"Каспий конвенциясы үлкен дауға ұласуы мүмкін"

"Каспий конвенциясы үлкен дауға ұласуы мүмкін"
Ⓒqamshy.kz

«Еуразия пікірсайыс» клубының басқосуы «Каспий 2018: әрі қарай не болмақ?» атты тақырыпқа арналды. Шараға шақырту алған сарапшылар осы мәселе төңірегіндегі ой-пікірін ортаға салды.

Профессор Болат Сұлтановтың айтуынша, Каспий маңы елдерінің басшылары қабылдаған конвенцияны Конституцияның дәрежесіне теңеуге болады.

«Конвенция аясында қабылдаған талаптарды Каспий маңы елдерінің барлығы мүлтіксіз, шалыс баспай қатаң орындауы қажет» дейді ол. Дегенмен, құжаттағы барлық талап-шарттары мүлтіксіз орындалады деген күдікпен қарайтынын жасырмады.

«Болашақта осы құжатқа үлкен қысым жасалуы мүмкін.  Осы құжат айналасында талай талас-тартыс туындауы ғажап емес. Себебі, Каспий әуелден геосаяси маңызы бар аймақ», – деген пікір білдірді Болат Сұлтанов.

Оның айтуынша, осы құжатқа қол қойылардың алдында Ресейдегі БАҚ «Қазақстандағы Ақтау және Құрық порттарында АҚШ-тың әскери базалары орналасатын болады» деген өтірік ақпарат таратты.

Осылайша Мәскеу Каспий саммиті қатысушыларына қысым жасамақшы болды.

Өз кезегінде саясаттанушы Айгүл Омарова осы конвенцияға қол қоярдың алдында Иран президенті Каспийдің жағасында ешқандай әскери базаның болмайтынын айтқанын мысалға келтірді.

«Конвенцияның кейбір тармақтары АҚШ-тың Каспий арқылы әскери жүк транзитін жүргізетіні туралы келісімшартқа қайшы емес пе осы? Соны түсінбедім.

Сонымен қатар осы аймақта құбыр жүргізу үшін бес елдің барлығынан рұқсат сұрау міндетті болмайтыны белгілі болды. Бұл арада да асығыстық бар сияқты.

Түркменстан мен Әзірбайжанның арасында құбыр жүргізілсе, бұл Каспий аймағы маңыңдағы барлық елдерді жанап өтеді. Себебі, мұндай жағдайда экологиялық қауіп туындауы мүмкін» деді ол.

Ал профессор Рустам Бурнашевтың пікірінше, бұл конвенцияның мақсаты мен міндеті әлі де болса айқындалмады.

«Олар ертеңгі күні қызу талас туғызуы мүмкін. Мұның арты үлкен дауға ұласуы да ғажап емес. Әсіресе, әскери мәселелерге келгенде ұстанымдар нықталған жоқ.

Екіншіден, бұл конвенция Каспий маңы елдерінің саясатының айқындайтын жалғыз құжат емес. Осы уақытқа дейін Каспийге қатысты, оның экологияны, инфрақұрылымына қатысты қыруар құжат қабылданды. Мәселе олардың орындалуында» деді ол.

«Орталық Азия» журналы бас редакторының орынбасары  Евгений Пастухов бұл ретте:  Меніңше Конвенция туралы айтқанда, «осы құжатқа қол қойған қай ел шын мәнісінде ұтты?» деп ойланған жөн сияқты.

Бұл тарапта бірқатар басылымдар бұл құжаттың Қазақстан үшін тиімді болғанын тілге тиек етуде.

«Қазақстан осы Конвенция нәтижесінде Каспийдің 30 пайызына және балық қорының ең үлкен бөлігіне ие болды» дейді олар.

Енді бірі «бұл Конвенция әскери және қауіпсіздік саласында Ресей мен Иран үшін аса тиімді құжатқа айналды» деген пікір білдіруде.

Үшінші бір тарап бұл құжат Әзірбайжан мен Түркіменстан үшін тарихи құжатқа айналғанын жарыса жазуда. Осы конвенцияның арқасында бұл елдерінің өздерінің экономикалық жобаларын жүзеге асыруға мүмкіндік алмақ.

Қалай болғанда да бұл Конвенция тарихи әрі табысты құжат болды.

Алайда көптеген мәселенің басы ашық қалды. Өз басым бұл құжатқа, анығы оның осы түрінде оған Ресей мен Иранның қол қойғанына таң қалдым. Мұның қандай себебі бар?

Жалпы Каспий өңірінде қандай өзгерістер болып жатыр? Бұл аймақта геосаяси ойындар басталып кеткені рас па? Рас болса, бұған кім себепші болуда? Мені осы мазалайды» деген ойын ортаға салды.

Аяулым Шаймардан

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Астанадағы мектепке «бомба» қойылды
    14/11 19:36 0 361
    2
    Шетелде шәкірттеріне сексуалдық зәбір көрсеткен педагог Астанадағы элиталы мектепте сабақ берген
    14/11 15:55 0 415
    3
    Ақтөбе облысының мұғалімдері: «Айлықты қашан аламыз?»
    14/11 15:26 0 245
    «Нұр Отан» бастауыш партия ұйымдарының қызметін жандандыруды қолға алды
    14/11 15:22 0 1274
    "Ақ жол" партиясы: Мемлекеттік қызметкерде екі азаматтықтың болуы – су ішкен құдығына түкіруі
    14/11 15:04 0 818

    Таныстырылғандар

    Палестина мен Күрдістан халқының отансыз қалуы жерді жалға беруден басталған
    Палестина мен Күрдістан халқының отансыз қалуы жерді жалға беруден басталған
    Палестина мен Күрдістан халқының отансыз қалуы жерді жалға беруден басталған
    Ресей де кезінде Алясканы АҚШ-қа 100 жылға жалға берді, ақырында ол жерден орыстар түпкілікті айырылды. Бұл оқиғаны дүние жүзі біледі.
    05/11/2018 15:28 1 13236
    НАТО: Біз Ресеймен соғыса қалсақ, күліміз көкке ұшады
    НАТО: Біз Ресеймен соғыса қалсақ, күліміз көкке ұшады
    НАТО: Біз Ресеймен соғыса қалсақ, күліміз көкке ұшады
    Қазіргі уақытта НАТО ұйымының әскерлері жедел әрекет ете алмайды
    06/11/2018 11:15 0 5639
    Назарбаев "жауапсыз монополистерді" жазалауды бұйырды
    Назарбаев "жауапсыз монополистерді" жазалауды бұйырды
    Назарбаев "жауапсыз монополистерді" жазалауды бұйырды
    Назарбаев шенеуніктерді таяуда халыққа жолдауының мәнісін анықтауды шақырып, жауапсыз монополистерді жауапқа тартуды бұйырды.
    08/11/2018 10:03 1 1245
    "Ұлы" орыс тілі Украинада ұлылығынан айырылды
    "Ұлы" орыс тілі Украинада ұлылығынан айырылды
    "Ұлы" орыс тілі Украинада ұлылығынан айырылды
    Украина телеарналарында эфир уақытының 75% украин тіліндегі жобаларға берілуі тиіс.
    08/11/2018 11:31 0 3092
    Ёсихиро Фукуя́ма: Путин кеткеннен кейін билік үшін күрес басталады
    Ёсихиро Фукуя́ма: Путин кеткеннен кейін билік үшін күрес басталады
    Ёсихиро Фукуя́ма: Путин кеткеннен кейін билік үшін күрес басталады
    Путин кеткен соң, билік үшін күрес басталады, оның нәтижесін болжау өте қиын.
    08/11/2018 11:56 0 2384
    Назарбаев 31 жыл бұрын: Қонаевтан көресіні көрдік
    Назарбаев 31 жыл бұрын: Қонаевтан көресіні көрдік
    Назарбаев 31 жыл бұрын: Қонаевтан көресіні көрдік
    Қайда барсаң да Қонаевтың портреті қарсы алдыңнан шығатын
    08/11/2018 12:33 0 29234
    Украиндық шенділердің Путинге хаты: «Сен тіпті христиандардың шошқаcын бағуға жарамайсың!»
    Украиндық шенділердің Путинге хаты: «Сен тіпті христиандардың шошқаcын бағуға жарамайсың!»
    Украиндық шенділердің Путинге хаты: «Сен тіпті христиандардың шошқаcын бағуға жарамайсың!»
    Cен, президент, мәскеулік шайтан, қарғысқа ұшыраған шайтанның досы-бауыры, Люцифердің хатшысы!
    08/11/2018 14:13 0 3752
    Елбасы Путинге қазақтың қамшысын сыйлады
    Елбасы Путинге қазақтың қамшысын сыйлады
    Елбасы Путинге қазақтың қамшысын сыйлады
    Мемлекет басшысы Ресей Федерациясының Президентімен жүздескенде Ұжымдық қауіпсіздік шарт ұйымы Ұжымдық қауіпсіздік кеңесінің сессиясы табысты өткенін айтты.
    10/11/2018 11:20 1 1405
    Министр Қытай елшісімен Қытайдағы қазақтардың құқын талқылады
    Министр Қытай елшісімен Қытайдағы қазақтардың құқын талқылады
    Министр Қытай елшісімен Қытайдағы қазақтардың құқын талқылады
    Қазақстан тарапы Қазақстан азаматтарына ҚХР-дың жеке, іскерлік және туристік визаларын беруді тез арада қайта жалғастыратынына үміт білдірді.
    10/11/2018 12:42 1 2829
    Ресей ССРО-ның ыдырауын қайталай ма?
    Ресей ССРО-ның ыдырауын қайталай ма?
    Ресей ССРО-ның ыдырауын қайталай ма?
    Демек, Ресей үшін - бұл мемлекеттік суицидтің көрінісі.
    12/11/2018 10:48 0 1530
    Америкалық журналистер Назарбаевтан кейін кім президент болатынын болжады
    Америкалық журналистер Назарбаевтан кейін кім президент болатынын болжады
    Америкалық журналистер Назарбаевтан кейін кім президент болатынын болжады
    Биліктегі ауыс-түйіс шиеленіске, билікке деген қатігез күреске ұласады.
    12/11/2018 12:49 0 26854
    Дархан Кәлетаев және Нұртай Әбіқаев Түркиядағы отандастарымызбен кездесті
    Дархан Кәлетаев және Нұртай Әбіқаев Түркиядағы отандастарымызбен кездесті
    Дархан Кәлетаев және Нұртай Әбіқаев Түркиядағы отандастарымызбен кездесті
    ҚР Үкіметі 2018-2022 жылдарға арналған этникалық қазақтарды қолдау жөніндегі іс-шаралар жоспарын бекіткен болатын.
    12/11/2018 13:45 0 464
    Назарбаев: Қытай өзге аумақтарға шабуыл жасамайды, қысым көрсетпейді
    Назарбаев: Қытай өзге аумақтарға шабуыл жасамайды, қысым көрсетпейді
    Назарбаев: Қытай өзге аумақтарға шабуыл жасамайды, қысым көрсетпейді
    Қазақстан Қытайдың ең жақын көршісі әрі ешқандай қысым көріп жатқан жоқ.
    14/11/2018 11:01 0 1067
    Азат Перуашев «Арселор Митталдағы» өрт туралы ауыз ашпай отырғандардың айыбын бетіне басты
    Азат Перуашев «Арселор Митталдағы» өрт туралы ауыз ашпай отырғандардың айыбын бетіне басты
    Азат Перуашев «Арселор Митталдағы» өрт туралы ауыз ашпай отырғандардың айыбын бетіне басты
    Біз бизнеске үнемі көмектесеміз, бірақ адам, оның құқығы мен денсаулығы бәрінен маңызды.
    14/11/2018 12:59 0 1000
    "Ақ жол" партиясы: Мемлекеттік қызметкерде екі азаматтықтың болуы – су ішкен құдығына түкіруі
    "Ақ жол" партиясы: Мемлекеттік қызметкерде екі азаматтықтың болуы – су ішкен құдығына түкіруі
    "Ақ жол" партиясы: Мемлекеттік қызметкерде екі азаматтықтың болуы – су ішкен құдығына түкіруі
    Әзірбайжанда қос азаматтық үшін қылмыстық жаза 2014 жылы енгізілген.
    14/11/2018 15:04 0 818