Президентіңіз арыстан ба, түлкі ме?

Президентіңіз арыстан ба, түлкі ме?
Ⓒqamshy.kz collage

Билік тағына жайғасқандар неге одан кеткісі келмейді? Олар сол отырғаннан мол отырады... Бұл сұраққа жауап таппай дал болып жүрсек, жүз жыл бұрын итальяндық әлеуметтанушы Вильфедро Парето бәрін жіліктеп айтып кеткен екен.

Вильфедро Парето өз идеяларын әлеуметтанушы элита циркуляциясы теориясына салды. Теорияға сай, адамдар элита және жалпы болып бөлінеді. Ол элитаға әлбетте ерекше қабілеті бар адамдарды жатқызды. Сонымен қоса Парето басқарушы, яғни саясаттағы элитаға аса көңіл бөлді.

Ондай адамдарды әлеуметтанушы екі типке жатқызды: арыстандар және түлкілер. Арыстандар күш қолданудан қорықпайды, тұрақтылық пен дәстүр негізінде елді адал билейді әрі халқына аса беделді. Ал түлкілер артық сөзден қашып, қулығын іске басып отырып билейді. Ондайлар өзгерістерге, түрлі реформаларға құмар келеді.

Арыстандар «рантье» деп аталатын экономикалық элитаға сәйкес келеді. Яғни олар капиталдан түскен табыспен күн көретін тұлғалар. Парето оларды «киелі» деп атайды. Ал түлкілер – алыпсатар саудагерлер және скептик, яғни күдікшіл, өзгелерге сенбейтін тұлғалар.

Билік басында арыстандар барда халқы жайбарақат, алаңсыз өмір сүреді. Өздерін қорғайтын бір тіреуіштің барын сезетін болады. Алайда арыстандардың билікте ұзақ отыруы түбі жақсылыққа апармайды. Ондайда ел дамымай артта қалып қалады.

Ал билікте түлкілер болса, қоғам реформадан реформаға ауысып отыратын, сыналатын ортаға айналады. Ештеңе бірқалыпты емес, бәрі жиі өзгеріске ұшырап тұрады. Түлкілердің билікте ұзақ бөгелуі – ел ішіндегі дүрлікпеге әкеп соғады. Мемлекет ақшасының қайда жұмсалып жатқанынан билік түгілі халқы да хабарсыз болады. Ақшасын үнемдей алмайтын жұрт қарыздан-қарызға батады.

Сол себепті, элита циркуляциясының заңдылығына сәйкес, арыстандар мен түлкілер орындарын ауыстырып отыруы тиіс. Сонда ғана ел де бірқалыпты дамиды, бір дәуір реформалардың өзгеруіне арналса, келесі дәуір халықтың алаңсыз, жайбарақат өміріне ауысады. Билік үнемі ауысып отырған жерде береке де, бірлік те, норма да сақталады.

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


  • 1 апта бұрын

    بىزدىكى ارىستان شىعار

    • 1 апта бұрын

      Арыстан емес шакал.

1
Алматыда екі жігіт 35 жастағы әйелді буындырып, тонын шешіп алып кеткен (видео)
21/02 12:28 0 595
2
Түрікмен полициясы әйелдердің көлік жүргізу куәлігін тартып алып жатыр (видео)
21/02 12:17 0 120
3
Туыстарына әскери өмірдің ұнағанын айтқан сарбаз өз-өзін атып өлтірген
21/02 12:05 0 215
"Жануарларды азаптап, өнер көрсететін цирк қажет емес" – қоғам белсенділері
21/02 11:52 0 106
"Курица – не птица, Аблязов – не оппозиция". Мәні "кепкен" мәтелдер
21/02 11:24 0 1060

Таныстырылғандар

Қайтыс болғанда жақсы жер бұйырсын десеңіз, зейнетақы қорыңызға көбірек қаржы жинаңыз
Қайтыс болғанда жақсы жер бұйырсын десеңіз, зейнетақы қорыңызға көбірек қаржы жинаңыз
Қайтыс болғанда жақсы жер бұйырсын десеңіз, зейнетақы қорыңызға көбірек қаржы жинаңыз
Дүниеден өткен адамның зейнетақы қорына жиған қаржысы туыстарына толық қайтарылады
Аудио тыңдау
14/02/2019 11:04 0 1843
Алғабас тұрғыны ұлының туған күнінде лифттен құлап, ажал құшты (видео 18+)
Алғабас тұрғыны ұлының туған күнінде лифттен құлап, ажал құшты (видео 18+)
Алғабас тұрғыны ұлының туған күнінде лифттен құлап, ажал құшты (видео 18+)
2018 жылдың 13 ақпанында «Зерделі» ықшам ауданының тұрғыны дәл ұлының туған күнінде лифт шахтасына құлап қайтыс болды.
Аудио тыңдау
14/02/2019 11:58 0 2802
Тоқсан жасына дейін тақтан түспеген мемлекет басшылары
Тоқсан жасына дейін тақтан түспеген мемлекет басшылары
Тоқсан жасына дейін тақтан түспеген мемлекет басшылары
Мемлекет басқару жасқа қарамайды.
Аудио тыңдау
15/02/2019 00:13 1 1742
Путин олимпиада чемпионынан "таяқ жеді" (видео)
Путин олимпиада чемпионынан "таяқ жеді" (видео)
Путин олимпиада чемпионынан "таяқ жеді" (видео)
Жаттығудың соңында әрбір спортшымен жеке-жеке суретке түсіпті.
Аудио тыңдау
15/02/2019 12:05 0 1640
Трамптың денсаулығында кінәрат жоқ: салмағы –108 келі, бойы – 180 см, қан қысымы–122/74
Трамптың денсаулығында кінәрат жоқ: салмағы –108 келі, бойы – 180 см, қан қысымы–122/74
Трамптың денсаулығында кінәрат жоқ: салмағы –108 келі, бойы – 180 см, қан қысымы–122/74
«Құдай оны осылай жаратқан!».
Аудио тыңдау
15/02/2019 13:42 0 400
Алматылық жігіт Лениннің «қансыраған» басын балтамен шаппақ (видео)
Алматылық жігіт Лениннің «қансыраған» басын балтамен шаппақ (видео)
Алматылық жігіт Лениннің «қансыраған» басын балтамен шаппақ (видео)
Әлеуметтік желіде Алматылық жігіттің видеосы таралып, талқыға түсті
Аудио тыңдау
15/02/2019 15:09 0 5845
Алматыдағы Әлеуметтік әл-ауқат басқармасында көпбалалы аналармен кездесу өтті
Алматыдағы Әлеуметтік әл-ауқат басқармасында көпбалалы аналармен кездесу өтті
Алматыдағы Әлеуметтік әл-ауқат басқармасында көпбалалы аналармен кездесу өтті
Басқосуда көпбалалы аналардың мәселелерін шешу жайы талқыланды
15/02/2019 19:14 0 207
Нұрділдә Ораз ҚР ІІМ кеңесшісі әрі ресми өкілі атанды
Нұрділдә Ораз ҚР ІІМ кеңесшісі әрі ресми өкілі атанды
Нұрділдә Ораз ҚР ІІМ кеңесшісі әрі ресми өкілі атанды
Көпшіл азамат енді министрдің де БАҚ өкілдерімен жұмыс істеуіне атсалысады деп ойлаймыз.
Аудио тыңдау
18/02/2019 12:22 0 587
Бекболат Тілеухан Білім және ғылым министрлігін сынға алды
Бекболат Тілеухан Білім және ғылым министрлігін сынға алды
Бекболат Тілеухан Білім және ғылым министрлігін сынға алды
Қазақта "тауып алған алтыннан, терлеп тапқан тиыным берекелі" деген сөз бар.
Аудио тыңдау
18/02/2019 15:40 0 2558
Өзінің сұрықсыз өмірін 305 мың долларға сатқан австралиялықтың оқиғасы (фото)
Өзінің сұрықсыз өмірін 305 мың долларға сатқан австралиялықтың оқиғасы (фото)
Өзінің сұрықсыз өмірін 305 мың долларға сатқан австралиялықтың оқиғасы (фото)
Йен Ашер бақытты отбасын құрып, сүйікті іспен айналысуды армандаған қарапайым азамат еді. Алайда екеуінде де азаматтың жолы болмайды.
Аудио тыңдау
19/02/2019 15:43 0 543
Алматы әкімі көпбалалы аналармен кездесті
Алматы әкімі көпбалалы аналармен кездесті
Алматы әкімі көпбалалы аналармен кездесті
Алматы әкімі көпбалалы аналармен кездесті
19/02/2019 19:51 0 113
Димаш Құдайбергеновтің "ARNAU" атты концертінің уақыты белгілі болды!
Димаш Құдайбергеновтің "ARNAU" атты концертінің уақыты белгілі болды!
Димаш Құдайбергеновтің "ARNAU" атты концертінің уақыты белгілі болды!
Концерт 29-маусым күні Астана қаласы, Астана арена залында өтеді.
Аудио тыңдау
20/02/2019 09:51 0 175
Венесуэла: 15 мың мерген оқ атуға дайын тұр
Венесуэла: 15 мың мерген оқ атуға дайын тұр
Венесуэла: 15 мың мерген оқ атуға дайын тұр
Бірақ  бір ай уақыт өтсе де,  жағдай шешілген жоқ, тартыс өршіп барады.
Аудио тыңдау
20/02/2019 12:05 0 372
Орта Азия елдеріндегі саясаткер әйелдер
Орта Азия елдеріндегі саясаткер әйелдер
Орта Азия елдеріндегі саясаткер әйелдер
Қазақстанда да кезектен тыс өтетін президент сайлауына түсуге ниет білдірген әйел қауымының да қарасы көбейген.
Аудио тыңдау
20/02/2019 16:52 0 477
Петр Порошенко: Украинаның шекарасында Ресейдің 87 мың әскері тұр
Петр Порошенко: Украинаның шекарасында Ресейдің 87 мың әскері тұр
Петр Порошенко: Украинаның шекарасында Ресейдің 87 мың әскері тұр
Ресей бұл елдімекенді басып алған жағдайда Қырымға қарай құрлық әскерлері үшін дәліз ашылады
21/02/2019 11:05 0 164