24Қыркүйек

«Өзім жетім болсам да, тілім жетімсіремесін» деген Мұқағалидың қолынан қамшы түспесін дейік

«Өзім жетім болсам да, тілім жетімсіремесін» деген Мұқағалидың қолынан қамшы түспесін дейік
Ⓒqamshy.kz

«Өзім жетім болсам да, тілім жетімсіремесін», - дейді елордадағы орыс тілді ту етіп, мемлекеттік тілді аяқ асты еткен аурухананы қазақша сөйлеткен  Мұқағали. "Жетім" деп кімді айтамыз, ата-анасы жоқ адамды ма? Жоқ, меніңше, ата-анасы, бауырлары бола тұра жалғыз қалған жан - ол жетім. Мұқағалидің ата-анасы жоқ, десе де бүгінгі күні  қарапайым жігітті барша қазақ қолдайды, оны "бауырым" деп төбеге көтереді.

Мұқағали Балқыбаев

Тамыздың аяғында Астанадағы №2 қалалық ауруханаға қатысты дау туындыды. Қазақ тілді емделушіге орысша сөйлеп, оны дұрысқа балап, құқын талап еткен оған дөрекі тіл қатып, өздерінің  қазақ тіліне деген құрметсіздігін паш еткен аурухана қызметшілері қоғамның сынына ұшыраған еді. Жүрген жерінде «тек қазақша сөйлейік» деген принципті ұстанатын Мұқағали қазақ тілі үшін дәрігерлерден таяқ жеген сол емделуші. Осыдан 5-6 күн бұрын аталмыш мекемеде тазалық сақтаушы апайдан бастап медбикелерге дейін қазақтың тілін, қазақтың Мұқағалиін жау көрді. Себебі Қазақстанда жұмыс істегенімен мемлекеттік тілді меңгермеген олар қазақ тілінде сөйлеуді талап еткен жігіттің алдында кішірейгісі келмеді, кешірім сұрауды мазақ ету деп түсінді. Мұқағалидың талабы марсиандардың тілін білу емес. Адам баласы 27 жылда өз мемлекетінің тілі тұрмақ қосымша бірнеше тілді меңгеруге қауқарлы. Яғни оларда мемлекеттік тілімізді меңгерейік деген ниет тұрмақ, мемлекеттік тілге деген құрметке толы көңіл жоқ.

Естеріңізге сала кетейік, Мұқағалиға 27 тамыз күні құлағына операция жасалып, сол күні кешке «Отоларингология» бөлімшесінің 9-палатасына жатқызылған. 28 тамызда палатаға тазалық сақтаушы орыс әйел кіріп, емделушілерге орысша сөйлей бастайды. Мұқағали өзінің орысша түсінбейтінін айтып, мемлекеттік тілде сөйлеуін талап етеді. Алайда әйел қазақ тілінде сөйлей алмайтынын айтып, емделушімен сөзге келіп қалады. Артынша палатаға дәрігер Асхат Николайұлын ертіп келеді. «Дәрігерім мені қорғайтын шығар» деп сенген емделушінің үміті ақталмады. Мұқағалидің айтуынша, дәрігер емделушінің өзіне тап берген. Тіпті «қазақша сөйле деп қақсай берсең, ауруханадан шығасың, шығару туралы анықтаманы да орыс тілінде жазып беремін» деп «қоқан-лоқы» көрсеткен көрінеді. Тек бұл іске заңгерлер мен қоғам белсенділерінің араласуының арқасында аурухана қызметкерлері сол күні-ақ қазақ халқы мен емделуші жігіттен кешірім сұрап, тіліміз кезекті жеңісіне жеткен болатын.

Қазақ тілін жеңіске жетелеген Мұқағали кім? Qamshy.kz ақпарат агенттігінің тілшісі тіл жанашырымен тілдесіп, әңгіме-дүкен құрған еді.

Мұқағали Қазақстан-Өзбекстан шекарасындағы Науаи облысы Кенемих ауданы Үштөбе ауылында туып, топырағында аунап өсті. Жастайынан ата-анасынан айырылған. Есін енді біле бергенде әкесі қайтыс болыпты. Әкесі мектеп директоры болып қызмет атқарған. Оқушыларының қазақ тілді болып тәрбиеленуіне көп көңіл бөлген екен. Араға екі жыл салып жарының жоқтығына көндіге алмаған алты баланың анасы қайғыдан ажал құшыпты. Алайда бұл қайғы 6 бауырдың сағын сындырған жоқ, бір-біріне демеу болып, бірін-бірі жетелеп тек алға қадам басуларына себеп болды.

Мұқағали Балқыбаев

Ауылдағы оқуын тәмамдаған Мұқағали туған-туысы жоқ Алматыға жол тартады. Онда екі-үш жылдай жұмыс істеп, Астанаға аттанып, елордалық болуға ниеттенеді. 2013 жылы «тәуекел» деп Астананың вокзалынан бір-ақ шығады. Қалада туыстары болғанымен оларға масыл болғысы келмеген Мұқағали кей күндері вокзалда қонып жүрген екен. Нәпақасын тауып жеу үшін қоғамдық көліктерде бақылаушы болып жұмыс істеді. Онда да тілімізге сіңіп кеткен «остановка» немесе көшелердің орысша атауларын (Абая-Правда, Төле би-Ленина) бұл азамат тек қазақша атап жүріпті.

Мұқағали Балқыбаев

Мұхтар Шахановтың кешінде. Мұқағали қазақы әндерге көмкерілген кештерге барғанды ұнатады.

«Әкем бізді қазақша тәрбиеледі. Ең бастысы, Қазақстанда тұрамыз. Мемлекеттік тіліміз – қазақ тілі. Неге орыс тілділерге жағымпазданамыз. Неге олардың қамын ойлаймыз? Кімнен жасқанамыз? Бұл жер, бұл ел біздікі емес пе? Мен қоғамдық көліктерде орыс ұлтының азаматтары отырса да, тек қазақ тілінде сөйлейтінмін. Менен орысша сұраса, мен қазақша жауап беретінмін. Ашуланады, бір сөйлейді, екі сөйлейді, кейін өздері-ақ үйреніп кетеді. Бәрі өз қолымызда. Біз қазақша сөйлесек, олар да біздің ығымызға қарай жығылатын болады», - дейді Мұқағали.

Мұқағали қазір «Ностальгия» балмұздақ фирмасында төраға болып қызмет атқарады. Жұрт «мороженное» десе, Мұқағали «балмұздақ» дейді, жұрт «холодильник» десе, Мұқағали «тоңазытқыш» дейді, «магазин» десе, «дүкен» дейді. Мұқағалидің арқасында дүкен қызметкерлерімен жасалатын келісімшарттар бүгінде қазақ тілінде жүргізіледі екен.

Мұқағали Балқыбаев

Мұқағали спортқа де ден қойған азамат. Грэпплингпен айналысады

Оғыз Доған, заңгер Жасұлан Иса бастаған бірнеше қоғам белсенділерімен қосылып жұмыс істеуді Мұқағали ниет етіп отыр.

«Жоспар құрып, жүйе қалыптастырып аламыз да, сол жүйемен жұмыс жасаймыз. Қазақ тілін қолданбайтын мекемелерге тілді енгіземіз, тіл мәселесінде құқығы тапталған қазақтарды қорғаймыз, қолдаймыз. Түбі қазақ тілі жеңіске жетпейтінше, біз де тыныштық таппаймыз», - дейді Мұқағали Балқыбаев.

Жасы отызға таяп қалғанымен, жүрегінің жартысын әлі кездестірмеген. Шаңырағын берекелі ететін аруды әлі іздеп жүр. Мұқағалидің басты қалауы – жары қазақы тәрбиеленген болуы керек.

Өзі жайлы көп айтпаса да, ұлты үшін қызмет етуде ештеңеден тайынбайтын жігіт. Тіпті жер мәселесінде де қоғам белсенділерімен бірігіп, жердің шет елге өтіп кетпеуі үшін күрескен екен. Өзі секілді ұлт, тіл үшін күресетін азаматтармен дос болуға тырысады. Жеңіске жету үшін солармен бірігіп әрекет етеді. Достарым көп болса екен деп армандайды ол.

Мұқағали Балқыбаев

«Орысша сөйлей алмасаң, қалай жұмыс істеп жүрсің?» деп таң қалатындар көп. Бірақ мен неге орысша сөйлей алмағаныма ұялуым керек. Қазақтар осындай ойдан арылса игі. Керісінше қазақ тілін білмейтіндер ұялсын. Ешкімнен жасқанбайық, күресейік», - деп сөзін қорытындылады Мұқағали.

«Ауруханадағы жеңіс менікі емес, халықтыкі», - деген жігіт өзін қолдаған барша қазақстандықтарға алғыс білдірді.

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    "Жомарт Ертаев отбасыңмен бірге бауыздап тастаймын деп қорқытты" - Евгений Пак
    24/09 15:51 0 576
    2
    Альварес Головкиннің жеңісін мойындады
    24/09 15:12 0 2066
    3
    9 қабаттан секірмекші болған астаналық аман қалды
    24/09 14:49 0 321
    Алматы мектептерінде Ерлік сабағы өткізілуде
    24/09 14:40 0 954
    Жоқшылықпен күрескен қос мұңлық һәм қымбатқа түскен жайнамаз...
    24/09 13:24 0 1415

    Таныстырылғандар

    Көмір тапшылығы: Астанада көмірді қайдан сатып алуға болады
    Көмір тапшылығы: Астанада көмірді қайдан сатып алуға болады
    Көмір тапшылығы: Астанада көмірді қайдан сатып алуға болады
    17-сі мен 25-ші тамыз аралығында астанаға 90 вагон немесе 6223 тонна көмір келіп түсті.
    28/08/2018 16:30 0 1016
    ҚМДБ: 61191 отбасына 439 тонна құрбандық еті таратылды
    ҚМДБ: 61191 отбасына 439 тонна құрбандық еті таратылды
    ҚМДБ: 61191 отбасына 439 тонна құрбандық еті таратылды
    "Құрбан айтта қуандыр" атты қайырымдылық акциясына еліміз бойынша 2 мыңнан астам мешіт үлес қосты.
    29/08/2018 11:21 0 917
    Қаңғыбастың айтқаны жан-тәнімді күйзелтті
    Қаңғыбастың айтқаны жан-тәнімді күйзелтті
    Қаңғыбастың айтқаны жан-тәнімді күйзелтті
    Қаңғыбастан бұлайша сұрақ күтпеген мен, не дерімді білмей аңтарылып қалдым.
    01/09/2018 10:54 1 3997
    «Арбаға таңылған балаларымызды Елбасы көрмесін деп сахнаға шығармады»
    «Арбаға таңылған балаларымызды Елбасы көрмесін деп сахнаға шығармады»
    «Арбаға таңылған балаларымызды Елбасы көрмесін деп сахнаға шығармады»
    Олар фотокамера объективіне күлімдеп тұрғанымен, анасының жүрегі қан жылап тұрған сәт.
    03/09/2018 17:51 0 2705
    Шымкенттік ару: Кореяда тұрсам да, кәріске тұрмысқа шықпаймын
    Шымкенттік ару: Кореяда тұрсам да, кәріске тұрмысқа шықпаймын
    Шымкенттік ару: Кореяда тұрсам да, кәріске тұрмысқа шықпаймын
    Кореяның көші-қон полициясы отандастарымызды қуып, тіпті қамап жатқан көрінеді. Ал әуежайда тексеріс күшейіп, талап та қатайған.
    05/09/2018 11:30 0 2342
    Жұмыс іздеп жүріп оңбай алдандым...
    Жұмыс іздеп жүріп оңбай алдандым...
    Жұмыс іздеп жүріп оңбай алдандым...
    Мен жұмыс іздеймін деп оңбай алдандым... Бірақ басқа алданған адамдарға қарағанда, Құдайға шүкір, жағдайым тәуір..
    05/09/2018 15:57 0 4426
    Атыраулық ата-аналар сүйіншілерін дайындай берсін
    Атыраулық ата-аналар сүйіншілерін дайындай берсін
    Атыраулық ата-аналар сүйіншілерін дайындай берсін
    2018 жылғы 5 қыркүйектен бастап Атырауда garden.atyrau.gov.kz сайты жұмыс жасай бастады.
    06/09/2018 17:28 1 1195
    Ресейдегі қазақ тіліне деген құрметсіздіктің тағы бір көрінісі
    Ресейдегі қазақ тіліне деген құрметсіздіктің тағы бір көрінісі
    Ресейдегі қазақ тіліне деген құрметсіздіктің тағы бір көрінісі
    1,5 миллион қазақ ұлты өмір сүретін Ресейде қазақ тілін оқытатын бір ғана мектеп бар.
    07/09/2018 10:28 0 3668
    Ауылда жүр талай имам айлықсыз қызмет ететін
    Ауылда жүр талай имам айлықсыз қызмет ететін
    Ауылда жүр талай имам айлықсыз қызмет ететін
    «Қазақстан қажылық қоры» есебінен 100 имамға 50 мың теңге көлемінде жалақы берілетін болды
    12/09/2018 15:56 0 1829
    Қазақша оқуды қалаған Никита мен Лиза қазақ ұлтына қызмет еткісі келеді
    Қазақша оқуды қалаған Никита мен Лиза қазақ ұлтына қызмет еткісі келеді
    Қазақша оқуды қалаған Никита мен Лиза қазақ ұлтына қызмет еткісі келеді
    Никита мен Лиза Павлодар облысының ғана емес, бүкіл Қазақстанның мақтанышына айналып үлгерді.
    17/09/2018 13:15 0 5356
    Өлімге асығып тұрамын... (Ермұхан атаның айтқаны)
    Өлімге асығып тұрамын... (Ермұхан атаның айтқаны)
    Өлімге асығып тұрамын... (Ермұхан атаның айтқаны)
    Сұмдық-ай, күйеуінің әке-шешесін сыйламаған келіннің, соңынан еріп ата-анасынан безген баланың ана дүниеде жазасы болар.
    17/09/2018 13:47 0 3159
    Индонезия Түркістанға қызығып отыр
    Индонезия Түркістанға қызығып отыр
    Индонезия Түркістанға қызығып отыр
    Түркістан-Самархан-Индонезия туристік бағытын қалыптастырып, әуе рейстерін ашылмақ.
    21/09/2018 13:49 0 826
    «Орыс емес, орысқұлдар қауіпті» топтамасынан 5 жыр
    «Орыс емес, орысқұлдар қауіпті» топтамасынан 5 жыр
    «Орыс емес, орысқұлдар қауіпті» топтамасынан 5 жыр
    Қырғыздардың жүрек жұтқан ерлігі біз Қазаққа үлгі болмай келеді-ау.
    22/09/2018 12:16 0 1958
    Қазақстанда 20 жыл құлдықта болған қырғызстандық әйел әпкесімен қауышты
    Қазақстанда 20 жыл құлдықта болған қырғызстандық әйел әпкесімен қауышты
    Қазақстанда 20 жыл құлдықта болған қырғызстандық әйел әпкесімен қауышты
    Қазақстанда 23 жыл бойы темекі өсіретін өрісте жұмыс істеген 51 жастағы қырғызстандық Отанына оралып, әпкесімен қауышты.
    24/09/2018 10:37 0 3384
    Жоқшылықпен күрескен қос мұңлық һәм қымбатқа түскен жайнамаз...
    Жоқшылықпен күрескен қос мұңлық һәм қымбатқа түскен жайнамаз...
    Жоқшылықпен күрескен қос мұңлық һәм қымбатқа түскен жайнамаз...
    Екі құрбыға да көп балалы ана болу бақыты бұйырды, бірақ 7-8 баласы бар олар бақытты ма?
    24/09/2018 13:24 0 1415