Қабілетті оқушының 3 категориясы немесе дарынды балада болатын 15 ерекшелік

Қабілетті оқушының 3 категориясы немесе дарынды балада болатын 15 ерекшелік
Ⓒqamshy.kz

Әр бала тілі шығып, айналаға  қарап, ненің не екенін біле бастаған сәттен-ақ әртүрлі қылықтары шығып, өзіндік мінез-құлқын көрсете бастайды. Балабақша жасына толғаннан бастап «Кім болғың келеді?» деген сұраққа өзінше бір жауаптары да дайын болады. Бірі - ұшқыш, бірі – мұғалім, енді бірі – әнші болғысы келеді. Ал кейбіреуі тіпті ерекше. Оларды түсініп болмайсың. Бірде - көл, бірде - шөл. Бір қарасаң, жасына жетпей өмірден түңіліп жүреді, енді бірде әлемдегі ең момақан бала болып, бір орында тапжылмай отырып, терең ойға шомғанын көресің. Әйтеуір, өзгеше. Ешкімге ұқсамайды. Өзінің қиялындағы әлемде шарықтап жүреді. Иә, дәл солай! Құдды, бұлтта қалықтап жүргендей. Ғалымдардың айтуынша, қиялында қалықтап жүретін балалардың ерекше, дарынды бала болу ықтималдылығы өте жоғары екен.

Дарынды баланы қалай тануға болады?

Белгілі зерттеуші, психолог Н. С. Лейтес қабілетті балалардың 3 категориясын анықтап берген болатын.

Бірінші категория — ой-өріс қабілеті ерте жастан байқалған балалар.

Екінші категория — жеке бір іс-әрекет түрімен белгілі бір мектептегі ғылым түріне қабілеттілігімен көзге түскен оқушылар.

Үшінші категория — дарындылық күш-қажырымен ерекшеленетін оқушылар.

Ой-өріс қабілетімен ерте жастан көзге түскен оқушыларға мектептегі оқу кезіндегі қарқындылық тән. Кейбіреулерінің ақыл-ойы табанды түрде дамиды да өз қатарластарын басып озады. Олардың ақыл-ойының кемеңгерлігі сонша, оларды байқамау мүмкін емес. Мұндай балалар 3-4 жастан оқуды, жазуды, сызуды үйренеді де, өсе келе белгілі бір ғылым түрлерімен шұғылданады. Олардың қызығушылығы ауысып отырғанымен, ақыл-ойға салмақ салатын пәндерге талпынысы төмендемейді.

Баланың дарындылығы байқалмайтын жағдайлар да кездеседі. Кейде тіпті баланың есейген шағында сирек кездесетін қабілеттері көрініс тауып жатады. Балалардың бойында белгілі бір қабілеттің жарқын көрінісі, ой-өріс деңгейінің жалпы көрінуімен, дамуымен, ғылымның, өнердің арнайы бір саласына бейімделуімен сипатталады.

Үшінші категорияға жататын оқушылар жалпы дамуы жағынан өз қатарларының алдына шықпайды. Бірақ ақыл — ойының өзіндік ерекшеліктерімен өзгешеленеді.

Ендеше, баланың дарынды екенін анықтауға көмектесетін біраз ерекшеліктерін келтірсек:

  1. Неғұрлым көп білуі, әрі білгенін ұмытпауы;
  2. Ұғымталдығы, айтқызбай біліп тұруы;
  3. Алуан түрлі тақырыптарға қызығушылық танытуы;
  4. Тіл байлығының болуы, тілді үйренуге қабілеттілігі;
  5. Тез ойлау, тез қағып алу;
  6. Өзгеше ойлауы;
  7. Кең саралай алуы;
  8. Мәселенің өзгелер көп байқай бермейтін тұстарын байқауы;
  9. Тамаша шешім ойлап табуы;
  10. Мәселеге шолу жасай алады, істің немен аяқталатынын алдын ала сезіп қояды, қиялы жүйрік, балама шешімдерді тез табады;
  11. Айтқанынан қайтпайтын қырсық, мақсат қойып ұмтылады, кейде оқыс қимыл жасайды;
  12. Реттілікпен жұмыс істейді; тәуелсіз, әрі адамға  бағына бермейді;
  13. Тез жалыққыш, бос тұра алмай, бір нәрсе істегісі келіп тұрады;
  14. Күрделі нәрселерді ұнатады, біреулермен таласқанды жаны сүйеді;
  15. Басқалардың назарын өзіне аударуды қалап тұрады, мақтау сүйеді.

Міне, дарынды балаларда байқалатын ерекшелік. Ендеше, Сіз де балаңызды бір сәт зерттеп көріңізші? Бәлкім, осы аталған ерекшеліктер балаңыздың бойында бар шығар? Сіздің де балаңыз болашағынан зор үміт күттіретін  қабілетті бала болуы әбден мүмкін...

Ұсынған: Мақпал Сембай

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Назарбаев: Менің сайлауға қатысқанымды қалайтындар көп
    23/04 12:28 0 176
    2
    "Балуан Шолақ" түсірілген Тоғызбұлақтың таңғажайып табиғаты (фото, видео)
    23/04 12:10 0 214
    3
    Ысырапшылдық – байлықтың қас жауы
    23/04 11:52 0 90
    "Нұр Отан" президенттікке үміткер ретінде Тоқаевты ұсынды
    23/04 11:27 0 454
    «Қазақтың қазанаты қайда?» деп президенттікке кандидат ретінде тіркелген азамат кім?
    23/04 11:13 0 306

    Таныстырылғандар

    "Обея бөлмесі"— бизнесте уақытты тиімді пайдаланудың жолы
    "Обея бөлмесі"— бизнесте уақытты тиімді пайдаланудың жолы
    "Обея бөлмесі"— бизнесте уақытты тиімді пайдаланудың жолы
    Обея бөлмесі қазіргі таңда көптеген елдің кәсіпте уақытты тиімді пайдаланудың жолын қарастыруға үлкен септігін тигізуде
    15/04/2019 13:55 0 553
    "Рухани жаңғыру" бағдарламасын іске асыру жөніндегі ұлттық комиссияның отырысы өтті
    "Рухани жаңғыру" бағдарламасын іске асыру жөніндегі ұлттық комиссияның отырысы өтті
    "Рухани жаңғыру" бағдарламасын іске асыру жөніндегі ұлттық комиссияның отырысы өтті
    Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жарлығымен жаңартылған Ұлттық комиссия құрамына Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы Марат Тәжин жетекшілік етеді.
    12/04/2019 15:31 0 739
    Құм басқан аймақтың тұрғындары ата­-бабасының қайда жатқанын таба алмайтын күйге түсті
    Құм басқан аймақтың тұрғындары ата­-бабасының қайда жатқанын таба алмайтын күйге түсті
    Құм басқан аймақтың тұрғындары ата­-бабасының қайда жатқанын таба алмайтын күйге түсті
    Қазақстан Экология Одағының мамандары Қазақстандағы құм басқан аймақтарды апатты аймақтардың санатына қосу керектігін айтып отыр
    12/04/2019 15:44 1 1846
    Тасмағамбетов кандидатурасы: кім не дейді?
    Тасмағамбетов кандидатурасы: кім не дейді?
    Тасмағамбетов кандидатурасы: кім не дейді?
    Уағында дипломат Ғани Қасымов та сайлауға түскен. Иманғали Нұрғалиұлы бас тарта қоймас.
    14/04/2019 01:18 2 4487
    Әлемдегі ең үлкен ұшақ алғаш рет әуеге көтерілді
    Әлемдегі ең үлкен ұшақ алғаш рет әуеге көтерілді
    Әлемдегі ең үлкен ұшақ алғаш рет әуеге көтерілді
    Microsoft компаниясын құрушылардың бірі ұшақты сонау 2011 жылы орбитаға жер серіктерін жеткізетін ұшақ ретінде ойлап тапқан екен.
    14/04/2019 10:10 0 1319
    40 жастағы ер адамды жүк көлігі қағып өлтірді (видео)
    40 жастағы ер адамды жүк көлігі қағып өлтірді (видео)
    40 жастағы ер адамды жүк көлігі қағып өлтірді (видео)
    Mercedes-Benz Sprinter 40 жастағы ер адамды қағып кетті
    15/04/2019 09:23 0 1508
    Тони Бьюзен: жад, жылдам оқу және мнемотехника
    Тони Бьюзен: жад, жылдам оқу және мнемотехника
    Тони Бьюзен: жад, жылдам оқу және мнемотехника
    Мидың қызметін зерттеген ғалым қандай құпияларды ашты?
    15/04/2019 10:00 0 483
    Желідегі парақшасында жұртқа алғысын айтты
    Желідегі парақшасында жұртқа алғысын айтты
    Желідегі парақшасында жұртқа алғысын айтты
    Тоқаевты қолдаған эколог сайлауға түспекші.
    15/04/2019 10:54 0 911
    "Ақ жол": 3 сағат даулассақ та, үміткер таба алмадық
    "Ақ жол": 3 сағат даулассақ та, үміткер таба алмадық
    "Ақ жол": 3 сағат даулассақ та, үміткер таба алмадық
    Түркістан, Маңғыстау, Алматы облыстарының, Алматы және Нұр-Сұлтан қалаларының өкілдері партияның төрағасын ұсынды
    15/04/2019 12:17 0 2663
    Холакратия: басшысыз жұмыс жаса және өзіңді өзің биле!
    Холакратия: басшысыз жұмыс жаса және өзіңді өзің биле!
    Холакратия: басшысыз жұмыс жаса және өзіңді өзің биле!
    Басшы алдында бұға бермейтін уақыт келді. Жаңа жүйемен таныс бол!
    16/04/2019 14:46 0 556
    Үміткерге 107 аурудан ада деген анықтама керек
    Үміткерге 107 аурудан ада деген анықтама керек
    Үміткерге 107 аурудан ада деген анықтама керек
    Президенттікке үміткер азамат симптоматикалық, психикалық бұзылуларды қосқанда, органикалық дертпен ауырмауы тиіс.
    19/04/2019 10:20 0 285
    "Адамның хайуаннан айырмашылығы – ақылында"
    "Адамның хайуаннан айырмашылығы – ақылында"
    "Адамның хайуаннан айырмашылығы – ақылында"
    "Құдайдан қорықпағаннан қорық"
    21/04/2019 14:25 0 438
    «Қазақтың қазанаты қайда?» деп президенттікке кандидат ретінде тіркелген азамат кім?
    «Қазақтың қазанаты қайда?» деп президенттікке кандидат ретінде тіркелген азамат кім?
    «Қазақтың қазанаты қайда?» деп президенттікке кандидат ретінде тіркелген азамат кім?
    Ол – «Ұла дала тұлпары – Құлагерге» ескерткіш тұрғызған жаны қазақы жігіт
    23/04/2019 11:13 0 306
    "Балуан Шолақ" түсірілген Тоғызбұлақтың таңғажайып табиғаты (фото, видео)
    "Балуан Шолақ" түсірілген Тоғызбұлақтың таңғажайып табиғаты (фото, видео)
    "Балуан Шолақ" түсірілген Тоғызбұлақтың таңғажайып табиғаты (фото, видео)
    Қош келдіңіз! Бұл көріп тұрғаныңыз Күнгей Алатауының солтүстік етегінде орналасқан Алматы облысы, Райымбек ауданына қарасты елді мекен - менің ауылым!
    23/04/2019 12:10 0 214
    Назарбаев: Менің сайлауға қатысқанымды қалайтындар көп
    Назарбаев: Менің сайлауға қатысқанымды қалайтындар көп
    Назарбаев: Менің сайлауға қатысқанымды қалайтындар көп
    Осындай жылы қарым-қаынас үшін оларға бас иіп алғыс білдіремін
    23/04/2019 12:28 0 176