«Өзім жетім болсам да, тілім жетімсіремесін» деген Мұқағалидың қолынан қамшы түспесін дейік

«Өзім жетім болсам да, тілім жетімсіремесін» деген Мұқағалидың қолынан қамшы түспесін дейік
Ⓒqamshy.kz

«Өзім жетім болсам да, тілім жетімсіремесін», - дейді елордадағы орыс тілді ту етіп, мемлекеттік тілді аяқ асты еткен аурухананы қазақша сөйлеткен  Мұқағали. "Жетім" деп кімді айтамыз, ата-анасы жоқ адамды ма? Жоқ, меніңше, ата-анасы, бауырлары бола тұра жалғыз қалған жан - ол жетім. Мұқағалидің ата-анасы жоқ, десе де бүгінгі күні  қарапайым жігітті барша қазақ қолдайды, оны "бауырым" деп төбеге көтереді.

Мұқағали Балқыбаев

Тамыздың аяғында Астанадағы №2 қалалық ауруханаға қатысты дау туындыды. Қазақ тілді емделушіге орысша сөйлеп, оны дұрысқа балап, құқын талап еткен оған дөрекі тіл қатып, өздерінің  қазақ тіліне деген құрметсіздігін паш еткен аурухана қызметшілері қоғамның сынына ұшыраған еді. Жүрген жерінде «тек қазақша сөйлейік» деген принципті ұстанатын Мұқағали қазақ тілі үшін дәрігерлерден таяқ жеген сол емделуші. Осыдан 5-6 күн бұрын аталмыш мекемеде тазалық сақтаушы апайдан бастап медбикелерге дейін қазақтың тілін, қазақтың Мұқағалиін жау көрді. Себебі Қазақстанда жұмыс істегенімен мемлекеттік тілді меңгермеген олар қазақ тілінде сөйлеуді талап еткен жігіттің алдында кішірейгісі келмеді, кешірім сұрауды мазақ ету деп түсінді. Мұқағалидың талабы марсиандардың тілін білу емес. Адам баласы 27 жылда өз мемлекетінің тілі тұрмақ қосымша бірнеше тілді меңгеруге қауқарлы. Яғни оларда мемлекеттік тілімізді меңгерейік деген ниет тұрмақ, мемлекеттік тілге деген құрметке толы көңіл жоқ.

Естеріңізге сала кетейік, Мұқағалиға 27 тамыз күні құлағына операция жасалып, сол күні кешке «Отоларингология» бөлімшесінің 9-палатасына жатқызылған. 28 тамызда палатаға тазалық сақтаушы орыс әйел кіріп, емделушілерге орысша сөйлей бастайды. Мұқағали өзінің орысша түсінбейтінін айтып, мемлекеттік тілде сөйлеуін талап етеді. Алайда әйел қазақ тілінде сөйлей алмайтынын айтып, емделушімен сөзге келіп қалады. Артынша палатаға дәрігер Асхат Николайұлын ертіп келеді. «Дәрігерім мені қорғайтын шығар» деп сенген емделушінің үміті ақталмады. Мұқағалидің айтуынша, дәрігер емделушінің өзіне тап берген. Тіпті «қазақша сөйле деп қақсай берсең, ауруханадан шығасың, шығару туралы анықтаманы да орыс тілінде жазып беремін» деп «қоқан-лоқы» көрсеткен көрінеді. Тек бұл іске заңгерлер мен қоғам белсенділерінің араласуының арқасында аурухана қызметкерлері сол күні-ақ қазақ халқы мен емделуші жігіттен кешірім сұрап, тіліміз кезекті жеңісіне жеткен болатын.

Қазақ тілін жеңіске жетелеген Мұқағали кім? Qamshy.kz ақпарат агенттігінің тілшісі тіл жанашырымен тілдесіп, әңгіме-дүкен құрған еді.

Мұқағали Қазақстан-Өзбекстан шекарасындағы Науаи облысы Кенемих ауданы Үштөбе ауылында туып, топырағында аунап өсті. Жастайынан ата-анасынан айырылған. Есін енді біле бергенде әкесі қайтыс болыпты. Әкесі мектеп директоры болып қызмет атқарған. Оқушыларының қазақ тілді болып тәрбиеленуіне көп көңіл бөлген екен. Араға екі жыл салып жарының жоқтығына көндіге алмаған алты баланың анасы қайғыдан ажал құшыпты. Алайда бұл қайғы 6 бауырдың сағын сындырған жоқ, бір-біріне демеу болып, бірін-бірі жетелеп тек алға қадам басуларына себеп болды.

Мұқағали Балқыбаев

Ауылдағы оқуын тәмамдаған Мұқағали туған-туысы жоқ Алматыға жол тартады. Онда екі-үш жылдай жұмыс істеп, Астанаға аттанып, елордалық болуға ниеттенеді. 2013 жылы «тәуекел» деп Астананың вокзалынан бір-ақ шығады. Қалада туыстары болғанымен оларға масыл болғысы келмеген Мұқағали кей күндері вокзалда қонып жүрген екен. Нәпақасын тауып жеу үшін қоғамдық көліктерде бақылаушы болып жұмыс істеді. Онда да тілімізге сіңіп кеткен «остановка» немесе көшелердің орысша атауларын (Абая-Правда, Төле би-Ленина) бұл азамат тек қазақша атап жүріпті.

Мұқағали Балқыбаев

Мұхтар Шахановтың кешінде. Мұқағали қазақы әндерге көмкерілген кештерге барғанды ұнатады.

«Әкем бізді қазақша тәрбиеледі. Ең бастысы, Қазақстанда тұрамыз. Мемлекеттік тіліміз – қазақ тілі. Неге орыс тілділерге жағымпазданамыз. Неге олардың қамын ойлаймыз? Кімнен жасқанамыз? Бұл жер, бұл ел біздікі емес пе? Мен қоғамдық көліктерде орыс ұлтының азаматтары отырса да, тек қазақ тілінде сөйлейтінмін. Менен орысша сұраса, мен қазақша жауап беретінмін. Ашуланады, бір сөйлейді, екі сөйлейді, кейін өздері-ақ үйреніп кетеді. Бәрі өз қолымызда. Біз қазақша сөйлесек, олар да біздің ығымызға қарай жығылатын болады», - дейді Мұқағали.

Мұқағали қазір «Ностальгия» балмұздақ фирмасында төраға болып қызмет атқарады. Жұрт «мороженное» десе, Мұқағали «балмұздақ» дейді, жұрт «холодильник» десе, Мұқағали «тоңазытқыш» дейді, «магазин» десе, «дүкен» дейді. Мұқағалидің арқасында дүкен қызметкерлерімен жасалатын келісімшарттар бүгінде қазақ тілінде жүргізіледі екен.

Мұқағали Балқыбаев

Мұқағали спортқа де ден қойған азамат. Грэпплингпен айналысады

Оғыз Доған, заңгер Жасұлан Иса бастаған бірнеше қоғам белсенділерімен қосылып жұмыс істеуді Мұқағали ниет етіп отыр.

«Жоспар құрып, жүйе қалыптастырып аламыз да, сол жүйемен жұмыс жасаймыз. Қазақ тілін қолданбайтын мекемелерге тілді енгіземіз, тіл мәселесінде құқығы тапталған қазақтарды қорғаймыз, қолдаймыз. Түбі қазақ тілі жеңіске жетпейтінше, біз де тыныштық таппаймыз», - дейді Мұқағали Балқыбаев.

Жасы отызға таяп қалғанымен, жүрегінің жартысын әлі кездестірмеген. Шаңырағын берекелі ететін аруды әлі іздеп жүр. Мұқағалидің басты қалауы – жары қазақы тәрбиеленген болуы керек.

Өзі жайлы көп айтпаса да, ұлты үшін қызмет етуде ештеңеден тайынбайтын жігіт. Тіпті жер мәселесінде де қоғам белсенділерімен бірігіп, жердің шет елге өтіп кетпеуі үшін күрескен екен. Өзі секілді ұлт, тіл үшін күресетін азаматтармен дос болуға тырысады. Жеңіске жету үшін солармен бірігіп әрекет етеді. Достарым көп болса екен деп армандайды ол.

Мұқағали Балқыбаев

«Орысша сөйлей алмасаң, қалай жұмыс істеп жүрсің?» деп таң қалатындар көп. Бірақ мен неге орысша сөйлей алмағаныма ұялуым керек. Қазақтар осындай ойдан арылса игі. Керісінше қазақ тілін білмейтіндер ұялсын. Ешкімнен жасқанбайық, күресейік», - деп сөзін қорытындылады Мұқағали.

«Ауруханадағы жеңіс менікі емес, халықтыкі», - деген жігіт өзін қолдаған барша қазақстандықтарға алғыс білдірді.

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Табысы белгілі бір шектен асатын инвесторларды ауылға инвестиция салуға міндеттеу керек
    23/01 10:20 0 68
    2
    Ақын Ринат Зайытовқа өкпе: "Димашты даттау — лаққаның"
    23/01 10:03 0 356
    3
    Қажымұқан - халықшыл, Поддубный - гитлершіл...
    23/01 08:03 0 186
    Оқушылардың жағдайы қалыпты, іс қатаң бақылауға алынды
    23/01 00:04 0 192
    Әлімғазы Райымбеков, қазақтың Тайлағы: Ата салтқа қарсы шығуға мәжбүр болдым
    22/01 16:51 0 2003

    Таныстырылғандар

    Бізде неге бәрі “СРОЧНО”?
    Бізде неге бәрі “СРОЧНО”?
    Бізде неге бәрі “СРОЧНО”?
    Еуропа жүрдек пойыз секілді, ал біз пойыздың соңынан қуған атты адам іспеттіміз.
    Аудио тыңдау
    14/01/2019 10:31 0 1299
    Мөңке бидің айтқаны айдай келді: құны жоқ марапат шашылып жатыр, шашылып жатыр...
    Мөңке бидің айтқаны айдай келді: құны жоқ марапат шашылып жатыр, шашылып жатыр...
    Мөңке бидің айтқаны айдай келді: құны жоқ марапат шашылып жатыр, шашылып жатыр...
    Бай да, жарлы да, қатысы бар да, қатысы жоқ та тағып жатыр, тағып жатыр, тағып жатыр...
    Аудио тыңдау
    14/01/2019 11:06 1 8219
    Өлә-ә! «Зың» Ғабидолла «Вау» Ғабидоллаға айналды (видео)
    Өлә-ә! «Зың» Ғабидолла «Вау» Ғабидоллаға айналды (видео)
    Өлә-ә! «Зың» Ғабидолла «Вау» Ғабидоллаға айналды (видео)
    «Мы же смотрим и говорим – вау, Каждый человек хочет в жизни – вау»
    Аудио тыңдау
    14/01/2019 12:09 0 2121
    Бүгіннен бастап Алматыда асықпай 60-пен жүретін боламыз
    Бүгіннен бастап Алматыда асықпай 60-пен жүретін боламыз
    Бүгіннен бастап Алматыда асықпай 60-пен жүретін боламыз
    Алматының Саин және әл-Фараби көшелерінде сағатына 80 шақырым жылдамдықпен жүруге болмайды.
    Аудио тыңдау
    14/01/2019 15:34 0 952
    Қажымұқанның біз білмейтін ұрпақтары Францияда тұрады
    Қажымұқанның біз білмейтін ұрпақтары Францияда тұрады
    Қажымұқанның біз білмейтін ұрпақтары Францияда тұрады
    Қажымұқан атамыз өмірінде төрт рет үйленген.
    Аудио тыңдау
    15/01/2019 12:02 0 14450
    Ақырзаман жайлы жантүршігерлік 7 жайт
    Ақырзаман жайлы жантүршігерлік 7 жайт
    Ақырзаман жайлы жантүршігерлік 7 жайт
    Адамзаттың ақырына ақыл жетуі мүмкін.
    Аудио тыңдау
    15/01/2019 12:20 0 6421
    Тыйым салынған тағамдар: «Нұр Отан» мектеп асханаларын тексерді
    Тыйым салынған тағамдар: «Нұр Отан» мектеп асханаларын тексерді
    Тыйым салынған тағамдар: «Нұр Отан» мектеп асханаларын тексерді
    «Мектеп асханалары» партиялық жобасының  мерзімі шексіз,
    Аудио тыңдау
    15/01/2019 15:44 0 650
    Ванганың 2019-ға болжамы: Адамзат қырыла бастайды
    Ванганың 2019-ға болжамы: Адамзат қырыла бастайды
    Ванганың 2019-ға болжамы: Адамзат қырыла бастайды
    Жалпы Ванга 2019 жылды сәтсіздікке душар ететін жыл деп атады.
    Аудио тыңдау
    15/01/2019 17:57 0 3286
    Киіктің киесі Һәм ақбөкенді неге өлтіруге болмайды?
    Киіктің киесі Һәм ақбөкенді неге өлтіруге болмайды?
    Киіктің киесі Һәм ақбөкенді неге өлтіруге болмайды?
    Тәлім-тәрбиелік мәні бар бұл қиссаны браконьерлер қолынан мерт болған қорықшы Ерлан Балғабекұлы Нұрғалиевтің (1966 - 2019) құрметіне арнаймыз.
    Аудио тыңдау
    17/01/2019 11:53 0 1193
    "Әулиелер өлмейді, олар тірі..." Әулие деп кімді айтамыз?
    "Әулиелер өлмейді, олар тірі..." Әулие деп кімді айтамыз?
    "Әулиелер өлмейді, олар тірі..." Әулие деп кімді айтамыз?
    «Ислам» энциклопедиясында «Әулие - діни наным бойынша тірілердің тағдырына ықпал жасай алатын, қасиетті, киелі адамдар» деп анықтама берілген
    Аудио тыңдау
    17/01/2019 17:58 0 2430
    Қара орман қазағың сүйген есіл ерсің ғой. Бекем болыңыз!...
    Қара орман қазағың сүйген есіл ерсің ғой. Бекем болыңыз!...
    Қара орман қазағың сүйген есіл ерсің ғой. Бекем болыңыз!...
    Алланың ісіне амал бар ма?
    Аудио тыңдау
    17/01/2019 22:52 1 6920
    Көпбалалы ана: Жерге түсіңіз, Әбілқасымова ханым!
    Көпбалалы ана: Жерге түсіңіз, Әбілқасымова ханым!
    Көпбалалы ана: Жерге түсіңіз, Әбілқасымова ханым!
    Байлығы тасып тұрған мемлекетіме мен, көпбалалы ана 841 112 теңге қарызбын.
    Аудио тыңдау
    18/01/2019 18:06 1 17467
    Кісінің кім екенін құлағынан тануға болады
    Кісінің кім екенін құлағынан тануға болады
    Кісінің кім екенін құлағынан тануға болады
    Кісінің құлағының көлеміне, орналасу формасына қарап та оның болмысын тануға болады.
    Аудио тыңдау
    21/01/2019 14:47 0 1327
    Жойылған халықтар аллеясы немесе жер бетіндегі соңғы ұбық
    Жойылған халықтар аллеясы немесе жер бетіндегі соңғы ұбық
    Жойылған халықтар аллеясы немесе жер бетіндегі соңғы ұбық
    Заурхан Золак – сондай қырғыннан, өз халқының қалай жойылғанын көзімен көрген жер бетіндегі соңғы ұбық
    Аудио тыңдау
    22/01/2019 09:51 0 2402
    Qamshy-дан кеңес: Аз уақытта көп жұмыс істеуге мүмкіндік беретін тиімді жүйе
    Qamshy-дан кеңес: Аз уақытта көп жұмыс істеуге мүмкіндік беретін тиімді жүйе
    Qamshy-дан кеңес: Аз уақытта көп жұмыс істеуге мүмкіндік беретін тиімді жүйе
    Бір күнге 1 маңызды іс, 3 орташа жұмыс пен 5 кішігірім шаруаны жоспарлаңыз.
    Аудио тыңдау
    22/01/2019 14:52 0 664