Мұстафа Шоқай жерленген Берлиндегі мешіттен фоторепортаж

Мұстафа Шоқай жерленген Берлиндегі мешіттен фоторепортаж
Ⓒqamshy.kz

Берлинге саяхаттап барған досым туралы бұған дейін де жазғанмын. Ол өзі мұсылман болғандықтан, қалың христиан қауымы мекендеген қаладан мешіт іздеп кеткен. Сондағы жолы түскен мешітте Мұстафа Шоқайдың асыл сүйегі жатыр екен. Мұндай мүмкіндікті мүлт жібермеген досым мешіттің іші-сыртын суретке түсіріп алады.

Шаһидтік мешіт

Берлиннің қақ ортасында орналасқан «Шаһидтік» (Şehitlik) мешіті әлемдегі ең әдемі мешіттер тізімінде он екінші орынға жайғасқан. «Шаһид» атағы дін жолында, Отан қорғау жолында опат болғандарға беріледі. Аты айтып тұрғандай, мешіт аумағында түрік жұрты мен мұсылман үмбетіне аянбай қызмет қылған патшалар, әкімдер, ғұламалар жерленген. Мұстафа Шоқай да сондайлардың сойынан.

Шаһидтік мешіт

Қазақтың емес, исі түркі жұртының азаттығы үшін арпалысқан, тоталитарлық жүйенің қысымына шыдамай, эмиграцияға кетуге мәжбүр болған Мұстафа Шоқай сыртта жүріп те күресін жалғастыра берді. Елден кеткенде алдымен Грузияға, кейін Түркия арқылы Германияға, одан ары Францияға барып орнығады. 1941 жылы 22 маусымда, Совет-Герман соғысы басталған күні Парижде тұтқындалады.

Мұстафа Шоқай

Үш аптадан соң оны Берлинге жеткізіп, Түркістан легионын басқаруға ұсыныс жасайды. Немістер Шоқайдың беделіне сенді. Түркі текті тұтқындардан Совет Одағына қарсы соғысатын әскер дайындауды көздеді. Алайда лагерьде жатқан отандастарының мүшкіл жағдайы Шоқайдың көңілін құлазытады. Өз жерлестерінің қамын жасау үшін фашистерге бірнеше шарт қояды: Түркістанның болашағы үшін Германиядағы оқу орындарында кадрларды даярлауды және Түркістан шекарасына жақын жерден түркі тектілерден тұратын әскери құрылым жасақтауды талап етеді.

Шоқайдың талабын Гитлер қабылдамайды. Себебі ол үшін Түркістан жемтік қана болды. Шоқайдың алған бетінен қайтпайтынын байқаған соң көзін жоюды жөн көреді. Мұстафа Шоқай 1941 жылы 27 желтоқсанда Берлин ауруханасында жұмбақ жағдайда көз жұмды. Құжаттарда ол «қанның улануынан қайтыс болды» деп жазылған.

Шаһидтік мешіт

Сөйтіп, Мұстафа Шоқай мұсылман ғұрпымен Берлиндегі «Шаһидтік» бейітіне жерленеді. Қабірстан аумағына өткен ғасырдың 70-жылдарында мешіт тұрғызылды.

Шаһидтік мешіт

Мешіт жамағатының 98 пайызы – түріктер.

Шаһидтік мешіт

Олар Ханафи мазхабын ұстанады, намаздан соң қол алысып, бірге дұға жасайды.

Шаһидтік мешіт

Әр жұма сайын жиналған жұрт тегіс жаназа намазын оқып, әруақтарға құран бағыштауды да салтқа айналдырған.

Шаһидтік мешіт

Себебі қала тым үлкен, көп бөлігі ислам дінін ұстанбағандықтан, жаназа намазына жамағат жинау қиынға соғады екен.

Фото: Мұхит Мұхаметкерім

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


  • 1 жыл бұрын

    мұстафа шоқайда сондайлардың сойынан ? бұл қандай сөз

    • 1 жыл бұрын

      Сондайлардың сортынан деген сөз

1
Италияда автобус аударылды: Зардап шеккендердің арасында Қазақстан азаматтары бар
23/05 00:04 0 108
2
Журналистер мен блогерлер арасында байқау жарияланды
22/05 23:55 0 54
3
Білім және ғылым министрлігінің Ғылым комитетінде жаңа басшы
22/05 18:53 0 438
Тараздағы тартыс: Жартылай финалға кімдер шықты?
22/05 18:35 0 246
Әкімдер не себепті телефон тұтқасын көтермейді?
22/05 18:19 0 243

Таныстырылғандар

Атырауда дезинфекциялау жұмыстары төрт ауысымда жүзеге асырылады
Атырауда дезинфекциялау жұмыстары төрт ауысымда жүзеге асырылады
Атырауда дезинфекциялау жұмыстары төрт ауысымда жүзеге асырылады
Атырауда жергілікті билік масамен күресу жұмыстарын бастады.
20/05/2019 00:23 0 91
Елеусіновтің экс-қарсыласы рингте еңбектеуге мәжбүр болды (видео)
Елеусіновтің экс-қарсыласы рингте еңбектеуге мәжбүр болды (видео)
Елеусіновтің экс-қарсыласы рингте еңбектеуге мәжбүр болды (видео)
Нью-Йоркте (АҚШ) америкалық нокаутер Гэри Антуан Расселл (9-0, 9 КО) мен никарагуалық Маркос Мохиканың (16-4-2, 12 КО) жекпе-жегі өтті
Аудио тыңдау
20/05/2019 12:25 0 1838
Зеленский: Суретім  еш жерде ілінбеуі тиіс. Президент табынатын икона емес
Зеленский: Суретім еш жерде ілінбеуі тиіс. Президент табынатын икона емес
Зеленский: Суретім еш жерде ілінбеуі тиіс. Президент табынатын икона емес
Киевте президент Владимир Зеленский өзінің ұлықтау рәсімінен кейін сөзінде Жоғары Раданы тарату туралы бұйрық берді
Аудио тыңдау
20/05/2019 14:13 0 1733
Марсқа ұшу қай уақытқа жоспарланып отыр?
Марсқа ұшу қай уақытқа жоспарланып отыр?
Марсқа ұшу қай уақытқа жоспарланып отыр?
Ең көңілге қонымдысы 2027 жылы Марсқа аттануға болады
Аудио тыңдау
20/05/2019 17:08 0 328
Қарызы бардың "Nur Otan"-ға арызы бар
Қарызы бардың "Nur Otan"-ға арызы бар
Қарызы бардың "Nur Otan"-ға арызы бар
Қазақстанның бұрыңғы президенті Н.Назарбаев пен оның қыздарына және басқа да отбасы мүшелеріне өз шағымын айтты
Аудио тыңдау
21/05/2019 10:38 0 15497
Өзге оқушының орнына жарысқа барған 15 жастағы бала қаза тапты
Өзге оқушының орнына жарысқа барған 15 жастағы бала қаза тапты
Өзге оқушының орнына жарысқа барған 15 жастағы бала қаза тапты
Облыстық денсаулық сақтау басқармасы баланың өліміне жүрек талмасы себеп болған деп мәлімдеме жасады.
Аудио тыңдау
21/05/2019 10:39 0 3786
Атақты сән ханшайымы Коко Шанель туралы қызықты 10 дерек
Атақты сән ханшайымы Коко Шанель туралы қызықты 10 дерек
Атақты сән ханшайымы Коко Шанель туралы қызықты 10 дерек
20-шы ғасырдың ең ұлы әйелдерінің бірі - Коко Шанель. Бұл француз ханымы әйел затына жәй киінуді ғана емес, сәнде әлемінде революция жасады.
Аудио тыңдау
21/05/2019 12:29 0 452
Кәрім Мәсімовтың қазақшасы: Ол әкесі туралы кітап жазды (видео)
Кәрім Мәсімовтың қазақшасы: Ол әкесі туралы кітап жазды (видео)
Кәрім Мәсімовтың қазақшасы: Ол әкесі туралы кітап жазды (видео)
ҰҚҚ басшысы Кәрім Мәсімов әкесі Қажымқан Мәсімов туралы кітап жазды
Аудио тыңдау
21/05/2019 14:19 0 757
"Nur Otan" наразылардың назына қандай жауап қатты? (видео)
"Nur Otan" наразылардың назына қандай жауап қатты? (видео)
"Nur Otan" наразылардың назына қандай жауап қатты? (видео)
"Қазақстандағы қазіргі кредиттік жүйе халықтың емес, банктің ғана пайдасына жұмыс жасап тұр" деп есептейді.
Аудио тыңдау
21/05/2019 15:03 0 1455
Cайлау бюллетеньдерін басып шығаруға қанша қаражат кетеді?
Cайлау бюллетеньдерін басып шығаруға қанша қаражат кетеді?
Cайлау бюллетеньдерін басып шығаруға қанша қаражат кетеді?
Бұл туралы 21 мамырда Нұр-Сұлтанда өткен ОСК жиынында айтылды
Аудио тыңдау
21/05/2019 18:56 0 201
Америкалық боксшы Макгрегордың досының бетіне түкіріп жіберді (Видео)
Америкалық боксшы Макгрегордың досының бетіне түкіріп жіберді (Видео)
Америкалық боксшы Макгрегордың досының бетіне түкіріп жіберді (Видео)
Қос былғары қолғап шеберінің жекпе-жегі Bare Knuckle FC 6 турнирінің басты кездесуі болмақ. Аталмыш турнир 22-маусым күні АҚШ-та өтеді.
Аудио тыңдау
22/05/2019 00:50 0 274
Ринат Заитов: Сайлау әділетсіз өтсе, халық алаңға шығатынына кепілдік беремін (видео)
Ринат Заитов: Сайлау әділетсіз өтсе, халық алаңға шығатынына кепілдік беремін (видео)
Ринат Заитов: Сайлау әділетсіз өтсе, халық алаңға шығатынына кепілдік беремін (видео)
Егер билік осы жолы да сайлауды әділетсіз өткізсе, халық сайлаудың ертесі күні алаңға шығып кететіне кепілдік беремін
Аудио тыңдау
22/05/2019 11:53 0 14824
"Шындықтан қаша алмайсың": Министр Ерлан Тұрғымбаев алматылық жігіттің сауалына жауап берді
"Шындықтан қаша алмайсың": Министр Ерлан Тұрғымбаев алматылық жігіттің сауалына жауап берді
"Шындықтан қаша алмайсың": Министр Ерлан Тұрғымбаев алматылық жігіттің сауалына жауап берді
"Шындықтан қаша алмайсың" деген жазуы бар футболка немесе басқа да заттарды пайдалануға бола ма?..
Аудио тыңдау
22/05/2019 15:23 0 2417
Атырауда рецептсіз берілетін дәрі-дәрмектер бойынша туындаған дүрлікпе түсіндірілді
Атырауда рецептсіз берілетін дәрі-дәрмектер бойынша туындаған дүрлікпе түсіндірілді
Атырауда рецептсіз берілетін дәрі-дәрмектер бойынша туындаған дүрлікпе түсіндірілді
Атырауда рецептсіз берілетін дәрі-дәрмектер бойынша туындаған дүрлікпе түсіндірілді
22/05/2019 17:23 0 195
Журналистер мен блогерлер арасында байқау жарияланды
Журналистер мен блогерлер арасында байқау жарияланды
Журналистер мен блогерлер арасында байқау жарияланды
Байқаудың мақсаты – журналистік қауымдастықты жастардың өмірі мен жетістіктерін жазуға, олардың шығармашылық әлуетін ашуға және ынталандыруға бағытталған.
22/05/2019 23:55 0 54