"Каспий конвенциясы үлкен дауға ұласуы мүмкін"

"Каспий конвенциясы үлкен дауға ұласуы мүмкін"
Ⓒqamshy.kz

«Еуразия пікірсайыс» клубының басқосуы «Каспий 2018: әрі қарай не болмақ?» атты тақырыпқа арналды. Шараға шақырту алған сарапшылар осы мәселе төңірегіндегі ой-пікірін ортаға салды.

Профессор Болат Сұлтановтың айтуынша, Каспий маңы елдерінің басшылары қабылдаған конвенцияны Конституцияның дәрежесіне теңеуге болады.

«Конвенция аясында қабылдаған талаптарды Каспий маңы елдерінің барлығы мүлтіксіз, шалыс баспай қатаң орындауы қажет» дейді ол. Дегенмен, құжаттағы барлық талап-шарттары мүлтіксіз орындалады деген күдікпен қарайтынын жасырмады.

«Болашақта осы құжатқа үлкен қысым жасалуы мүмкін.  Осы құжат айналасында талай талас-тартыс туындауы ғажап емес. Себебі, Каспий әуелден геосаяси маңызы бар аймақ», – деген пікір білдірді Болат Сұлтанов.

Оның айтуынша, осы құжатқа қол қойылардың алдында Ресейдегі БАҚ «Қазақстандағы Ақтау және Құрық порттарында АҚШ-тың әскери базалары орналасатын болады» деген өтірік ақпарат таратты.

Осылайша Мәскеу Каспий саммиті қатысушыларына қысым жасамақшы болды.

Өз кезегінде саясаттанушы Айгүл Омарова осы конвенцияға қол қоярдың алдында Иран президенті Каспийдің жағасында ешқандай әскери базаның болмайтынын айтқанын мысалға келтірді.

«Конвенцияның кейбір тармақтары АҚШ-тың Каспий арқылы әскери жүк транзитін жүргізетіні туралы келісімшартқа қайшы емес пе осы? Соны түсінбедім.

Сонымен қатар осы аймақта құбыр жүргізу үшін бес елдің барлығынан рұқсат сұрау міндетті болмайтыны белгілі болды. Бұл арада да асығыстық бар сияқты.

Түркменстан мен Әзірбайжанның арасында құбыр жүргізілсе, бұл Каспий аймағы маңыңдағы барлық елдерді жанап өтеді. Себебі, мұндай жағдайда экологиялық қауіп туындауы мүмкін» деді ол.

Ал профессор Рустам Бурнашевтың пікірінше, бұл конвенцияның мақсаты мен міндеті әлі де болса айқындалмады.

«Олар ертеңгі күні қызу талас туғызуы мүмкін. Мұның арты үлкен дауға ұласуы да ғажап емес. Әсіресе, әскери мәселелерге келгенде ұстанымдар нықталған жоқ.

Екіншіден, бұл конвенция Каспий маңы елдерінің саясатының айқындайтын жалғыз құжат емес. Осы уақытқа дейін Каспийге қатысты, оның экологияны, инфрақұрылымына қатысты қыруар құжат қабылданды. Мәселе олардың орындалуында» деді ол.

«Орталық Азия» журналы бас редакторының орынбасары  Евгений Пастухов бұл ретте:  Меніңше Конвенция туралы айтқанда, «осы құжатқа қол қойған қай ел шын мәнісінде ұтты?» деп ойланған жөн сияқты.

Бұл тарапта бірқатар басылымдар бұл құжаттың Қазақстан үшін тиімді болғанын тілге тиек етуде.

«Қазақстан осы Конвенция нәтижесінде Каспийдің 30 пайызына және балық қорының ең үлкен бөлігіне ие болды» дейді олар.

Енді бірі «бұл Конвенция әскери және қауіпсіздік саласында Ресей мен Иран үшін аса тиімді құжатқа айналды» деген пікір білдіруде.

Үшінші бір тарап бұл құжат Әзірбайжан мен Түркіменстан үшін тарихи құжатқа айналғанын жарыса жазуда. Осы конвенцияның арқасында бұл елдерінің өздерінің экономикалық жобаларын жүзеге асыруға мүмкіндік алмақ.

Қалай болғанда да бұл Конвенция тарихи әрі табысты құжат болды.

Алайда көптеген мәселенің басы ашық қалды. Өз басым бұл құжатқа, анығы оның осы түрінде оған Ресей мен Иранның қол қойғанына таң қалдым. Мұның қандай себебі бар?

Жалпы Каспий өңірінде қандай өзгерістер болып жатыр? Бұл аймақта геосаяси ойындар басталып кеткені рас па? Рас болса, бұған кім себепші болуда? Мені осы мазалайды» деген ойын ортаға салды.

Аяулым Шаймардан

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Оқушылардың жағдайы қалыпты, іс қатаң бақылауға алынды
    23/01 00:04 0 53
    2
    Әлімғазы Райымбеков, қазақтың Тайлағы: Ұят болса да ата дәстүрге қарсы шықтым
    22/01 16:51 0 1478
    3
    Бозымбаев бензиннің неге арзандап жатқанын түсіндірді
    22/01 16:37 0 268
    Жәнібек Әлімханұлы үш мықтыға сес көрсетті
    22/01 16:20 0 1930
    Қазақстан Венесуэланың кебін кие ме?
    22/01 14:53 0 547

    Таныстырылғандар

    Денис Теннің мәйітіне медициналық сараптама жасаған маман жаңа деректер айтты
    Денис Теннің мәйітіне медициналық сараптама жасаған маман жаңа деректер айтты
    Денис Теннің мәйітіне медициналық сараптама жасаған маман жаңа деректер айтты
    Миы ісіп, ішкі органдарының қаназдығына ұшыраған. 17:00-де көз жұмғаны тіркелді
    Аудио тыңдау
    11/01/2019 20:12 0 7434
    Трамп: Егер күрдтерге тиісетін болса, Түркияның төбесіне қара бұлт төндіремін
    Трамп: Егер күрдтерге тиісетін болса, Түркияның төбесіне қара бұлт төндіремін
    Трамп: Егер күрдтерге тиісетін болса, Түркияның төбесіне қара бұлт төндіремін
    Сонымен қатар, күрдтер де Түркияның жынына тимесе екен дейді
    Аудио тыңдау
    14/01/2019 10:37 0 2364
    Ресей-Украина: Сайлауға дейін соғыс болмайды
    Ресей-Украина: Сайлауға дейін соғыс болмайды
    Ресей-Украина: Сайлауға дейін соғыс болмайды
    Ресми Мәскеу Киевтегі саяси режимнің ауысуын күтіп отырған секілді.
    Аудио тыңдау
    14/01/2019 14:16 1 816
    Қытай теңізден АҚШ-қа ядролық соққы беруге дайын
    Қытай теңізден АҚШ-қа ядролық соққы беруге дайын
    Қытай теңізден АҚШ-қа ядролық соққы беруге дайын
    «Қытай қаупі» деген мәселе барша адамзатты алаңдатып отыр
    Аудио тыңдау
    15/01/2019 11:55 0 1259
    Заманбек Нұрқаділов: Алматының әкімі болу жеккөрінішті жұмыс еді (видео)
    Заманбек Нұрқаділов: Алматының әкімі болу жеккөрінішті жұмыс еді (видео)
    Заманбек Нұрқаділов: Алматының әкімі болу жеккөрінішті жұмыс еді (видео)
    Билік мені бұзған емес, ешқашан. Бұза да алмайды.
    Аудио тыңдау
    15/01/2019 16:32 1 2769
    Сирияда соғыс көріп келгендерді қоғамға бейімдеуге бола ма? Ерлан Қарин жауап берді
    Сирияда соғыс көріп келгендерді қоғамға бейімдеуге бола ма? Ерлан Қарин жауап берді
    Сирияда соғыс көріп келгендерді қоғамға бейімдеуге бола ма? Ерлан Қарин жауап берді
    Осы Отанын сатып кеткендерді қайта әкелудің қажеті қанша еді? Мемлекеттің қаржысын текке шашып жатқан жоқпыз ба?
    Аудио тыңдау
    17/01/2019 10:17 0 938
    Қасымов: Қорықшыларға шабуылдаған күдіктілер анықталды
    Қасымов: Қорықшыларға шабуылдаған күдіктілер анықталды
    Қасымов: Қорықшыларға шабуылдаған күдіктілер анықталды
    Бұл оқиға бойынша Қылмыстық кодекстің "адам өлтіру" бабымен іс қозғалып, күдіктілерге іздеу жарияланған.
    Аудио тыңдау
    17/01/2019 13:49 0 655
    Денис Теннің өлімі: Сот үкімі шықты
    Денис Теннің өлімі: Сот үкімі шықты
    Денис Теннің өлімі: Сот үкімі шықты
    Алматыда қазақстандық мәнерлеп сырғанаушы Денис Теннің өліміне айыпты танылған үш күдіктіге сот үкімі шықты
    Аудио тыңдау
    17/01/2019 17:59 0 798
    Валентина Матвиенко: Қазақтың тілін білгендерің дұрыс (видео)
    Валентина Матвиенко: Қазақтың тілін білгендерің дұрыс (видео)
    Валентина Матвиенко: Қазақтың тілін білгендерің дұрыс (видео)
    Ақыл айтатындар көп.
    Аудио тыңдау
    18/01/2019 09:56 0 2380
    Василь Шайхразиев, вице-премьер: Татарстанда тұрдың ба, онда сен татарсың!
    Василь Шайхразиев, вице-премьер: Татарстанда тұрдың ба, онда сен татарсың!
    Василь Шайхразиев, вице-премьер: Татарстанда тұрдың ба, онда сен татарсың!
    Бұлай деу жүрегі мықты ұлтжанды шенеуніктің ғана қолынан келеді
    Аудио тыңдау
    18/01/2019 11:44 0 978
    Әлемді басқарып, бақылауда ұстайтындар кімдер? (фото)
    Әлемді басқарып, бақылауда ұстайтындар кімдер? (фото)
    Әлемді басқарып, бақылауда ұстайтындар кімдер? (фото)
    Әлемдік БАҚ беттерінде бұл әлемді басқарып, бақылауда ұстайтын бірнеше отбасылардың тізімі жарияланды
    Аудио тыңдау
    21/01/2019 13:02 0 2374
    Жойылған халықтар аллеясы немесе жер бетіндегі соңғы ұбық
    Жойылған халықтар аллеясы немесе жер бетіндегі соңғы ұбық
    Жойылған халықтар аллеясы немесе жер бетіндегі соңғы ұбық
    Заурхан Золак – сондай қырғыннан, өз халқының қалай жойылғанын көзімен көрген жер бетіндегі соңғы ұбық
    Аудио тыңдау
    22/01/2019 09:51 0 2214
    Челах Жоғарғы Соттан үкімді алып тастап, 30 миллион теңге өтемақы төлеуді талап етті
    Челах Жоғарғы Соттан үкімді алып тастап, 30 миллион теңге өтемақы төлеуді талап етті
    Челах Жоғарғы Соттан үкімді алып тастап, 30 миллион теңге өтемақы төлеуді талап етті
    Владислав Челахтың құқықтары бұзылғаны үшін оған 30 миллион теңге көлемінде өтемақы төлеуді талап етемін.
    Аудио тыңдау
    22/01/2019 11:43 0 745
    Беларусь оппозициясы: Ресей бізді жұтып қояды
    Беларусь оппозициясы: Ресей бізді жұтып қояды
    Беларусь оппозициясы: Ресей бізді жұтып қояды
    Мұндай қадам орын алған жағдайда Ресей Белоруссияны жұтып қояды.
    Аудио тыңдау
    22/01/2019 12:23 0 414
    Оқушылардың жағдайы қалыпты, іс қатаң бақылауға алынды
    Оқушылардың жағдайы қалыпты, іс қатаң бақылауға алынды
    Оқушылардың жағдайы қалыпты, іс қатаң бақылауға алынды
    Оқиға қаламыздағы мектептің 9-сынып оқушылары арасында сабақтан тыс уақытта өткен
    23/01/2019 00:04 0 53