Пайдалы кеңес: Адамды қалай жұбату керек?

Пайдалы кеңес: Адамды қалай жұбату керек?
Ⓒfotostrana.ru

Құрбыңыздың, досыңыздың немесе аса таныс емес адамның басына қара бұлт төнді. Сіз оған демеу білдіріп, жұбатқыңыз келеді, бірақ қалай дұрыс жұбатарыңызды білмейсіз. Қандай сөздер айту керек, қандайды айтпау керек? Адамды рухани қолдау дегеніміз не?

Қайғы – бұл қандайда бір қазаға, мысалы, жақын адамы қайтыс болғандағы адамның реакциясы.

Адам қайғыға душар болғанда уайымның 4 кезеңін бастан кешіреді:

Есеңгіреу кезеңі: Бірнеше секундтан бірнеше аптаға дейін жалғасады. Болып жатқан жағдайларға сенбеу, тас бауырлық, аз қимылдау, тәбеті жоғалу, ұйқының бұзылуын бастан кешіреді.

Қайғыру кезеңі: Алты-жеті аптаға созылады. Зейіннің төмендеуі, ойын жинақтай алмауы, есін жоғалту, ұйқысыздықпен бейнеленеді. Сонымен қатар адамды үрей басып тұрады, өзімен-өзі болуды жиі қалап, әлсіздікке душар болады. Асқазаны ауырып, тамағына тас тұрып қалғандай сезімде болуы мүмкін. Егер адам жақынын жоғалтып алса, бұл кезеңде ол қайтыс болған адамда мінсіз етіп, немесе керісінше, оған деген ашу-ызасын, ренішін немесе өкініш сезімін бастан кешіреді.

Қабылдау кезеңі: жақын адамын жоғалтқаннан кейін бір жылдан соң іске аса бастайды. Ұйқы мен тәбетінің қайта қалпына келуімен, қазаны ескере отырып, алға жоспар құруымен бейнеленеді. Кейде адам бәрібір құлазиды, бірақ ондай сәттер сирек болады.

Қайта қалпына келу кезеңі: бір-бір жарым жылдан кейін басталады, қайғы мұңға айналып, адам қазаға байсалдырақ қарай бастайды.

Адамды жұбату қажет пе? Әрине. Егер жәбірленген адамға көмек қолын созбаса, бұл жұқпалы ауруларға, жүрек ауруларына, маскүнемдікке, қайғылы жағдайларға, күйзеліске әкелуі мүмкін. Рухани көмек аса қажет, сондықтан жақын адамыңызды барынша қолдаңыз. Онымен араласып, сырласыңыз. Адам сізді тыңдамайтын сияқты немесе назар аудармайтын сияқты көрінсе де – уайымдамаңыз. Уақыт келгенде, ол ризашылықпен сізді еске алатын болады.

Аса таныс емес адамдарды жұбату қажет пе? Егер бойыңызда адамды жұбатуға деген қажетті рухани күш пен көмектесуге деген ниетіңіз бар болса – міндетті түрде. Егер адам сізден қашпаса, айқайламаса – демек бәрін дұрыс жасап жатырсыз деген сөз. Егер жәбірленген адамға қажетті көмек көрсете алатыныңызға сенімсіз болсаңыз, онда сондай адамды табыңыз.

Таныс және аса таныс адамдарды жұбатуда айырмашылық бар ма? Жоқ деуге болады. Айырмашылық тек бір адамды жақсы танитыныңызда, ал екінші адамды онша танымайтыныңызда. Жанында болып, әңгімелесіңіз, ортақ іске кірістіріңіз. Көмекті аямаңыз, ол ешқашан артық болмайды.

Ең қиын екі кезеңде қолдау әдістерін қарастырып көрейік.

Есеңгіреу кезеңі.

Сіздің әрекетіңіз:

• Адамды жалғыз қалдырмаңыз.

• Жәбірленушіге жақындаңыз. Қолынан ұстауға, қолыңызды иығына қоюға болады, жақыныңызды басынан сипап, құшақтаңыз. Жәбірленушінің реакциясын бақылаңыз. Сіздің жақындағаныңыз оған жаға ма, қағажытпай ма? Егер Егер қағажытса – зорлап жақындамаңыз, бірақ кетпеңіз де.

• Жәбірленген адам көбірек демалып, тамақ ішуді ұмытпағанын қадағалаңыз.

• Тыңдаушысы болыңыз. Адам оғаш заттарды айтып, қайталанып, тақырыптан ауытқып, эмоциялы әсеріне қайта орала беруі мүмкін. Кеңес беру немесе ақыл айтудан бас тартыңыз. Мұқият тыңдап, нақтылап сұрап, оны түсінетініңізді жиі айтыңыз. Жәбірленушіге жай ғана ауыртпалығы мен уайымын әңгімелеуге мұрша беріңіз – ол бұдан жеңілдеп қалады.

Сіздің сөздеріңіз:

• Қаза болған адам жайлы өткен шақта әңгімелеңіз.

• Егер қаза болған адамды танитын болсаңыз, ол жайлы жақсы естеліктер айтыңыз.

Айтуға болмайтын сөздер:

«Бұл орны толмас қаза», «Уақыт – емші», «Сен – мықтысың, бекем бол». Бұл сөздер адамға қосымша қайғы сыйлап, жалғыздық сезімін еселендіреді. «Азаптан арылды», «Оған осылай жеңіл», «Тезірек ұмыт». Мұндай сөздер жәбірленушінің уайым-қайғыға салуы мүмкін, өйткені осылайша сезімге бөленбеуге шақыратындай, жалпы қайғыны тезірек ұмыт дейтіндей естіледі.

«Сен әлі жассың, әдемісің, әлі тұрмыс құрасың/бала табасың». Мұндай сөздер адамның жүйкесіне тиюі мүмкін. Адам осы шақта жақынынан айрылып отыр, ол әлі одан айыққан жоқ. Ал оған армандауды ұсынады.

«Жедел жәрдем уақытында келгенде...», «Дәрігерлер тезірек қимылдағанда...», «Салғырттық танытпағанда...». Мұндай сөздер бос және ешқандай пайда әкелмейді. Біріншіден, жағдай шартты райға сай емес, екіншіден, мұндай сөздер күйініш сезімін арттырады.

Фейсбук парақшадан алынды

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Кәсіпкер Ресейде 48 адамды ажалдан арашалаған семейлікке 1 млн теңге берді
    15/08 11:28 0 21
    2
    "16 жастағы жігіт құлдықта": полиция тексеру жұмыстарын жүргізді
    15/08 10:34 0 73
    3
    Абай ауылында зорланған 7 жастағы баланың ісіне қатысты жаңа дерек
    15/08 10:08 0 180
    Намаз оқыған оқушыларды балағаттаған мұғалім халықтан кешірім сұрады
    14/08 21:20 0 146
    Норвегияда қазақты орыспен шатастырып, үрке қарайды
    14/08 17:45 0 1415

    Таныстырылғандар

    «Қозы Көрпеш-Баян сұлу» жырының ашылмаған сырлары
    «Қозы Көрпеш-Баян сұлу» жырының ашылмаған сырлары
    «Қозы Көрпеш-Баян сұлу» жырының ашылмаған сырлары
    Қазақ әдебиеті мен тарихының тамыры тым тереңде болып, бір ғасырдан бері біз оны қанша бұтарласақ та, ашылмаған сырлары әлі көп
    19/07/2018 14:07 0 2203
    Астанаға алғаш рет «ТМД аруы-2018» халықаралық байқауының қатысушылары жиналды
    Астанаға алғаш рет «ТМД аруы-2018» халықаралық байқауының қатысушылары жиналды
    Астанаға алғаш рет «ТМД аруы-2018» халықаралық байқауының қатысушылары жиналды
    Байқауға қатысушылар өз ұлттық киімдерін, сондай-ақ кешкі көйлектерін бар сән-салтанатымен киіп шығады
    23/07/2018 10:15 0 807
    Қиясовтың шешесі: «Балам Денис Теннің өліміне кінәлі емес»
    Қиясовтың шешесі: «Балам Денис Теннің өліміне кінәлі емес»
    Қиясовтың шешесі: «Балам Денис Теннің өліміне кінәлі емес»
    Денис Теннің ата-анасына, жақындарына қайғырып көңіл айтамыз. Арты қайырлы болсын!
    23/07/2018 17:56 0 2739
    Танымал спортшыларда оққағар болуы тиіс деп ұсыныс тастады Сәпиев Серік
    Танымал спортшыларда оққағар болуы тиіс деп ұсыныс тастады Сәпиев Серік
    Танымал спортшыларда оққағар болуы тиіс деп ұсыныс тастады Сәпиев Серік
    Тек мықты, дәулетті шенділерде ғана жеке оққағар бар
    25/07/2018 00:13 0 1006
    Елбасыға пікір: "Біз бүгін ауызша ғана "рухани дамып" жатырмыз"
    Елбасыға пікір: "Біз бүгін ауызша ғана "рухани дамып" жатырмыз"
    Елбасыға пікір: "Біз бүгін ауызша ғана "рухани дамып" жатырмыз"
    Әсіресе біз адам тәрбиелеуден кенже қалдық, руxани-мәдени, тәрбие, кейде мораль деген сөзді ұмытып кеттік.
    26/07/2018 16:07 2 2669
    «Жұмысқа орналасу үшін тек жеке куәлік жеткілікті болады»
    «Жұмысқа орналасу үшін тек жеке куәлік жеткілікті болады»
    «Жұмысқа орналасу үшін тек жеке куәлік жеткілікті болады»
    Екінші мақсатымыз – еңбек кітапшасынан мүлдем бас тарту.
    30/07/2018 10:29 1 1215
    Түркістан облысында  202 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілген
    Түркістан облысында  202 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілген
    Түркістан облысында  202 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілген
    Бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 30 пайызға артқандығын көрсетеді.
    30/07/2018 10:40 0 480
    Фестиваль Болатқызы: Қатарластарым келеке етіп, мазақтайтын
    Фестиваль Болатқызы: Қатарластарым келеке етіп, мазақтайтын
    Фестиваль Болатқызы: Қатарластарым келеке етіп, мазақтайтын
    Бір қызығы, Фестиваль думанды, мерекелерге толы ортаны ұнатады екен. Атына заты сай  деген теңеуде осындайда айтылса керек.
    02/08/2018 11:07 0 2631
    "Анасы қызын картоп үшін педофилдерге сатқан"
    "Анасы қызын картоп үшін педофилдерге сатқан"
    "Анасы қызын картоп үшін педофилдерге сатқан"
    Ол анасының қалай бетінен балғамен ұрғанын, құлағына, құйымшығына зақым келтіргенін айтып берді. Диананың денесінде 80-ге жуық тыртық бар.
    07/08/2018 14:18 0 6215
    Сағадиев емес, мен болсам ғой министр...
    Сағадиев емес, мен болсам ғой министр...
    Сағадиев емес, мен болсам ғой министр...
    бір сыныпқа екі сынып жетекшісін бірі тәрбиеге, екіншісі білімге жауап беретіндей етіп тағайындаған болар едім
    09/08/2018 12:55 0 811
    Туған анасы "өлсін" деп қинаған Диана қыз өмірден күдер үзбейді
    Туған анасы "өлсін" деп қинаған Диана қыз өмірден күдер үзбейді
    Туған анасы "өлсін" деп қинаған Диана қыз өмірден күдер үзбейді
    2004 жыл... Диананы тағдыр өмірге келе салысымен сынақтың астына алды.
    09/08/2018 19:16 0 4099
    "Олар малмен жыныстық қатынасқа түскен". Горожанкин жауапқа тартыла ма?
    "Олар малмен жыныстық қатынасқа түскен". Горожанкин жауапқа тартыла ма?
    "Олар малмен жыныстық қатынасқа түскен". Горожанкин жауапқа тартыла ма?
    Халық жазба авторын жауапқа тартуды талап етіп отыр.
    09/08/2018 19:53 0 1639
    "Олар малмен жыныстық қатынасқа түскен". Горожанкин қызметінен кетті
    "Олар малмен жыныстық қатынасқа түскен". Горожанкин қызметінен кетті
    "Олар малмен жыныстық қатынасқа түскен". Горожанкин қызметінен кетті
    «Мәселе генде. 19 ғасырда Қазақстанда саяхаттаған саяхатшылардың жазбасында жергілікті тұрғындар малмен жыныстық қатынасқа түсетіні...
    09/08/2018 21:41 0 504
    "Гиганттан" сақтаныңыз: Жалғызбасты ананы риэлторлар мұзға отырғызып кетті
    "Гиганттан" сақтаныңыз: Жалғызбасты ананы риэлторлар мұзға отырғызып кетті
    "Гиганттан" сақтаныңыз: Жалғызбасты ананы риэлторлар мұзға отырғызып кетті
    Алматы қаласы Медеу аудандық сотының судьясы С. Жолманова да риэлтор жағына шықты.
    14/08/2018 16:08 0 1189
    Намаз оқыған оқушыларды балағаттаған мұғалім халықтан кешірім сұрады
    Намаз оқыған оқушыларды балағаттаған мұғалім халықтан кешірім сұрады
    Намаз оқыған оқушыларды балағаттаған мұғалім халықтан кешірім сұрады
    Тараздағы "Атлетик" спорт кешенінің мұғалімі Алмат Баетов мұсылман қауымнан кешірім сұрады.
    14/08/2018 21:20 0 146