"Каспий конвенциясы үлкен дауға ұласуы мүмкін"

"Каспий конвенциясы үлкен дауға ұласуы мүмкін"
Ⓒqamshy.kz

«Еуразия пікірсайыс» клубының басқосуы «Каспий 2018: әрі қарай не болмақ?» атты тақырыпқа арналды. Шараға шақырту алған сарапшылар осы мәселе төңірегіндегі ой-пікірін ортаға салды.

Профессор Болат Сұлтановтың айтуынша, Каспий маңы елдерінің басшылары қабылдаған конвенцияны Конституцияның дәрежесіне теңеуге болады.

«Конвенция аясында қабылдаған талаптарды Каспий маңы елдерінің барлығы мүлтіксіз, шалыс баспай қатаң орындауы қажет» дейді ол. Дегенмен, құжаттағы барлық талап-шарттары мүлтіксіз орындалады деген күдікпен қарайтынын жасырмады.

«Болашақта осы құжатқа үлкен қысым жасалуы мүмкін.  Осы құжат айналасында талай талас-тартыс туындауы ғажап емес. Себебі, Каспий әуелден геосаяси маңызы бар аймақ», – деген пікір білдірді Болат Сұлтанов.

Оның айтуынша, осы құжатқа қол қойылардың алдында Ресейдегі БАҚ «Қазақстандағы Ақтау және Құрық порттарында АҚШ-тың әскери базалары орналасатын болады» деген өтірік ақпарат таратты.

Осылайша Мәскеу Каспий саммиті қатысушыларына қысым жасамақшы болды.

Өз кезегінде саясаттанушы Айгүл Омарова осы конвенцияға қол қоярдың алдында Иран президенті Каспийдің жағасында ешқандай әскери базаның болмайтынын айтқанын мысалға келтірді.

«Конвенцияның кейбір тармақтары АҚШ-тың Каспий арқылы әскери жүк транзитін жүргізетіні туралы келісімшартқа қайшы емес пе осы? Соны түсінбедім.

Сонымен қатар осы аймақта құбыр жүргізу үшін бес елдің барлығынан рұқсат сұрау міндетті болмайтыны белгілі болды. Бұл арада да асығыстық бар сияқты.

Түркменстан мен Әзірбайжанның арасында құбыр жүргізілсе, бұл Каспий аймағы маңыңдағы барлық елдерді жанап өтеді. Себебі, мұндай жағдайда экологиялық қауіп туындауы мүмкін» деді ол.

Ал профессор Рустам Бурнашевтың пікірінше, бұл конвенцияның мақсаты мен міндеті әлі де болса айқындалмады.

«Олар ертеңгі күні қызу талас туғызуы мүмкін. Мұның арты үлкен дауға ұласуы да ғажап емес. Әсіресе, әскери мәселелерге келгенде ұстанымдар нықталған жоқ.

Екіншіден, бұл конвенция Каспий маңы елдерінің саясатының айқындайтын жалғыз құжат емес. Осы уақытқа дейін Каспийге қатысты, оның экологияны, инфрақұрылымына қатысты қыруар құжат қабылданды. Мәселе олардың орындалуында» деді ол.

«Орталық Азия» журналы бас редакторының орынбасары  Евгений Пастухов бұл ретте:  Меніңше Конвенция туралы айтқанда, «осы құжатқа қол қойған қай ел шын мәнісінде ұтты?» деп ойланған жөн сияқты.

Бұл тарапта бірқатар басылымдар бұл құжаттың Қазақстан үшін тиімді болғанын тілге тиек етуде.

«Қазақстан осы Конвенция нәтижесінде Каспийдің 30 пайызына және балық қорының ең үлкен бөлігіне ие болды» дейді олар.

Енді бірі «бұл Конвенция әскери және қауіпсіздік саласында Ресей мен Иран үшін аса тиімді құжатқа айналды» деген пікір білдіруде.

Үшінші бір тарап бұл құжат Әзірбайжан мен Түркіменстан үшін тарихи құжатқа айналғанын жарыса жазуда. Осы конвенцияның арқасында бұл елдерінің өздерінің экономикалық жобаларын жүзеге асыруға мүмкіндік алмақ.

Қалай болғанда да бұл Конвенция тарихи әрі табысты құжат болды.

Алайда көптеген мәселенің басы ашық қалды. Өз басым бұл құжатқа, анығы оның осы түрінде оған Ресей мен Иранның қол қойғанына таң қалдым. Мұның қандай себебі бар?

Жалпы Каспий өңірінде қандай өзгерістер болып жатыр? Бұл аймақта геосаяси ойындар басталып кеткені рас па? Рас болса, бұған кім себепші болуда? Мені осы мазалайды» деген ойын ортаға салды.

Аяулым Шаймардан

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Димаштың Кремльдегі алғашқы концертінің толық нұсқасы шықты (видео)
    23/03 17:01 0 745
    2
    Атырауда қаза тапқан полицейді мыңдаған адам соңғы сапарға шығарып салды
    23/03 16:59 0 116
    3
    «Nur Otan» партиясының Хатшысы: Астананың атауын Нұр-Сұлтан деп өзгертуді қолдаймын
    23/03 16:29 0 122
    Қасым-Жомарт Тоқаев: Түркістанды көзіміздің қарашығындай сақтайық
    23/03 16:27 0 103
    Тоқаев Конституцияға өзгерістер енгізу туралы Заңға қол қойды
    23/03 14:14 0 248

    Таныстырылғандар

    Бас прокурор Қайрат Қожамжаров қызметінен кетті
    Бас прокурор Қайрат Қожамжаров қызметінен кетті
    Бас прокурор Қайрат Қожамжаров қызметінен кетті
    Бүгін Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен ҚР Бас прокуроры қызметіне Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов келді.
    Аудио тыңдау
    18/03/2019 12:17 0 2258
    Қайрат Әбдірахманов жаңа қызметке тағайындалды
    Қайрат Әбдірахманов жаңа қызметке тағайындалды
    Қайрат Әбдірахманов жаңа қызметке тағайындалды
    Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды Қазақстан Республикасының Өзбекстан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметіне тағайындалды.
    Аудио тыңдау
    18/03/2019 12:26 0 1184
    Назарбаев: Тоқаев - адал адам. Президенттікке лайық
    Назарбаев: Тоқаев - адал адам. Президенттікке лайық
    Назарбаев: Тоқаев - адал адам. Президенттікке лайық
    Нұрсұлтан Назарбаев президенттік өкілеттігін тоқтатуға шешім қабылдады
    Аудио тыңдау
    19/03/2019 19:21 0 1532
    Назарбаев әлем мойындаған ұлы қайраткер ретінде тарихта қалды
    Назарбаев әлем мойындаған ұлы қайраткер ретінде тарихта қалды
    Назарбаев әлем мойындаған ұлы қайраткер ретінде тарихта қалды
    Қазақстан Президенті Назарбаевтың бастамалары қашанда өміршең болып қала бермек.
    Аудио тыңдау
    19/03/2019 22:00 0 618
    Ақын Біржан Байтуов: "Мен білетін Елбасының 7 қыры"
    Ақын Біржан Байтуов: "Мен білетін Елбасының 7 қыры"
    Ақын Біржан Байтуов: "Мен білетін Елбасының 7 қыры"
    Отыз жыл билік құрып, елін соғыссыз басқарған жалғыз патша да осы кісі екен. Тағы да тарихқа қараңыздар.
    Аудио тыңдау
    20/03/2019 07:45 2 769
    Медведевтің мақтауы: "..ұмытқан емеспіз"
    Медведевтің мақтауы: "..ұмытқан емеспіз"
    Медведевтің мақтауы: "..ұмытқан емеспіз"
    Көрші Ресейдің премьер-министрі Дмитрий Медведевтің осы тарихи шешімге байланысты фейсбук әлеуметтік желісінде жариялаған жазбасы
    Аудио тыңдау
    20/03/2019 09:21 2 741
    Ресей сарапшылары: Тоқаев ешқандай кланға қатысы жоқ таза адам
    Ресей сарапшылары: Тоқаев ешқандай кланға қатысы жоқ таза адам
    Ресей сарапшылары: Тоқаев ешқандай кланға қатысы жоқ таза адам
    Назарбаев Қазақстанның шынайы басшысы болып билікте қала береді.
    Аудио тыңдау
    20/03/2019 11:55 0 1389
    "Назарбаевтың портреттері орнында қалуы тиіс"
    "Назарбаевтың портреттері орнында қалуы тиіс"
    "Назарбаевтың портреттері орнында қалуы тиіс"
    Өзінің өкілеттігін Елбасы Сенат төрағасы болған Қасым-Жомарт Тоқаевқа табыстады.
    Аудио тыңдау
    20/03/2019 12:44 0 473
    Дариға Назарбаева Сенат төрағасы болды
    Дариға Назарбаева Сенат төрағасы болды
    Дариға Назарбаева Сенат төрағасы болды
    Ол бұл қызметке Сенат депутаттарының дауыс беруі нәтижесінде тағайындалды.
    Аудио тыңдау
    20/03/2019 14:58 0 1032
    "Тоқаев президенттікке келетінін 2013 жылы білген..."
    "Тоқаев президенттікке келетінін 2013 жылы білген..."
    "Тоқаев президенттікке келетінін 2013 жылы білген..."
    Ендігі басты сұрақ: «Ары қарай не болмақ?
    Аудио тыңдау
    20/03/2019 15:31 0 3952
    Путин: Мұрагерлік жағынан мәселе туындамайды деп үміттенеміз
    Путин: Мұрагерлік жағынан мәселе туындамайды деп үміттенеміз
    Путин: Мұрагерлік жағынан мәселе туындамайды деп үміттенеміз
    Ресей президенті Назарбаевтың отставкасына қатысты пікір білдірді
    Аудио тыңдау
    20/03/2019 17:49 0 1750
    Елбасы – Толағайдай Тұлға
    Елбасы – Толағайдай Тұлға
    Елбасы – Толағайдай Тұлға
    Елбасы – Толағайдай Тұлға
    20/03/2019 18:10 0 165
    Қасым-Жомарт Тоқаев: "Қазақстан “орыс әлемі” емес"
    Қасым-Жомарт Тоқаев: "Қазақстан “орыс әлемі” емес"
    Қасым-Жомарт Тоқаев: "Қазақстан “орыс әлемі” емес"
    Алайда біз кейбіреулердің Қазақстанды “орыс әлеміне” қосып қоятын тұжырымымен келіспейміз, біздің өз “қазақ әлеміміз” бар”.
    Аудио тыңдау
    20/03/2019 19:58 2 2894
    Қажыгелдин Назарбаевтың отставкаға кетуіне байланысты мәлімдеме жасады (видео)
    Қажыгелдин Назарбаевтың отставкаға кетуіне байланысты мәлімдеме жасады (видео)
    Қажыгелдин Назарбаевтың отставкаға кетуіне байланысты мәлімдеме жасады (видео)
    Наурыз айының 19-ы күні «Жаңа Қазақстан» форумының «You Tube» парақшасында Әкежан Қажыгелдиннің видео үндеуі жарияланды.
    Аудио тыңдау
    20/03/2019 20:25 1 8316
    Орыс жазушысы: Қазақстанның қолында билік жоқ
    Орыс жазушысы: Қазақстанның қолында билік жоқ
    Орыс жазушысы: Қазақстанның қолында билік жоқ
    Қазақстан Украинаның кебін кимей ме?
    Аудио тыңдау
    21/03/2019 17:34 0 2225