Қабілетті оқушының 3 категориясы немесе дарынды балада болатын 15 ерекшелік

Қабілетті оқушының 3 категориясы немесе дарынды балада болатын 15 ерекшелік
Ⓒqamshy.kz

Әр бала тілі шығып, айналаға  қарап, ненің не екенін біле бастаған сәттен-ақ әртүрлі қылықтары шығып, өзіндік мінез-құлқын көрсете бастайды. Балабақша жасына толғаннан бастап «Кім болғың келеді?» деген сұраққа өзінше бір жауаптары да дайын болады. Бірі - ұшқыш, бірі – мұғалім, енді бірі – әнші болғысы келеді. Ал кейбіреуі тіпті ерекше. Оларды түсініп болмайсың. Бірде - көл, бірде - шөл. Бір қарасаң, жасына жетпей өмірден түңіліп жүреді, енді бірде әлемдегі ең момақан бала болып, бір орында тапжылмай отырып, терең ойға шомғанын көресің. Әйтеуір, өзгеше. Ешкімге ұқсамайды. Өзінің қиялындағы әлемде шарықтап жүреді. Иә, дәл солай! Құдды, бұлтта қалықтап жүргендей. Ғалымдардың айтуынша, қиялында қалықтап жүретін балалардың ерекше, дарынды бала болу ықтималдылығы өте жоғары екен.

Дарынды баланы қалай тануға болады?

Белгілі зерттеуші, психолог Н. С. Лейтес қабілетті балалардың 3 категориясын анықтап берген болатын.

Бірінші категория — ой-өріс қабілеті ерте жастан байқалған балалар.

Екінші категория — жеке бір іс-әрекет түрімен белгілі бір мектептегі ғылым түріне қабілеттілігімен көзге түскен оқушылар.

Үшінші категория — дарындылық күш-қажырымен ерекшеленетін оқушылар.

Ой-өріс қабілетімен ерте жастан көзге түскен оқушыларға мектептегі оқу кезіндегі қарқындылық тән. Кейбіреулерінің ақыл-ойы табанды түрде дамиды да өз қатарластарын басып озады. Олардың ақыл-ойының кемеңгерлігі сонша, оларды байқамау мүмкін емес. Мұндай балалар 3-4 жастан оқуды, жазуды, сызуды үйренеді де, өсе келе белгілі бір ғылым түрлерімен шұғылданады. Олардың қызығушылығы ауысып отырғанымен, ақыл-ойға салмақ салатын пәндерге талпынысы төмендемейді.

Баланың дарындылығы байқалмайтын жағдайлар да кездеседі. Кейде тіпті баланың есейген шағында сирек кездесетін қабілеттері көрініс тауып жатады. Балалардың бойында белгілі бір қабілеттің жарқын көрінісі, ой-өріс деңгейінің жалпы көрінуімен, дамуымен, ғылымның, өнердің арнайы бір саласына бейімделуімен сипатталады.

Үшінші категорияға жататын оқушылар жалпы дамуы жағынан өз қатарларының алдына шықпайды. Бірақ ақыл — ойының өзіндік ерекшеліктерімен өзгешеленеді.

Ендеше, баланың дарынды екенін анықтауға көмектесетін біраз ерекшеліктерін келтірсек:

  1. Неғұрлым көп білуі, әрі білгенін ұмытпауы;
  2. Ұғымталдығы, айтқызбай біліп тұруы;
  3. Алуан түрлі тақырыптарға қызығушылық танытуы;
  4. Тіл байлығының болуы, тілді үйренуге қабілеттілігі;
  5. Тез ойлау, тез қағып алу;
  6. Өзгеше ойлауы;
  7. Кең саралай алуы;
  8. Мәселенің өзгелер көп байқай бермейтін тұстарын байқауы;
  9. Тамаша шешім ойлап табуы;
  10. Мәселеге шолу жасай алады, істің немен аяқталатынын алдын ала сезіп қояды, қиялы жүйрік, балама шешімдерді тез табады;
  11. Айтқанынан қайтпайтын қырсық, мақсат қойып ұмтылады, кейде оқыс қимыл жасайды;
  12. Реттілікпен жұмыс істейді; тәуелсіз, әрі адамға  бағына бермейді;
  13. Тез жалыққыш, бос тұра алмай, бір нәрсе істегісі келіп тұрады;
  14. Күрделі нәрселерді ұнатады, біреулермен таласқанды жаны сүйеді;
  15. Басқалардың назарын өзіне аударуды қалап тұрады, мақтау сүйеді.

Міне, дарынды балаларда байқалатын ерекшелік. Ендеше, Сіз де балаңызды бір сәт зерттеп көріңізші? Бәлкім, осы аталған ерекшеліктер балаңыздың бойында бар шығар? Сіздің де балаңыз болашағынан зор үміт күттіретін  қабілетті бала болуы әбден мүмкін...

Ұсынған: Мақпал Сембай

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Алматыда екі жігіт 35 жастағы әйелді буындырып, тонын шешіп алып кеткен (видео)
    21/02 12:28 0 649
    2
    Түрікмен полициясы әйелдердің көлік жүргізу куәлігін тартып алып жатыр (видео)
    21/02 12:17 0 123
    3
    Туыстарына әскери өмірдің ұнағанын айтқан сарбаз өз-өзін атып өлтірген
    21/02 12:05 0 222
    "Жануарларды азаптап, өнер көрсететін цирк қажет емес" – қоғам белсенділері
    21/02 11:52 0 112
    "Курица – не птица, Аблязов – не оппозиция". Мәні "кепкен" мәтелдер
    21/02 11:24 0 1082

    Таныстырылғандар

    Елбасының көңілін босатқан қандай өлең?
    Елбасының көңілін босатқан қандай өлең?
    Елбасының көңілін босатқан қандай өлең?
    Елбасы көзіне жас алды
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 11:26 0 1759
    Ауыл молдасы 37 жыл бұрын өзінен бас тартқан анасын іздейді
    Ауыл молдасы 37 жыл бұрын өзінен бас тартқан анасын іздейді
    Ауыл молдасы 37 жыл бұрын өзінен бас тартқан анасын іздейді
    Мен – молдамын, үйім, балаларым бар, орман шаруашылығында  күзетші болып жұмыс істеймін.
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 13:59 0 1963
    Депутат: "Мен әр балаға 20 мың теңгеден беру керек" деп айттым
    Депутат: "Мен әр балаға 20 мың теңгеден беру керек" деп айттым
    Депутат: "Мен әр балаға 20 мың теңгеден беру керек" деп айттым
    Жанұясы жайлы сөз қозғаған ол әйелінің декрет демалысында екенін айтты
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 16:33 0 5357
    Хабиб Нұрмағамедов қазақ қызына көліктің кілтін табыстады (фото)
    Хабиб Нұрмағамедов қазақ қызына көліктің кілтін табыстады (фото)
    Хабиб Нұрмағамедов қазақ қызына көліктің кілтін табыстады (фото)
    Ол UFC чемпионымен бірге көліктің кілтін ұстап түскен суретін жариялап, "Көптен күткен күн", деген жазба қалдырды.
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 09:43 0 2675
    Миллионерге әйелдердің ерлерден мықты екенін мойындауына бір күн жеткілікті болды
    Миллионерге әйелдердің ерлерден мықты екенін мойындауына бір күн жеткілікті болды
    Миллионерге әйелдердің ерлерден мықты екенін мойындауына бір күн жеткілікті болды
    Әрі жұмыс істеп, әрі бала бағып үлгеретін әйелдердің ерлерге қарағанда әлдеқайда мықты екенін де мойындаған.
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 10:21 0 803
    Абайды толық тани алдық па?
    Абайды толық тани алдық па?
    Абайды толық тани алдық па?
    Көсем сөзші Абай сөз зергері, сәулесі бар жігіттің жалпақ жұртта бар екеніне сеніп, қалың елге топырақ шашпайды.
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 11:19 0 692
    Букмекер орталықтарының күні не болмақ?
    Букмекер орталықтарының күні не болмақ?
    Букмекер орталықтарының күні не болмақ?
    «Олимп» орталығы неге өзгелерден қарағанда танымал?
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 16:52 0 457
    "Қосымша жұмыс" немесе кез келген адам ұстаз бола алмайды
    "Қосымша жұмыс" немесе кез келген адам ұстаз бола алмайды
    "Қосымша жұмыс" немесе кез келген адам ұстаз бола алмайды
    "Бұлар мұндай жұмыс істемейді. Бұлар интеллигент емес пе? Құжынаған базар адамдарының ішіне қалай кіреді"
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 19:38 0 228
    Қазақтың кішкентай Майкл Джексоны – Ермек Балжігіт неге көрінбей кетті?
    Қазақтың кішкентай Майкл Джексоны – Ермек Балжігіт неге көрінбей кетті?
    Қазақтың кішкентай Майкл Джексоны – Ермек Балжігіт неге көрінбей кетті?
    Жігіттер қазірден беті-басын бояп, сырға тағып сызылып жүрсе, оларды еліміздің қорғаны деп ел қалай айтады? Кейбір сондай жігіттерге қарап қарным ашады.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 15:08 0 1753
    Жұлдыздар қысқы демалыста ақшасын қайда шашады?
    Жұлдыздар қысқы демалыста ақшасын қайда шашады?
    Жұлдыздар қысқы демалыста ақшасын қайда шашады?
    Жыл бойына той мен шоудан қаражат жинаған әншілер шынында, қай елде жиірек демалғанды құп көреді?
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 16:03 0 299
    Қос қарындасын жауыздықпен өлтірген жігіттің қылмысы бірнеше жылдан соң ашылды
    Қос қарындасын жауыздықпен өлтірген жігіттің қылмысы бірнеше жылдан соң ашылды
    Қос қарындасын жауыздықпен өлтірген жігіттің қылмысы бірнеше жылдан соң ашылды
    Қарындасын жек көретін 16 жастағы бозбала одан құтылудың жолын іздеп, ақыры өлтіріп тынады.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 17:27 1 4965
    350 жыл бойы мойындалмаған шындық
    350 жыл бойы мойындалмаған шындық
    350 жыл бойы мойындалмаған шындық
    Бір ғана ақиқат шындық бар. Білім мен ғылым дамымайынша ешқашан көсегеміз көгермейді. Ешқашан!
    Аудио тыңдау
    20/02/2019 10:15 0 357
    Алматыда көп балалы отбасыларға 1 млн теңгелік сертификат беріледі
    Алматыда көп балалы отбасыларға 1 млн теңгелік сертификат беріледі
    Алматыда көп балалы отбасыларға 1 млн теңгелік сертификат беріледі
    Биылғы жылы Алатау және Наурызбай аудандарынан 500 пәтер өткізу жоспарланып отыр.
    Аудио тыңдау
    20/02/2019 13:02 0 1933
    "Тәртіп сақтаңыздар!". Алматы әкімінің есептік кездесуінде шу шықты
    "Тәртіп сақтаңыздар!". Алматы әкімінің есептік кездесуінде шу шықты
    "Тәртіп сақтаңыздар!". Алматы әкімінің есептік кездесуінде шу шықты
    Құқық қорғау органдары алдын-ала бірнеше рет ескерту жасаса да, тәртіп бұзушылар шараның өтуіне барынша кедергі жасамақ болды.
    Аудио тыңдау
    20/02/2019 17:55 0 116
    Қазан басында отырған  қазақ әйелдері болашағынан қорқады
    Қазан басында отырған  қазақ әйелдері болашағынан қорқады
    Қазан басында отырған  қазақ әйелдері болашағынан қорқады
    Біздің атқарушы билік мұндай шараларға алдағы уақытта мән беретін шығар деген үмітіміз зор.
    Аудио тыңдау
    21/02/2019 09:56 0 119