржынына миллиардтап қаржы құйып, жазадан сытылып шыққан тағы бір мықтыңыз – Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің бұрынғы төрағасы Мұрат Оспанов. Естеріңізде болса, ол 2014 жылдың жазында 300 мың доллар пара алды күдікпен ұсталған. Сот процесі кезінде мемлекеттік айыптаушы Мұрат Оспановты «коррупциялық қылмыс жасады» деп танып, 11 жылға соттауды сұраған болатын. Жаны мұрнының ұшына келгенде Мұрат Оспанов қарап қалған жоқ. Нұрсұлтан Назарбаевқа хат жазып, кешірім сұрап, «президент артқан сенімді ақтамағанына» қатты өкінетінін ашық білдірді.

Мұның әсері болған-болмағанын кім білсін, әйтеуір сот оны қолхатпен босатып,  1 миллиард 101 миллион 60 мың теңгені мойнына ілген. Бұрынғы төраға қыруар қаржыны соқыр тиынына дейін қалдырмай, төлеп берді.

Жемқорлықпен айыпталып, мемлекетке миллиардтап қаржы құйғандардың қатарында бұрынғы үкімет басшысы Серік Ахметов те бар. Экс-премьер 2015 жылдың соңында «бөтеннің мүлкін иелену және ысырап ету», «заңсыз кәсіпкерлікпен айналысу», «өкілетін асыра пайдалану» баптары бойынша сотталған-ды. Әуелгіде оған оған 10 жыл берілген. Кейін аппеляциялық сот 2 миллиард 255 миллион теңге залалды толық өтегенін, «адал ниетімен өкінетінін» ескеріп, жазасын 8 жылға төмендетті. Тәуелсіздіктің 25 жылдығына байланысты жарияланған рақымшылық Серік Ахметовтің жазасын тағы 1 жыл 7 айға қысқартты. Соңғы сот шешімі қалған 4 жылды бостандығын шектеу жазасымен ауыстырды. Міне, осылайша экс-премьер түрмеде екі жылға жетер-жетпес уақыт қана отырып, еркіндікке шықты.

Айта кетуіміз керек, Серік Ахметовті жұрт кланаралық тартыста тақымға түсіп кеткен серкеге балайды. Өзгелермен салыстырғанда, оның өн-бойынан жеуге, қылғыта жұтуға деген пиғылдың аңдала бермейтіні де рас. Кім біледі, бақталастары арандатса, арандатқан да шығар. Айналасы былығып жатқанда ниеті бұзылып, «асап жіберуі» де мүмкін. Бірақ біздің айтпағымыз бұл емес. Мүлде басқа мәселе.

Жемқорлық бабымен айыпталып, еселеп қаржы құйып құтылғандар соншама ақшаны қайдан алады осы? Мәселен Қанат Сұлтанбековтің қазынаға аударған ақшасы – 2 миллиард 139 миллион 500 мың теңге. Қарапайым халықтың өңі түгілі түсіне де кірмейтін қаржы ғой бұл! Себебі мұндай қомақты ақшаға Алматы мен Астана секілді қымбат қалалардан 160 пәтер сатып алуға болады екен. Долларға шақсаңыз, 6 миллион 660 мың доллар шыға келеді. Әрі сіз Қанат Сұлтанбековтің әкім немесе төраға емес, ылғи орынбасар болып келе жатқанын ескеріңіз. Сонда талай жыл әкім, заман жылдан бері министр қызметінде жүргендердің «әлдеқандай күн туса» деп сақтаған қанша миллиарды бар?

Иә, миллиардтап «құсуды» бастап берген Мұрат Оспановтың бірден лақ еткізбегенін білеміз. Ол ай сайын «лоқсып», әр «лоқсыған» сайын миллиондап лақтырып отырды. Айталық мамырда 358 миллион, маусымда 75 миллион... Дегенмен мұның өзі сұрапыл ақша емес пе? Оны Мұрат Оспанов қайдан алған?

Серік Ахметовтің «желкесінен шыққан» 2 миллиард 255 миллион теңгені жиыстыруға «туыстары мен достары» жәрдемдескенге ұқсайды. Дұрыс. Азаматтың басына күн туғанда, ағайыншылық жасау парыз. Бірақ сол туған-туыс, дос-жаран кімде жоқ? Елімізде баспанасын кепілге қойып, кейін қарызын жаба алмай далада қалғандар аз ба? Олардың достары мен жанашырлары жоқ деп кім айта алады?

Қысқасы, шенді-шекпенділердің «миллиардтап құсу» әдеті – билік пен халықтың әлеуметтік деңгейі тым алшақтап кеткенін әйгілейтін бір белгі. Бұл белгіні кім қалай түсінеді, кім қалай ұғынады? Мәселе осында болса керек. Бір анық дүние, заман өзгергенде мұндай оқиғалар мүлде басқаша тәпсірленеді. Сол кезде миллиардтап «құсқандарға» ғана емес, оларға миығынан қарап күлгендерге де, қанша жұтса да, түк болмағандай аман-есен жүргендерге де, бәрі-бәріне халық тарапынан шынайы баға берілетін болады. Оған күмәніңіз болмасын.

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


  • 1 жыл бұрын

    ол қанша жеседе тұтылмай өңешінен өтіп кеткені бұл құсқаннан неше есе көп екенін кім біледі. олар сол он пайызын құса салып жүргенге ұқсайды. сонда 26-жыл жеп келе жатқан ұрысұлтанның жұтқанын ойласаң мыналар қара ілесе алмай қалар шаң қауып бұл қасқаң әлі тоймапты мен әлі билей берем деп сандырақтап жатыр.

    • 1 жыл бұрын

      Қысқасы, шенді-шекпенділердің «миллиардтап құсу» әдеті – билік пен халықтың әлеуметтік деңгейі тым алшақтап кеткенін әйгілейтін бір белгі. Бұл белгіні кім қалай түсінеді, кім қалай ұғынады? Мәселе осында болса керек. Бір анық дүние, заман өзгергенде мұндай оқиғалар мүлде басқаша тәпсірленеді. Сол кезде миллиардтап «құсқандарға» ғана емес, оларға миығынан қарап күлгендерге де, қанша жұтса да, түк болмағандай аман-есен жүргендерге де, бәрі-бәріне халық тарапынан шынайы баға берілетін болады. Оған күмәніңіз болмасын.

      • 1 жыл бұрын

        Бұл кісінің әкесі. Бұрынан бақуатты адам Сұлтанбеков Таңатар деген кісі.қанша адамға жұмыс тауып беріп отыр.қанша адам жанұясын асырап отыр осы кісінің қол астында.

        1
        Ардақ Әшім: “Әблязов қазақстандықтардың саяси білімін ашты”
        26/05 04:31 0 51
        2
        Қарағандыдағы оқыс оқиға: қала әкімі қаза тапқан баланың жанұясына көңіл айтты
        26/05 03:44 0 444
        3
        Илон Маск әлемге тегін интернет тарату жұмысын бастады(видео)
        26/05 02:19 0 191
        Биылғы Канн фестивалінің жеңімпаздары анықталды. Жүлдегерлер қатарында кімдер бар?
        26/05 01:49 1 200
        Ғалымдар Мона Лизаны тірілтті(видео)
        26/05 01:47 0 327

        Таныстырылғандар

        Атырау облысының әкімдігі "мемлекеттік аудитор" мамандығы бойынша грант береді
        Атырау облысының әкімдігі "мемлекеттік аудитор" мамандығы бойынша грант береді
        Атырау облысының әкімдігі "мемлекеттік аудитор" мамандығы бойынша грант береді
        Атырау облысының әкімдігі "мемлекеттік аудитор" мамандығы бойынша грант береді
        21/05/2019 16:48 0 310
        Эйнштейннің 1,5 миллион долларға сатылған қолтаңбасы
        Эйнштейннің 1,5 миллион долларға сатылған қолтаңбасы
        Эйнштейннің 1,5 миллион долларға сатылған қолтаңбасы
        Аукционда 1,56 млн долларға сатылады.
        Аудио тыңдау
        22/05/2019 09:56 0 358
        Қосанов өзін жоғалтып алғандарға жауап берді (видео)
        Қосанов өзін жоғалтып алғандарға жауап берді (видео)
        Қосанов өзін жоғалтып алғандарға жауап берді (видео)
        "Қостанай Қосановты қолдаса, қазақтың көсегесі көгереді".
        Аудио тыңдау
        22/05/2019 16:13 0 1589
        Әкімдер не себепті телефон тұтқасын көтермейді?
        Әкімдер не себепті телефон тұтқасын көтермейді?
        Әкімдер не себепті телефон тұтқасын көтермейді?
        Қазір әкімдермен байланысу қиын. Неге?
        Аудио тыңдау
        22/05/2019 18:19 0 493
        Білім және ғылым министрлігінің Ғылым комитетінде жаңа басшы
        Білім және ғылым министрлігінің Ғылым комитетінде жаңа басшы
        Білім және ғылым министрлігінің Ғылым комитетінде жаңа басшы
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Ғылым комитетінің төрайымы болып тағайындалды
        Аудио тыңдау
        22/05/2019 18:53 0 1014
        Жетістікке жету үшін  өнімді жұмыс істеудің 10 қағидасы
        Жетістікке жету үшін өнімді жұмыс істеудің 10 қағидасы
        Жетістікке жету үшін өнімді жұмыс істеудің 10 қағидасы
        Осы қағидалар ішінен өзіңіздің бойыңызда бар әрекеттерді байқаған болсаңыз, онда осы қағида міндеттеелерін орындап көрсеңіз болады.
        Аудио тыңдау
        23/05/2019 04:44 0 424
        ҰБТ-да қызына көмектескен аудандық білім департаментінің басшысы жазаланды
        ҰБТ-да қызына көмектескен аудандық білім департаментінің басшысы жазаланды
        ҰБТ-да қызына көмектескен аудандық білім департаментінің басшысы жазаланды
        Аудандық білім бөлімінің басшысын жаза күтіп тұр...
        Аудио тыңдау
        23/05/2019 13:58 0 461
        Дәурен Абаев: Қазақстандық журналистика әлемдік деңгейге жетті
        Дәурен Абаев: Қазақстандық журналистика әлемдік деңгейге жетті
        Дәурен Абаев: Қазақстандық журналистика әлемдік деңгейге жетті
        Даурен Абаев отандық журналистика мен әлемдік БАҚ-тың әлеуметтік желіден басты артықшылығы жайлы пікір білдірді
        Аудио тыңдау
        23/05/2019 15:50 0 214
        Қазақстанның қос президенті Қытайда танысқаны рас па?
        Қазақстанның қос президенті Қытайда танысқаны рас па?
        Қазақстанның қос президенті Қытайда танысқаны рас па?
        Назарбаев: Оны жан-жақты зерттеу қажет, дос ретінде, жолдас ретінде, неге қызығатынын білу керек
        Аудио тыңдау
        24/05/2019 10:27 1 6945
        Жансая Әбдімәлік әлемдегі ең мықты шахматшыны "алтынсыз" қалдырды
        Жансая Әбдімәлік әлемдегі ең мықты шахматшыны "алтынсыз" қалдырды
        Жансая Әбдімәлік әлемдегі ең мықты шахматшыны "алтынсыз" қалдырды
        «Менің қарсыластарым әр жылдары әлемдік біріншілікте топ жарған шахматшылар. Сол себепті, бір секунд та аялдауға қақым болған жоқ."
        Аудио тыңдау
        24/05/2019 17:32 0 3259
        Трамп Жапонияға не мақсатпен бара жатыр?
        Трамп Жапонияға не мақсатпен бара жатыр?
        Трамп Жапонияға не мақсатпен бара жатыр?
        АҚШ президенті Дональд Трамп жақын арада жұбайы Меланья екеуі бірге Жапонияға баратынын жариялады
        Аудио тыңдау
        25/05/2019 16:00 0 782
        Бұлар ... өмірде жоқ...
        Бұлар ... өмірде жоқ...
        Бұлар ... өмірде жоқ...
        Кезінде атом бомбасын жасаушылар да осылай толғанған. Бірақ бәрібір жасаған.
        25/05/2019 17:39 0 1688
        Ринат Заитов: "Тоқаевты өз еркімен ойланып отырған адам деп ойламаймын" (видео)
        Ринат Заитов: "Тоқаевты өз еркімен ойланып отырған адам деп ойламаймын" (видео)
        Ринат Заитов: "Тоқаевты өз еркімен ойланып отырған адам деп ойламаймын" (видео)
        Мен ол кісіні өз ойымен ойланып отырған адам деп ойламаймын.
        25/05/2019 18:13 0 5688
        "Біздің сүйікті дәрігер" фильмінің жалғасы түсіріледі
        "Біздің сүйікті дәрігер" фильмінің жалғасы түсіріледі
        "Біздің сүйікті дәрігер" фильмінің жалғасы түсіріледі
        Фильмнің жалғасы қызық болмақ...
        25/05/2019 21:15 0 164
        Адам ағзасы қандай мүшелерсіз өмір сүре алады?
        Адам ағзасы қандай мүшелерсіз өмір сүре алады?
        Адам ағзасы қандай мүшелерсіз өмір сүре алады?
        Қалай десек те, адамдар ағзасын алып тастауды дәрігерлер оның өмірін сақтап қалудың ең соңғы жолы ретінде көреді.
        26/05/2019 01:09 0 791