Қарапайым халықтың табысы өзін-өзі дамытуға жетпейтінін Ұлттық банк пен Үкімет қашан сезінеді?

Қарапайым халықтың табысы өзін-өзі дамытуға жетпейтінін Ұлттық банк пен Үкімет қашан сезінеді?
Ⓒqamshy.kz

Атқарушы билік инфляцияны тежеудің заманға сай әдістерін игеруі керек.

Сонымен 2018 жылды да тәмамдадық. Биылғы жылы елдегі инфляция көрсеткіші   6,0 пайызды межеледі. Ал сала мамандарының пайымдауынша, шындап келгенде елдегі инфляция көлемі бұдан жоғары. Экономист-ғалымдардың айтуынша, инфляцияны тежеудің заманға сай тәсілдерін меңгермесек, келер жылы инфляция деңгейі 2,7 пайызға дейін артып, қымбатшылық бұдан әрі еселене беретін болады.

Мамандар алға тартып отырғандай, биылғы жылы көк қағаздың құны шарықтап, теңгенің құны төмен қарағалы бері елде қымбатшылық өршіп тұр. Бір ғана Алматыда азық-түлік бағасы ай сайын емес, апта сайын өсім беруде. Бұған қатысты «Аналитик» талдау орталығының экономист-сарапшысы Тоғжан Шаяхметованың айтуынша, 2018 жылы қымбатшылық халыққа қатты сезілді.

«Алматыда 1,5 млн халық бар. Олардың тұтыну шығыны 2017 жылмен салыстырғанда (7,9 %)  2018 жылдың  соңғы алты айында 9,1%-ке өскен. Биыл қаладағы орташа табыс табатын халықтың  ай сайынға тұтыну шығыны  123 мың 338 теңгені құрады. Анықтағанымыздай, 123 мың 338 теңгенің 90 мың теңгесін 3 баласы бар отбасы тек  азық-түлікке ғана жұмсайды екен. Ал қалған сома коммунальдық төлемге, жолақысына кетеді. Сонда біздің қарапайым халықтың тапқан табысы өзін-өзі дамытуға жетпейді. Тапқан табысын тек ас-ауқатына жеткізетіндердің қатары көбейіп кетті. Мұны уәкілетті органдар сезінуі керек. Сондықтан болашақта Ұлттық банк пен Үкімет инфляцияны тежеудің заманға сай жолдарын меңгеруі тиіс. Олай етпесек, қымбатшылық қамыты бұқараны қысып барады» ,- дейді сарапшы Тоғжан Шаяхметова.

Жалпы, 2018 жылы елдегі қымбатшылық деңгейі өскенін сарапшылар ғана емес, Ұлттық банк те, Ұлттық экономика министрлігі де, тіпті Үкімет басшысы Бақыттжан Сағынтаев та растады.  Бұған қатысты Үкімет басшысы Бақытжан Сағынтаев бағаны орынсыз қымбаттатқандарға шара қолдану керектігін бірнеше мәрте баса айтты. Ұлттық банк төрағасы Данияр Ақышев те «2018 жылғы қымбатшылық былтырғыдан жоғары болады» деп талай мәрте мәлімдеген болатын.  Ұлттық банк төрағасының айтуынша, оған себеп: «көрші Ресей еліне салынып жатқан санкциялар салқыны бізге биыл нақты сезіле бастауы» деген болатын Ұлттық банк төрағасы Данияр Ақышев.

Ал енді мамандар нақты-нақты әдістерді қолға алмасақ, келер жылы да «қымбатшылыққа одан әрі күйіп отырамыз» деседі. Қаржыгер Жасұлан Мақсұтовтың байыптауынша «ең бірінші қымбатшылық бізге  импортпен ілесіп келіп отыр.

«Бір ғана Алматыны мысал етсем, Алматы өзін –өзі толықтай азық-түлікпен қамтуға әлі жеткен жоқ. Мегаполюстегі өнім өндіретін кәсіпорындар бар, қаланың маңындағы аудандардан келетін азық-түлік өнімдері бар осы екі тарап қосылып қаланы 60 пайыздық отандық өніммен қамти алады. Ал қалған 40пайыз өнім сырттан әкелінді. Барлығымыз білеміз, импорт өнімді елге әкелгенде төленетін кедендік баж салығы, кедендік әкетілім салығы, кеден аумағында тауарды әкелу кезінде қосылатын құн салығы, кеден аумағына тауарды әкелу кезінде тауарды акциздеу барлығына төлемақы алынданы. Осының барлығының шығынын импорт тасымалдаушылар өнімнің бағасынан шығарып алғысы келеді. Осыдан барып, Қытайдан 50 тенгеге алынған лимон Қазақстанға келгенде 200 теңге болып шыға келеді. Қазір көрші Ресей санкциялар салынып жатқан тұс. Болашақта Ресей сыртқа шығаратын тауарларының бағасын екі есеге көтеріп жіберуі де мүмкін. Сол кезде біздің нарыққа Ресейден келетін өнімдер қымбат болып келеді. Міне, алдағы 2019 жылы импорттар тасқыны инфляцияны өсіре түседі»,-деді Жасұлан Мақсұтов.

Қаржыгер маманның пайымдауынша, осыны ескергендіктен Үкімет алдағы уақытта мына жайттарға назар аударғаны жөн.

А) Инфляцияны нарықтың талабына сай тежей алу үшін бірінші кезекте отындық кәсіпкерлерге салынатын қосымша құн салығы қымбат. Міне, осы мәселені шешіп алу керек. Отандық өнім өндіретін кәсіпкерлерге қосымша салықтық жеңілдіктер қарастырылуы тиіс.

Ә) Екінші, жеке тұлғаларға арналған тарифтерден бөлек, кәсіпорындарға тариф бағалары бар. Келер жылы тариф бағасы арзандайды деп жатырмыз. Мұны зерттеу керек. Расымен де қойылатын тариф бағамы отандық кәсіпорындарға қолайлы ма осы жағы толық біліп алып барып бұл арада да жеңілдіктер керек.

Б) Делдалдар мәселесін шешу керек.  Тауар бағасының қымбаттауына тікелей ықпал етіп отыр делдалдарға бізде бақылау аз. Супермаркеттерге, ірі сауда дүкендеріне өнімді тікелеу зауыттан өз бағасына алатындай жағдай жасалынуы керек. «Бұл арада бизнесті бастадың ба, әрі қарай мемлекеттің көмегінсіз өзің дамытып ал» деген болмайды. Олай етсек жабайы кәсіпкерлік дамып кетеді. Сондықтан бизнеске де бақылау қойып, керек кезінде демеп отырғанның артығы болмайды. Бұл қарапайым халық үшін қажет нәрсе.

В) Қажет болса, мемлекеттік арзан дүкендер желісі де құрылғаны абзал. Әлеуметтік нормасы төмен жағдайы жоқ отбасыларды арзан дүкендер желісімен қамту алсақ, жөн болар еді. Арзан әлеуметтік дәріханалар желісін құру жайы да өзекті болып отыр.

«Міне, бастапқыда осы мәселелерді шешіп алсақ, одан кейін қалғаны біртіндеп реттелер еді» дейді қаржыгер Жасұлан Мақсұтов.

Қарлығаш Зарыққанқызы

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Бекболат Тілеухан: Бұл күннің болары анық еді...
    20/03 01:45 0 410
    2
    Назарбаев өзінің кеңесшісін тағайындады
    20/03 00:34 0 214
    3
    Назарбаев әлем мойындаған ұлы қайраткер ретінде тарихта қалды
    19/03 22:00 0 327
    Валентина Матвиенко: Келесі президенттің кім болатынын тек Қазақстан халқы шешеді (видео)
    19/03 21:03 0 2245
    Нұрсұлтан Назарбаевтың 19 наурызда жасаған үндеуі (толық нұсқасы)
    19/03 19:49 0 1043

    Таныстырылғандар

    "Обыр дертінен қиналып өлген баланы өз көзіңізбен көрмесеңіз, үндемеңіз!"
    "Обыр дертінен қиналып өлген баланы өз көзіңізбен көрмесеңіз, үндемеңіз!"
    "Обыр дертінен қиналып өлген баланы өз көзіңізбен көрмесеңіз, үндемеңіз!"
    Шекаралары ашық әлемде медицина бүгінгідей дамымаса, қашама адам қайтыс болар еді.
    Аудио тыңдау
    14/03/2019 16:30 0 797
    Мүфти: Көп әйел алып, сауапты іс жасаймын дегендер оңбай қателеседі!
    Мүфти: Көп әйел алып, сауапты іс жасаймын дегендер оңбай қателеседі!
    Мүфти: Көп әйел алып, сауапты іс жасаймын дегендер оңбай қателеседі!
    Оның айтуынша, көп әйел алушылық – әйелдер мен балаларға деген әділетсіздіктің белгісі.
    Аудио тыңдау
    14/03/2019 17:08 0 2217
    Бір баласы барлар да 21 мың теңге жәрдемақы алады
    Бір баласы барлар да 21 мың теңге жәрдемақы алады
    Бір баласы барлар да 21 мың теңге жәрдемақы алады
    Олар ұсынылған жұмыстан бірінші рет бас тартса, төлемнің 50 пайызынан, ал екінші рет жәрдемақыдан мүлде қағылады.
    Аудио тыңдау
    15/03/2019 08:12 1 1206
    Гүлшара Әбдіқалықова: Қайда барсам да, жалғызбасты ана шығады. Еркектер қорқақ болып кеткен бе?
    Гүлшара Әбдіқалықова: Қайда барсам да, жалғызбасты ана шығады. Еркектер қорқақ болып кеткен бе?
    Гүлшара Әбдіқалықова: Қайда барсам да, жалғызбасты ана шығады. Еркектер қорқақ болып кеткен бе?
    «Таңның атысы, күннің батысы жұмыс істеп, отбасын асырау керек"
    Аудио тыңдау
    15/03/2019 08:23 4 2281
    Сүйінші! "Әліппе" қайта оралатын болды!
    Сүйінші! "Әліппе" қайта оралатын болды!
    Сүйінші! "Әліппе" қайта оралатын болды!
    Әліппеге байланысты биылғы оқу жылында үлгермейміз. Келесі оқу жылында әліппе орнына қайтып келеді.
    Аудио тыңдау
    15/03/2019 10:16 1 12122
    Халық банк шетелдік банктермен бәсекеге дайын
    Халық банк шетелдік банктермен бәсекеге дайын
    Халық банк шетелдік банктермен бәсекеге дайын
    2017-2018 жылдары Халық банктің басты атқарған міндеті – Qazkom мен Hakyk банктерін біріктіру болды.
    Аудио тыңдау
    15/03/2019 14:32 0 378
    Банктер Үкіметтен ақша алып, оны халыққа жоғары пайызбен несиеге беріп отыр – экономист
    Банктер Үкіметтен ақша алып, оны халыққа жоғары пайызбен несиеге беріп отыр – экономист
    Банктер Үкіметтен ақша алып, оны халыққа жоғары пайызбен несиеге беріп отыр – экономист
    Қазір елдегі банк саласына қатысты сын айтушылар да, жанашыр пейілмен ақыл-кеңес берушілер де жетіп-артылады
    Аудио тыңдау
    15/03/2019 16:38 0 1939
    Геннадий Головкин ең көп гонорар алатын үздік 5 боксшы қатарына кірді
    Геннадий Головкин ең көп гонорар алатын үздік 5 боксшы қатарына кірді
    Геннадий Головкин ең көп гонорар алатын үздік 5 боксшы қатарына кірді
    Головкин жақында DAZN стримингілік сервисімен келісімшартқа қол қойды. Компания оны одан әрі қомақты чектермен қамтамасыз етері сөзсіз.
    Аудио тыңдау
    18/03/2019 08:18 0 519
    Жәрдемақы көбейгенмен, мәселелер азаймайтынын Үкімет біле ме?
    Жәрдемақы көбейгенмен, мәселелер азаймайтынын Үкімет біле ме?
    Жәрдемақы көбейгенмен, мәселелер азаймайтынын Үкімет біле ме?
    Биылғы жылдың 1 шілдесінен бастап мемлекеттік бюджет қызметкерлерінің жалақысын өсіру үшін Ұлттық қордан 980 млрд теңге алынады
    Аудио тыңдау
    18/03/2019 09:31 0 731
    Қазақ тілінде газет шығармау – қазақ тілінің болашағына деген атқамінерлердің сенімсіздігі
    Қазақ тілінде газет шығармау – қазақ тілінің болашағына деген атқамінерлердің сенімсіздігі
    Қазақ тілінде газет шығармау – қазақ тілінің болашағына деген атқамінерлердің сенімсіздігі
    Аудан халқы бірін-бірі танитындықтан, әркім аудан тынысынан дер кезінде хабардар болып отырғысы келетіндіктен, аудандық газетті оқиды
    Аудио тыңдау
    18/03/2019 14:44 3 375
    Әлемнің үздік 3 банкінің қатарына қазақстандық банк кірді
    Әлемнің үздік 3 банкінің қатарына қазақстандық банк кірді
    Әлемнің үздік 3 банкінің қатарына қазақстандық банк кірді
    12 наурызда Нью-Йоркте "Global Finance" журналы жыл сайынғы дәстүр бойынша 26-шы рет әлемнің үздік банктерін марапаттады.
    Аудио тыңдау
    18/03/2019 15:07 0 476
    Наурыз көжені ұлттық брендке айналдырудың 3 тетігі
    Наурыз көжені ұлттық брендке айналдырудың 3 тетігі
    Наурыз көжені ұлттық брендке айналдырудың 3 тетігі
    Егер біз отандық кәсіпорындарға наурыз көжені жасауды міндеттесек, оның жасалу технологиясы да дами түсетіні даусыз.
    Аудио тыңдау
    19/03/2019 09:21 0 162
    Полициядан лайфхак: телефон алаяқтарына алданып қалмас үшін не істеу керек?
    Полициядан лайфхак: телефон алаяқтарына алданып қалмас үшін не істеу керек?
    Полициядан лайфхак: телефон алаяқтарына алданып қалмас үшін не істеу керек?
    Телефон арқылы сөйлескенде алаяқ адам туысқаны болып танысады және қылмыс жасағаны үшін полиция қызметкерлерінің ұстап алғанын айтады.
    Аудио тыңдау
    19/03/2019 10:35 0 252
    Марғұлан Сейсембай: Тәуелсіздігімізді жоғалтуға бір-ақ адым қалады...
    Марғұлан Сейсембай: Тәуелсіздігімізді жоғалтуға бір-ақ адым қалады...
    Марғұлан Сейсембай: Тәуелсіздігімізді жоғалтуға бір-ақ адым қалады...
    Үкімет мемлекеттік бағдарламалары бойынша мойнына алған міндеттерінің біреуін де толық орындамай отыр!
    Аудио тыңдау
    19/03/2019 15:50 0 500
    Нұрсұлтан Назарбаевтың 19 наурызда жасаған үндеуі (толық нұсқасы)
    Нұрсұлтан Назарбаевтың 19 наурызда жасаған үндеуі (толық нұсқасы)
    Нұрсұлтан Назарбаевтың 19 наурызда жасаған үндеуі (толық нұсқасы)
    Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев президенттік өкілеттігін тоқтатуға шешім қабылдады.
    Аудио тыңдау
    19/03/2019 19:49 0 1043