«Өзім жетім болсам да, тілім жетімсіремесін» деген Мұқағалидың қолынан қамшы түспесін дейік

«Өзім жетім болсам да, тілім жетімсіремесін» деген Мұқағалидың қолынан қамшы түспесін дейік
Ⓒqamshy.kz

«Өзім жетім болсам да, тілім жетімсіремесін», - дейді елордадағы орыс тілді ту етіп, мемлекеттік тілді аяқ асты еткен аурухананы қазақша сөйлеткен  Мұқағали. "Жетім" деп кімді айтамыз, ата-анасы жоқ адамды ма? Жоқ, меніңше, ата-анасы, бауырлары бола тұра жалғыз қалған жан - ол жетім. Мұқағалидің ата-анасы жоқ, десе де бүгінгі күні  қарапайым жігітті барша қазақ қолдайды, оны "бауырым" деп төбеге көтереді.

Мұқағали Балқыбаев

Тамыздың аяғында Астанадағы №2 қалалық ауруханаға қатысты дау туындыды. Қазақ тілді емделушіге орысша сөйлеп, оны дұрысқа балап, құқын талап еткен оған дөрекі тіл қатып, өздерінің  қазақ тіліне деген құрметсіздігін паш еткен аурухана қызметшілері қоғамның сынына ұшыраған еді. Жүрген жерінде «тек қазақша сөйлейік» деген принципті ұстанатын Мұқағали қазақ тілі үшін дәрігерлерден таяқ жеген сол емделуші. Осыдан 5-6 күн бұрын аталмыш мекемеде тазалық сақтаушы апайдан бастап медбикелерге дейін қазақтың тілін, қазақтың Мұқағалиін жау көрді. Себебі Қазақстанда жұмыс істегенімен мемлекеттік тілді меңгермеген олар қазақ тілінде сөйлеуді талап еткен жігіттің алдында кішірейгісі келмеді, кешірім сұрауды мазақ ету деп түсінді. Мұқағалидың талабы марсиандардың тілін білу емес. Адам баласы 27 жылда өз мемлекетінің тілі тұрмақ қосымша бірнеше тілді меңгеруге қауқарлы. Яғни оларда мемлекеттік тілімізді меңгерейік деген ниет тұрмақ, мемлекеттік тілге деген құрметке толы көңіл жоқ.

Естеріңізге сала кетейік, Мұқағалиға 27 тамыз күні құлағына операция жасалып, сол күні кешке «Отоларингология» бөлімшесінің 9-палатасына жатқызылған. 28 тамызда палатаға тазалық сақтаушы орыс әйел кіріп, емделушілерге орысша сөйлей бастайды. Мұқағали өзінің орысша түсінбейтінін айтып, мемлекеттік тілде сөйлеуін талап етеді. Алайда әйел қазақ тілінде сөйлей алмайтынын айтып, емделушімен сөзге келіп қалады. Артынша палатаға дәрігер Асхат Николайұлын ертіп келеді. «Дәрігерім мені қорғайтын шығар» деп сенген емделушінің үміті ақталмады. Мұқағалидің айтуынша, дәрігер емделушінің өзіне тап берген. Тіпті «қазақша сөйле деп қақсай берсең, ауруханадан шығасың, шығару туралы анықтаманы да орыс тілінде жазып беремін» деп «қоқан-лоқы» көрсеткен көрінеді. Тек бұл іске заңгерлер мен қоғам белсенділерінің араласуының арқасында аурухана қызметкерлері сол күні-ақ қазақ халқы мен емделуші жігіттен кешірім сұрап, тіліміз кезекті жеңісіне жеткен болатын.

Қазақ тілін жеңіске жетелеген Мұқағали кім? Qamshy.kz ақпарат агенттігінің тілшісі тіл жанашырымен тілдесіп, әңгіме-дүкен құрған еді.

Мұқағали Қазақстан-Өзбекстан шекарасындағы Науаи облысы Кенемих ауданы Үштөбе ауылында туып, топырағында аунап өсті. Жастайынан ата-анасынан айырылған. Есін енді біле бергенде әкесі қайтыс болыпты. Әкесі мектеп директоры болып қызмет атқарған. Оқушыларының қазақ тілді болып тәрбиеленуіне көп көңіл бөлген екен. Араға екі жыл салып жарының жоқтығына көндіге алмаған алты баланың анасы қайғыдан ажал құшыпты. Алайда бұл қайғы 6 бауырдың сағын сындырған жоқ, бір-біріне демеу болып, бірін-бірі жетелеп тек алға қадам басуларына себеп болды.

Мұқағали Балқыбаев

Ауылдағы оқуын тәмамдаған Мұқағали туған-туысы жоқ Алматыға жол тартады. Онда екі-үш жылдай жұмыс істеп, Астанаға аттанып, елордалық болуға ниеттенеді. 2013 жылы «тәуекел» деп Астананың вокзалынан бір-ақ шығады. Қалада туыстары болғанымен оларға масыл болғысы келмеген Мұқағали кей күндері вокзалда қонып жүрген екен. Нәпақасын тауып жеу үшін қоғамдық көліктерде бақылаушы болып жұмыс істеді. Онда да тілімізге сіңіп кеткен «остановка» немесе көшелердің орысша атауларын (Абая-Правда, Төле би-Ленина) бұл азамат тек қазақша атап жүріпті.

Мұқағали Балқыбаев

Мұхтар Шахановтың кешінде. Мұқағали қазақы әндерге көмкерілген кештерге барғанды ұнатады.

«Әкем бізді қазақша тәрбиеледі. Ең бастысы, Қазақстанда тұрамыз. Мемлекеттік тіліміз – қазақ тілі. Неге орыс тілділерге жағымпазданамыз. Неге олардың қамын ойлаймыз? Кімнен жасқанамыз? Бұл жер, бұл ел біздікі емес пе? Мен қоғамдық көліктерде орыс ұлтының азаматтары отырса да, тек қазақ тілінде сөйлейтінмін. Менен орысша сұраса, мен қазақша жауап беретінмін. Ашуланады, бір сөйлейді, екі сөйлейді, кейін өздері-ақ үйреніп кетеді. Бәрі өз қолымызда. Біз қазақша сөйлесек, олар да біздің ығымызға қарай жығылатын болады», - дейді Мұқағали.

Мұқағали қазір «Ностальгия» балмұздақ фирмасында төраға болып қызмет атқарады. Жұрт «мороженное» десе, Мұқағали «балмұздақ» дейді, жұрт «холодильник» десе, Мұқағали «тоңазытқыш» дейді, «магазин» десе, «дүкен» дейді. Мұқағалидің арқасында дүкен қызметкерлерімен жасалатын келісімшарттар бүгінде қазақ тілінде жүргізіледі екен.

Мұқағали Балқыбаев

Мұқағали спортқа де ден қойған азамат. Грэпплингпен айналысады

Оғыз Доған, заңгер Жасұлан Иса бастаған бірнеше қоғам белсенділерімен қосылып жұмыс істеуді Мұқағали ниет етіп отыр.

«Жоспар құрып, жүйе қалыптастырып аламыз да, сол жүйемен жұмыс жасаймыз. Қазақ тілін қолданбайтын мекемелерге тілді енгіземіз, тіл мәселесінде құқығы тапталған қазақтарды қорғаймыз, қолдаймыз. Түбі қазақ тілі жеңіске жетпейтінше, біз де тыныштық таппаймыз», - дейді Мұқағали Балқыбаев.

Жасы отызға таяп қалғанымен, жүрегінің жартысын әлі кездестірмеген. Шаңырағын берекелі ететін аруды әлі іздеп жүр. Мұқағалидің басты қалауы – жары қазақы тәрбиеленген болуы керек.

Өзі жайлы көп айтпаса да, ұлты үшін қызмет етуде ештеңеден тайынбайтын жігіт. Тіпті жер мәселесінде де қоғам белсенділерімен бірігіп, жердің шет елге өтіп кетпеуі үшін күрескен екен. Өзі секілді ұлт, тіл үшін күресетін азаматтармен дос болуға тырысады. Жеңіске жету үшін солармен бірігіп әрекет етеді. Достарым көп болса екен деп армандайды ол.

Мұқағали Балқыбаев

«Орысша сөйлей алмасаң, қалай жұмыс істеп жүрсің?» деп таң қалатындар көп. Бірақ мен неге орысша сөйлей алмағаныма ұялуым керек. Қазақтар осындай ойдан арылса игі. Керісінше қазақ тілін білмейтіндер ұялсын. Ешкімнен жасқанбайық, күресейік», - деп сөзін қорытындылады Мұқағали.

«Ауруханадағы жеңіс менікі емес, халықтыкі», - деген жігіт өзін қолдаған барша қазақстандықтарға алғыс білдірді.

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Мәулен Әшімбаев Жамбыл облысында жол апатынан қаза тапқандарға көңіл айтты
    20/04 14:08 0 275
    2
    Алматы-Ташкент автожолында ірі көлік апаты болды: қаза тапқандар бар
    20/04 12:02 0 197
    3
    "Субарумен" соғысқан мопедтегі жігіттердің халі мүшкіл
    20/04 11:50 0 172
    Желдеткіш зауытындағы кайдзен жүйесі: бонус беретін берекелі бизнес
    20/04 00:01 0 331
    Оразаға дайындығың қалай?
    19/04 17:46 0 748

    Таныстырылғандар

    Оразаға дайындығың қалай?
    Оразаға дайындығың қалай?
    Оразаға дайындығың қалай?
    Ораза кезінде күш беретін тағамдармен қоректенуді, мөлшерімен жеуді, ағзаңызды да, санаңызды да аштықтың әкелер пайдасына дағдыландыруды дәл бүгіннен бастаңыз.
    19/04/2019 17:46 0 749
    Қазақстан әскери мүлкін Тәжікстанға беруді жоспарлап отыр
    Қазақстан әскери мүлкін Тәжікстанға беруді жоспарлап отыр
    Қазақстан әскери мүлкін Тәжікстанға беруді жоспарлап отыр
    Тәжікстан мен Ауғанстан шекарасындағы жағдай күннен-күнге нашарлап барады
    11/04/2019 12:03 0 2188
    Кайдзеннің 6 қағидасы. Жапондар өмірін қалай жеңілдетті?
    Кайдзеннің 6 қағидасы. Жапондар өмірін қалай жеңілдетті?
    Кайдзеннің 6 қағидасы. Жапондар өмірін қалай жеңілдетті?
    Біз өзгертуге құмармыз, ал өзгеруге ше?
    11/04/2019 12:19 0 6727
    Қазақтың рухын әуелі патшалық Ресей, сосын Кеңестік Ресей өшіріп тастаған...
    Қазақтың рухын әуелі патшалық Ресей, сосын Кеңестік Ресей өшіріп тастаған...
    Қазақтың рухын әуелі патшалық Ресей, сосын Кеңестік Ресей өшіріп тастаған...
    Кейде мына бір тарихи деректерге қарап отырып, осы қазақты ең көп қырған, ең көп жерін тартып алған, ең көп қорлық-зорлық көрсеткен кім деген ойға кетемін
    11/04/2019 16:22 2 2075
    Ғылым саласын ары да, қолы да таза адамдар басқарғаны жөн
    Ғылым саласын ары да, қолы да таза адамдар басқарғаны жөн
    Ғылым саласын ары да, қолы да таза адамдар басқарғаны жөн
    Шетелдік базалардағы журналдарға мақала жариялау талабын қоғамдық-гуманитарлық ғылым саласы бойынша алып тастауды талап еткеніміз жөн.
    12/04/2019 12:43 0 1055
    Тасмағамбетов кандидатурасы: кім не дейді?
    Тасмағамбетов кандидатурасы: кім не дейді?
    Тасмағамбетов кандидатурасы: кім не дейді?
    Уағында дипломат Ғани Қасымов та сайлауға түскен. Иманғали Нұрғалиұлы бас тарта қоймас.
    14/04/2019 01:18 1 4060
    Маусымнан бастап 1 миллион қазақстандықтың жалақысы өседі
    Маусымнан бастап 1 миллион қазақстандықтың жалақысы өседі
    Маусымнан бастап 1 миллион қазақстандықтың жалақысы өседі
    Президент биыл 1 маусымнан бастап бір миллионнан астам қазақстандықтың жалақысы өсетінін хабарлады.
    16/04/2019 09:05 0 491
    "Балуан Шолақ" фильмі: көруге итермелейтін 5 себеп
    "Балуан Шолақ" фильмі: көруге итермелейтін 5 себеп
    "Балуан Шолақ" фильмі: көруге итермелейтін 5 себеп
    Бүгін "Chaplin" кинотеатрында "Балуан Шолақ" картинасының алдын-ала көрсетілімі болды.
    17/04/2019 00:48 0 782
    Әлеуметтік көмектің әлегі: 21 мың теңге үшін аналар бас көтерді
    Әлеуметтік көмектің әлегі: 21 мың теңге үшін аналар бас көтерді
    Әлеуметтік көмектің әлегі: 21 мың теңге үшін аналар бас көтерді
    Қарамай ма! Мына 8-10 баласы бар көпбалалы аналарға неге қарамайды. Әрбір үйге аяғын аттап кірмей ма!
    17/04/2019 10:18 0 1753
    Төбе шашты тік тұрғызар жауыздық (фото +18)
    Төбе шашты тік тұрғызар жауыздық (фото +18)
    Төбе шашты тік тұрғызар жауыздық (фото +18)
    Айдын күннің аманында бұл не сұмдық жағдай?
    17/04/2019 11:59 2 12617
    "Дос-Мұқасан" әншісі әуежай қызметкеріне қол жұмсады
    "Дос-Мұқасан" әншісі әуежай қызметкеріне қол жұмсады
    "Дос-Мұқасан" әншісі әуежай қызметкеріне қол жұмсады
    Ұшаққа отырғызу барысында Мұрат Құсайынов қатты сөйлеп, бейәдеп сөздер айтқан.
    17/04/2019 14:02 0 2231
    Мұрат Құсайынов Нұр-Сұлтан әуежайында болған оқиғаға қатысты түсініктеме берді
    Мұрат Құсайынов Нұр-Сұлтан әуежайында болған оқиғаға қатысты түсініктеме берді
    Мұрат Құсайынов Нұр-Сұлтан әуежайында болған оқиғаға қатысты түсініктеме берді
    Алайда әйгілі "Дос-Мұқасан" тобының әншісі мұның бәрін жоққа шығарып отыр.
    17/04/2019 21:41 0 1463
    Үйіңіздегі кедейліктің белгілерін білесіз бе?
    Үйіңіздегі кедейліктің белгілерін білесіз бе?
    Үйіңіздегі кедейліктің белгілерін білесіз бе?
    Бұл үрдіс сізді автоматты түрде екінші санатқа ысырып тастайды.
    18/04/2019 17:12 0 3682
    Президент келетін кезде ғана жыртығымыз жамала ма?..
    Президент келетін кезде ғана жыртығымыз жамала ма?..
    Президент келетін кезде ғана жыртығымыз жамала ма?..
    Алматы облысыны қарасты Үштөбе қаласында да дәл қазір осындай қарбалас болып жатыр
    19/04/2019 12:07 0 1145
    Дәстүрді қайта жаңғыртып...
    Дәстүрді қайта жаңғыртып...
    Дәстүрді қайта жаңғыртып...
    Бұл мереке 2010 жылдың мамырынан бері БҰҰ-ның шешімі бойынша 21 наурыз «Халықаралық Наурыз күні» болып аталып келеді.
    16/04/2019 11:20 0 29