Президентіңіз арыстан ба, түлкі ме?

Президентіңіз арыстан ба, түлкі ме?
Ⓒqamshy.kz collage

Билік тағына жайғасқандар неге одан кеткісі келмейді? Олар сол отырғаннан мол отырады... Бұл сұраққа жауап таппай дал болып жүрсек, жүз жыл бұрын итальяндық әлеуметтанушы Вильфедро Парето бәрін жіліктеп айтып кеткен екен.

Вильфедро Парето өз идеяларын әлеуметтанушы элита циркуляциясы теориясына салды. Теорияға сай, адамдар элита және жалпы болып бөлінеді. Ол элитаға әлбетте ерекше қабілеті бар адамдарды жатқызды. Сонымен қоса Парето басқарушы, яғни саясаттағы элитаға аса көңіл бөлді.

Ондай адамдарды әлеуметтанушы екі типке жатқызды: арыстандар және түлкілер. Арыстандар күш қолданудан қорықпайды, тұрақтылық пен дәстүр негізінде елді адал билейді әрі халқына аса беделді. Ал түлкілер артық сөзден қашып, қулығын іске басып отырып билейді. Ондайлар өзгерістерге, түрлі реформаларға құмар келеді.

Арыстандар «рантье» деп аталатын экономикалық элитаға сәйкес келеді. Яғни олар капиталдан түскен табыспен күн көретін тұлғалар. Парето оларды «киелі» деп атайды. Ал түлкілер – алыпсатар саудагерлер және скептик, яғни күдікшіл, өзгелерге сенбейтін тұлғалар.

Билік басында арыстандар барда халқы жайбарақат, алаңсыз өмір сүреді. Өздерін қорғайтын бір тіреуіштің барын сезетін болады. Алайда арыстандардың билікте ұзақ отыруы түбі жақсылыққа апармайды. Ондайда ел дамымай артта қалып қалады.

Ал билікте түлкілер болса, қоғам реформадан реформаға ауысып отыратын, сыналатын ортаға айналады. Ештеңе бірқалыпты емес, бәрі жиі өзгеріске ұшырап тұрады. Түлкілердің билікте ұзақ бөгелуі – ел ішіндегі дүрлікпеге әкеп соғады. Мемлекет ақшасының қайда жұмсалып жатқанынан билік түгілі халқы да хабарсыз болады. Ақшасын үнемдей алмайтын жұрт қарыздан-қарызға батады.

Сол себепті, элита циркуляциясының заңдылығына сәйкес, арыстандар мен түлкілер орындарын ауыстырып отыруы тиіс. Сонда ғана ел де бірқалыпты дамиды, бір дәуір реформалардың өзгеруіне арналса, келесі дәуір халықтың алаңсыз, жайбарақат өміріне ауысады. Билік үнемі ауысып отырған жерде береке де, бірлік те, норма да сақталады.

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


  • 2 ай бұрын

    بىزدىكى ارىستان شىعار

    • 2 ай бұрын

      Арыстан емес шакал.

1
Назарбаев: Менің сайлауға қатысқанымды қалайтындар көп
23/04 12:28 0 172
2
"Балуан Шолақ" түсірілген Тоғызбұлақтың таңғажайып табиғаты (фото, видео)
23/04 12:10 0 212
3
Ысырапшылдық – байлықтың қас жауы
23/04 11:52 0 88
"Нұр Отан" президенттікке үміткер ретінде Тоқаевты ұсынды
23/04 11:27 0 451
«Қазақтың қазанаты қайда?» деп президенттікке кандидат ретінде тіркелген азамат кім?
23/04 11:13 0 304

Таныстырылғандар

«Рухани жаңғыру» бағдарламасының 2 жылдығына орай Алматыда ғылыми конференция өтті
«Рухани жаңғыру» бағдарламасының 2 жылдығына орай Алматыда ғылыми конференция өтті
«Рухани жаңғыру» бағдарламасының 2 жылдығына орай Алматыда ғылыми конференция өтті
«Рухани жаңғыру» бағдарламасының 2 жылдығына орай Алматыда ғылыми конференция өтті
13/04/2019 11:59 0 556
Тасмағамбетов кандидатурасы: кім не дейді?
Тасмағамбетов кандидатурасы: кім не дейді?
Тасмағамбетов кандидатурасы: кім не дейді?
Уағында дипломат Ғани Қасымов та сайлауға түскен. Иманғали Нұрғалиұлы бас тарта қоймас.
14/04/2019 01:18 2 4486
Қазақстан Президенті мемлекеттік сапармен Ташкент қаласына барды (видео)
Қазақстан Президенті мемлекеттік сапармен Ташкент қаласына барды (видео)
Қазақстан Президенті мемлекеттік сапармен Ташкент қаласына барды (видео)
Қасым-Жомарт Тоқаев Өзбекстандағы Қазақстан жылының салтанатты ашылу рәсіміне қатысады.
14/04/2019 20:51 0 792
Хасен Қожа-Ахмет: Мені қолдаңыздар!
Хасен Қожа-Ахмет: Мені қолдаңыздар!
Хасен Қожа-Ахмет: Мені қолдаңыздар!
Үміткерліктен үмітті азамат өзінің көлігі жоқтығын, бір бөлмелі пәтерде тұратынын да жасырмады.
15/04/2019 12:46 1 1258
Тоқаев пен Мирзиеев кездесуі: қазақ-өзбек шекарасы
Тоқаев пен Мирзиеев кездесуі: қазақ-өзбек шекарасы
Тоқаев пен Мирзиеев кездесуі: қазақ-өзбек шекарасы
Әскери-техникалық, қорғаныс, шекара және келісімдік-құқықтық мәселелер сөз болды.
15/04/2019 17:13 1 667
Сайлауға бөлінетін қаражат 2,6 миллиард теңгеге қысқарды
Сайлауға бөлінетін қаражат 2,6 миллиард теңгеге қысқарды
Сайлауға бөлінетін қаражат 2,6 миллиард теңгеге қысқарды
ОСК кезектен тыс президент сайлауын өткізу үшін 12 миллиард теңге бөлуді сұраған еді.
16/04/2019 12:51 0 309
Экономикалық одақтың төрағасы атану Елбасымызға қандай пәрмен бермек?
Экономикалық одақтың төрағасы атану Елбасымызға қандай пәрмен бермек?
Экономикалық одақтың төрағасы атану Елбасымызға қандай пәрмен бермек?
Қазақстанның бұрынғы президенті, ұлт көшбасшысы , қауіпсіздік кеңесінің тұрақты төрағасы Нұрсұлтан Назарбаев жақында жаңа титулға ие болмақ
18/04/2019 17:02 0 1278
Алматы студенттері «ЦОН-да» неге сандалып жүр?
Алматы студенттері «ЦОН-да» неге сандалып жүр?
Алматы студенттері «ЦОН-да» неге сандалып жүр?
"Бізге факультет басшылығынан мекен-жай анықтамасын өткізу туралы бұйрық келді".
19/04/2019 01:36 0 807
Иманғалиға "коммунистердің ешқайсысына сенуге болмайды" деп жатқандар да аз емес
Иманғалиға "коммунистердің ешқайсысына сенуге болмайды" деп жатқандар да аз емес
Иманғалиға "коммунистердің ешқайсысына сенуге болмайды" деп жатқандар да аз емес
Бұл сайлауға Д.Назарбаева түсіп, тезірек таққа отыра ма, жоқ әлде Қ-Ж.Тоқаевқа бір-екі жыл салтанат құруға мүмкіндік беріле ме, болжам жасау қиын
19/04/2019 10:02 1 4784
Тақ таластық пен бақталастық: Зеленский жеңіп, Порошенко премьер-министрлікке келуі мүмкін
Тақ таластық пен бақталастық: Зеленский жеңіп, Порошенко премьер-министрлікке келуі мүмкін
Тақ таластық пен бақталастық: Зеленский жеңіп, Порошенко премьер-министрлікке келуі мүмкін
Петр Порошенко Владимир Путиннің билігін барынша сынап отырған және бірден-бір қарсы тұрған тұлға
19/04/2019 10:59 0 1249
"Күйеуінің сайлауға қатысуына қарсы болған" Елена Зеленская туралы не білеміз? (фото)
"Күйеуінің сайлауға қатысуына қарсы болған" Елена Зеленская туралы не білеміз? (фото)
"Күйеуінің сайлауға қатысуына қарсы болған" Елена Зеленская туралы не білеміз? (фото)
Қазір олар бір қыз бен бір ұлдың ата-анасы. 2004 жылы Александра есімді қыз дүниеге келсе, 2013 жылы Кирилл атты ұл өмірге келеді.
22/04/2019 11:50 0 1681
Марафонда "әділ сайлауды" талап еткен қыздың соттағы сөзі
Марафонда "әділ сайлауды" талап еткен қыздың соттағы сөзі
Марафонда "әділ сайлауды" талап еткен қыздың соттағы сөзі
Сот мырза, прокурор мырза, осы жердегі азаматтар, баршаңыз мен айтқан Қазақстанды қалайсыздар!
22/04/2019 13:28 1 4404
«Қазақтың қазанаты қайда?» деп президенттікке кандидат ретінде тіркелген азамат кім?
«Қазақтың қазанаты қайда?» деп президенттікке кандидат ретінде тіркелген азамат кім?
«Қазақтың қазанаты қайда?» деп президенттікке кандидат ретінде тіркелген азамат кім?
Ол – «Ұла дала тұлпары – Құлагерге» ескерткіш тұрғызған жаны қазақы жігіт
23/04/2019 11:13 0 304
"Нұр Отан" президенттікке үміткер ретінде Тоқаевты ұсынды
"Нұр Отан" президенттікке үміткер ретінде Тоқаевты ұсынды
"Нұр Отан" президенттікке үміткер ретінде Тоқаевты ұсынды
"Тоқаевты ұсынамын", - деді Назарбаев.
23/04/2019 11:27 0 451
Назарбаев: Менің сайлауға қатысқанымды қалайтындар көп
Назарбаев: Менің сайлауға қатысқанымды қалайтындар көп
Назарбаев: Менің сайлауға қатысқанымды қалайтындар көп
Осындай жылы қарым-қаынас үшін оларға бас иіп алғыс білдіремін
23/04/2019 12:28 0 172