24Қыркүйек

"Каспий конвенциясы үлкен дауға ұласуы мүмкін"

"Каспий конвенциясы үлкен дауға ұласуы мүмкін"
Ⓒqamshy.kz

«Еуразия пікірсайыс» клубының басқосуы «Каспий 2018: әрі қарай не болмақ?» атты тақырыпқа арналды. Шараға шақырту алған сарапшылар осы мәселе төңірегіндегі ой-пікірін ортаға салды.

Профессор Болат Сұлтановтың айтуынша, Каспий маңы елдерінің басшылары қабылдаған конвенцияны Конституцияның дәрежесіне теңеуге болады.

«Конвенция аясында қабылдаған талаптарды Каспий маңы елдерінің барлығы мүлтіксіз, шалыс баспай қатаң орындауы қажет» дейді ол. Дегенмен, құжаттағы барлық талап-шарттары мүлтіксіз орындалады деген күдікпен қарайтынын жасырмады.

«Болашақта осы құжатқа үлкен қысым жасалуы мүмкін.  Осы құжат айналасында талай талас-тартыс туындауы ғажап емес. Себебі, Каспий әуелден геосаяси маңызы бар аймақ», – деген пікір білдірді Болат Сұлтанов.

Оның айтуынша, осы құжатқа қол қойылардың алдында Ресейдегі БАҚ «Қазақстандағы Ақтау және Құрық порттарында АҚШ-тың әскери базалары орналасатын болады» деген өтірік ақпарат таратты.

Осылайша Мәскеу Каспий саммиті қатысушыларына қысым жасамақшы болды.

Өз кезегінде саясаттанушы Айгүл Омарова осы конвенцияға қол қоярдың алдында Иран президенті Каспийдің жағасында ешқандай әскери базаның болмайтынын айтқанын мысалға келтірді.

«Конвенцияның кейбір тармақтары АҚШ-тың Каспий арқылы әскери жүк транзитін жүргізетіні туралы келісімшартқа қайшы емес пе осы? Соны түсінбедім.

Сонымен қатар осы аймақта құбыр жүргізу үшін бес елдің барлығынан рұқсат сұрау міндетті болмайтыны белгілі болды. Бұл арада да асығыстық бар сияқты.

Түркменстан мен Әзірбайжанның арасында құбыр жүргізілсе, бұл Каспий аймағы маңыңдағы барлық елдерді жанап өтеді. Себебі, мұндай жағдайда экологиялық қауіп туындауы мүмкін» деді ол.

Ал профессор Рустам Бурнашевтың пікірінше, бұл конвенцияның мақсаты мен міндеті әлі де болса айқындалмады.

«Олар ертеңгі күні қызу талас туғызуы мүмкін. Мұның арты үлкен дауға ұласуы да ғажап емес. Әсіресе, әскери мәселелерге келгенде ұстанымдар нықталған жоқ.

Екіншіден, бұл конвенция Каспий маңы елдерінің саясатының айқындайтын жалғыз құжат емес. Осы уақытқа дейін Каспийге қатысты, оның экологияны, инфрақұрылымына қатысты қыруар құжат қабылданды. Мәселе олардың орындалуында» деді ол.

«Орталық Азия» журналы бас редакторының орынбасары  Евгений Пастухов бұл ретте:  Меніңше Конвенция туралы айтқанда, «осы құжатқа қол қойған қай ел шын мәнісінде ұтты?» деп ойланған жөн сияқты.

Бұл тарапта бірқатар басылымдар бұл құжаттың Қазақстан үшін тиімді болғанын тілге тиек етуде.

«Қазақстан осы Конвенция нәтижесінде Каспийдің 30 пайызына және балық қорының ең үлкен бөлігіне ие болды» дейді олар.

Енді бірі «бұл Конвенция әскери және қауіпсіздік саласында Ресей мен Иран үшін аса тиімді құжатқа айналды» деген пікір білдіруде.

Үшінші бір тарап бұл құжат Әзірбайжан мен Түркіменстан үшін тарихи құжатқа айналғанын жарыса жазуда. Осы конвенцияның арқасында бұл елдерінің өздерінің экономикалық жобаларын жүзеге асыруға мүмкіндік алмақ.

Қалай болғанда да бұл Конвенция тарихи әрі табысты құжат болды.

Алайда көптеген мәселенің басы ашық қалды. Өз басым бұл құжатқа, анығы оның осы түрінде оған Ресей мен Иранның қол қойғанына таң қалдым. Мұның қандай себебі бар?

Жалпы Каспий өңірінде қандай өзгерістер болып жатыр? Бұл аймақта геосаяси ойындар басталып кеткені рас па? Рас болса, бұған кім себепші болуда? Мені осы мазалайды» деген ойын ортаға салды.

Аяулым Шаймардан

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    "Жомарт Ертаев отбасыңмен бірге бауыздап тастаймын деп қорқытты" - Евгений Пак
    24/09 15:51 0 583
    2
    Альварес Головкиннің жеңісін мойындады
    24/09 15:12 0 2077
    3
    9 қабаттан секірмекші болған астаналық аман қалды
    24/09 14:49 0 328
    Алматы мектептерінде Ерлік сабағы өткізілуде
    24/09 14:40 0 954
    Жоқшылықпен күрескен қос мұңлық һәм қымбатқа түскен жайнамаз...
    24/09 13:24 0 1425

    Таныстырылғандар

    Мұғалжар ауданы басшысы бір жылда 35 жетім балаға баспана сыйлаған
    Мұғалжар ауданы басшысы бір жылда 35 жетім балаға баспана сыйлаған
    Мұғалжар ауданы басшысы бір жылда 35 жетім балаға баспана сыйлаған
    «Мейірімді жүрек» акциясы бойынша ата-ана қамқорлығынсыз қалған 74 баланың есепшоты 12 млн теңгеге дейін көбейтілді.
    28/08/2018 10:06 1 2528
    Ресейдің парша-паршасы қалай шығады? (аналитика)
    Ресейдің парша-паршасы қалай шығады? (аналитика)
    Ресейдің парша-паршасы қалай шығады? (аналитика)
    Ресей экономикасы қатарынан он жыл экономикалық стагнация жағдайында.
    28/08/2018 12:05 4 8237
    Аида Балаева: Әлемнің жетекші алаңдарында Қазақстанның мәдениеті мен өнері танылып жатыр
    Аида Балаева: Әлемнің жетекші алаңдарында Қазақстанның мәдениеті мен өнері танылып жатыр
    Аида Балаева: Әлемнің жетекші алаңдарында Қазақстанның мәдениеті мен өнері танылып жатыр
    «Рухани Жаңғыру» – бұл жеке жоба емес, жыл сайын жаңа идеялармен және жобалармен толыға түсетін ұзақ мерзімді бағдарлама.
    28/08/2018 12:26 1 5089
    Қазақстан рохинджа мұсылмандарының мәселесін жоюға күш-жігерін жұмсайды
    Қазақстан рохинджа мұсылмандарының мәселесін жоюға күш-жігерін жұмсайды
    Қазақстан рохинджа мұсылмандарының мәселесін жоюға күш-жігерін жұмсайды
    Қазақстанның Біріккен Ұлттар Ұйымы жанындағы Тұрақты өкілі Қайрат Омаров БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Мьянмадағы ахуал бойынша өткен отырысында мәлімдеді.
    29/08/2018 12:11 0 1406
    Ядролық сынақтарға қарсы мәселелер талқыланды
    Ядролық сынақтарға қарсы мәселелер талқыланды
    Ядролық сынақтарға қарсы мәселелер талқыланды
    Мемлекет басшысы кездесу соңында Қазақстанның антиядролық бастамаларына үнемі атсалысып жүргені үшін Л.Зербоға алғыс білдірді.
    29/08/2018 17:14 0 759
    Елбасы: Қазақстанда экономиканың дамуына қажетті жағдайлар жасалуда
    Елбасы: Қазақстанда экономиканың дамуына қажетті жағдайлар жасалуда
    Елбасы: Қазақстанда экономиканың дамуына қажетті жағдайлар жасалуда
    Нұрсұлтан Назарбаев Парламент палаталарының бірлескен отырысына қатысты
    01/09/2018 14:09 0 999
    Ұлттық экономика вице-министрі тағайындалды
    Ұлттық экономика вице-министрі тағайындалды
    Ұлттық экономика вице-министрі тағайындалды
    Бүгін ұлттық экономика министрі Тимур Сүлейменов министрлік ұжымына жаңадан тағайындалған вице-министр Әсет Ирғалиевті таныстырды.
    03/09/2018 16:40 0 1118
    Дархан Қыдырәлі Түркі академиясының екінші мерзімінің президенті болды
    Дархан Қыдырәлі Түркі академиясының екінші мерзімінің президенті болды
    Дархан Қыдырәлі Түркі академиясының екінші мерзімінің президенті болды
    Саммиттің қорытындысы бойынша қабылданған декларацияда академия жұмысына жоғары баға берілді.
    04/09/2018 13:56 0 1195
    Елбасы кімге сенеді?
    Елбасы кімге сенеді?
    Елбасы кімге сенеді?
    Елбасының сенімі мен қолдауының арқасында бірқатар шенеуніктер саяси ойынның беделді ойыншысына айналған секілді.
    05/09/2018 12:20 0 3479
    Архимедтің әкесі Нұрсұлтан Назарбаевты қалай қарсы алды
    Архимедтің әкесі Нұрсұлтан Назарбаевты қалай қарсы алды
    Архимедтің әкесі Нұрсұлтан Назарбаевты қалай қарсы алды
    - Маған сол жолы Нұрсұлтан Әбішұлының қауіпсіздігін бақылау тапсырылған еді, - деп, «құпиясын» ашты ақсақал.
    07/09/2018 10:32 1 3098
    Айдос Сарым: Әкім құдай емес, пайғамбардың үмбеті де емес, ал Исекешев...
    Айдос Сарым: Әкім құдай емес, пайғамбардың үмбеті де емес, ал Исекешев...
    Айдос Сарым: Әкім құдай емес, пайғамбардың үмбеті де емес, ал Исекешев...
    Исекешевтің Астана – «Самая вышка» деп әндетуі әкімнің жастармен бірге екенін көрсететін бірден-бір дәлел болар.
    11/09/2018 11:56 1 3705
    Елбасы Әсет Исекешевке үлкен сенім артты
    Елбасы Әсет Исекешевке үлкен сенім артты
    Елбасы Әсет Исекешевке үлкен сенім артты
    Елбасы жиналыс барысында Президент Әкімшілігінің жаңа басшысы Әсет Исекешевті таныстырды.
    11/09/2018 12:49 0 846
    "Әумесер" Трамп әумесер емес екен
    "Әумесер" Трамп әумесер емес екен
    "Әумесер" Трамп әумесер емес екен
    Трамп қадалған жерінен қан алатын бәле. Егер де Ресейді аюға теңесек, Трамп сол аюды жуасытып келеді.
    12/09/2018 11:45 0 3002
    Үкіметтегі дағдарыс. Кім кінәлі? Сағынтаев кінәлі емес
    Үкіметтегі дағдарыс. Кім кінәлі? Сағынтаев кінәлі емес
    Үкіметтегі дағдарыс. Кім кінәлі? Сағынтаев кінәлі емес
    Ұзын құлаққа құлақ түрсек, Жақсыбековтің Президент әкімшілігі қызметінен босауы осы жағдайларға жанама қатысы болуы мүмкін.
    12/09/2018 17:07 0 2038
    Мұхтар Жәкішев науқас анасымен кездесуге рұқсат сұрады
    Мұхтар Жәкішев науқас анасымен кездесуге рұқсат сұрады
    Мұхтар Жәкішев науқас анасымен кездесуге рұқсат сұрады
    Қазақстан ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитеті (ҚАЖК) Азаттыққа Мұхтар Жәкішевтің адвокаты Нұрлан Бейсекеевтің өтініш...
    17/09/2018 17:56 0 1253