Репин суретін салған адамдар неге өле берген?

Репин суретін салған адамдар неге өле берген?
Ⓒqamshy.kz

Ертеде өмір сүрген бір данышпанның: «Суретшінің қылқаламынан қорық – оның портреті түпнұсқаға қарағанда тірі болып шығуы мүмкін» деген сөзі бар. Соның нақты мысалы орыстың ұлы суретшісі Илья Репинге қатысты. Ол суретін салған адамның бәрі көп ұзамай өліп қалып отырған.

Суретшінің «құрбандықтарының» қатарында Мусоргский, Писемский, Пирогов, итальяндық актер Мерси д Аржанто бар. Атақты ақын Феодор Тютчевтің суретін салуға Репин қинала-қинала барған екен, ақын содан кейін көпке ұзамапты. Әрине, әлгілердің ажалының әр түрлі себептері бар шығар, бірақ тура келген сәйкестікті айтсаңызшы…

Суретшінің «Иван Грозный өзінің ұлын өлтіруде» картинасына бір үңіліп көріңіз. Қандай еркі мықты адам болса да, оның жүйкесіне әсер етпей тұрмайды: адам жанын қиюдың өте-мөте дәлдікпен суреттелгені соншалық, төгілген қаннан кәдімгі тірі қанның иісі шығатындай...

Осы полотно Третьяков галереясына қойылғанда, келушілердің көбісі таңқаларлық қылық көрсеткен. Кейбіреулер еңіреп жылап жіберген, кейбіреулердің қояншығы ұстап қалған. 1913 жылы Абрам Балашов деген адам  картинаны пышақпен тіліп кеткен. Оны жындыханаға жіберіп, сонда өлген. Картина қайта қалпына келтірілген.

Репин

Репиннің өзі Иван Грозный туралы картинасын салар кезде көп қиналған. Ол тегін емес. Репин қаһарлы патшаның образын суретші Мясоедовке қарап отырып салған. Мясоедовтің түр-келбеті өте суық, бетіне түгі шығып тұрған адам болған. «Иван Грозный өзінің ұлын өлтіруде» картинасы жазылып болғаннан кейін, әлгі Мясоедов, қатты ашудың үстінде өзінің Иван есімді кішкентай ұлын (оның да аты өлтірілген ханзада Иванмен бірдей) өлтіріп қоя жаздаған. Ал Репин Иван Грозныйдың өлгелі жатқан баласын өзінің досы, әдебиетші Всеволод Гаршинге қарап салған. Осы Гаршин әлгі картинадағы «өзіне» көп үңіліп жүріп, ақыры ақылынан айырылып, өзін -өзі өлтірген.

Ал Енді "Иван Грозныйдың өз ұлын өлтіргені тарихта расымен болған ба?" дегенге келелік. Ешқандай жылнамада оның мұрагерін өз қолымен өлтіргені тікелей айтылмайды. Соған қарағанда аңыз да болуы мүмкін. Өткен ғасырдың 60-жылдарында қаһарлы Иван мен оның ұлының қабірі ашылып, тексеру жүргізілген. Ханзаданың бас сүйегінде ешқандай суық қарудың ізі болмаған, сүйегінен удың ізі табылған, соған қарағанда уланып өлгенге ұқсайды.

Бірде Репинге «Мемлекеттік кеңестің салтанатты мәжілісі» атты алып монументальды полотноға тапсырыс беріледі. Картина 1903 жылдың аяғында салынып бітеді. 1905 жылы бірінші орыс революциясы бұрқ ете қалып, полотнода бейнеленген мемлекеттік шенеуніктер бастарынан айырылады. Жартысы өліп, жартысы атағы мен тағынан айырылады. Өлгендердің ішінде министр Плеве мен Мәскеудің генерал-губернаторы Сергей Александрович те бар.

1909 жылы суретші Репин Саратов қалалық Думасының тапсырмасымен премьер-министр Столыпиннің портретін сызбақ болады. Жұмысқа кіріскені сол екен,  Столыпин Киевте атылып өледі.

Бір қызығы, Репин 1891 жылы ұлы жазушы Лев Толстойдың да портретін салған екен. Бірақ Арыстан атаға «қырып салғыш»  күші жетпеді ме, Толстой одан кейін де жиырма жылдай өмір сүріпті.

Жалпы, әлемде алты бірдей аты аңызға айналған суретшінің картиналары адам өміріне әрқалай ықпал ете алады делінеді.

Олардың біріншісі, әрине, Леонардо да Винчидің «Джокондасы». Құпия жымиыстағы сұлу әйел көп қараған адамның күш-қуатын алып қояды екен. «Моно Лизаның» алдында есінен танып, құлап қалған адамдар көп. Музей қызметкерлерінің байқауынша, залға адам келмеген кезде аталмыш картина көмескіленіп, адамдар көруге келе бастағанда айқындалып, ажарланып сала береді екен.

Ресейдегі «қарғыс атқан» шедеврдің бірі – Мария Лопухинаның портреті. Суретте ақсүйек Иван Лопухиннің жастай қайтыс болған қызы бейнеленген. "Жас қыздар осы картинаға үңіліп қараса, көп ұзамай өледі" деген сыбыс Пушкин заманынан бері айтылып келеді. Картинаны ешкім сатып алмаған.

1880 жылы полотноны атақты меценат Третьяков сатып алып, галереяға қойған соң барып әлгі сыбыстың өршуі саябырсыған.

Мұншалықты «қырып салғыш» энергетиканың бәрі неден – суретшілердің керемет таланттылығынан ба, әлде...

 

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Сән индустриясының сұмдығы
    23/05 16:34 0 63
    2
    Тоқаев Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы Ұлықбек Есдәулетті қабылдады
    23/05 16:30 0 53
    3
    ҰҚК бұрынғы басшысы 25 жылға сотталды
    23/05 16:24 0 82
    Қуат Хамитов: Әзірбайжанда әділдік орнатамын (видео)
    23/05 16:03 0 291
    Samsung Алматыда жаңа QLED 8K кинотеатрын ашты
    23/05 15:57 0 75

    Таныстырылғандар

    Қазақстанның көптеген аймақтарында күн суытады
    Қазақстанның көптеген аймақтарында күн суытады
    Қазақстанның көптеген аймақтарында күн суытады
    Республиканың кей аймақтарында найзағай, тұман, желдің күшеюі дауыл күтіледі.
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 14:06 0 1158
    Шешінген судан тайынбас: Порошенко биліктен кетпеймін деп отыр
    Шешінген судан тайынбас: Порошенко биліктен кетпеймін деп отыр
    Шешінген судан тайынбас: Порошенко биліктен кетпеймін деп отыр
    Ол 2024 жылы болатын келесі президент сайлауына міндетті түрде қатысатынын айтқан.
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 15:49 0 1067
    Толқын Тлеулиева: Сахнадан жылап кетіп қалған сәттерім де болды
    Толқын Тлеулиева: Сахнадан жылап кетіп қалған сәттерім де болды
    Толқын Тлеулиева: Сахнадан жылап кетіп қалған сәттерім де болды
    Тлеулиева Толқын Орынбайқызы —  Қызылорда облысы, Қармақшы ауданында дүниеге келген.
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 15:50 0 414
    Қадыров: Егер біз қаласақ, Киев Ресейдің бір облысына айналады!
    Қадыров: Егер біз қаласақ, Киев Ресейдің бір облысына айналады!
    Қадыров: Егер біз қаласақ, Киев Ресейдің бір облысына айналады!
    "Сізге ренжуге мәжбүрмін. Бірінші күннен-ақ олай еткім келмеп еді», - деп жазды Кадыров өзінің жазбасында.
    Аудио тыңдау
    21/05/2019 01:29 1 15447
    Ләззат Сүйіндік жаңа қызметке тағайындалды
    Ләззат Сүйіндік жаңа қызметке тағайындалды
    Ләззат Сүйіндік жаңа қызметке тағайындалды
    ҚР ақпарат және қоғамдық даму министрінің бұйрығымен Ләззат Кеңесқызы Сүйіндік ҚР АҚДМ Ақпарат комитетінің төрайымы лауазымына тағайындалды.
    Аудио тыңдау
    21/05/2019 11:47 0 235
    Доллар құны құлдилап барады
    Доллар құны құлдилап барады
    Доллар құны құлдилап барады
    Доллар құны күннен күнге төмендемек
    Аудио тыңдау
    21/05/2019 13:55 0 2785
    XYZ  - ұрпақтар теориясы. Қазір қай буынның өкілі белсенді?
    XYZ - ұрпақтар теориясы. Қазір қай буынның өкілі белсенді?
    XYZ - ұрпақтар теориясы. Қазір қай буынның өкілі белсенді?
    1991 жылы  АҚШ  зерттеушілері  Нил Гов пен Уильям Штраус алғаш рет жас айырмашылықтарының ерекшеліктері туралы айтты.
    Аудио тыңдау
    21/05/2019 15:46 0 205
    Кучма Зеленскийге: "Көп сөйлей берме!"
    Кучма Зеленскийге: "Көп сөйлей берме!"
    Кучма Зеленскийге: "Көп сөйлей берме!"
    Сондай-ақ, Кучма соғыс пен бейбітшіліктің кілті Ресей президенті Владимир Путиннің қолында екенін жеткізді.
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 00:19 0 3136
    Орта есеппен 2,5 млн теңге жалақы төлейтін қаланы білесіз бе?
    Орта есеппен 2,5 млн теңге жалақы төлейтін қаланы білесіз бе?
    Орта есеппен 2,5 млн теңге жалақы төлейтін қаланы білесіз бе?
    Бұған дейін осы тізімде Цюрих қаласы бірінші болып тұрған. Қазір ондағы орташа жалақы Сан-Францискоға қарағанда 400 долларға кем.
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 01:48 0 287
    "Головкиннің әрекеті оның деңгейіне сәйкес келмейді…" – Елеусінов арадағы дауға нүкте қойды
    "Головкиннің әрекеті оның деңгейіне сәйкес келмейді…" – Елеусінов арадағы дауға нүкте қойды
    "Головкиннің әрекеті оның деңгейіне сәйкес келмейді…" – Елеусінов арадағы дауға нүкте қойды
    Рио Олимпиадасының чемпионы, кәсіпқой боксшы Данияр Елеусінов сұхбатында бұрынғы әлем чемпионы Геннадий Головкинге қатысты дау неден туындағанын түсіндірді.
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 11:55 0 629
    Зеленский өз өкілдерін тағайындауды бастады
    Зеленский өз өкілдерін тағайындауды бастады
    Зеленский өз өкілдерін тағайындауды бастады
    Герус Андрей Михайловичті президент өкілі етіп Украина министрлерінің бөлмесінде тағайындалды
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 15:04 0 491
    Президенттің қызы баспасөз қызметінің жұмысын сынға алды
    Президенттің қызы баспасөз қызметінің жұмысын сынға алды
    Президенттің қызы баспасөз қызметінің жұмысын сынға алды
    Президенттің үлкен қызы Саида Мирзиеева биыл сәуір айында ақпарат және бұқаралық байланыс агенттігінің ...
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 15:58 0 1759
    Әкесін өлтірген өзбек жігітін ұрғаны үшін қазақ баласы сотталуы мүмкін
    Әкесін өлтірген өзбек жігітін ұрғаны үшін қазақ баласы сотталуы мүмкін
    Әкесін өлтірген өзбек жігітін ұрғаны үшін қазақ баласы сотталуы мүмкін
    Ол заң алдында адам денсаулығына залал келтіргені үшін жауап бермек.
    Аудио тыңдау
    23/05/2019 04:48 0 2698
    Ұлыбритания премьер-министрінің тұғыры шайқалуда
    Ұлыбритания премьер-министрінің тұғыры шайқалуда
    Ұлыбритания премьер-министрінің тұғыры шайқалуда
    Ұлыбритания премьер-министрі Тереза Мэй ертең 24-мамаыр күні отставкаға кету мүмкін
    Аудио тыңдау
    23/05/2019 10:17 0 161
    Тоқаев Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы Ұлықбек Есдәулетті қабылдады
    Тоқаев Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы Ұлықбек Есдәулетті қабылдады
    Тоқаев Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы Ұлықбек Есдәулетті қабылдады
    Қасым-Жомарт Тоқаев ұлттық рухани әлеуетті ілгерілету ісінде ақын-жазушылар қауымы маңызды рөл атқаратынын атап өтті.
    23/05/2019 16:30 0 53