25Қыркүйек

Қытай қазағы: Қазақстанда жақсы мен жаманның орны ауысып барады

Қытай қазағы: Қазақстанда жақсы мен жаманның орны ауысып барады
Ⓒqamshy.kz

Qamshy.kz журналисі Қытайдан келген қазақ жігітімен Қазақстандағы жағдайға көзқарасы жайында әңгімелесті.

Назар Гіміш – Бейжіңдегі Орталық Ұлттар университетінен әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетіне бір жылға білім алмасу үшін келген студент.

– Қазақстанға былтыр қыркүйекте келдік. Әне-міне дегенше алты айдан астам уақыт өтті. Алматыда болдым, арасында Астана, Семей, Өскемен қалаларын араладым. Қазақстанға келудегі  басты мақсатым – оқу. Сонымен қатар ел көріп, жер көріп, атажұртымның мәдениетімен жақын танысуды ойладым, – дейді Назар.

Ол Қазақстанға алғаш келгенде көп дүниеге көңілі толмаған. Барлығына сыни көзбен қарап жүрген. 

– Бес-алты айдың ішінде мен байқаған кемшілік аз емес. Тайға таңба басқандай анық көрінетін тұстары да көп болды. Әсіресе, Қазақстанға алғаш келгенде бізді орналастыру жұмыстарымен ағайымыз біраз әуре-сарсаңға түсті. Құжат қабылдайтын, мөр басатын орындарда «шеттен келген» деп бізге онша мән бермейтіндер де кездесті. Ол кісілерге қарап, «амалсыздан жұмыс істеп отыр ма?» деген ой туады, – дейді Гіміш.

«Сырт көз – сыншы» екенін ескерсек, қандасымыздың пікірі де орынды. «Сен де бір қазақтың баласысың ғой» деп ешкім құшақ жайып күтіп алмаса да, ол бүгінде өз ортасын кеңейтіп, достарын көбейткен.

– Меніңше, Қазақстанда теңсіздік мәселесі өзекті болып тұр. Көп жағдайда мәселені ақша шешіп кетеді. Қолыңнан келмесе де, ақшаң болса жеткілікті. Озбырлардың аты озып, жақсы мен жаманның орны ауысып бара жатқан сияқты. Бұл барлық елде болуы мүмкін, дей тұрғанмен Қазақстанға келгелі аталмыш мәселе алдымнан бірнеше рет шықты. Ал еліміздегі озық мәдениет қоғамдық орындарда жиі көрінеді екен. Үлкенге орын беру, қыз балаға жол беру – барлығы қазақы мәдениеттің көрінісі, - деп бағалады Назар.

«Қытай қазағы» деген атауың кең қолданыста екені белгілі. Шеттегі кей қандасымыздың жолы болып елге оралып, Қазақстан азаматтығын алып жатса, енді бірі әлі де атажұрттан тыс өмір сүріп жатыр. Дегенмен жүрегі «қазақ» деп соғатын азаматтардың қарасы қалың.

– Мұндағылар Қытайдан келгенімізді бірден біліп жатады. Оның басты себебі  – тілдегі ерекшелік. Сырт келбет барлығымызда бірдей. Мен қазақ тілінде диалект жоқ деп қараймын. Ресейдің Сібіріндегі қазақ пен Қытайдың қазағын бір-бірімен жолықтырсақ, өзіндік тіл ерекшеліктері байқалады, алайда бір-бірін түсініп, әңгіме өрбіте алары хақ.

Көпшілігі «қазақтың қаймағы бұзылмаған төл сөздерін сақтап қалғансыңдар», «таза қазақша сөйлейсіңдер» деп таңырқайды. Қытайда жүргенде әңгіме арасында қытай тілін қолданатынымыз жасырын емес. Ал Қазақстанға келгелі еш қоспасыз қазақша сөйлеп жүрмін. Мүмкін менің ерекшелігім осында, - деп ағынан жарылды Назар.

Назар шетелде туып-өссе де, қазақы мәдениетпен тығыз байланыста екенін айтады. Қазақ ақын-жазушыларының шығармаларымен де етене таныс.

– «Әу» демейтін қазақ жоқ. Көпшілік орында Абайдың «Көзімнің қарасынан» бастап, басқа да елге мәлім әндерді орындап жүреміз. «Шетте жүріп бұл әндерді қайдан білесіңдер?» деп таңдана қарайтындар да кездесті. Біз қазақтың әні-күйін, ертегілері мен жыр-дастандарын жадымызға тоқығанбыз. Қазақылықтан шет қалып қойған жоқпыз, - дейді Назар Гіміш.

Елімізде білім гранттарына қатысты мәселеден Назар да хабардар болып шықты. Оның ойынша, елдегі оқу ақысы қымбат.

– Қазақстанда қаншама жастың оқуға түсе алмай жүргенін байқадым. Барлығы қаржыға келіп тіреледі. Грант ұтып ала алмаған соң өзі қалаған мамандыққа түсе алмайды немесе қаржы төлеп оқуға жағдайы болмайды. ЖОО-ларда оқу бағасы жоғары. Ол мемлекеттің экономикасына да келіп тірелуі мүмкін. Мен ұсыныс жасағанымен, бұл шешіле салатын нәрсе емес, дегенмен  оқимын деген жастарға қол ұшын беріп, солардың арманын жолдан кесіп тастамауға жағдай жасалса екен. Ал Қытайда студенттерді мемлекет өз қамқорлығына алады, – дейді Назар.

Ол шетелде жүріп-ақ ұлт мүддесі үшін жұмыс істеуге болады деп санайды. Себебі қазір заман өзгерген, қатынас оңайлаған, айшылық алыс жерлерден жылдам хабар алғызатын құралдар бар.

– Жолымызда кездескен  екі адамның бірі: «Елге ораласың ба?», - деп сұрайды. Біреуіне: «Иә, келемін», - деп жауап берсем, енді бірде: «Жоқ», - деймін. «Келемін» десем, қолдаушылар табыла кетеді. Елге біржола тұрақтап, ата-бабаның жолын жалғағаның дұрыс деп айтады. Енді біреулер: «Не үшін келесің? Бұл елді жан-жақтан жеп жатыр», - деп нақты мысалдарын төге кетеді. Өзім қай жерде болсын қазақ үшін қызмет еткім келеді. Оған менің қайда тұрғаным және құжатымда қай елдің мөрі басылғаны маңызды емес, - деп түйіндеді сөзін Назар Гіміш.

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


  • 6 ай бұрын

    ОҢБАҒАН ҚЫТАЙДА МӘЗ БОЛЫП ЖҮРМІН ОЙЛАЙСЫҢБА,ҚАЗАҚСТАН БЕЙБІТ ӨМІР СҮРІП ЖАТҚАН ЕЛ,ЖАҚПАЙМА ҚЫТАЙҒА ЖОҒАЛ.

    • 6 ай бұрын

      Біреуге оңбаған деп айту үшін өзің оңған болуың керек. ол жігіт қазақстанның шындығын көргенін айтты, ол өтірік емес өңшең жем қор туфлый жалағыштар. ол айтса болып жатқан заңсыздық әділетсіздікті айтты. біз өзімізше Қазақстан керемет деп мақтанғанды білеміз, Ал оның кем кетігін айта алмаймыз. ЖОҒАЛ деп айтатын сен кімсің?

      • 6 ай бұрын

        неге алып тастағансыңдар

        1
        Алматының орталық бөлігіндегі көшелер қайта жаңғырады
        24/09 17:28 0 1912
        2
        "Жомарт Ертаев отбасыңмен бірге бауыздап тастаймын деп қорқытты" - Евгений Пак
        24/09 15:51 0 1536
        3
        Альварес Головкиннің жеңісін мойындады
        24/09 15:12 0 4501
        9 қабаттан секірмекші болған астаналық аман қалды
        24/09 14:49 0 700
        Алматы мектептерінде Ерлік сабағы өткізілуде
        24/09 14:40 0 1057

        Таныстырылғандар

        Қазақстанның мемлекеттік қарызы 15 триллион теңгеге жетті
        Қазақстанның мемлекеттік қарызы 15 триллион теңгеге жетті
        Қазақстанның мемлекеттік қарызы 15 триллион теңгеге жетті
        Соңғы 5 жылда мемлекеттік қарыз 4 есе өскен.
        28/08/2018 10:56 0 968
        Әсет Исекешевтің ашуына кім тиді?
        Әсет Исекешевтің ашуына кім тиді?
        Әсет Исекешевтің ашуына кім тиді?
        Әкім барлық валидаторлардың жұмысын ретке келтіруге тапсырма берді.
        28/08/2018 17:07 0 1803
        Алматыда «Сыбайлас-жемқорлыққа қарсы технологиялар» атты семинар-кеңес өтті
        Алматыда «Сыбайлас-жемқорлыққа қарсы технологиялар» атты семинар-кеңес өтті
        Алматыда «Сыбайлас-жемқорлыққа қарсы технологиялар» атты семинар-кеңес өтті
        «Sanaly urpaq» жобалық кеңсесі «Сыбайлас-жемқорлыққа қарсы технологиялар» атты семинар-кеңес өткізді
        28/08/2018 10:42 0 588
        "Мойындауымыз керек, жас буынның тәрбиесін уысымыздан шығарып алдық"
        "Мойындауымыз керек, жас буынның тәрбиесін уысымыздан шығарып алдық"
        "Мойындауымыз керек, жас буынның тәрбиесін уысымыздан шығарып алдық"
        Әңгіме барысында олардан «Бауыржан Момышұлы кім?» деп сұрап едім, ешбірі күмілжіп дұрыс жауап бере алмады.
        29/08/2018 16:43 13 1920
        "Алтын белгі" иегері өмір бойына бас бостандығынан айырылуы мүмкін
        "Алтын белгі" иегері өмір бойына бас бостандығынан айырылуы мүмкін
        "Алтын белгі" иегері өмір бойына бас бостандығынан айырылуы мүмкін
        Ақтөбеде №19 мектептің бітіруші түлегін өлтірді деген «Алтын Белгі» иегеріне қатысты сот отырысы өтті.
        03/09/2018 10:57 0 3423
        Алматыда оннан аса автобустың қозғалыс бағыты өзгереді
        Алматыда оннан аса автобустың қозғалыс бағыты өзгереді
        Алматыда оннан аса автобустың қозғалыс бағыты өзгереді
        Алматыда Тимирязев көшесіндегі BRT желілерін жөндеу жұмыстарына байланысты қоғамдық көліктердің қозғалыс бағыты уақытша өзгереді
        29/08/2018 10:28 0 725
        Мың сылтау іздеп мұңаятын, түртіп қалсаң, күйзеліске ұшырайтындарға Ернардың айтары бар...
        Мың сылтау іздеп мұңаятын, түртіп қалсаң, күйзеліске ұшырайтындарға Ернардың айтары бар...
        Мың сылтау іздеп мұңаятын, түртіп қалсаң, күйзеліске ұшырайтындарға Ернардың айтары бар...
        Қаланың ортасында жалғыз қатынап жүрген мүгедекті көріп пе едіңіз, әрине, менен басқа?
        04/09/2018 16:58 0 3943
        "Жат жерде көз жұмған бауырымның Сирияда қалған балаларын елге қайтара алмай отырмыз"
        "Жат жерде көз жұмған бауырымның Сирияда қалған балаларын елге қайтара алмай отырмыз"
        "Жат жерде көз жұмған бауырымның Сирияда қалған балаларын елге қайтара алмай отырмыз"
        Біз 90 отбасымыз. Сол 90 отбасының 135 кішкентай бүлдіршіндері біреуге немере, біреуге бауыр.
        07/09/2018 14:48 0 1204
        "Жүз жаңа есім" жобасы жеңімпазға не береді?
        "Жүз жаңа есім" жобасы жеңімпазға не береді?
        "Жүз жаңа есім" жобасы жеңімпазға не береді?
        Қазақ болсын, мейлі өзбек, неміс, орыс болсын, мемлекеттік тілді білмесе, халыққа үлгі тұлға етіп көрсетудің өзі ұят.
        10/09/2018 15:11 0 2032
        Заманауи поэзияның классигі: Америкада орыс болсам, Ресейде қазақпын
        Заманауи поэзияның классигі: Америкада орыс болсам, Ресейде қазақпын
        Заманауи поэзияның классигі: Америкада орыс болсам, Ресейде қазақпын
        Заманауи поэзияның классигіне айналған Бақыт Кенжеев осыдан бірнеше жыл бұрын ССРО-дан Канадаға қоныс аударған.
        13/09/2018 16:00 0 1013
        «Нұр Отан» партиясының қатарына өту қатаңдатылады
        «Нұр Отан» партиясының қатарына өту қатаңдатылады
        «Нұр Отан» партиясының қатарына өту қатаңдатылады
        Аталмыш құжатты патиялықтар тамыз айынан бастау алған «Бастауыш партия ұйымдарының» аймақтық Форумындарында талқылауда.
        13/09/2018 18:05 0 970
        Ібілістің рөлін сомдаған актер қандай тәуекелге барған?
        Ібілістің рөлін сомдаған актер қандай тәуекелге барған?
        Ібілістің рөлін сомдаған актер қандай тәуекелге барған?
        мен Ібілісті осылай елестетемін. Бұл образды өзім ойлап таптым.
        17/09/2018 11:32 0 637
        "Бәсекелестікті сезсем, ерекше жігерлене түсемін"
        "Бәсекелестікті сезсем, ерекше жігерлене түсемін"
        "Бәсекелестікті сезсем, ерекше жігерлене түсемін"
        Күні бойы қонақ іздеп, түнімен сценарий жазып, келесі күні ұйықтамай түсірілімге кірісіп кететін талай уақыт бастан өтті.
        19/09/2018 12:17 0 3922
        Қоқыста жатқан Абай мүсінін қала әкімдігі сатып алды
        Қоқыста жатқан Абай мүсінін қала әкімдігі сатып алды
        Қоқыста жатқан Абай мүсінін қала әкімдігі сатып алды
        Қалалық əкімдік өкілдері бұл мəселенің де пысықталып жатқандығын айтты.
        21/09/2018 13:57 0 1248
        Балмұздаққа құмар  қазақстандық сотталуы мүмкін
        Балмұздаққа құмар қазақстандық сотталуы мүмкін
        Балмұздаққа құмар қазақстандық сотталуы мүмкін
        Таңертең жұмысқа келген әйел дүкеннің астан-кестеңі шығып жатқанын көріп, тауарларды тексеріп шығады.
        23/09/2018 14:11 0 832