Мұхтар Құл-Мұхаммед. Арғымақ, сені сақтадым...

Мұхтар Құл-Мұхаммед. Арғымақ, сені сақтадым...
ⒸOpen source

Қазақ баласының жылқы атаулыға елең етпейтіні сирек. Қылқұйрықтыға деген мұндай құрмет халқымызда қанмен, қанмен емес-ау сүйекке сіңіп, жанмен біткен қасиет болса керек.

Қиял шіркіннің көк дөненіне мініп, алыс-жақын тарихты есте жоқ ескі замандардан желден де жүйрік бүгінгі күнге дейін шолар болсақ аспанда ақбозат, көкбозаттар кісінеп, санаңда сағымға оранған сәйгүліктер жортады; тауды бұзып, тас қашаған дәуірден қалған белгі іздесең, ақтас, көктастардың бетінен таңбалы тұлпарлар қылаңдайды; қола қорытып, шойын құйған кездердегі құм басқан көне қоныстардан бабалар мұрасын аршысаң, қоладан құйылған қазанаттар шығады алдыңнан; сақ, сармат бабаларымыздың алтынды аптап, күмісті күптеп, мейманасы тасқан дәуірінен жеткен жәдігерлерден арғықазақтың алтын жалды арғымақтары арқырайды; көк тәңірге сыйынған көк түріктер тарихынан тамыр тартсаң, мұздай темір құрсанған батырлар мінген тұлпарлар ауыздығымен алысады; Алтын орда мемлекетін құрған кезеңге құлақ түрсең, Ақырғы теңізге аттанған дүлділдер дүбірін естисің; бабалардың тілі кәлимаға келіп, басы сәждеге тиген кезден сыр тартсаң, пейіштің пырақтары келеді көз алдыңа; ұлы далада Қазақ хандығын құрып, ұлт боп ұйысу жолына түскен ұлық кезеңге үңілсең, «абылайлап» ұран салған хан-батырлардың қазанаттары тұяғымен жер тарпиды; тасқа қашалып, теріге басылып, киізге өрнектеліп, ағашқа оймышталып, темірге нақышталған сансыз көп өнер туындыларынан саңлақтар суырылады.

Ей, ер қазақтың баласы, бүгінгі ұрпақтың тақымында тулаған небір ағылшын, ақалтеке, араб арғымақтарының үзеңгісін үздіре шіреніп, кеудеңді шалқақ, еңсеңді биік ұстап байтақ та бостан еліңе көз жіберші – не көреді екенсің: күміс жалды құлындар құлдыраңдап, белдеудегі биелердің желіні сыздайды; аламанға түсетін аттар тыпыршып, үйірін үйірген айғырлар азынайды.

Боз биелер байырқылағанда сен де дамылдап, құтты мешін үйіңе қарай қадам басқанда алдыңнан арсалаңдап шығар балаңды да «құлыным» деп еміренетініңді қайтерсің. Төрге озып, жарың ұсынған кесені қолыңа алсаң, сауға – қуат, ауруға – ем сапырылған сары қымыздың исі мұрныңды жарады; таңдайдан шығар бабалар сусынын сіміре жұтып, алдындағы табаққа қол созсаң, дертке – дауа, жанға – шипа қазы-қарта, жал-жая жатады төңкеріліп; бой жазылып, жан сергіген тұста домбыраға қол соқсаң, «қара жорға», «торы жорғалар» тайпалып, әуелетіп ән салсаң, «ақбақай», «маңмаңгер», «телқоңырмен» тарқатасың көңіл шерін.

Иә, қазақтың бар тірлігі адал жар, алмас қылыш, алғыр тазы, қыран бүркітпен қатар бабалардан қалған жеті қазынаның бірі һәм бірегейі қасиетті, қанатты тұлпарлармен бірігіп, біте қайнасып кеткен.

Бар ғұмырын арғымақтың жалында өткізген ата қазақ бар тарихын тұлпардың тұяғымен жазған.

Ұлтымызда оттан да ыстық ұғым бар, ол – Отан. Сол Отанның тағдыры сынға түскенде бабалар айтқан ұрпаққа аманат болған қастерлі ұран бар, ол – «аттан». Оның мағынасы «атқа қон», «атқа мін» екені шығар күндей шындық, атар таңдай ақиқат.

Өмірдің өзі – жалы күдірейген, кекілі төгілген, үзеңгілері сартылдап, ауыздықтары қаршылдаған небір қағылез бас, құйма тұяқ, бота тірсек, құлан құйрықты күлік мінгендердің аламан бәйгесі.

Бүкіл ғұмырын ат үстінде, арғымақ жалында өткізген, ана сүтімен ауызданып, жылқы сүтімен жетілген ер қазақтың барша азаматтарына әрдайым өмірдің аламан бәйгесінің алдында болуын тілеймін!

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


  • 7 ай бұрын

    Мінсең ат, жүрсең қанат, жесең тамақ, қасиетіңнен айналдым жылқы баласы! Мұхтар ағаның жаны қазақ екені осындай мақаласынан көрінеді ғой. Керемет!

    • 7 ай бұрын

      Көз алдымнан сайын далада көсіліп шапқан үйір-үйір жылқылар елестеп кетті ғой. Жылқыны жазсақ осылай жазайықшы

      • 7 ай бұрын

        Мұхтар Құл-Мұхаммедті негізінен саясаттың адамы деп қабылдап келіп едім. бүгінге дейін. Осы жақында ғана көлемді еңбегін оқыдым. Қасым Қайсенов туралы. Оның алдында осы сайтқа әкесі туралы жазған үлкен шығармасын оқыдым. Енді міне, шағын болса да астарында айтары мол жазбасы жарияланып отыр. Осыдан кейін мен Мұхтар мырзаны негізінен саясатты деп емес, саясат пен шығармашылықтың туын бірдей көтеріп, екеуін де аса жоғары деңгейде желбіретіп жүрген ұлттың бағына туған оғлан деп танитын болдым. Жасай беріңдер, қзақтың атпал азаматтары!

        1
        Алматыдан 729 шақырым қашықтықта жер сілкінді
        18/08 11:25 0 50
        2
        Шығыста Шәкәрімнің 160 жылдығы аталып өтті
        18/08 10:32 0 192
        3
        "Қазақфильм" неге дүрлікті?
        17/08 19:00 0 235
        "Мұхтар Жәкішевті мазақ қылуды доғару керек"
        17/08 17:42 0 1218
        Қарағандыда кондуктор жолаушыны соққыға жықты
        17/08 17:23 0 519

        Таныстырылғандар

        Роухани Трампты отпен ойнамауға шақырып, АҚШ-тың өкінетінін тағы ескертті
        Роухани Трампты отпен ойнамауға шақырып, АҚШ-тың өкінетінін тағы ескертті
        Роухани Трампты отпен ойнамауға шақырып, АҚШ-тың өкінетінін тағы ескертті
        Трамп мырза, біз мейірбан халықпыз. Ызаландырмаңыз, отпен ойнамаңыз.
        23/07/2018 10:03 1 1376
        Тәжікстанның бұрынғы оппозиционерлері отанына оралып жатыр
        Тәжікстанның бұрынғы оппозиционерлері отанына оралып жатыр
        Тәжікстанның бұрынғы оппозиционерлері отанына оралып жатыр
        Сарапшылар бұрынғы оппозиционерлер шетелдегі өмірдің ауырлығынан, амалсыз отанына оралды дейді.
        23/07/2018 10:25 0 773
        Трамп Роуханиге тап берді
        Трамп Роуханиге тап берді
        Трамп Роуханиге тап берді
        Трамп твиттерде «Біз сендердің зорлық пен өлімге байланысты сөздеріңнен сескенетін мемлекет емеспіз. Абай бол!», деп жазды.
        23/07/2018 13:07 0 1671
        Елбасы Өзбекстан президентін құттықтады
        Елбасы Өзбекстан президентін құттықтады
        Елбасы Өзбекстан президентін құттықтады
        Елбасы Өзбекстан президентіне зор денсаулық, бақ-береке және жаңа табыстар тіледі.
        24/07/2018 16:37 13 1202
        Қытай отбасы саясатын тағы өзгертіп, бала тууға шектеуді мүлдем алуы мүмкін
        Қытай отбасы саясатын тағы өзгертіп, бала тууға шектеуді мүлдем алуы мүмкін
        Қытай отбасы саясатын тағы өзгертіп, бала тууға шектеуді мүлдем алуы мүмкін
        Си да Қытайдың жоғары басқарушы органы — Саяси бюроның Тұрақты комитетіне әйел саясаткер тағайындамады.
        30/07/2018 03:48 0 1655
        АҚШ пен ЕО Еуразиядағы геосаяси  әрекеттері  және қазақ тағдыры
        АҚШ пен ЕО Еуразиядағы геосаяси  әрекеттері  және қазақ тағдыры
        АҚШ пен ЕО Еуразиядағы геосаяси  әрекеттері  және қазақ тағдыры
        Трамптың бастапқы ойы: Иран мен Ресейді ыдырату және Қытайды сабасына салу.
        30/07/2018 10:04 0 1304
        Қуандық Бишімбаевтың коттеджі Қосшы ауылының мәдениет үйіне айналмақ
        Қуандық Бишімбаевтың коттеджі Қосшы ауылының мәдениет үйіне айналмақ
        Қуандық Бишімбаевтың коттеджі Қосшы ауылының мәдениет үйіне айналмақ
        Аумағы 500 шаршы метр болатын алып үйде сауна бассеин мен үлкен хол және үш жатын бөлме бар.
        30/07/2018 10:55 0 1274
        Қытай мен Ресей КСРО-ның кейпін киеді
        Қытай мен Ресей КСРО-ның кейпін киеді
        Қытай мен Ресей КСРО-ның кейпін киеді
        Біраздан кейін Қытайдың өзі қазақты жаншуды бәсеңдетіп оларға белгілі еркіндік береді. Қытай ұйғырлары ұлттық ерекшіліктері ұлттық санасына айрылмайды.
        30/07/2018 11:56 0 2456
        Энергомаш «Протон» зымыран тасығыштары өндірісі тоқтайтынын мәлімдеді
        Энергомаш «Протон» зымыран тасығыштары өндірісі тоқтайтынын мәлімдеді
        Энергомаш «Протон» зымыран тасығыштары өндірісі тоқтайтынын мәлімдеді
        Келесі жылдан бастап осы қозғалтқыштар шығарылмайды
        31/07/2018 11:53 0 737
        Бесінші Каспий маңы саммитін өткізуге Ақтау әкімдігі 823 миллион теңге жұмсап гүл екті
        Бесінші Каспий маңы саммитін өткізуге Ақтау әкімдігі 823 миллион теңге жұмсап гүл екті
        Бесінші Каспий маңы саммитін өткізуге Ақтау әкімдігі 823 миллион теңге жұмсап гүл екті
        Саммиттің мақсаты: Каспий теңізінің құқықтық статусын реттеу Каспий аймағының саяси тұрақтылығы мен экономикалық дамуын қамтамасыз ету
        07/08/2018 10:19 0 1538
        АҚШ  пен Қытай сауда соғысы. АҚШ екінші соққысын 23 тамызда бастайды
        АҚШ пен Қытай сауда соғысы. АҚШ екінші соққысын 23 тамызда бастайды
        АҚШ пен Қытай сауда соғысы. АҚШ екінші соққысын 23 тамызда бастайды
        Сауда соғысы – сауда қатынасындағы екі елдің бір-бірімен сауда шарттары арқылы күресуі.
        08/08/2018 11:18 1 771
        «Бісмілләмен» қаруландық, себебі ауыс-түйіс басталды
        «Бісмілләмен» қаруландық, себебі ауыс-түйіс басталды
        «Бісмілләмен» қаруландық, себебі ауыс-түйіс басталды
        Қысқасы, Игорь Иванович Сечин Ресей мұнайының падишахы болса, Ермекбаев Қорғаныс министрі болып шыға келді.
        08/08/2018 11:39 0 2218
        Мемлекет басшысы Бас прокурор Қайрат Қожамжаровты қабылдады
        Мемлекет басшысы Бас прокурор Қайрат Қожамжаровты қабылдады
        Мемлекет басшысы Бас прокурор Қайрат Қожамжаровты қабылдады
        Қазақстандағы сотталғандар саны 35 пайызға азайғанын айтты.
        09/08/2018 16:09 6 387
        Нұрсұлтан Назарбаев Ақтау қаласындағы теңіз жағалауын аралап көрді
        Нұрсұлтан Назарбаев Ақтау қаласындағы теңіз жағалауын аралап көрді
        Нұрсұлтан Назарбаев Ақтау қаласындағы теңіз жағалауын аралап көрді
        Нұрсұлтан Назарбаев Ақтау қаласындағы теңіз жағалауын аралап көрді.
        11/08/2018 11:31 6 469
        Үшінші топтағы мүгедек Мұхтар Жәкішевтің ауруы асқынды
        Үшінші топтағы мүгедек Мұхтар Жәкішевтің ауруы асқынды
        Үшінші топтағы мүгедек Мұхтар Жәкішевтің ауруы асқынды
        Қазіргі кезде Мұхтар Жәкішевтің қорғаушысы жекеменшік клиникада медициналық тексеруден өтуін талап етіп отыр.
        15/08/2018 17:25 0 1267