Мұхамеджан Тазабектің 310 беттік «Айтыстар» туралы кітабының ешкім білмейтін 31 дерегі

Мұхамеджан Тазабектің 310 беттік «Айтыстар» туралы кітабының ешкім білмейтін 31 дерегі
ⒸӘділет Рахметолла

Мұхамеджан Тазабек десе, екі құлағымыз елең ете қалатыны рас. Себебі, сол бір дәурен айтыс өнерінің қызып тұрған шағы еді, шіркін! Мына баяндауыма қарап көпті көрген мені көнекөз қария деп қалмаңыз. Отызға жасымыз жетпесе де, айтысты көріп өскен баламыз. «Айтыс басталды» деп әкеміз бен анамыз шақырғанда жанымыз қалмай жетіп келетінбіз. Тек айтыс пен «Спрут» басталғанда ғана төрт көзіміз түгел боп, теледидар алдында тырп етпей отыратынбыз. Менің де айтыскер қыз атанғым келді. Қиялымда Алматыда айтыстың бел ортасында жүретінмін. Періштелер «әумин» деді ме, аты аңызға айналған Әсия Беркенова мен Әлфия Орманшиналардың бір кездеріі маған көзі түсті. «Домбыра тарта алмаймын» дегенді сылтау етіп, өз-өзімді жетілдіруден бас тарттым. Содан бері айтыс мен үшін келмеске кеткен балалық шақтың ассоциациясы, әуені бар болғанымен, сөзі жазылмаған элегия-жыр. Кім айтты, элегия міндетті түрде қасіретке толы болуы қажет деп?! Элегия – ең бірінші кезекте жүректі сыздатқан сағыныш сезімі. "Мұхамеджан Тазабектің «Айтыстар» кітабының тұсаукесері болады" дегенде аламан айтысты сағынып, уақыттың машинасына отырып, өткен-кеткенге бір сапар шегіп қайтқысы келгендердің қарасы көп болды. Тіпті біразы екі сағат бойы тікесінен тік тұрды.  Негізі, тұсаукесер демей-ақ, «той» деп айды аспанға шығарғым кеп тұр. Мұным асыра сілтеушілік болмас.

Мұхтар Ниязов асабалық міндет атқарған той уақытында басталды. Мұхамеджан Тазабектің айтыстағы ғұмырынан сыр шерткен видео нағыз love story болды. Эмоция мен шынайылыққа толы кадрлер ешкімді бей-жай қалдырмағаны анық. Сөздің кезегін Мұхтар ақын әкім Бауыржан Байбектің құттықтауын жеткізуге келген Арман Қырықбайға ұсынды. Алматының бас ақыны – Мұхамеджан Тазабек дей отыра, бір құшақ гүлді айтыскердің анасы Күлбибі Әшімбекқызына сыйлаған Қырықбаев аманатқа қиянат жасамақ түгілі, қанатсызға қанат бітірді. Елбасының «Ұлы даланың жеті қырын» абайсызда «сегіз» деген Арман мырзаға алғыстан басқа айтарымыз жоқ. Құдайдың көзі тура боп, аузына салды Арманның дейміз. (Кезінде «Нұр Отанның» айтысқа жасаған жақсылығын жұрт ұмытқан емес. Ұлттық өнеріміз айтысқа деген аппақ көңіл баяғыдай екеніне шүбә жоқ. Күнделікті күйбең тірліктен азып-тозған, қалтадағы тиынын санап жүріп, біреудің үйін баспана еткен қаймана қазақ тойға барса шашылады, ал айтысқа барса, іштегі қыжылы басылар еді деп ойлаймыз. Тойды реформалауға қарсылық танытпаймыз, десек те айтысты да ерекше мемлекеттік назарға алуды талап етуді жөн санаймыз. Сегізінші қыр сондықтан да сенсация емес, Қырықбаевты мұқату, мазақ ету де емес-ред.).

Сарыарқаның төрінен Жүрсін Ерман да келіпті. Жұрт алдында Мұхамеджан шәкіртінің алғысына бөленіп, көк шапанын киген ол былай деді: «Ешбір ақын дәл Мұхамеджандай айтысқа дайындалған емес. Естуімше, оның ой қалтасында 3000 өлең жолдары сақталып жататын. Қандай сұраққа кімге қалай дес берерін алдын-ала бағамдап жүретін. Көзге тіке қарай алмайтын бала Мұхамеджан бүгінде ел ағасы атанған азамат. Ол айтысқа қайта оралса, бөркімізді аспанға атар едік. Осында (залда-ред.) отырған Балғынбектер де қалыс қалмасын. Сендерді ешкім айтыстан шеттеткен емес. Астанада 16-17 желтоқсан күндері «Алтын домбыра» үшін тартыс болмақ. Сонда сені әділқазылардың қатарынан көргіміз келеді, Мұхамеджан! Кезінде айтыстан қол үзбегенде, «алтын домбыралардың» бірін қалдырмай, коллекция жасап, жинап алар едің. Осыны ескере отырып, алтын домбыраның көшірме мүсінін саған сыйлаймын». Мұхамеджанның «Алтын домбыра» алғанын шәкіртінен бұрын ұстазы шын қалаған болуы керек. Әйтеуір Жүрсін Ерман айтарын айтып, беретінін беріп, бір жеңілдеп қалғандай жадырап сала берді. Барша айтыскердің басы қосылғанын 7-8 жылдан бері көрмеген ол бақыттан бал-бұл жайнады-ау. Өз шәкіртін қанаттыға қақтырмай, тұмсықтыға шоқтырмай төрелікке сүйрегені азаматтық һәм батылдық болды. Жаттанды сөздер мен қатып қалған тәртіппен өткізілетін шаралардан шаршағанымыз сондай, айна көңіліміз тазарып қалды.

"Атамұра" корпорациясының президенті Рақымғали Құл-Мұхаммед те аталы сөздің әдебін бұзбады. «Айтыстарды» тегін басып шығарған баспагердің кітапты бүге-шігесіне дейін ден беріп, оқып шыққаны әр айтқан сөзінен анық байқалды. Осындайда «Уәде – құдай сөзі» дегенді ұмытпайтын ұлт жанашырларына қалай риза болсақ та жарасымды.

Мектеп оқушыларының Тазабек жырларынан шашу шашуы тойдың сәнін келтірді. Арасында мүдіріп, ұмытып, қайтадан еске түсіріп айтқан балалардың қобалжуына қарап, тақымымызды қыстық. Айтысқа қызығушылық танытып жүрген өскелең ұрпаққа қарап, сүйсіндік. Балалардың қатарында Мұхамеджан Тазабектің інісі де бар екен. Әбдінұр Тазабек ағасының айтыстағы жырларын түгел жатқа білетін болып шықты. «Әбдінұрды айтыстан көрсеңіздер, таң қалмаңыздар» дегенді естіп, іштей риза болып, сәттілік тіледік.

Кезек эпотажды ақын Маралтай Райымбекұлына келіп жетті. Үзеңгілесінің тойында сый-сыяпат беріп жатып, сый-сияпат алатын Маралтай ақын дара жалғыз. «Менің де сеніңкіндей кітабым бар» деп өз туындысын қолға ұстатқан эпотажды ақынның арнау өлеңін тыңдай отырып, көңіліміз семірді.

Кілең айтыскер жиналған той айтыссыз қалай өтпек!? Рүстем Қайыртайұлы мен Қанат Мырзаханның сөз қағысына куә болдық. Мұхамеджандай ағасына жырдан иығына шапан жапқан Рүстем Қайыртайұлына Қанат ат мінгізді. Сөз жүзінде. Әзіл-күлкі аралас айтысты тыңдай отырып, айтысқа бармағалы қай заман деген ой тұңғиыққа жетелеп кетті. Ауыр ойдан арылтқан Мұхамеджан Тазабектің мына бір сөздері болды: «Бұл кітапты я мақтану, я пайда табу мақсатында жарыққа шығарған жоқпыз. Мақсат – өзіміз өлсек те, сөзіміздің өшпей, тас болып қашалып, тарих қойнауында қалуы еді. Бұл кітап – бір уәденің жемісі. Екі-ақ аптада дайын болды. Барша айтыскердің, інісі бар, ағасы бар дегендей, басын қосып, тұсаукесер ұйымдастыру идеясы ойда-жоқта пайда болды. Ондағы ойым –  қуанышыммен бөлісу болатын. «Қуанышыңмен бөліссең, көбейе түседі» дейді. Сіздердің баталарыңызды алғым келді.

Жалпы, бүгін бір залда Ринат Зайытов, Жандарбек Бұлғақ, Балғынбек Имаш, Талант Арғынғалилардың бір залдан табылуы көрерменнің көзін қуантты. Сонысымен де кеш ерекше атмосфераға ие болды.  Сегіз жылдай дүлдүлдердің басы қосылмағанын есепке алсақ, бұл өз алдына бір тарихи оқиға.

Елдің батасын алған «Айтыстардың» бас кейіпкерімен бетпе-бет тілдесу мүмкіндігі тумады, өкінішке қарай. Отыз минут бойы тоссақ та, ақынды қаумалаған жастардың қарасы азаймады. Әрқайсысының қолында бір-бір қызыл кітап. Селфилетіп жатыр, сөйлеп жатыр, мәз-мейрам болып жатыр...

Мұхтар Ниязовтың Жарқын Дәуірдің «Тұсауы кесілген кітап көп, шауып кеткені шамалы» деген сөздердің қисынды келтіруі мен үшін әдемі кештің қорытынды нүктесі болды. «Айтыстардың» алғашқы қадамынан ақ, шауып кететін шапшаң болатынына күмән жоқ.

310 беттік «Айтыстар» туралы 31 дерек

  1. «Атамұра» баспасынан шыққан
  2. 0 теңге жұмсалған кітап
  3. «Кітабыңды шығарып берем» деп Мұхтар Құл-Мұхаммед осыдан 20 жыл бұрын сахнада уәде еткен
  4. Тиражы -1000 дана
  5. 32 айтыстың жинағы
  6. Бағасы -3000 теңге
  7. «Меломан» сауда нүктелерінде сатылады
  8. Мұқабасында "Жамбылдың жастық шағы" киносындағы сурет қойылған
  9. Алғысөзін Мырзатай Жолдасбеков жазған
  10. Бұл «Айтыстар» кітабының екінші рет жарыққа шығуы
  11. Бірнеше жыл бұрын аздаған тиражбен шыққан бірінші данасы қолдан -қолға тарап кеткен
  12. Кітапты үш адам құрастырған
  13. Кітаптың екі редакторы – айтыскер ақын: Шорабек Айдаров, Сырым Әуезов
  14. Кітап 3 рет редакцияланған
  15. Сахнадағы айтыстармен қоса кітапта М.Тазабектің жазба айтыстар да қамтылған
  16. Айтыстың кейбір шумақтары ел арасында кітаптан бұрын аудио болып таралып кеткен
  17. Видеолар ұлттық арнаның облыстағы филиалдары, «Хабар» телеарнасы мұрағаттарынан және жеке мұрағаттардан алынды
  18. Қарсыластарының ішінде айтыстың үш буынының өкілдері бар
  19. 1989 жылдан бастап 2018 жылдар аралығындағы ақындардың есімін кітаптан кездестіреміз
  20. Ең бірінші данасы анасы Күлбибі Әшімбекқызына сыйланды
  21. Кітапты ең бірінші болып басынан аяғына дейін оқып, пікірін білдірген – «Атамұраның» президенті Рақым Құл-Мұхаммед
  22. Кітап мұқабасының қызыл түсін ұсынған - Рақым Құл-Мұхаммед
  23. Қазақ ақындарын қажылыққа бастап барған тарихи фото кітап ішіне қосылған
  24. Кітапқа бұрын еш жерде жарияланған Сырым Әуезханмен айтысы қосылған
  25. Тұсаукесері 2 сағатқа созылды
  26. 3 адам тұсауын кескен
  27. Тұсаукесеріне шамамен 350 адам келіп қатысқан
  28. Кештің тізгіні айтыскер ақын Мұхтар Ниязовта болды
  29. Тұсаукесерді бастан-аяқ фотоға түсірген – фотограф Әділет Рахметолла
  30. 8 жылдан кейін белгілі айтыскер ақындардың басын қосқан салтанатты кеш
  31. Сатуға апарған кітаптың түгелдей бәрі екі сағатта өтіп кеткен

«Айтыстар» тұсаукесерінен 31 фото

Фотограф Әділет Рахметолла

 Мұхамеджан Тазабек

Айтыстар

Мұхамеджан Тазабек

Күлбибі Әшімбекқызы

Айтыстар

Айтыстар

Айтыстар

Мұхамеджан Тазабек

Мұхамеджан Тазабек

Әбдінұр Тазабек

Мұхамеджан Тазабек

Айтыстар

Айтыстар

Айтыстар

Айтыстар

Мұхамеджан Тазабек

Айтыстар

Айтыстар

Мұхамеджан Тазабек

Айтыстар

Мұхамеджан Тазабек

Айтыстар

Айтыстар

Айтыстар

Айтыстар

Мұхамеджан Тазабек

Мұхамеджан Тазабек

Айтыстар

Мұхамеджан Тазабек

Айтыстар

Мұхамеджан Тазабек

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    HEALTH EXPO-2019» көрмесі: Медицина саласындағы мүмкіндіктер жүзеге асады
    16/02 23:20 0 110
    2
    Сексен төрттегі тарихи жеңіс!
    16/02 14:08 0 1182
    3
    Әбу Наср әл-Фарабидің «Қайырымды қаласы» дұрыс зерттелді ме?
    16/02 13:42 0 291
    Адамдық мінбеден түсіп қап, Әйтеуір биіктеп барамыз
    16/02 10:42 1 329
    Жапон суретшісінің елді қаратқан ерекше суреттерін көрдіңіз бе?
    16/02 10:24 0 501

    Таныстырылғандар

    Назарбаев Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенцияны ратификациялады
    Назарбаев Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенцияны ратификациялады
    Назарбаев Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенцияны ратификациялады
    Мемлекет басшысы "Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенцияны ратификациялау туралы" Қазақстан Республикасының Заңына қол қойды.
    Аудио тыңдау
    08/02/2019 17:38 0 539
    5 қыз тірідей жанып кеткен өрттің шығу себебі анықталды
    5 қыз тірідей жанып кеткен өрттің шығу себебі анықталды
    5 қыз тірідей жанып кеткен өрттің шығу себебі анықталды
    Төтенше жағдайлар комитеті өрттің неден шыққанын айтты
    Аудио тыңдау
    11/02/2019 11:39 0 10417
    Елбасының Зарина Диасқа сыйлаған сағатының бағасы қанша?
    Елбасының Зарина Диасқа сыйлаған сағатының бағасы қанша?
    Елбасының Зарина Диасқа сыйлаған сағатының бағасы қанша?
    Сыйлықтың сыртқы жағында мемлекет басшысының қолтаңбасы бар.
    Аудио тыңдау
    11/02/2019 16:20 2 657
    Шымкенттегі жарылыстан екі адам ауыр жарақат алды
    Шымкенттегі жарылыстан екі адам ауыр жарақат алды
    Шымкенттегі жарылыстан екі адам ауыр жарақат алды
    Тұрғындардың айтуынша, жарылыс болған үйде жас отбасы үш баласымен бірге тұрады.
    Аудио тыңдау
    12/02/2019 11:33 0 1466
    Домбыра шертіп үйренемін деушілерге 7 кеңес
    Домбыра шертіп үйренемін деушілерге 7 кеңес
    Домбыра шертіп үйренемін деушілерге 7 кеңес
    Қадыр Мырза Әлі: «Нағыз қазақ қазақ емес, нағыз қазақ – домбыра».
    Аудио тыңдау
    13/02/2019 08:43 0 739
    Батырхан Шүкеновті "Ауған соғысының ардагері" медалімен марапаттамақ
    Батырхан Шүкеновті "Ауған соғысының ардагері" медалімен марапаттамақ
    Батырхан Шүкеновті "Ауған соғысының ардагері" медалімен марапаттамақ
    Қазақтың белгілі әншісі, композитор Батырхан Шүкеновтің естелік медалі оның анасына табысталады
    Аудио тыңдау
    13/02/2019 14:37 0 1385
    Джордж Сорос: ЕуроОдақ  Кеңес Одағы сияқты ыдырап кетуі мүмкін
    Джордж Сорос: ЕуроОдақ  Кеңес Одағы сияқты ыдырап кетуі мүмкін
    Джордж Сорос: ЕуроОдақ  Кеңес Одағы сияқты ыдырап кетуі мүмкін
    Соростың өзіне де сын айтушылар қазір жетерлік.
    Аудио тыңдау
    13/02/2019 15:35 0 398
    Алматы әкімі: Негізсіз шығындардан арылу керек
    Алматы әкімі: Негізсіз шығындардан арылу керек
    Алматы әкімі: Негізсіз шығындардан арылу керек
    Үнемделген қаржылар бұрынғыдай қала тұрғындарының өтініштері негізінде әлеуметтік мақсаттарға жұмсалады
    Аудио тыңдау
    13/02/2019 16:44 0 316
    Мүгедек балалары бар отбасыларға берілетін көмекті ұлғайту мәселесі қарастырылды
    Мүгедек балалары бар отбасыларға берілетін көмекті ұлғайту мәселесі қарастырылды
    Мүгедек балалары бар отбасыларға берілетін көмекті ұлғайту мәселесі қарастырылды
    Тұрмысы төмен көпбалалы отбасылардың екінші баласынан бастап бала бақшаға кететін шығынның өтемақысын төлеу мәселесін зерттеу қажет
    Аудио тыңдау
    13/02/2019 17:42 0 522
    Нұх пайғамбардың моласы қайда?
    Нұх пайғамбардың моласы қайда?
    Нұх пайғамбардың моласы қайда?
    Оның моласын анықтау үшін сөз түбіріне (өз түбіне), яғни сөздің өз атасына сөз береміз
    Аудио тыңдау
    14/02/2019 09:41 0 939
    Қожа Ахмет Яссауи кесенесінің салыну сыры: Үндістандық ұста қырық метр биіктен құлады
    Қожа Ахмет Яссауи кесенесінің салыну сыры: Үндістандық ұста қырық метр биіктен құлады
    Қожа Ахмет Яссауи кесенесінің салыну сыры: Үндістандық ұста қырық метр биіктен құлады
    Қазақ иделогиясы Йасауиден бастау алады
    Аудио тыңдау
    14/02/2019 13:09 0 10228
    "Бір бала меннен "Жұмақта тамақ көп пе? деп сұрады"
    "Бір бала меннен "Жұмақта тамақ көп пе? деп сұрады"
    "Бір бала меннен "Жұмақта тамақ көп пе? деп сұрады"
    Назгүл Кенжетайдың зерттеулері шетелде жоғары бағаланған.
    Аудио тыңдау
    14/02/2019 14:08 0 1037
    Димаш жаңа бейнебаянындағы суреттерімен бөлісті (фото)
    Димаш жаңа бейнебаянындағы суреттерімен бөлісті (фото)
    Димаш жаңа бейнебаянындағы суреттерімен бөлісті (фото)
    Баршаңызды “Валентин” күнімен құттықтаймын. Мен сіздерді жақсы көремін.
    Аудио тыңдау
    14/02/2019 15:38 1 474
    Түстің де үш түрі бар немесе ұйқыдағы адам неге шошып оянады?
    Түстің де үш түрі бар немесе ұйқыдағы адам неге шошып оянады?
    Түстің де үш түрі бар немесе ұйқыдағы адам неге шошып оянады?
    Шайтани түсті ұйқының кез келген уақытында көре береміз. Ал сыртқы ортаның әсерінен көретін түстер көбінесе басыңды жастыққа қоя сала көруің де ықтимал.
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 14:53 0 689
    Ауғандардың тәуелсіздік символына айналған "көк көз ару" кім?
    Ауғандардың тәуелсіздік символына айналған "көк көз ару" кім?
    Ауғандардың тәуелсіздік символына айналған "көк көз ару" кім?
    Расында, сурет ерекше еді. 1985 жылдың маусымында «National Gepgraphic» журналының басты басты бетінде пайда болды.
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 16:18 0 1551