Бүкіл қазақтың футболдағы жыртығына жамау болған Құралбек Ордабаев қазір қайда жүр?

Бүкіл қазақтың футболдағы жыртығына жамау болған Құралбек Ордабаев қазір қайда жүр?
Ⓒqamshy.kz

Алматының «Қайрат» командасы Совет Одағы чемпионатының жоғары тобында 1960 жылдан бастап ойнады. Содан совет империясының іргесі сөгілгенше,  бұл команда одақтағы  мықты  командалардың  қатарында  болды. Жетпісінші жылдардың басынан бастап «Қайраттың» қақпасын Құралбек  Ордабаев қорғады.

Құралбектің атағы, әсіресе, 1973 жылы айрықша қатты шықты. Сол жылы одақ чемпионатында тең ойнаған командалар жеңімпазды анықтау үшін пенальтиге жүгінді. «Қайрат» бұл біріншілікте 11 бәсекені тең аяқтап, ойын соңындағы  пенальти  ұрудан 10 қарсыласын тізе бүктірді. Тек бір ойында ғана «Днепрден» ұтылды. Сол жылы совет чемпионы атанған Ереванның «Арараты» тең тарқасқан 7 ойынның небары 3-інде ғана пенальтиден жеңіске жетсе, Еуропадағы ең мықты клубтардың бірі, жетпіс үштегі чемпионаттың күміс жүлдегері  Киевтің «Динамосы» тең аяқталған 8 бәсекенің төртеуінде ғана пенальти бойынша ұтып, 4  пенальтиде сәтсіздікке ұшырады. «Динамоның» қақпасын  күзеткен  Евгений Рудаков 1969, 1971,1972  жылдары Совет Одағының  таңдаулы қақпашысы атанған, 14 жыл осы команданың бас  қақпашысы, Одақтың 7 дүркін чемпионы, 8 жыл совет құрамасында ойнаған  нағыз серкенің өзі болатын.

1971-1980  жылдары Совет Одағы құрамасының қақпасын қорғаған, Мюнхен, Мәскеу олимпиадаларының қола жүлдегері, 1972 жылғы Еуропа чемпионатының күміс медалінің иесі Владимир Пильгуйдей қақпашысы бар Мәскеудің  «Динамосы» 10 тең ойыннан  соң, пенальти соғуда 3 мәрте жеңіліп қалды. Күшті деген Мәскеудің «Спартагы» қарсыластарымен болған 8 пенальтидің бесеуінде жеңіліс тапты.

Ал Құралбектей  тасқамал қақпашысы бар «Қайрат» 11 пенальти сайысының 10-ында қарсыластарын тас-талқан қылды. Бұл жерде команда ойыншыларының 11 метрліктен  доп соғудағы шеберлігін де жоққа шығаруға болмайды. Дегенмен, Ордабаевтың оқша атылған допты қағып түсетін әбжілдігі, оның доп ұратын футболшының ішкі ойын дөп басатын сезімталдығы, небір мықты ойыншылардың алдында қасқайып тұратын  өр мінезі  туралы  жетпіс үштегі  чемпионат барысында аз айтылған жоқ. Сол чемпионатта небір азулы командалар «Қайратты» тек ұтуға күш салатын. Себебі, тең тарқасқан жағдайда Ордабаев алғашқы бес пенальтидің бір-екеуін қағып алатын.

Футбол

1973 жылы біз он-он бірдегі бала едік. «Лениншіл жастағы» («Жас Алаш») репортаждарды  ашқарақтана  оқимыз. Басқа басылымдардан Құралбек пен Сейілда Байшақов ағаларымыз  туралы бір ауыз  сөзді қалт жібергіміз келмейді. Қабырғада  ілулі  тұратын бес сомдық  радионы  дәл түбінен тыңдағанды қанағат қылмай, астымызға орындық  қойып, құлағына жабысып аламыз.

Кейін тағдырдың  жазуымен  Алматыда  Құралбек  ағаның  ойынын көрдік. Бір күні  даңқты қақпашымен танысып, сұхбат құрдық. «Жақсыда жаттық жоқ», - деген. Қарапайым, бауырмал  кісі  екен. Сондағы көңіл-күйдің  жөні бөлек. Келе-келе сыйластығымыз артты.

Аға, - деймін, 73 жылғы тарихты қайта жаңғыртқым кеп. - Ұзындығы жеті метр қырық сантиметр қақпаны шірене тепкен доптан қорғау қиынның қиыны. Оның үстіне, пенальти қайтару ата-бабадан жұғысты кәсіп емес. Бұған қалай машықтанып жүрсіз?

– Шымкенттің «Металлургінен»  «Қайратқа» ауысқаннан  кейін жаттығудан соң Тимур Сегізбаев екеуміз жеке қалып жүрдік. Кезінде күллі қазаққа аңыз болған адам. Менің бойымнан  бір  ұшқын  байқағаны анық.    Екеуміз  ойын үстінде кездесетін әртүрлі жағдайға дайын болуды қарастырамыз.  Ол кісі әр нүктеден қақпаны көздейді. Бірде қатты, бірде жай. Арасында солқылдатып пенальти ұрады.  Айла-тәсілі сан алуан. Басқа ойыншылармен тер төккен бір басқа, Тимур ағамның жөні бөлек. Ерінбей-жалықпай, шар  болаттай шыңдады.  Қанына тартқаны тағы рас.

Иә, сол кезеңде  бір қазақ жарқ ете қалса, бүкіл қазақ ду ете қалатындай көрінетін бізге. Мына қызықты қараңыз, егер Құралбекке дейін 5-6 қақпашы бауырымыз  Совет Одағы  чемпионатында  сынға түсіп, сыртқа танылып  жатса, бір сәрі. Ордабаев  Алаш  ұлдарынан шыққан тұңғыш қақпашы  ретінде    одақ чемпионатында бақ  сынады. Не шықса да, көптен шықса керек еді. Жоқ, жалғыз барып та тұтас бір империяны мойындатуға болады екен. Құралбек 1971 жылы «Қайраттың» қақпасына ие болып қана қойған жоқ, содан табандатқан 11 жыл бойы тізгінді ешкімге ұстатпады. Ол тек Алматы командасының бас қақпашысы атанып қана қоймай, ХХ ғасырдың жетпісінші жылдары Кеңес Одағындағы  таңдаулы  голкиперлердің  қатарында тұрды. Бұған дәлел, сол жылдарда  одақтық басылым беттерінде Ордабаев туралы  небір белді мамандар жақсы пікір  білдірді. Елдің әр түкпірінен мыңдаған жанкүйерлер «Құралбекті көреміз», деп Алматыға ағылып жататын. Біз де солардың қатарында болдық.

Екінші дәлел, 1972-1973 жылдары  Кеңес Одағындағы  күшті  команданың бірі Мәскеудің «Динамосы» Құралбекке арнайы қолқа салды. Владимир Пильгуйдай марқасқасы бар клуб сол тұстағы  15 одақтас республикадан жалғыз қазақты таңдапты. Ағамыздың айтуынша, республика басшылары араласып жатып, Ордабаевты «Қайратта» қалдырған екен.

Үшінші дәлел, 1997 жылы жарық  көрген  «Российкий футбол за 100 лет» атты Мәскеуде шыққан энциклопедиялық басылымда Құралбек Ордабаевтың ХХ ғасырдың жетпісінші жылдарының басында Одақтағы таңдаулы қақпашылардың бірі болғаны  әрі пенальти қайтарудағы мықтылығы тайға таңба басқандай айқын көрсетілген. Бұл кісіні, ең бастысы, халық мойындады. Ал халық мойындаған тұлға тарих төрінен орын алатыны даусыз.

Қазіргі футболға қарап, қарның ашады. Бір кездері Құралбек пен Сейілданың алаңдағы қимылына көз тоятын. Екеуі-ақ бүкіл қазақтың футболдағы жыртығына  жамау  болғандай  еді. Қазір бізді тұсап отырған ешкім жоқ, кейінгі ширек ғасырда  Еуропаны айтпағанда, Азияны аузына қаратқан бір қазақ  футболшысына  зар болып жүрміз.

Биыл тамызда Ордабаев жетпіске толады. Бірнеше жыл Қазақстан футбол федерациясын басқарып, спорт мекемелерінің тізгінін ұстаған Құралбек ағамыз қазір «Қайрат» клубында бұқаралық футбол тобының жетекшісі.

Қайран, Құралбек аға, бидайықтың көл жайқаған жалғызындай боп жалы күдірейген кеңес империясын сан мәрте дүр еткіздің-ау! Сол кездегі 30 мың жанкүйердің дуынан  кемерінен асып, бұрқ-сарқ қайнап жататын Алматыдағы Орталық стадион кей-кейде еске түседі...

Қыдырбек Рысбек

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Мақпал Мыса. Жүрек түбіндегі жаңғырық (сұхбат)
    17/02 16:59 0 156
    2
    HEALTH EXPO-2019» көрмесі: Медицина саласындағы мүмкіндіктер жүзеге асады
    16/02 23:20 0 153
    3
    Сексен төрттегі тарихи жеңіс!
    16/02 14:08 0 1873
    Әбу Наср әл-Фарабидің «Қайырымды қаласы» дұрыс зерттелді ме?
    16/02 13:42 0 361
    Адамдық мінбеден түсіп қап, Әйтеуір биіктеп барамыз
    16/02 10:42 1 414

    Таныстырылғандар

    Кітап оқудан қалып барамыз ба?
    Кітап оқудан қалып барамыз ба?
    Кітап оқудан қалып барамыз ба?
    «Еуразия әлемі» пікір сайыс клубының кезекті басқосуы «Еуразия елдерін біріктірудегі кітап феномені» атты тақырыпқа арналды
    Аудио тыңдау
    08/02/2019 17:57 0 603
    Біз баламызға не айтып жүрміз?
    Біз баламызға не айтып жүрміз?
    Біз баламызға не айтып жүрміз?
    Пайғамбарымыздың өзі (ﷺ): «Кімде-кім Ақырет күніне сенсе, жақсы сөз сөйлесін немесе үндемесін»
    Аудио тыңдау
    11/02/2019 09:37 0 385
    Әлемдік шахмат додасында қыздарымыз озып, жігіттеріміз шаң қауып жатыр
    Әлемдік шахмат додасында қыздарымыз озып, жігіттеріміз шаң қауып жатыр
    Әлемдік шахмат додасында қыздарымыз озып, жігіттеріміз шаң қауып жатыр
    Қазақстан шахматының тарихында Жансаяға дейін бірден үш тармақ бойынша әлемдік рейтингте топ жарған шахматшы болған емес
    Аудио тыңдау
    11/02/2019 09:49 0 1303
    Елбасының Зарина Диасқа сыйлаған сағатының бағасы қанша?
    Елбасының Зарина Диасқа сыйлаған сағатының бағасы қанша?
    Елбасының Зарина Диасқа сыйлаған сағатының бағасы қанша?
    Сыйлықтың сыртқы жағында мемлекет басшысының қолтаңбасы бар.
    Аудио тыңдау
    11/02/2019 16:20 2 674
    Қырғызстанда өткен турнирде «Sagadat Batyr QTT» командасы үздік атанды (фото)
    Қырғызстанда өткен турнирде «Sagadat Batyr QTT» командасы үздік атанды (фото)
    Қырғызстанда өткен турнирде «Sagadat Batyr QTT» командасы үздік атанды (фото)
    Аталмыш  халықаралық турнирде «Sagadat Batyr-QTT» спорт клубының спортшылары "GI" және "NO GI" бойынша 21 алтын медальді, қанжығасына байлады.
    Аудио тыңдау
    12/02/2019 13:23 0 221
    Гүлшат Маммедова: «Аса құрметті  қамқоршым! Бәрі де Сіздің арқаңызда... (видео)
    Гүлшат Маммедова: «Аса құрметті  қамқоршым! Бәрі де Сіздің арқаңызда... (видео)
    Гүлшат Маммедова: «Аса құрметті  қамқоршым! Бәрі де Сіздің арқаңызда... (видео)
    Ұзақ билікте отырған адамның көзін шел басады.
    Аудио тыңдау
    12/02/2019 15:13 0 2482
    Аңыз бен ақиқат. «Қара майор» деректі фильмі. Көріңіз...(видео)
    Аңыз бен ақиқат. «Қара майор» деректі фильмі. Көріңіз...(видео)
    Аңыз бен ақиқат. «Қара майор» деректі фильмі. Көріңіз...(видео)
    Оның артында аңыз бен ақиқат қалды.
    Аудио тыңдау
    12/02/2019 16:21 0 601
    Асығыңыз! Байқаудың аяқталуына 4 күн қалды
    Асығыңыз! Байқаудың аяқталуына 4 күн қалды
    Асығыңыз! Байқаудың аяқталуына 4 күн қалды
    Байқау шарттары оп-оңай: лайк сұрамайсыз, репост жасамайсыз. Тіпті досыңызды да белгілемейсіз. Сонымен қандай қадам жасайсыз?
    Аудио тыңдау
    13/02/2019 10:26 0 362
    "Арақ ішкің келсе, атаңмен іш..."
    "Арақ ішкің келсе, атаңмен іш..."
    "Арақ ішкің келсе, атаңмен іш..."
    Қалдық біраз жаһанданып, Білеміз қазір жаһанды анық. Естен танып күлуді білеміз, Ашық-шашық жүруді білеміз.
    Аудио тыңдау
    13/02/2019 12:49 0 686
    Вице-министрдің жыны басылыпты: Мен қатты өкінемін...
    Вице-министрдің жыны басылыпты: Мен қатты өкінемін...
    Вице-министрдің жыны басылыпты: Мен қатты өкінемін...
    Бұл туралы вице-министрдің баспасөз қызметі хабарлады.
    Аудио тыңдау
    13/02/2019 16:40 0 2309
    Хиджабтағы мұз ханшайымы – Захра Лари
    Хиджабтағы мұз ханшайымы – Захра Лари
    Хиджабтағы мұз ханшайымы – Захра Лари
    Әлемге "Хиджабтағы мұз ханшайымы" ретінде танымал болған Захра Лари кім?
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 09:33 0 1941
    "Бұ қазақта ес жоқ,  ертең өлген соң, мені де «әулие» дейді..."
    "Бұ қазақта ес жоқ, ертең өлген соң, мені де «әулие» дейді..."
    "Бұ қазақта ес жоқ, ертең өлген соң, мені де «әулие» дейді..."
    Дарынды драматург Рахымжан Отарбаевтың өмірден озғанына биыл бір жыл толады
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 10:09 0 2240
    Путин олимпиада чемпионынан "таяқ жеді" (видео)
    Путин олимпиада чемпионынан "таяқ жеді" (видео)
    Путин олимпиада чемпионынан "таяқ жеді" (видео)
    Жаттығудың соңында әрбір спортшымен жеке-жеке суретке түсіпті.
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 12:05 0 1109
    Алматылық жігіт Лениннің «қансыраған» басын балтамен шаппақ (видео)
    Алматылық жігіт Лениннің «қансыраған» басын балтамен шаппақ (видео)
    Алматылық жігіт Лениннің «қансыраған» басын балтамен шаппақ (видео)
    Әлеуметтік желіде Алматылық жігіттің видеосы таралып, талқыға түсті
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 15:09 0 5284
    Сексен төрттегі тарихи жеңіс!
    Сексен төрттегі тарихи жеңіс!
    Сексен төрттегі тарихи жеңіс!
    1984 жылы ақпанның соңы, наурыздың басында Ташкентте бокстан Кеңес одағының кезекті чемпионаты өтті.
    Аудио тыңдау
    16/02/2019 14:08 0 1873