Ысырапшылдық – байлықтың қас жауы

Ысырапшылдық – байлықтың қас жауы
Ⓒqamshy.kz

— Қызым, қолыңдағы пакетті босаған соң тастамай жинап қой!

— Ой, апа! Мұны не қыласың, іші былғаныш, тастай салайық. Ертең мұндай пакеттің жаңасы тағы келеді ғой.

— Әй, осы сендер тым ысырапшылсыңдар. Ештеңенің қадіріне жете бермейсіңдер. Мына мен соғысты да, қиын қыстау кезеңді де көрдім. Ол кезде сенен де кішкентай баламын. Ішерге тамақ, киерге киім таппаған кезең еді ғой. Қазіргідей көп дүниеге қолымыз жете бермейтін. Содан болар әр нәрсені қадірлеп ұстауға тырысамын. Сендерге де айтарым сол… Дүниені босқа ысырап жасамаңдар. Қайсы, көрейінші? Бүлінген ештемесі жоқ екен ғой. Былғаныш болса, іші аздап былғаныпты. Сүртіп ала сал, құлыным!

Бұл әжемнің біраз жыл бұрын маған айтқан ескертуі еді… Менің әжемнің ғана емес, үлкендердің барлығының айтары осы. Барымызды бағалауды осы кісілерден үйренуіміз керек. Молшылықта күн кешіп отырған біздер, шынымен де дүниенің қадірін түсіне бермейміз. Алланың сүймейтін істерінің бірі — ысырапшылдық болса да бұл әдеттен әлі де арыла алмай келеміз.

Зер салып, бағамдайтын болсақ, ысырапшылдықтың түрі жетіп артылады екен. Мысалы, олардың бірнешеуін (бәрін емес) тізбектеп жазып көрейік:

  • азық-түлік ысырабы;
  • тұрмыстық ысырап (жарық, су, отын);
  • денсаулық ысырабы;
  • зиянды әдеттерге жұмсалатын ысырап (арақ-шарап, құмар ойын, темекі);
  • шектен тыс бақталастықтан туындайтын ысырап;
  • ойын-сауық ысырабы;
  • уақыт ысырабы және т.б.

Әлемдік ысырапшылдықтан қазақ ысырапшылдығы да кем түсіп жатқан жоқ. Оның қай-қайсысының болмасын пайдасынан зияны басым. Аста-төк ысырапшылдықтың арты үлкен шығынға ұшыратады. Ал шығынға батқан адамның өмір сүруі қиындап, денсаулығы нашарлап, жүйкесінің сыр бере бастайтынын ғалымдар әлдеқашан дәлелдеп қойған. Бүгінде әлемнің көптеген елдері ысырапшылдықпен күресудің жолдарын қарастырып, сан түрлі амалдарын ойластырып жатыр.

БҰҰ-ның Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымының статистикалық мәліметіне жүгінетін болсақ, әлем бойынша  ысырап болып, бүлінген тағамдардың көлемінің бастапқы баламасы 15 млрд тоннаға шыққан. Ал сол жарамсыз болып қалған тағамдарға кеткен судың жалпы көлемі Еділ өзенінің жылдық ағысына немесе Женева көлінің үш есе көп мөлшеріне тең. Ал мұның қаншалықты шығын екенін өзіңіз бағамдай беріңіз.

Қоқысқа тасталған заттардың тең жартысы тамақ қалдықтары. Олардан да ауаға зиянды заттар тарайды. Мысалы, британдық TESCO дүкендер желісі тағам ысырабының алдын алуды жоспарлап, арнайы іс-шаралар жүргізгеннің өзінде жыл сайын 50 млн. кг тағамды қоқысқа тастайтын көрінеді.

Тамақ ысырабы

Егер тағам ысырабының алдын алсақ, адамзат баласына тигізер пайдасы орасан зор. Мәселен азық-түлік бағасы арзандайды, аштық мәселесі шешімін табады, жасанды тамақ өнімдерінің санын және қоқыс үйінділерінің көлемін азайтады. Азық-түлік ысырабының алдын алу үшін веналық (Австрия) дизайнер Вера Видерман «Biomat» атты мейрамхана ашқан. Мейрамхананың басты ерекшелігі келушілер азық-түлік қалдықтарын тапсырып, оның орнына таза тамақ алып іше алады. Ал осыған ұқсас әлемдегі «Wewood» атты алғашқы дүкен Копенгагенде (Дания) ашылған. Сондай-ақ бұл бастаманы Ұлыбритания да қолға алып, тіпті азық-түлік түрлерін шамадан тыс ысырап еткендерге айыппұл төлеуді енгізген.

Маржан Сәбет

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Президент ит туралы кітап жазбақ
    20/05 15:26 0 15
    2
    Атырауда биыл қайта жаңғыртылған Исатай - Маxамбет алаңы ашылады
    20/05 15:26 0 14
    3
    Әлемде ең жоғары жалақы алатын 10 мамандық иесі
    20/05 15:18 0 46
    Атырауда мемлекеттік рәміздер алаңы мен 91 метрлік тутұғыр салынуда
    20/05 15:01 0 39
    Байбек қаланы қоғамдық көлікпен аралап жүр
    20/05 15:00 0 89

    Таныстырылғандар

    Көңіл шерін қозғайтын ескерткіштер
    Көңіл шерін қозғайтын ескерткіштер
    Көңіл шерін қозғайтын ескерткіштер
    Дүниежүзілік тарихта бір емес адамның жасын төккізген адам өмірін алған соғыстарда болған
    Аудио тыңдау
    15/05/2019 17:45 0 350
    Қазақ ауа-райын ертеден болжаған: "Құралай салқыны" туралы білесіз бе?
    Қазақ ауа-райын ертеден болжаған: "Құралай салқыны" туралы білесіз бе?
    Қазақ ауа-райын ертеден болжаған: "Құралай салқыны" туралы білесіз бе?
    Мұны қазақ "Құралай салқыны", "Құралай желі" деп атап кеткен.
    Аудио тыңдау
    16/05/2019 01:11 1 5529
    Ат мінгізген айып па?
    Ат мінгізген айып па?
    Ат мінгізген айып па?
    Тіпті Тоқаевтың өзі бұл істі қатаң бақылауына алып, шара қолданатынын жеткізген-ді.
    Аудио тыңдау
    16/05/2019 12:42 0 2766
    Сотталушы сот залында күре тамырын кесті
    Сотталушы сот залында күре тамырын кесті
    Сотталушы сот залында күре тамырын кесті
    Қарағанды облыстық сотының ғимаратында екі жылға сотталған Балқаш қаласының тұрғыны Александр Гит апелляциялық алқа сот шешімін оқыған соң күре тамырын кесті.
    Аудио тыңдау
    17/05/2019 09:58 0 625
    Екі шетелдік азамат Алматы қаласында көлік ұрлап ұсталды
    Екі шетелдік азамат Алматы қаласында көлік ұрлап ұсталды
    Екі шетелдік азамат Алматы қаласында көлік ұрлап ұсталды
    Ұсталғандар көлікті Алматы қаласында танымайтын адамнан сатып алғанын айтқан...
    Аудио тыңдау
    17/05/2019 10:07 0 425
    Статистика комитеті Қазақстандағы халық санының нақты дерегін жариялады
    Статистика комитеті Қазақстандағы халық санының нақты дерегін жариялады
    Статистика комитеті Қазақстандағы халық санының нақты дерегін жариялады
    2018 жылғы 1 сәуірмен салыстырғанда халық саны 235,8 мың адамға немесе 1,3%-ға өсті...
    Аудио тыңдау
    17/05/2019 10:42 0 1170
    Маңғыстауда 2 миллиард доллар көлеміндегі жаңа инвестициялық жобалар жүзеге аспақ
    Маңғыстауда 2 миллиард доллар көлеміндегі жаңа инвестициялық жобалар жүзеге аспақ
    Маңғыстауда 2 миллиард доллар көлеміндегі жаңа инвестициялық жобалар жүзеге аспақ
    Маңғыстауда 2 миллиард доллар көлеміндегі жаңа инвестициялық жобалар жүзеге аспақ
    Аудио тыңдау
    17/05/2019 15:50 0 253
    Уәдесінде тұру үшін ломбардқа дүние-мүлкін салған кандидат кім?
    Уәдесінде тұру үшін ломбардқа дүние-мүлкін салған кандидат кім?
    Уәдесінде тұру үшін ломбардқа дүние-мүлкін салған кандидат кім?
    Қазір "кандидат қатарлы" үгіт-насихат науқанында жұмыс жасауда.
    Аудио тыңдау
    18/05/2019 02:54 0 1393
    Қытайлық кәсіпкерлер қазақтың киізіне қызыға бастады
    Қытайлық кәсіпкерлер қазақтың киізіне қызыға бастады
    Қытайлық кәсіпкерлер қазақтың киізіне қызыға бастады
    20-26 мамыр аралығында Қытайдың мәдениет пен туризм апталығы өтеді. Оған осы елдің әртістері, қолөнершілері, ушу шеберлері мен саудагерлері келеді.
    Аудио тыңдау
    18/05/2019 07:35 0 564
    Дау-дамай өршіп тұр: Тұрғындар қаражатты қалтаға басқан серіктестікке наразы (Видео)
    Дау-дамай өршіп тұр: Тұрғындар қаражатты қалтаға басқан серіктестікке наразы (Видео)
    Дау-дамай өршіп тұр: Тұрғындар қаражатты қалтаға басқан серіктестікке наразы (Видео)
    "Тұрғындар жиналыс жасағалы жатыр" деген хабарды естіп, төрт блоктан тұратын тұрғын үй кешеніне біз де жеттік ентелеп.
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 01:23 0 632
    Зеленский бүгін ұлықталмақ
    Зеленский бүгін ұлықталмақ
    Зеленский бүгін ұлықталмақ
    Жаңа президенттік ұлықтау рәсімі сағат 10.00-де (Нұр-Султан уақытымен сағат 13.00) Парламент ғимаратында  басталуы тиіс.
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 11:12 0 168
    Трамп: АҚШ-қа қоқан-лоқы көрсетуші болмаңдар!
    Трамп: АҚШ-қа қоқан-лоқы көрсетуші болмаңдар!
    Трамп: АҚШ-қа қоқан-лоқы көрсетуші болмаңдар!
    Мұндай жазба жарияламастан бірер күн бұрын Трамп АҚШ-тың Иранға қысымы дауға ұласып кеткенін қаламайтынын айтқан.
    20/05/2019 11:56 0 313
    "Тақтар ойыны" сериалы соңғы бөлімінде күлкіге қалды (видео)
    "Тақтар ойыны" сериалы соңғы бөлімінде күлкіге қалды (видео)
    "Тақтар ойыны" сериалы соңғы бөлімінде күлкіге қалды (видео)
    Аталған дүниелер ортағасырлықтардың түсіне де кірмеген...
    20/05/2019 13:23 0 106
    Қазақстанның көптеген аймақтарында күн суытады
    Қазақстанның көптеген аймақтарында күн суытады
    Қазақстанның көптеген аймақтарында күн суытады
    Республиканың кей аймақтарында найзағай, тұман, желдің күшеюі дауыл күтіледі.
    20/05/2019 14:06 0 237
    Байбек қаланы қоғамдық көлікпен аралап жүр
    Байбек қаланы қоғамдық көлікпен аралап жүр
    Байбек қаланы қоғамдық көлікпен аралап жүр
    Қоғамдық көліктердің бірінде баласымен бірге отырған суретін жарялаған қала басшысы Алматыдағы қоғамдық көліктердің хал-ахуалын айтып өткен.
    20/05/2019 15:00 0 89