Орыс князьдерінің қару-жарағындағы құран сөздері

Орыс князьдерінің қару-жарағындағы құран сөздері
Ⓒru-sled.ru

Осыдан біраз бұрын белгілі фольклоршы ғалым Исмаил Мунаев «Нахчийн фольклор» атты кітаптың алтыншы томын құрастырып, жарыққа шығарды. Тарихта қарапайым адамдар біле бермейтін, ашық айтыла қоймаған жайттар көп. Әсіресе, орыс тарихында. Мәселен, Мәскеуді поляктардан азат етуші Минин мен Пожарскийдің Қызыл алаңдағы ескерткішін бәріміз де білеміз. Бірақ бұл жеңістің ұйымдастырушысы һәм шабыттандырушысы шешен князі Черкасский екенін екінің бірі біле бермейді. Бұл сөзімізге М.Н. Загоскиннің 1829 жылы шыққан «Юрий Мстиславский или русские в 1612 году» деген тарихи романы дәлел. Онда: «Біздің тыныш өмір сүруімізге ең әуелі Дмитрий Мамстрюкович Черкасский князь, сосын Григорий Образцов қарсы болатынына сөз жоқ. Бұл екеуінің біріншісі шешен князі Мамстрюктің ұлы болғандықтан әрі шешендер сияқты әрдайым кескілесуге даяр тұратындықтан сөйтеді. Ал екіншісі туабітті нижегородтық болғандықтан поляктарды ит етінен жек көреді...» – деп жазылған. « – Мен бізді  князь Дмитрий Михайлович Пожарский Мәскеуге бастап баратын болсын дегенмін, – дейді Черкаский. –Біз поляктарға нағыз жауапты сонда қайтарамыз! Біз Мәскеу маңайына өліктерді төсек қып тастағанда нижегородтықтарға не керек екенін сонда ғана білетін болады». Черкаский князьдің осы сөздерімен шабыттанған орыс жасақтары мен қосындары Минин мен Пожарскийдің басқаруымен жауға аттанып, Мәскеуді азат етеді дейді автор.

Иә, бүгінде Қызыл алаңдағы Минин мен Пожарскийдің жанында шешен князі Черкаский мүсіні жоқ. Ресей кешегі Отан соғысы кезінде ерлігімен көзге түсіп, Совет Одағының батыры атағына ұсынылған шешендердің құжаттарын жойды. Тіпті, Рейхстагтың шатырына ту тіккен шешен Абдулхаким Исмаиловқа өзі жасаған ерлігі туралы да, ұлты кім екенін  айтуға да рота командирі тыйым салған. Сөйтіп, тек Егоров пен Кантария ғана ерлік даңққа бөленді.

Орыстың «аптада бес жұма бар» деген мәтелін талайымыз естіген болармыз. Ал оның шын мағынасы не екенін ойлап көрдік пе? Сөйтсек, бұрын Русьте де жұманы демалыс күні деп атаған екен. Ресми тарих бойынша Русь христиан дінін қабылдап, шоқынғанға шейін орыстар отқа, суға, пұтқа табынған. Сөйтіп, тек Х-шы ғасырдың соңында ғана Владимир князь елді бір дінге енгізуге кіріседі (988 ж.). Ол иудаизмді қабылдайын десе Израиль халқы Жаратушының қаһарына ұшыраған деп есептеледі. Ислам діні салауаттылықты талап ететіндіктен ішімдіксіз өмірді өмір құрлы көрмейтін орыстарға ол тура келмейді. Сондықтан православие орыстарға лайық деп табылады. Алайда, енді бір болжамдар мен аңыздарға сенсек, орыстарға православие дінін қабылдатқан  Иван Грозный екен дейтіндер де бар. Сол Иван Грозныйдың  күні бүгінге шейін Стокгольмдегі мұражайда сақтаулы дулығасы орыс ғалымдары жазған Ресей тарихының шәт-шәлекейін шығарды. Бұл жерде мәселе сол дулығадағы арабша жазуда болып отыр. Оны Иран Ислам Республикасының осы мұражайға барған консулы Сейіт Ғұламрез Мейғуни тәржімалап, бұл көне  диалектіде жазылған деп мағлұмдады. Иван Грозныйдың бұл дулығасындағы жазуды тәржімалағанда «Алла ұлық! Мұхаммед оның пайғамбары» боп шығады екен. Осыны естіген Андрей Рачев жеке зерттеу жүргізіп «Русьтің аспанында жарқырайды жарты Ай» деген еңбегінде Nww.stihi.ru 2010.02), Ресейде XIII-XIV ғасырларға шейін қасиетті Ислам діні уағыздалып келгенін анықтады. Тіпті, орыстың кейбір жерлерінде ол XV ғасырға шейін уағыздалып, салтанат құрып келгені айтылады. Бұл дулыға Иван Грозныйдікі екенін оның төменгі тұсында таза славян тілінде жазылған «Шелом (шлем – М.К) князя Ивана Васильевича, Великого Князя сына Василия Ивановича, господаря Всея Руси самодержца» деген жазу да нақтылай түседі. Бұл бұл ма, арабша жазуы бар бас киім тек Иван Грозныйда ғана емес, оған дейінгі ұлы князьдерде, де болған екен. Және бұл дулығаларды атақты ұста Никита Давыдов сияқты орыстың төл шеберлері жасаған. Ал Александр Невский князьдің дулығасында араб әріптерімен жазылған Құранның  «Шынайы Құдай жолын ұстанғандарға Аллаһтың шапағаты тиетінін және көп ұзамай жеңіске жететінін айтып қуант» деген сүре сөздері болған. Қадірлі оқырман бұның бәріне тағы да дәйек іздеп, әуреге түспеуі үшін Рачевтің мақаласынан үзінді келтірейік: «Айтпақшы, араб әрпімен жазылған Құран сүрелері Ресей князьдары  дулығаларында ғана емес, сонымен қатар олардың қылыштары мен қалқандарында да, сауыттары мен тіпті ыдыс-аяқ, құрал-саймандарында да өрнектелген еді. Ал Радзивиллов жылнамасында  өзінің астындағы тұлпарынан екі мәрте қаза тапқан, екі бейітке жерленген. Көреген Олегтің (вещий Олегтің) сарбаздары ұрысқа исламның жасыл жалауын көтеріп кіретін болған. Ал Олегтің өзінің қалқанында «Ад-дин ул Ислам!», яғни, «Киелі ислам діні үшін!» деген араб қарпімен жазылған жазу болған. Иә, Олег шайқаста жеңіске жетіп, Царьградтың дарбазасына өз қолымен қағып қойған қалқанындағы жазу осы! Дәл осындай көркем де қасиетті жазу Аскольд және Дир князьдердің қалқандарында да жазылған. Ол қалқандар Стокгольмдегі король мұражайында күні бүгінге шейін сақтаулы тұр. Ендеше, бұлардан басқа тура да нақты деректер бар ма?  Араб тарихшылары ресейлік тарихшылар сияқты тарихты ешқашан бұрмалаған емес. Ендеше, сол  замандардың тарихи жазбаларын зерделеп көрсек те жеткілікті болар еді. Мәселен, араб тарихшысы Мұхаммед әл-Иафи әл Салих: «Хижраның 300 жылы болгарлардың, славяндар мен русстардың жабайы тайпалары мұсылмандықты қабылдады. Бірақ олар Аллаһ жолынан тайып, кейін христиан болды»,–деп жазған. Ал парсы тарихшысы Зард Фахристани Киев Русіне келгенде оларды доңыз етін жейтін, ораза тұтпайтын өте жаман мұсылмандар екен деп қапаланады. Ерте ортағасырлардағы Русьте де исламның көптеген айғақтарын кездестіруге болады, ол кездегі шіркеулер күмбезі мешіттер күмбездерімен егіз қозыдай ұқсас болды. Ал көне православиелік әдет-ғұрыптардың ырымдары мен тыйымдары мұсылмандыққа өте ұқсас еді. Мысалы, ежелгі Русьте жұма демалыс күні болып белгіленген.

Русьтің ислам дінінен православиеге өтуі XV-XVI ғасырларға шейін созылды. Біз көне Ресейдің, орыс халқының ислам дініне тікелей байланысты тұстарынан аздаған ғана мысал келтірдік. Бұған шейін Мәскеу князі Василийдің Алтын Орда ханының мәрмәр тақтадағы табанының таңбасына бас иіп  князь атану үшін ант беріп жатқан суретін, гетман Богдан Хмельницкийдің намаз оқып отырған суретін баспасөзде жариялағанбыз. Сол сияқты, А. Пушкиннің, И.Буниннің қасиетті Ислам дініне, Құранға, орамал тартатын мұсылман әйелдеріне арнап жазған   мақтау өлеңдерін қазақшаға тәржімалап та көргенбіз.

Ал Л.Толстой, А.Блок, А.Куприн ислам діні туралы оның ақиқатшылдығына, әділетшілдігіне, аса жоғары адамгершілік пен мәдениеттілігіне таңдай қағып тамсана жазған. Тіпті солардың біразы мұсылмандықты қабылдаған көрінеді. Әттең, әлі де болса империалистік, шовинистік пиғылдан арылмай, әлі де біз «ұлы орыс халқымыз» деп кеудесін сабалайтын тарихшылар мен ғалымдар мұның бәрін жұртшылықтан жасырып ұстап, білдірмеуге тырысады. Ол аз болғандай оларға әлі де құлдық санадан арылмаған қазақтар қосылатынын қайтерсің. Сондықтан мұндай зор тарихи маңызы бар дүниелерді тек әлеуметтік желілерден ғана алып жүрміз.

Мырзан Кенжебай

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    "Астана атауын ауыстыруға наразы" тұрғынды полиция ұстады
    21/03 13:10 0 501
    2
    "Вашингтонмен салыстыратындар не білімсіз, не пропагандист..."
    21/03 13:06 0 146
    3
    Димашты Мәскеу халқы қалай қарсы алды? (видео)
    21/03 12:53 0 151
    Облыс әкімі: Қазақ тілі қытай тілінен қиын емес шығар?
    21/03 12:41 0 222
    Әз Наурыз туралы таза шындық...
    21/03 11:31 0 153

    Таныстырылғандар

    Астанадағы жарылыстан бір адам қайтыс болды
    Астанадағы жарылыстан бір адам қайтыс болды
    Астанадағы жарылыстан бір адам қайтыс болды
    Төтенше жағдайлар комитетінің баспасөз қызметінен мәлімдегендей, әйелдің денесі сенбіге қараған түні сағат 01:18-де табылған.
    Аудио тыңдау
    16/03/2019 11:51 0 530
    Шамшидинова "Қазақстан тарихы" ," Қазақ тілі" және "География" пәндеріне өзгеріс енгізбек
    Шамшидинова "Қазақстан тарихы" ," Қазақ тілі" және "География" пәндеріне өзгеріс енгізбек
    Шамшидинова "Қазақстан тарихы" ," Қазақ тілі" және "География" пәндеріне өзгеріс енгізбек
    "Балабақша мен мектепте әйелдердің тәрбиесін алған балалар қыз секілді болып барады."
    Аудио тыңдау
    17/03/2019 16:14 2 1952
    Батыр Жүкембаев бокстағы 15-інші жеңісіне қол жеткізді (видео)
    Батыр Жүкембаев бокстағы 15-інші жеңісіне қол жеткізді (видео)
    Батыр Жүкембаев бокстағы 15-інші жеңісіне қол жеткізді (видео)
    Негізінде Жүкембаев басқа бір мексикалық боксшы - Карлос Хименеспен жұдырықтасуы керек болған. Бірақ кездесуге бірнеше күн қалған уақытта қарсыласы ауысты.
    Аудио тыңдау
    17/03/2019 17:57 0 2789
    Екі сиырымен шаруа бастаған кәсіпкер қалай байығанын айтып берді
    Екі сиырымен шаруа бастаған кәсіпкер қалай байығанын айтып берді
    Екі сиырымен шаруа бастаған кәсіпкер қалай байығанын айтып берді
    Бүгінде қожалықтың меншігіндегі мал басы саны 120-дан асып жығылады.
    Аудио тыңдау
    18/03/2019 11:47 0 1119
    Сталиннен қорықпаған қазақ қызы кім?
    Сталиннен қорықпаған қазақ қызы кім?
    Сталиннен қорықпаған қазақ қызы кім?
    Ол соғыс жылдарында штрафротада қызмет еткен жалғыз қазақ әйелі.
    Аудио тыңдау
    18/03/2019 11:54 0 680
    Әлемнің үздік 3 банкінің қатарына қазақстандық банк кірді
    Әлемнің үздік 3 банкінің қатарына қазақстандық банк кірді
    Әлемнің үздік 3 банкінің қатарына қазақстандық банк кірді
    12 наурызда Нью-Йоркте "Global Finance" журналы жыл сайынғы дәстүр бойынша 26-шы рет әлемнің үздік банктерін марапаттады.
    Аудио тыңдау
    18/03/2019 15:07 0 920
    "Қазақстан орыстікі!" Ресейліктердің митингіде айтқаны
    "Қазақстан орыстікі!" Ресейліктердің митингіде айтқаны
    "Қазақстан орыстікі!" Ресейліктердің митингіде айтқаны
    Бүгін біз үшін ұлы күн! Совет одағын сақтап қалу үшін дауыс бергенімізге 1 жыл толды. Қырымның Ресейге қосылғанына 5 жыл болды.
    Аудио тыңдау
    18/03/2019 15:56 0 10488
    Билікті қорлағандар мен фейк жаңалық таратқандар заңмен жазаланатын болады
    Билікті қорлағандар мен фейк жаңалық таратқандар заңмен жазаланатын болады
    Билікті қорлағандар мен фейк жаңалық таратқандар заңмен жазаланатын болады
    Адам құқықтары жөніндегі президенттің кеңесі мен басқа да адам құқықтарын қорғау ұйымдары заң жобаларына қарсы шыққан.
    Аудио тыңдау
    19/03/2019 09:28 0 800
    Наурыз мейрамының тарихы һәм наурыз көже қайдан шыққан?
    Наурыз мейрамының тарихы һәм наурыз көже қайдан шыққан?
    Наурыз мейрамының тарихы һәм наурыз көже қайдан шыққан?
    Ақ мол болсын, ел берекелі, жұрт тыныш, науырыз құтты болсын!!!
    Аудио тыңдау
    19/03/2019 11:55 0 243
    Әлихан Бөкейхан. "... бұл мұсылманшылықтың белгісі емес"
    Әлихан Бөкейхан. "... бұл мұсылманшылықтың белгісі емес"
    Әлихан Бөкейхан. "... бұл мұсылманшылықтың белгісі емес"
    Қажылыққа сапар шегіп өзге елдің қайыршыларын тойындырғанша, өз еліңдегі қайыршыларға жәрдем бергенің дұрыс еді ғой.
    Аудио тыңдау
    19/03/2019 12:53 0 2800
    Яссауи кесенесіне келушілерге 500 литр наурыз көже таратылды (фото)
    Яссауи кесенесіне келушілерге 500 литр наурыз көже таратылды (фото)
    Яссауи кесенесіне келушілерге 500 литр наурыз көже таратылды (фото)
    «Әзірет Сұлтан» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-музейі Ұлыстың ұлы күні - Наурыз мерекесін ерекше форматта атап өтті
    Аудио тыңдау
    19/03/2019 17:02 0 309
    "Кеткенменен президенттік орыннан, жүрегімнен кетпейтұғын нұрымсыз"
    "Кеткенменен президенттік орыннан, жүрегімнен кетпейтұғын нұрымсыз"
    "Кеткенменен президенттік орыннан, жүрегімнен кетпейтұғын нұрымсыз"
    Сізді көрсе, НҰРДЫ көрсе БІР СІЗДЕЙ, Күллі ғалам ақын болып кетеді!
    Аудио тыңдау
    20/03/2019 09:06 0 699
    Оу, халықтың баласы, Отанның баласы!  Көрініп шығыңызшы!
    Оу, халықтың баласы, Отанның баласы! Көрініп шығыңызшы!
    Оу, халықтың баласы, Отанның баласы! Көрініп шығыңызшы!
    Оңған халық айтады; «Баласы уақытында атасы менен анасының баласы, балиғ болып болғансын халқының баласы, отанның баласы» деп.
    Аудио тыңдау
    20/03/2019 09:19 0 346
    Қасым-Жомарт Тоқаев Президент өкілеттігін қабылдап алды
    Қасым-Жомарт Тоқаев Президент өкілеттігін қабылдап алды
    Қасым-Жомарт Тоқаев Президент өкілеттігін қабылдап алды
    Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев келді де, алғашқы ант беру рәсімін бастады.
    Аудио тыңдау
    20/03/2019 12:13 0 307
    "Астана атауын ауыстыруға наразы" тұрғынды полиция ұстады
    "Астана атауын ауыстыруға наразы" тұрғынды полиция ұстады
    "Астана атауын ауыстыруға наразы" тұрғынды полиция ұстады
    Полиция тұрғынды ұстап жатқан сәтте қолындағы қаулыны оқып берді.
    21/03/2019 13:10 0 501