Қара тоқтының өлімі немесе Қазақстан қайтсе көктейді?

Қара тоқтының өлімі немесе Қазақстан қайтсе көктейді?
Ⓒашық дереккөз

Бала кезім. Үйдегі азын-аулақ малға жауапты өзім. Шамасы көктем жазға ұласар шақта екі тоқты бір күнде сұлқ ауырды. Екеуі бірдей еді, тек бірі ақ болса екіншісі кәдімгі қара тоқты. Ауру малдар орындарынан да әзер тұрады, көтерсең қайта жата береді. Баста ауруларының неден екенін білмедім, бірақ бір көтергенімде, ақ тоқтының бауырынан қара дақтарды байқап қалдым.Үңіліп қарасам, бейшараның төсі мен бауыры қаптаған кене, қанға тойып, баланың бармағындай болып ісініп алғандары да жетеді. Қара тоқтыны көрдім, дәл сол жағдай. Дереу екеуінің де кенелерін кесіп, у (бізде ДУС деп атайтын) жағып, ерекше күтімге алдым. Бірақ, кене деген пәле, қазір алып тастасаң, сағат аралатпай тағы оншақтысы қайта жабысып алғанын көресің. Қысқасы, ақ тоқты ерледі, үстіне ұмтылған қансорғышты көрсе тұрып кетіп, тұяғымен таптады, үстіне жабысқанын өзі тістеп алып тастады, мен көмектестім, әйтеуір жазылды. Ал, қара тоқты жігерсіз екен. Не алдына қойған асты ішпеді, не кенелерге қарсылық жасамады, жатты да қойды. Тірідей қаныңды сорған оңай ма, жаны қиналғанын тек қарш-қарш еткізіп тістерін қайрағанынан ғана білесің. Ал, жатқан малдыкі түсінікті, әлгінің кене жабыспаған жері қалмады. Ақыры өлді. 
Қазіргі Қазақстанның жағдайын мен осы тоқтыларға ұқсатамын. Тоқты халық, ал кене .... Олар көп, оларды сіздер менсіз ақ жақсы білесіздер. Ендігі анық емесі бір ғана нәрсе, біз ақ тоқты боламыз ба, жоқ қарасы ма?
Бүгін Астанада періштедей бес бала өртеніп өлді. Пікір көп. Астанаға барып лашықты сағалағанша ауылда мал ұстап неге отырмады, сонда балалар да аман болар еді, сол тапқан табысын малдан алатын еді дегендерді де оқыдым. Көбі билікті кінәлап жатыр, әлеуметтік қолдау саясаты нашар, тиісті органдар алдын алмады тағысын тағы. Ия, барлық пікірдің жаны бар, жүрегі ауырғасын жазып жатыр ғой қай қайсысы да. 
Айта берсең, себеп көп. Дегенмен, түптеп келгенде бәрі сонау тәуелсіздік алғаннан басталды. Меніңше, мәселе идеологияда, ұлттық идеологияда. Дәлірек айтсақ, оның жоғында. Біз 28 жылдан бері онсыз өмір сүріп келеміз. Соның салдарынан, "мемлекет үшін ең маңызды не, ең басым бағыт қайсы, қайда бара жатырмыз, мақсат не?" деген сауалдарға жауап жоқ. Дөрекі тілмен айтқанда ориентир жоғалтып алдық. Осыдан келіп қазір бізде мемлекет халық үшін емес, халық мемлекет (бұл жерде мемлекет деп отырғанымыз шенеуніктер) үшін өмір сүріп жатқан жағдайға жеттік. 
Біз шын мәнінде іргесі мықты ҚАЗАҚ ЕЛІН, ҚАЗАҚТАР МЕМЛЕКЕТІН құрғымыз келе ме өзі? Заман қиын, қауіп көп, оның бәрін айтып қайтеміз. Қысқасы, жаңа туған сәбидің өз жанын сақтап қалуға тырысқаны сияқты, жас мемлекеттің қазіргі ең басты ҰЛТТЫҚ ИДЕОЛОГИЯСЫ – жойылып кетпеу, яғни ұлтымызды, мемлекеттігімізді сақтап қалу болуы тиіс. Бұл арада «Мәңгілік ел» идеясы көңілге қонады. Дегенмен бұдан әрі көбі (мүмкін бәрі) ол құжатта айтылғаннан өзгешерек болуы тиіс.
Өз мемлекетімізді сақтап қалу үшін біз қазақтардың ұлттық салт-дәстүріне негізделген, бірақ заман ағымына сәйкес мемлекет құруға тиіспіз ғой. Ондағы басты құндылық халқымыз, оның ішіндегі мемлекетқұраушы ұлт болмай ма?
Егер солай болса, мемлекеттің ЕҢ БІРІНШІ міндеті – халықтың (қазақтың) көбеюін қолдау болмас па еді?
Ұрпақты жалғау. Адам баласы үшін бұдан асқан миссия жоқ шығар. Ал, жойылып кетпеймін деген мемлекет үшін де дәл солай, халық санын көбейтуден маңызды ештеме болмауы тиіс. Отбасы институтын қорғау, бала тууға ынталандыру, ана мен бала денсаулығын қорғау, аналарды қолдау мәселелері. Яғни, жастарды үй болуға ынталандыру, әр балаға жәрдемақы төлеу, балалы болған отбасыларға баспана алу мәселесін жеңілдету т б мемлекет шешуі керек. Осы тұрғыдан кешенді реформа керек.
ЕКІНШІ МІНДЕТ -ТӘРБИЕ БЕРУ. 
Баланы туу басқа да, тәрбиелеу басқа. Бұл мәселені де мемлекет толық өз бақылауына алуы тиіс. Балабақшадан бастап, мектепте білім беру (оның ішінде мемлекеттік тіл мәселесі де бар), мамандық таңдап жоғарғы оқу орнында оқытуға дейінгі барлық мәселелерді мемлекет шешіп беруі тиіс. Бір ғана мәселе, бізде қазір ұстаз қадірсіз, полиция қадірлі. Бірақ, ұрпаққа тәрбие беретін сол ұстаз ғой. Жаңа буынға тәрбие бере алмасақ, ертең өскенде тәртіпсіз ұрпақтың әрқайсысының қасына бір полицейден қойсаң да ешнәрсе өзгермейді. Ал, ұстаздар ұрпаққа жастайынан дұрыс тәрбие берсе, ертең полиция тіпті керек емес болып қалар еді. Сондықтан бүкіл елде ұстаздар ең жақсы жағдай жасалған, ең үздіктер ғана іріктеп алынатын мамандық иесі болуы тиіс.
ҮШІНШІ МІНДЕТ – ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ.
Қазақ жалқау емес. Тек мемлекет дұрыс бағыт беріп, тиісінше қолдау білдіретін тетіктер жасап қойса, болғаны. Қазба байлықтарымызды өзіміз игерсек, экономиканың мал шаруашылығы сияқты өзіміздің «оң жамбасымызға» келетін салаларын дамытсақ жетіп жатыр. Мемлекет тек көзін көрсетіп берсе болғаны. Жоқ, айтпақшы тек онымен болмайды, одан кейін кедергі жасамауы (септігін тигізбесе де) тиіс.
ТӨРТІНШІ МІНДЕТ – ЗАҢ ҮСТЕМДІГІН ОРНАТУ.
Тәртіпсіз ештеме де болмайды. Әділеттілік деген сол заңның үстемдігі. Бүкіл ел (ханы да қарасы да) тек бір ережемен жүріп,бір ережемен тұруы тиіс. Сонда қазір қоғамды іштен жеп бітуге жақын қалған көптеген проблемалар өзінен өзі жоғалар еді. 
Мұндағы айтпағым, бізге құқық қорғау саласында реформа керек, жәй емес ұлы реформа керек.
БЕСІНШІ МІНДЕТ - АЛАПАТ ТАЖАЛ, ЖАҺАНДАНУДАН САҚТАНДЫРУ.
Глобализацияның дұрыс, бізге керек тұстары да бар. Дегенмен бірінші кезекте ол қазақ үшін –қатер. Жұтып қояды, қалай жоқ болып кеткенімізді білмей де қаламыз. Сондықтан мемлекеттің ұзақ мерзімдік стратегияларының бірі осы – глобализация әсерінен жойылып кетуден сақтандыру болуы тиіс. 
ҚЫСҚАСЫ: Бұл айтылғандардың әрқайсысының ішінде қат-қабат мәселелер жатыр. Менің айтпағым, тек өзегі, ең негізгісі ғана. 
Бес сәбидің өлімінен шықты ғой. Бұл қайғы іштегі жиналып қалған уытты қозғап жіберді. Әр қазаққа да солай әсер етті деп ойлаймын. Ойланайық, не ақ тоқтымыз, не қара тоқтымыз.

Жанахмет Ағыбаев

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Алматыда екі жігіт 35 жастағы әйелді буындырып, тонын шешіп алып кеткен (видео)
    21/02 12:28 0 620
    2
    Түрікмен полициясы әйелдердің көлік жүргізу куәлігін тартып алып жатыр (видео)
    21/02 12:17 0 122
    3
    Туыстарына әскери өмірдің ұнағанын айтқан сарбаз өз-өзін атып өлтірген
    21/02 12:05 0 219
    "Жануарларды азаптап, өнер көрсететін цирк қажет емес" – қоғам белсенділері
    21/02 11:52 0 110
    "Курица – не птица, Аблязов – не оппозиция". Мәні "кепкен" мәтелдер
    21/02 11:24 0 1070

    Таныстырылғандар

    Кооперативке ақша салу қауіпті ме?
    Кооперативке ақша салу қауіпті ме?
    Кооперативке ақша салу қауіпті ме?
    кооперативке сенуге бола ма?
    Аудио тыңдау
    14/02/2019 17:17 0 1325
    "7 жылға түрмеге қамалғаным үшін құдайға шүкіршілік етемін". Зорлық көрген әйелдің оқиғасы
    "7 жылға түрмеге қамалғаным үшін құдайға шүкіршілік етемін". Зорлық көрген әйелдің оқиғасы
    "7 жылға түрмеге қамалғаным үшін құдайға шүкіршілік етемін". Зорлық көрген әйелдің оқиғасы
    Түрмеге отырса, керісінше бостандықпен қауышатын әйелдер де барын білесіз бе? Ондай әйелдер түрмеге қамалып қана жан рахатын сезінеді,
    Аудио тыңдау
    14/02/2019 17:32 0 3319
    Ауыл молдасы 37 жыл бұрын өзінен бас тартқан анасын іздейді
    Ауыл молдасы 37 жыл бұрын өзінен бас тартқан анасын іздейді
    Ауыл молдасы 37 жыл бұрын өзінен бас тартқан анасын іздейді
    Мен – молдамын, үйім, балаларым бар, орман шаруашылығында  күзетші болып жұмыс істеймін.
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 13:59 0 1963
    "Көп балалы аналардың балаларын тегін курсқа шақырамын" (видео)
    "Көп балалы аналардың балаларын тегін курсқа шақырамын" (видео)
    "Көп балалы аналардың балаларын тегін курсқа шақырамын" (видео)
    Адамның қолына балық ұстап бергеннен, балықты қалай аулау керектігін үйреткен жақсы.
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 15:22 0 1080
    Миллионерге әйелдердің ерлерден мықты екенін мойындауына бір күн жеткілікті болды
    Миллионерге әйелдердің ерлерден мықты екенін мойындауына бір күн жеткілікті болды
    Миллионерге әйелдердің ерлерден мықты екенін мойындауына бір күн жеткілікті болды
    Әрі жұмыс істеп, әрі бала бағып үлгеретін әйелдердің ерлерге қарағанда әлдеқайда мықты екенін де мойындаған.
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 10:21 0 803
    Толық емес отбасы мен жалғызбасты аналардың құқықтары қандай?
    Толық емес отбасы мен жалғызбасты аналардың құқықтары қандай?
    Толық емес отбасы мен жалғызбасты аналардың құқықтары қандай?
    Бүгінде мемлекет тарапынан толық емес отбасыларға да, жалғызбасты аналарға да ешқандай ақшалай көмек берілмейді.
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 11:48 0 1154
    Назар аударыңыз! "Нұрлы жер" бағдарламасы бойынша баспаналы болудың ережелері өзгерді
    Назар аударыңыз! "Нұрлы жер" бағдарламасы бойынша баспаналы болудың ережелері өзгерді
    Назар аударыңыз! "Нұрлы жер" бағдарламасы бойынша баспаналы болудың ережелері өзгерді
    Пәтерді таңдап, «7-20-25» бағдарламасына қатысушы банкке тұрғын үй құнының 20 пайызын алғашқы жарна ретінде салса жеткілікті.
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 16:30 0 1175
    "Тележүргізушілер "Ассалаумағалейкум!" деп амандасудан неге қорқады?"
    "Тележүргізушілер "Ассалаумағалейкум!" деп амандасудан неге қорқады?"
    "Тележүргізушілер "Ассалаумағалейкум!" деп амандасудан неге қорқады?"
    Сенің тіліңде сөйлегісі келмейтін ұлт өзіңді де менсінбейтінін ол ұлт сенен өзін үстем санайтынын қазақ байғұс әлі де түсінбей-ақ келеді.
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 17:01 1 4159
    Әлі күнге дейін құл иеленушілер мен құлдар ұстайтын мемлекет (фото)
    Әлі күнге дейін құл иеленушілер мен құлдар ұстайтын мемлекет (фото)
    Әлі күнге дейін құл иеленушілер мен құлдар ұстайтын мемлекет (фото)
    Неге екені белгісіз, сүйекке таңбақұлдық қанына сіңіп кеткен харатиндердің өзі бас бостандығы үшін күреспейді.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 12:26 0 1443
    Өзінің сұрықсыз өмірін 305 мың долларға сатқан австралиялықтың оқиғасы (фото)
    Өзінің сұрықсыз өмірін 305 мың долларға сатқан австралиялықтың оқиғасы (фото)
    Өзінің сұрықсыз өмірін 305 мың долларға сатқан австралиялықтың оқиғасы (фото)
    Йен Ашер бақытты отбасын құрып, сүйікті іспен айналысуды армандаған қарапайым азамат еді. Алайда екеуінде де азаматтың жолы болмайды.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 15:43 0 544
    Маскүнемді әулие еткен бір ауыз сөз
    Маскүнемді әулие еткен бір ауыз сөз
    Маскүнемді әулие еткен бір ауыз сөз
    Ақиқат жолын табанды ұстануының арқасында бара-бара әулие кісілердің қатарына қосылды.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 16:30 0 2206
    Биыл "Түркістан – Самарқанд» халықаралық автобус бағыты ашылады
    Биыл "Түркістан – Самарқанд» халықаралық автобус бағыты ашылады
    Биыл "Түркістан – Самарқанд» халықаралық автобус бағыты ашылады
    Түркістан облысында 44 тасымалдаушы 1224 дана автобуспен (шағын автобуспен) жолаушылар тасымалдау қызметін көрсетуде.
    Аудио тыңдау
    20/02/2019 10:28 0 120
    Жылына 1000 етік тігетін мүмкіндігі шектеулі әйел
    Жылына 1000 етік тігетін мүмкіндігі шектеулі әйел
    Жылына 1000 етік тігетін мүмкіндігі шектеулі әйел
    Бүгінде 4 баланың анасы, 3 топтағы мүгедек Орынгүл 2012 жылы аяқ киім шығару ісін зерделей бастаған.
    Аудио тыңдау
    20/02/2019 15:50 0 243
    Назарбаевтың сүйікті асы – кеспе, ал өзге президенттердің ше?
    Назарбаевтың сүйікті асы – кеспе, ал өзге президенттердің ше?
    Назарбаевтың сүйікті асы – кеспе, ал өзге президенттердің ше?
    Мәселен, Дональд Трамп бургер мен картоптан жасалған фриді жей береді. Ал сүйікті тағамы – беконмен қуырылған жұмыртқа.
    21/02/2019 10:32 0 424
    "Курица – не птица, Аблязов –  не оппозиция". Мәні "кепкен" мәтелдер
    "Курица – не птица, Аблязов – не оппозиция". Мәні "кепкен" мәтелдер
    "Курица – не птица, Аблязов – не оппозиция". Мәні "кепкен" мәтелдер
    "Ресейдi Путин билейдi, Путиндi бұтым билейдi"
    21/02/2019 11:24 0 1070