Бюджет қаржысына қымбат шетелдік көлік мінетін шенеуніктерді заңға тарту керек

Бюджет қаржысына қымбат шетелдік көлік мінетін шенеуніктерді заңға тарту керек
Ⓒqamshy.kz

Бізге көлік өндірісін дамытуға қатысты жаңа инновациялық қадамдарға бару керек. «Қазақстан-менеджмент-маркетингтік» зерттеу орталығының сарапшы маманы Бауыржан Ақаевтың айтуынша, шетелден көнерген техникаларды таси беріп, ескі техникалардың мұражайына айналуға шақ қалдық.

Деректерге жүгінсек, қазір елімізде 3 млн 851,6 мың жеңіл көлік бар. Өкініштісі, оның 12%-ы ғана жаңа. Отандық зауыттардан былтырғы және биылғы жылы құны 103,8 млрд теңгені құрайтын 16 мың 139 жеңіл автокөлік шығарылған. Сарапшы-маман Бауыржан Ақаев бұл көрсеткіштің  аз екенін, елде ескі және моральдық тұрғыдан тозған көліктердің тым көп екенін алға тартты.

«Еуропамен салыстырсақ, онда автомобильдердің орташа жасы сегіз жылдан аспайды. Олардың халқы он жылдан асқан көліктерді бірден утилизацияға өткізеді. Ал бізде қолдану мерзімі 20-30-35 жылдан асып кеткен көліктер әбден тозып, сынып біткенше қолданыста жүреді. Еске көліктер біріншіден, экологияға, екіншіден, жол қауіпсіздігіне кері әсерін тигізетіндіктен бізге осы мәселеге қатысты сауатты шешімдер қабылдау керек»,-деді сарапшы Бауыржан Ақаев.

Сарапшы маманның пайымдауынша, біз бір ғана  көрші Ресейден жылына 132 мың көлік әкеледі екенбіз. «Осы әрекеттер арқылы біз отандық көлік өндірісінің адымын аштырмай отырмыз» деді маман.

«Шетелдің ескі-құсқы көлігін импорттай беріп, машина жасау өндірісін бәсекеге қабілетті базадан жұрдай еттік. Шетел бізге жақсысын бермейді. Есептесек,  ескі көліктердің орнын жаңасымен толтыру үшін жылына 220 мыңға жуық көлік шығарып отыруымыз керек екен. Өкінішке қарай, біз екі жылда 16 мың көлік шығарғанымызды қанағат тұтып отырмыз. Қазір елде 3 млн 851,6 мың көлік бар десек, мұның 90 пайызы шетелден енетін көліктер. Бізде бюджет ақшасына қымбат көлік әкеліп мінетін мемлекеттік мекемелер де бар. Мысалы, 2017 жылы мемлекеттік мекемелер 4,5 млрд теңгеге 450-ге жуық шетелдік көлік сатып алған. Отандық көліктерге деген сұранысты алдымен осы мемлекеттік мекемелерден бастауымыз керек. Мемлекеттік мекемелердің,  шенеуніктердің бюджет қаржысына  шетелден қымбат көлік сатып алуына заңмен тыйым салған жөн. Қажет болса оларды заңға тарту қажет. Осылайша тек отандық көліктермен жүруді міндеттету керек»,-дейді Бауыржан Ақаев.

Ал «Көлік және логистика» орталығының маманы, техника ғылымының докторы Анар Еспенбетова  алға тартып отырғандай, бұл мәселені шешудің төте жолы бар.

«Көрші Ресейде ескі көліктерді жаңалап, оның орнын толтырып отыру жыл сайын 3 пайызды ғана құрайды. Бізде авто нарықты тозығы жеткен көліктерден тазарту үшін жылына 220-230 мың көлікті жаңартуға тура келеді. Осыған қарап автокөлік өндірісінің қуатын арттыруды индустриаландыру картасына енгізілді. Бізге индустриалды-инновациялық бағдарлама аясында көне автокөліктерді утилизациялау жобасын әзірлеу керек. Осылайша мемлекеттің қолдауымен ескі көліктерді жаңасына айырбастау тетіктерін қарастырған жөн. Ескі көліктерді утилизациялауға мемлекет өзі мүдделі болса, мұндай бағдарламаның жүзеге асуы да тез болады. Бұл бір жағынан «азып-тозған көлігін қалай жөндетемін» деп жүрген халыққа да көмек болар еді. Арнайы  мемлекеттік бағдарлама көмекке келіп жылына 50-60 мың көлік шығаратын қабілетіміз болса, бұл саладан мемлекеттік қазынаға пайда да түсетін еді. Шетелге көлік экспорттайтын көрсеткішіміз де өсер еді.  Бұл оңтайлы әрекет болар еді»,- дейді ғалым Анар Еспенбетова.
 Негізінде, ескі көліктерді жаңарту әр елде әрқалай жүргізіледі. Мәселен, Германия мен Жапонияда уақыты келгенде мемлекет көне көліктерді өзіне алып, халықты қалтасы көтеретін арзан жаңа көліктермен қамтуды әбден жетілдіріп алған. Ал Корея, Сингапур, Норвегия елдерінде ескі көлікті мемлекет қазынасына өткізіп, оның орнына 2 пайыздық жеңілдікпен жаңа көлікті несиеге алу жағы қарастырылған. Бір айта кетерлігі аталмыш елдерде «ескі көліктер» деп зауыттан шыққанына сегіз жыл болған көліктерді атайды. Еуропа халқы көліктері  зауыттан шыққан соң сегіз жыл қолданыста болса болды, онда жаңалауға асығады.

«Бізге Германиядан, Жапониядан, Кореядан  елге енгізіп жүрген көліктер оларда жарамсыз саналған, мерзімі өткен көліктер. «Әбден азып-тозды» деп олар сегіз, он жыл қолданған көліктерін олар өтелдеуге тастайды. Міне, біз осы көліктерді сатып алып Қазақстанға әкеліп қолданып жүрміз. Еуро-5 стандартын меңгеріп алған елдер біз тәрізді қолдану мерзімі 30-35 жыл болған көліктерді мінгізбейді. Өкінішке қарай, Қазақстанда бұл жүйе дұрыс жолға қойылмай отыр»,- деді экономист-ғалым Анар Еспенбетова.

«Көлік және логистика» орталығының менеджері Ардақ Төлеуовтің айтуынша, біз жеңіл мәселені өзіміз ауырлатып отырмыз. Оның пайымдауынша, бізге  нақ қазіргі уақытта автонесие жүйесін дұрыстап жолға қойған абзал.
«Көптеген елдер отандық автоөндірісін қолдау мақсатында отандық көліктерді сатып алушыларға жеңілдетілген автонесие ұсынады. Импорт автокөліктен гөрі, отандық көлікті алса, банктер жеңілдетілген мөлшерлемемен несие бергені жөн. Мұны мемлекет қолдаса, халыққа тиімді болар еді. Қазір ескі көліктерді утилизациялауға жұртшылық дайын. Бірақ оның барлығын жаңалауға техникалық базамыз дайын емес. Демек жеңілдетілген автонесиені тетікке қосуға тура келеді. Бізде зауыттан шыққан отандық көліктердің бағасы удай қымбат. Оны қарапайым халықтың қалтасы көтермейді. Сондықтан осы мәселеге қатысты үкімет тарапынан жеңілдіктер қарастыру керек. Бұдан соң мемлекеттік мекемелерге отандық көліктермен жүруді міндеттеу керек деген пікірлердің де жаны бар. Расымен де, шенеуніктер шетелдік қымбат көліктерді мініп алғанша, отандық көліктерді сатып алып,  қолдау білдірсін. «Мұны толыққанды заңмен бекітіп, нақтылап қою керек» деген пікірлермен келісемін»,-деді Ардақ Төлеуов.

Қарлығаш Зарыққанқызы




 

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Астанадағы мектепке «бомба» қойылды
    14/11 19:36 0 361
    2
    Шетелде шәкірттеріне сексуалдық зәбір көрсеткен педагог Астанадағы элиталы мектепте сабақ берген
    14/11 15:55 0 419
    3
    Ақтөбе облысының мұғалімдері: «Айлықты қашан аламыз?»
    14/11 15:26 0 250
    «Нұр Отан» бастауыш партия ұйымдарының қызметін жандандыруды қолға алды
    14/11 15:22 0 1274
    "Ақ жол" партиясы: Мемлекеттік қызметкерде екі азаматтықтың болуы – су ішкен құдығына түкіруі
    14/11 15:04 0 839

    Таныстырылғандар

    Германияның  бір бөлке нанын 1500 теңгеге сатып алатындар отандық өнімнің сапасына сенбей ме?
    Германияның  бір бөлке нанын 1500 теңгеге сатып алатындар отандық өнімнің сапасына сенбей ме?
    Германияның  бір бөлке нанын 1500 теңгеге сатып алатындар отандық өнімнің сапасына сенбей ме?
    Мысалы, бізге неге Италияға пицца жасауға сапалы әрі өтімді дайындалған жайма шығармасқа?!
    05/11/2018 10:47 0 2258
    "Баспана Хит" расымен де хитке айналды: Қайрат Алтынбековтен 3 тезис
    "Баспана Хит" расымен де хитке айналды: Қайрат Алтынбековтен 3 тезис
    "Баспана Хит" расымен де хитке айналды: Қайрат Алтынбековтен 3 тезис
    Қазақстандықтарды барынша қызықтырған сұрақтарды бір шолып өтіп, ипотекалық ұйым басшысы Қайрат Алтынбеков бар ойын үш тезиске сыйғызды.
    05/11/2018 11:01 0 1858
    Банкіңіз банкрот болмасын...
    Банкіңіз банкрот болмасын...
    Банкіңіз банкрот болмасын...
    Интернет сияқты ақпараттық аждаһаның өте дамыған заманында фейктер тарапынан болатын жалған ақпарат тараған жағдайда не істемек керек?
    06/11/2018 10:44 0 1275
    2 күнде 30-дан астам жүргізуші мас күйінде ұсталды
    2 күнде 30-дан астам жүргізуші мас күйінде ұсталды
    2 күнде 30-дан астам жүргізуші мас күйінде ұсталды
    2 күн ішінде жол қозғалысы ережесін бұзудың 722 фактісі анықталып, 30-дан астам жүргізуші мас күйінде ұсталған.
    06/11/2018 18:22 0 1207
    Елбасы Эстония Республикасының премьер-министрімен кездесті
    Елбасы Эстония Республикасының премьер-министрімен кездесті
    Елбасы Эстония Республикасының премьер-министрімен кездесті
    Эстония Республикасының Премьер-Министрі қонақжайлық көрсеткені үшін Қазақстан Президентіне алғыс айтты.
    06/11/2018 18:52 0 1026
    Ұялы байланыс қымбаттады ма немесе монополист кім болады?
    Ұялы байланыс қымбаттады ма немесе монополист кім болады?
    Ұялы байланыс қымбаттады ма немесе монополист кім болады?
    Қорыта айтқанда, ұялы байланыстың қымбаттауына дайын болыңыздар дегіміз келеді.
    08/11/2018 15:04 0 1229
    Юань долларды халықаралық нарықтан құлатуы әбден мүмкін
    Юань долларды халықаралық нарықтан құлатуы әбден мүмкін
    Юань долларды халықаралық нарықтан құлатуы әбден мүмкін
    Юань қазір халықаралық резервтегі валюта ретінде үшінші орында тұр.
    09/11/2018 09:59 0 2690
    Kaspi Bank-тің тұтынушылар үшін маңызды жаңалығы бар
    Kaspi Bank-тің тұтынушылар үшін маңызды жаңалығы бар
    Kaspi Bank-тің тұтынушылар үшін маңызды жаңалығы бар
    Kaspi Business картасы іске қосылды.
    10/11/2018 11:03 1 14464
    Заманбексіз өткен 13 жыл (видео)
    Заманбексіз өткен 13 жыл (видео)
    Заманбексіз өткен 13 жыл (видео)
    Қазақтың ардақты ұлының көзі тірі болғанда биыл 75 жасқа толар еді.
    12/11/2018 10:34 0 5096
    Америкалық мамандар: Селфидің үш түрі бар
    Америкалық мамандар: Селфидің үш түрі бар
    Америкалық мамандар: Селфидің үш түрі бар
    Өзін шектеу селфи: Бұл жағдайда адамдар өзін күніне үш рет суретке түсіреді, бірақ оны әлеуметтік желіге салмайды.
    12/11/2018 12:22 0 416
    Өзгелер кедей-кепшігіне 1000$ төлесе, қазақтар 14 мың теңгені талғажау етуде
    Өзгелер кедей-кепшігіне 1000$ төлесе, қазақтар 14 мың теңгені талғажау етуде
    Өзгелер кедей-кепшігіне 1000$ төлесе, қазақтар 14 мың теңгені талғажау етуде
    Қазақстанның халқы қазірдің өзінде 30 пайызға кедейленді.
    13/11/2018 11:55 1 1492
    Алматы ертең Дінмұхамед Қонаевтың қарындасымен қоштасады
    Алматы ертең Дінмұхамед Қонаевтың қарындасымен қоштасады
    Алматы ертең Дінмұхамед Қонаевтың қарындасымен қоштасады
    Бұл туралы Қазақстанның еңбек сіңірген ұшқышы Мақаш Әбішев мәлімдеген.
    13/11/2018 16:01 0 2707
    Жаңақорған ауданында өлген мал үшін иесіне өтемақы төленеді
    Жаңақорған ауданында өлген мал үшін иесіне өтемақы төленеді
    Жаңақорған ауданында өлген мал үшін иесіне өтемақы төленеді
    Мал иесі Ахмет Рахимовтың айтуынша, келген  - 116 бас қой.
    14/11/2018 10:05 0 245
    «Нұр Отан» бастауыш партия ұйымдарының қызметін жандандыруды қолға алды
    «Нұр Отан» бастауыш партия ұйымдарының қызметін жандандыруды қолға алды
    «Нұр Отан» бастауыш партия ұйымдарының қызметін жандандыруды қолға алды
    Алғаш рет өткізіліп отырған іс-шараға еліміздің әр өңірінен келген 600-ден астам делегат қатысуда
    14/11/2018 15:22 0 1274