Мәмлүк қылышы

Мәмлүк қылышы
Ⓒinform.kz

Салих Дийаб атты араб зерттеушісі Мұхаммед пайғамбар (с.ғ.с.), әділетті төрт халифа (р.а.), әмәуилер, аббасилер және әйюбилер әулеті кезіндегі мұсылман әскерлерінің қылышы екі жүзді, тік болғанын, ХІІІ ғасырда мәмлүк-қыпшақтар билікке келгеннен бастап Мысыр мен Шам жерінде бір жүзді, қайқы қылыш пайда болғанын және мұндай үлгідегі қылыш Орта Азия даласынан келгенін айтады. Қайқы қылышты қарсыласқа сермеу кезінде тепе-теңдік нүктесінің ұш жағына ауысуынан өздігінен үлкен күш туатыны белгілі болған. Мәмлүк сұлтандарына тиесілі қылыштардың дені Түркиядағы Топқапы сарай мұражайында сақтаулы тұр. Мұражайдағы қылыштардың жартысына жуығы мәмлүк сұлтандары мен әмірлеріне тиесілі. Арасынан Қайтбай сұлтан мен Қансу әл-Ғури сұлтан қолданған бірнеше қылышты көруге болады.

Наполеон Бонапарт XVIII ғасырдың соңында Мысыр жеріне жасаған алғаш жорығында мәмлүктердің қолындағы жеңіл әрі ықшам, ат үстінде қолдануға ыңғайлы қайқы қылышқа назары ауады. Мәмлүк қылышы француздар арқылы Еуропа елдеріне тарады. Мәмлүк қылышы аталып кеткен ұлыдалалықтардың (қыпшақтардың) қайқы қылышы Францияда, Англияда, Австрия, т.б. Еуропа елдерінде әлі күнге дейін салтанатты әскери шерулерде қолданылады. Наполеон Бонапарт қолданған мәмлүк қылышы ұрпақтары тарапынан 2007 жылы Париждегі аукционға шығарылып, 4.8 млн. долларға сатылған болатын.

ХІХ ғасырдың бас кезінде Либия жерінде Қараманлы әулеті мен Америка теңіз флоты арасында Дерна қаласы үшін болған соғыста америкалықтар жеңіске жетіп, 1805 жылы Дернада Америка туы желбірейді. Бұл Америка тарихында алғаш рет соғыс жағдайында шетелдердегі ту желбіретуі болатын. Соғыс кезінде Америка жағында болған Хамид Қараманлы (кей деректерде Ахмад Қараманлы дейді) Америка Теңіз Флотын басқарып келген О’Беннон Преслиге Дернадағы жеңісі үшін өзінің жеке мәмлүк қылышын сыйға тартады.Содан бері мәмлүк қылышын Америка Теңіз Флоты офицерлеріне салтанатты рәсімдерде асыну және жоғары мансапқа жеткендерге табыс ету дәстүрге айналған. О’Беннон Преслиге тиесілі мәмлүк қылышы қазіргі таңда Квантикодағы Теңіз флоты корпусының ұлттық мұражайында сақтаулы тұр. Бір қызығы жоғарыда аталған Батыс елдері мен Америкада бұл қылыш әлі күнге дейін «мәмлүк қылышы» (Mameluke sword) деп аталады.

Мәмлүк-қыпшақтарының қайқы қылышы қазіргі таңда Мысыр Араб Республикасы Қорғаныс Министрлігінің туында, жоғары шенді офицерлерінің погондары мен кокардаларында ресми белгі ретінде қабылданған. Сонымен қатар қайқы қылыштың бейнесі Үрдүн (Иордания), Сүрия (Сирия), Ирақ, Тунис, Бахрейн, Кувейт, т.б. араб елдерінің әскери рәміздерінің бірі.

Әдебиеттер:

1. Салих Диаб. Әс-Суйуф әл-Исламийа уа Синағатуһә (Ислам қылыштары және олардың жасалуы) alhayat.com
2. Унсал Йужәл. Әс-Суйуф әл-Исләмиййа уә синағатуһә. (Ислам қылыштары және олардың жасалуы) Аударған: Тахсин Умарта. – әл-Куейт. – 1988.
3. Мустафа Ахмад әш-Шағбани. Әд-Диблумасийа әл-Либийа фи-л-Қарн әс-Сәмин ашар (18 ғасырдағы Либия Дипломатиясы) (30.11.2016) watanpressonline.com
4. Мишел. О’Беннон Пресли Невил (1776-1850). 25 ноябрь 2014 г. impereur.blogspot.com

Қалдыбай Арыстанбекұлы Қыдырбаев, Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ

Шығыстану факультеті Таяу Шығыс және

Оңтүстік Азия кафедрасының доценті м.а.

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Сән индустриясының сұмдығы
    23/05 16:34 0 70
    2
    Тоқаев Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы Ұлықбек Есдәулетті қабылдады
    23/05 16:30 0 56
    3
    ҰҚК бұрынғы басшысы 25 жылға сотталды
    23/05 16:24 0 87
    Қуат Хамитов: Әзірбайжанда әділдік орнатамын (видео)
    23/05 16:03 0 326
    Samsung Алматыда жаңа QLED 8K кинотеатрын ашты
    23/05 15:57 0 78

    Таныстырылғандар

    Псевдосалафизммен күресте исламды жақсы білетін тарихшыларды алға шығару керек!
    Псевдосалафизммен күресте исламды жақсы білетін тарихшыларды алға шығару керек!
    Псевдосалафизммен күресте исламды жақсы білетін тарихшыларды алға шығару керек!
    Қателесудің бәрі танымның дұрыс болауынан келіп шығады.
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 14:16 0 147
    Huawei смартфондарында Android операциялық жүйесінің жаңартулары тоқтатылады
    Huawei смартфондарында Android операциялық жүйесінің жаңартулары тоқтатылады
    Huawei смартфондарында Android операциялық жүйесінің жаңартулары тоқтатылады
    АҚШ-тың Сауда министрлігі қытай компанияларын қара тізімге енгізуге ниетті екендіктерін хабарлағаннан кейін осы шешім шығып отыр ....
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 14:22 0 273
    Зеленскийге айқайлаған Ляшко Президенттен өзі сөз естіді
    Зеленскийге айқайлаған Ляшко Президенттен өзі сөз естіді
    Зеленскийге айқайлаған Ляшко Президенттен өзі сөз естіді
    Ал сізге адамдарды әлі күнге дейін төлқұжат пен тілге бөлетініңізге алғысымыз шексіз, Олег мырза!
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 15:43 0 2718
    Атышулы атыраулық полицей ақыры "атынан" түсті (видео)
    Атышулы атыраулық полицей ақыры "атынан" түсті (видео)
    Атышулы атыраулық полицей ақыры "атынан" түсті (видео)
    Аян Дүйсембаевтың өзіне сыйланған атқа мініп басы дауға қалған болатын
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 18:02 0 2930
    Атақты Nike кроссовкаларының шығу тарихын білесіз бе?
    Атақты Nike кроссовкаларының шығу тарихын білесіз бе?
    Атақты Nike кроссовкаларының шығу тарихын білесіз бе?
    Nike брендінің  шығу тарихы студент Фил Найт спорттық аяқ киімінің ыңғайсыздығын байқаған 1964 жылдан басталады.
    Аудио тыңдау
    21/05/2019 13:23 0 201
    "Зеленский Тоқаевтан үлгі алды" деген видео тарады
    "Зеленский Тоқаевтан үлгі алды" деген видео тарады
    "Зеленский Тоқаевтан үлгі алды" деген видео тарады
    Барлығы Украинадағыдай болғанын қалайды, бірақ Украина Қазақстандағыдай жасап жатыр
    Аудио тыңдау
    21/05/2019 14:02 0 1459
    Əйел өліміне себеп болған молда туралы ҚМДБ пікір білдірді
    Əйел өліміне себеп болған молда туралы ҚМДБ пікір білдірді
    Əйел өліміне себеп болған молда туралы ҚМДБ пікір білдірді
    ҚМДБ зина жасаған "имамға" қатысты мəлімдеме жасады.
    Аудио тыңдау
    21/05/2019 21:15 0 7968
    Тоқаев: Жер шетелдіктерге сатылмайды
    Тоқаев: Жер шетелдіктерге сатылмайды
    Тоқаев: Жер шетелдіктерге сатылмайды
    Қасым-Жомарт Тоқаев облыстың ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілермен әңгімелесті.
    Аудио тыңдау
    21/05/2019 23:08 0 480
    Кучма Зеленскийге: "Көп сөйлей берме!"
    Кучма Зеленскийге: "Көп сөйлей берме!"
    Кучма Зеленскийге: "Көп сөйлей берме!"
    Сондай-ақ, Кучма соғыс пен бейбітшіліктің кілті Ресей президенті Владимир Путиннің қолында екенін жеткізді.
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 00:19 0 3136
    Лондон мен Нью-Йорк қалалары жер бетінен жойылуы мүмкін. Неге?
    Лондон мен Нью-Йорк қалалары жер бетінен жойылуы мүмкін. Неге?
    Лондон мен Нью-Йорк қалалары жер бетінен жойылуы мүмкін. Неге?
    Бұл үдеріс теңіз деңгейінің 62 сантиметрден 238 сантиметрге дейін көтерілу қаупін төндіреді.
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 09:35 0 2200
    "Мені мұндай күйге түсірген — Димаш": Украиналық қазақ халқына деген махаббатын білдірді
    "Мені мұндай күйге түсірген — Димаш": Украиналық қазақ халқына деген махаббатын білдірді
    "Мені мұндай күйге түсірген — Димаш": Украиналық қазақ халқына деген махаббатын білдірді
    Мен сезімімді ішке сақтай алмадым.
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 10:45 0 1101
    Назарбаевтан  "Шындыққа" дейін
    Назарбаевтан "Шындыққа" дейін
    Назарбаевтан "Шындыққа" дейін
    Жастар қолдап жатыр
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 13:11 0 1097
    "Шындықтан қаша алмайсың": Министр Ерлан Тұрғымбаев алматылық жігіттің сауалына жауап берді
    "Шындықтан қаша алмайсың": Министр Ерлан Тұрғымбаев алматылық жігіттің сауалына жауап берді
    "Шындықтан қаша алмайсың": Министр Ерлан Тұрғымбаев алматылық жігіттің сауалына жауап берді
    "Шындықтан қаша алмайсың" деген жазуы бар футболка немесе басқа да заттарды пайдалануға бола ма?..
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 15:23 0 4231
    Атырауда болашақ бизнесмендер байқауы өтті
    Атырауда болашақ бизнесмендер байқауы өтті
    Атырауда болашақ бизнесмендер байқауы өтті
    Атырауда болашақ бизнесмендер байқауы өтті
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 16:55 0 179
    Зеленскийге президенттің жұмыс креслосы ұнамай қалды (видео)
    Зеленскийге президенттің жұмыс креслосы ұнамай қалды (видео)
    Зеленскийге президенттің жұмыс креслосы ұнамай қалды (видео)
    Зеленскийдің мемлекет басшысы ретіндегі алғашқы жұмыс күндері көрсетілген видеолар пайда болды.
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 17:17 0 3421