Қазақстанның "жазғы" уақытта қалғаны халықты аурушаң етпей ме?

Қазақстанның "жазғы"  уақытта қалғаны халықты аурушаң етпей ме?
Ⓒqamshy.kz

 Жүрек- қан тамыр ауруларынан Еуразияда алдыңғы орында тұрған Қазақстанда  бұл ауру  өлімге душар ететін дерттердің көшін бастап тұр.  Әлемде жыл сайын тек қана осы дерттен 17 миллион адам көз жұмады екен. Бұл дерттің негізгі шығу себебін түсінген бүкіл Еуропа  Еуропарламенттің шешімімен «жазғы» уақыттан бас тартқалы отыр.

Кеңес Одағы тарқардан он жыл бұрын Қазақстанда да  «жазғы» уақыт пайда болған. Электр энергиясын тиімді пайдалану деген мақсатпен. Наурыз айының соңғы жексенбісінде сағат тілін жыл сайын бір сағатқа  кейін жылжытушы едік. Ал қазан айының соңғы жексенбісінде жазғы уақыт тоқтатылып, сағат тілі бір сағатқа ілгері жылжитын. Оны да бастан кештік. Нәтижесі не болды?  Балалар тас қараңғыда мектепке баруға мәжбүр болды, ұйқылары қанбағандықтан сабақ үлгерімдері нашарлады. Адамдар уақыттан жаңылысып, табиғи ырғақ бұзылды, қолайсыздық жүйке жүйесіне кері әсер етті, денсаулықтары сыр берді.  Құдай оңдап, «Салауатты өмір салтын қалыптастыру жөніндегі Ұлттық орталықтың» тұрғындар арасында жүргізген сауалнама қорытындылары  себепші болып, 2005 жылы  наурыз айында Үкімет қаулысымен «жазғы» және «қысқы» уақытқа көшу тоқтатылды. Тоқтатылғаны дұрыс болды дегенмен, Қазақстан «жазғы» уақытта тұрақты қалып қойды. Дұрысы, сол  кезде «қысқы» уақытта тұрақтап қалуымыз керек еді...

Қазақстанның сағаттық белдеуі 1930 жылы бір сағат алға жылжытылған екен. КСРО  Халкомдары кеңесінің арнайы декреті бойынша. "Электр энергиясын үнемдеуден пәлен пайда табамыз" деген мақсатта. Бірақ осы декреттік уақыттың экономикалық тиімділігін күні бүгінге дейін әлем ғалымдары дәлелдей алмаған.  Соған қарағанда  басқаша мақсат көзделіп, бірыңғай кеңес халқын қалыптастыру үшін тәжірибе жасалынған секілді. Осы декреттік уақытқа сәйкес 5-сағаттық белдеудегі Астана, Алматы сияқты қалалардың бәрі көршілес 6-сағаттық белдеудің уақытын пайдаланады. Бұл – осыдан 90 жылдай уақыт бұрынғы  уақыт белдеуімізде жіберілген қателік!  Географияға жүгінсеңіз, халықаралық келісім бойынша Жер шары 24 меридиандық сызық арқылы 24 сағаттық белдеуге бөлінгенін көресіз. Белдеулік уақыт АҚШ-та 1883 жылы енгізілсе, КСРО-да 1919 жылы енгізілген. Әр өңірдің уақыты меридиан сызығы бойынша белгіленеді. Мұның бәрі адам өміріне қолайсыздық тудырмас үшін жасалынған. Жалпы, Қазақстан өткен ғасырдың 60-жылдарына дейін үш түрлі уақытпен жүрген. Мәселен, Батыс Қазақстанда  сағат бес болса, Алматыда - алты, Шығыс Қазақстан мен Павлодарда сағат жеті дегендей. Кейін Шығыс Қазақстан мен Павлодар уақытын Алматы уақытымен теңестірген. Сөйтіп, үш түрлі уақыттан екі түрлі уақытқа түстік. Ал неге осы бір сағаттық айырмашылықты  жойып, Қазақстанда бір ғана уақыт стандарты болмасқа?!   Жер көлемі жөнінен әлемде тоғызыншы орында тұрған елімізде географиялық уақыт белдеуі әр түрлі болуы заңды да шығар, бірақ оның да шешу жолын іздеп, бірыңғай уақыт стандартына көшсек, тәуелсіз ел дарын іздестіргеніміз дұрыс-ау...

Былтыр Қызылорда облысы өздеріндегі  уақытты тиімді  әрі қолайлы етіп шешіп алды.  Яғни  бұрын географиялық белдеу бойынша табиғи биологиялық уақыттан ауытқу халықтың денсаулығы мен көңіл-күйіне, күнделікті тіршілігіне теріс ықпалын тигізіп, жылдар бойы қалыптасқан өмір сүру ритмін бұзып келсе, енді қызылордалықтар  уақыты табиғи жарықпен сәйкестендірілді.

Ғалымдар «Адамдарды өзге географиялық уақытымен таңның атуынан бұрын мәжбүрлеп тұрғызу созылмалы (хронический) аурулардың өршуіне, жаңа аурулардың пайда болуына, обыр (рак), қантамырлары жүйесі аурулары, суицид, тіпті жол-көлік оқиғаларының көбеюіне де себеп болады және де ағзаға әсері, әсіресе, «күзгі-қысқы» уақыттарда, ең бірінші балалар мен егде кісілердің саулығына кері әсері қатты болады» деген тұжырымға келген. Ал Дания ғалымдары ұйқы бұзылған жағдайда әйелдердің төс обыры (рак молочной железы) ауруы 1,5 есеге артатынын дәлелдепті. Мелатонин обыр клеткаларын жайылуын тоқтататыны бұрыннан белгілі, ал ол таң атысынан бұрын тұрған жағдайда адам ағзасынан дұрыс бөлінбейді. Және де ұйқыдан тұрған адамның қан қысымын жоғарылататын норедоналин мен картизол да ұйқыдан таң атысынан бұрын тұрған жағдайда қан құрамына енбейді, ал оның болмауы инфаркттің басты себепкері» депті.

Әлемнің озық ойлы адамдары қазіргі заманда неше түрлі өршіп тұрған аурулар осы уақыт белдеуі мен сағат тілінің сәйкес келмеуінен деген шешімге тоқтаған. Ғалымдар «адам тұрмысында уақыт өлшемі әсер етпейтін бірде-бір саласы жоқ, аурушаңдыққа ұшырамайтын бірде-бір органы жоқ» дейді.

Осыны білген соң,  әлемдік билеушілердің күн мен түннің табиғи ауысу ырғағын әдейі оздыра бұзу салдарымен халық санын азайту жоспары бар дегенге сенбеске амалың жоқ.

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Қасым-Жомарт Тоқаев лингвистикалық емтиханды қалай тапсырды?
    23/04 22:02 0 88
    2
    "Парасатты тұлға" - Мұхтар Құл-Мұхаммед Тоқаев туралы пікір білдірді
    23/04 18:42 2 236
    3
    Тұрсынбай Құлахмет Азия чемпионатының жартылай финалына жолдама алды (видео)
    23/04 15:47 0 193
    Samsung компаниясы Galaxy Fold моделін шығаруды уақытша шегерді
    23/04 15:35 0 115
    Елбасы Nur Otan сьезінде көзіне жас алды (видео)
    23/04 14:58 0 328

    Таныстырылғандар

    "Обея бөлмесі"— бизнесте уақытты тиімді пайдаланудың жолы
    "Обея бөлмесі"— бизнесте уақытты тиімді пайдаланудың жолы
    "Обея бөлмесі"— бизнесте уақытты тиімді пайдаланудың жолы
    Обея бөлмесі қазіргі таңда көптеген елдің кәсіпте уақытты тиімді пайдаланудың жолын қарастыруға үлкен септігін тигізуде
    15/04/2019 13:55 0 561
    Семіздік қазақтың қанында бұрыннан бар ма?
    Семіздік қазақтың қанында бұрыннан бар ма?
    Семіздік қазақтың қанында бұрыннан бар ма?
    Қазақстан Республикасында артық салмақ және семіздік бойынша соңғы зерттеу 2014 жылы жүргізілген
    15/04/2019 11:29 0 604
    ҚР Үкіметі президент сайлауына қанша қаржы бөлді?
    ҚР Үкіметі президент сайлауына қанша қаржы бөлді?
    ҚР Үкіметі президент сайлауына қанша қаржы бөлді?
    Құжат 29 сәуірге дейін талқыланады
    15/04/2019 16:22 0 445
    Бұл Америка емес, Шарын шатқалы: ВВС арнасы Жетісу туралы ролик түсірді (видео)
    Бұл Америка емес, Шарын шатқалы: ВВС арнасы Жетісу туралы ролик түсірді (видео)
    Бұл Америка емес, Шарын шатқалы: ВВС арнасы Жетісу туралы ролик түсірді (видео)
    Кез-келген адам арнайы мобильді қосымша және сайт арқылы Алматы облысына виртуалды түрде саяхат жасай алады.
    16/04/2019 11:12 0 2549
    Нотр-Дам шіркеуін жөндеуге 200 миллион еуро бөлген кім?
    Нотр-Дам шіркеуін жөндеуге 200 миллион еуро бөлген кім?
    Нотр-Дам шіркеуін жөндеуге 200 миллион еуро бөлген кім?
    Біз ұлттың, елдің басына күн туғанда біріге білуіміз керек.
    17/04/2019 10:00 0 509
    Әлеуметтік көмектің әлегі: 21 мың теңге үшін аналар бас көтерді
    Әлеуметтік көмектің әлегі: 21 мың теңге үшін аналар бас көтерді
    Әлеуметтік көмектің әлегі: 21 мың теңге үшін аналар бас көтерді
    Қарамай ма! Мына 8-10 баласы бар көпбалалы аналарға неге қарамайды. Әрбір үйге аяғын аттап кірмей ма!
    17/04/2019 10:18 0 1946
    «Баспана Хит» бағдарламасының жылдық пайызы арзандады
    «Баспана Хит» бағдарламасының жылдық пайызы арзандады
    «Баспана Хит» бағдарламасының жылдық пайызы арзандады
    Азаматтардың ай сайынғы төлемдерін есептеуіне қолайлы болуы үшін Баспана Хит ипотекалық калькуляторы іске қосылды
    17/04/2019 11:02 0 426
    Үйіңіздегі кедейліктің белгілерін білесіз бе?
    Үйіңіздегі кедейліктің белгілерін білесіз бе?
    Үйіңіздегі кедейліктің белгілерін білесіз бе?
    Бұл үрдіс сізді автоматты түрде екінші санатқа ысырып тастайды.
    18/04/2019 17:12 0 5376
    Иманғалиға "коммунистердің ешқайсысына сенуге болмайды" деп жатқандар да аз емес
    Иманғалиға "коммунистердің ешқайсысына сенуге болмайды" деп жатқандар да аз емес
    Иманғалиға "коммунистердің ешқайсысына сенуге болмайды" деп жатқандар да аз емес
    Бұл сайлауға Д.Назарбаева түсіп, тезірек таққа отыра ма, жоқ әлде Қ-Ж.Тоқаевқа бір-екі жыл салтанат құруға мүмкіндік беріле ме, болжам жасау қиын
    19/04/2019 10:02 1 4909
    Президент келетін кезде ғана жыртығымыз жамала ма?..
    Президент келетін кезде ғана жыртығымыз жамала ма?..
    Президент келетін кезде ғана жыртығымыз жамала ма?..
    Алматы облысыны қарасты Үштөбе қаласында да дәл қазір осындай қарбалас болып жатыр
    19/04/2019 12:07 0 1508
    Дәстүрді қайта жаңғыртып...
    Дәстүрді қайта жаңғыртып...
    Дәстүрді қайта жаңғыртып...
    Бұл мереке 2010 жылдың мамырынан бері БҰҰ-ның шешімі бойынша 21 наурыз «Халықаралық Наурыз күні» болып аталып келеді.
    16/04/2019 11:20 0 145
    1304 жылдық тарихы бар мешіт трагедиясы: «Нотр-Дам» шіркеуінен несі кем?
    1304 жылдық тарихы бар мешіт трагедиясы: «Нотр-Дам» шіркеуінен несі кем?
    1304 жылдық тарихы бар мешіт трагедиясы: «Нотр-Дам» шіркеуінен несі кем?
    Лаңкестер тарихи нысанға арнайы қазылған жер асты жолы арқылы келіп, жарылғыш зат қойған.
    22/04/2019 09:26 0 985
    Қытайдың Далянь қаласындағы жарылыс: арнайы өкілдер мәлімдеме жасады
    Қытайдың Далянь қаласындағы жарылыс: арнайы өкілдер мәлімдеме жасады
    Қытайдың Далянь қаласындағы жарылыс: арнайы өкілдер мәлімдеме жасады
    Далянь қаласында орналасқан химиялық зауыттың жарылғаны туралы ақпарат қаншалықты рас?
    22/04/2019 11:20 0 568
    Мейірім Джатқанбаев: Найман-торының деңгейіндегі тұлпар баптау – арманым
    Мейірім Джатқанбаев: Найман-торының деңгейіндегі тұлпар баптау – арманым
    Мейірім Джатқанбаев: Найман-торының деңгейіндегі тұлпар баптау – арманым
    Уағында сыртымнан теріс дұға жасап аяқтан шалуға ұмтылғандар да кездесті.
    22/04/2019 17:20 2 1137
    Маңғыстау облысында дуадақ популяциясын көбейту мақсатында жыл сайынғы дуадақ құсын табиғат аясына жіберу шарасы өткізілді
    Маңғыстау облысында дуадақ популяциясын көбейту мақсатында жыл сайынғы дуадақ құсын табиғат аясына жіберу шарасы өткізілді
    Маңғыстау облысында дуадақ популяциясын көбейту мақсатында жыл сайынғы дуадақ құсын табиғат аясына жіберу шарасы өткізілді
    Маңғыстау облысында дуадақ популяциясын көбейту мақсатында жыл сайынғы дуадақ құсын табиғат аясына жіберу шарасы өткізілді
    23/04/2019 17:11 0 1047