Біз баламызға не айтып жүрміз?

Біз баламызға не айтып жүрміз?
Ⓒqamshy.kz

Қазанда не болса, шөмішке сол ілінеді. Қазақтың «Ішімдегінің бәрі – тілімде, тілімдегінің бәрі – түрімде» дейтін сөзі дөп басып дәл айтылған теңеу десек қателеспейміз. О баста тек жақсылық пен мейірімділікті насихаттауға бұйырылған тіліміз кейде ашуға булыққанда зәрін төгіп-төгіп алатыны жасырын емес. «Бал тамған тілден у да тамады». Дегенмен, біз баламызға не айтып жүрміз? Оның бала болашағына әсері қандай? Осы туралы ойланып көрдік пе?

(!) "Жексұрын"
(!) "атаңа нәлет"
(!) "атың өшкір"
(!) "иттің баласы"
(!)"қояншық"
(!) "құрып кеткір"
(!) "оңбаған"
(!) "сорлы"
(!) "жер жұртқыр"... Тізбектей берсеңіз, мұндай қорқынышты сөз тіркестері көп-ақ. Біріміз анда-санда абайсызда айтып қалсақ, енді біріміз үнемі қолдануымыз мүмкін. Алайда, қай-қайсысын алсақ та, мағынасы қарғысқа барып тірелетінін бағамдай бермейміз. Мәселен, «атаңа нәлет» сөзінің түбірінде «сенің атаңа лағынет!» деген қарғау жатыр. «Сорлы» деп сорлағанын, ал «оңбаған» деу арқылы өзгенің оңбай кеткенін қалаған боласыз. «Иттің баласы», «жер жұтқырды» бала-шағаға қолдану түптің-түбінде берекесіздікке алып барады. Сондықтан отыз тістен шыққан сөздеріміз дұға, бата есебінде кететінін ескерсек, былапыт, бейпіл сөздерден ауылымызды алыс ұстағанымыз жөн. Тіл түзелсе, ел де түзеледі. Ардақты Пайғамбарымыздың өзі (ﷺ): «Кімде-кім Ақырет күніне сенсе, жақсы сөз сөйлесін немесе үндемесін», - деген жоқ па еді?
Сіз айтқан жақсы сөз мұратқа жеткізеді, ал керісінше қарғыс ұрпағыңыздың өміріне балта шабады. Сіз аңдамай сөйлеген кей сөзден талай жан, талай ұрпақ қан жұтып, қайғы шегіп, расымен де оңбай кетуі мүмкін. Сол себепті, өзгені қарғап-сілегенше оларға жақсы дұға тілеген әлдеқайда тиімдірек. Бабаларымыз ашуланса да
✔️ "бар болғыр"
✔️ "өркенің өскір" деп жақсы сөзді жарым ырысқа балаған. Болар елдің баласы бірін-бірі батыр демей ме? Олай болса, қарғыстың орнына алғыс айтуды дағдымызға айналдырайық. «Атың өшкірдің» орнына «өркенің өскір», «құрып кеткірдің» орнына «бар болғыр», «тұқымың құрғырдың» орнына «тұқымың жайылғыр», «атаңа нәлеттің» орнына «жақсы атаның баласы екен» десек, қандай ғанибет болар еді?!

"Асыл арна" парақшасынан

Ұсынған: Мақпал Сембай

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Мәулен Әшімбаев Жамбыл облысында жол апатынан қаза тапқандарға көңіл айтты
    20/04 14:08 0 324
    2
    Алматы-Ташкент автожолында ірі көлік апаты болды: қаза тапқандар бар
    20/04 12:02 0 201
    3
    "Субарумен" соғысқан мопедтегі жігіттердің халі мүшкіл
    20/04 11:50 0 176
    Желдеткіш зауытындағы кайдзен жүйесі: бонус беретін берекелі бизнес
    20/04 00:01 0 333
    Оразаға дайындығың қалай?
    19/04 17:46 0 752

    Таныстырылғандар

    Қазақстандық спортшы тәжікстандық әлем чемпионын нокаутқа жіберді
    Қазақстандық спортшы тәжікстандық әлем чемпионын нокаутқа жіберді
    Қазақстандық спортшы тәжікстандық әлем чемпионын нокаутқа жіберді
    Отандасымыз әу баста жергілікті спортшы Тилек уулу Капармен (3-0-0) жекпе-жек өткізу керек еді.
    10/04/2019 19:53 2 2907
    Азаматтық қоғам және дін істері комитеттерінің төрағалары тағайындалды
    Азаматтық қоғам және дін істері комитеттерінің төрағалары тағайындалды
    Азаматтық қоғам және дін істері комитеттерінің төрағалары тағайындалды
    Әлия Ғалымова Азаматтық қоғам істері комитетінің төрайымы болып және Ержан Болатқанұлы Нүкежанов Дін істері комитетінің төрағасы лауазымына тағайындалды.
    10/04/2019 20:06 0 557
    Соғыс кезінде 2 миллион неміс әйелі зорланғаны рас па?
    Соғыс кезінде 2 миллион неміс әйелі зорланғаны рас па?
    Соғыс кезінде 2 миллион неміс әйелі зорланғаны рас па?
    Ұлы Отан соғысы кезінде кеңестік әскерлерді Сталин не үшін ату жазасына кеспек болғанын білгіңіз келсе, оқыңыз!
    11/04/2019 00:48 0 8845
    Қарғалар сайлаған падишах
    Қарғалар сайлаған падишах
    Қарғалар сайлаған падишах
    Қайта сайланған бақыт иесін көруге жұрт алаңға жиналды. Олар не көрді дейсіздер ме? Тау болып үйілген карғаның нәжісіне көміліп өліп жатқан падишахты көрді.
    11/04/2019 09:07 0 749
    "Рухани жаңғыру" бағдарламасын іске асыру жөніндегі ұлттық комиссияның отырысы өтті
    "Рухани жаңғыру" бағдарламасын іске асыру жөніндегі ұлттық комиссияның отырысы өтті
    "Рухани жаңғыру" бағдарламасын іске асыру жөніндегі ұлттық комиссияның отырысы өтті
    Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жарлығымен жаңартылған Ұлттық комиссия құрамына Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы Марат Тәжин жетекшілік етеді.
    12/04/2019 15:31 0 658
    Құм басқан аймақтың тұрғындары ата­-бабасының қайда жатқанын таба алмайтын күйге түсті
    Құм басқан аймақтың тұрғындары ата­-бабасының қайда жатқанын таба алмайтын күйге түсті
    Құм басқан аймақтың тұрғындары ата­-бабасының қайда жатқанын таба алмайтын күйге түсті
    Қазақстан Экология Одағының мамандары Қазақстандағы құм басқан аймақтарды апатты аймақтардың санатына қосу керектігін айтып отыр
    12/04/2019 15:44 1 1769
    Ең бірінші қандай гүлдің атауын көрдіңіз? Өз мінезіңізді анықтаңыз
    Ең бірінші қандай гүлдің атауын көрдіңіз? Өз мінезіңізді анықтаңыз
    Ең бірінші қандай гүлдің атауын көрдіңіз? Өз мінезіңізді анықтаңыз
    Эмоционалды психологияға сәйкес, адам ең бірінші қандай гүлдің атауын көрсе, соған қарап оның мінезін анықтауға болады екен
    15/04/2019 10:29 0 6496
    Желідегі парақшасында жұртқа алғысын айтты
    Желідегі парақшасында жұртқа алғысын айтты
    Желідегі парақшасында жұртқа алғысын айтты
    Тоқаевты қолдаған эколог сайлауға түспекші.
    15/04/2019 10:54 0 770
    Өзге құжатпен несие алған Ақтөбе тұрғыны сотталды
    Өзге құжатпен несие алған Ақтөбе тұрғыны сотталды
    Өзге құжатпен несие алған Ақтөбе тұрғыны сотталды
    1 миллион 325 мың теңге несиені өзге азаматтың жеке куәлігі арқылы рәсімдеген азамат ұсталды.
    16/04/2019 00:26 0 432
    СҚО әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды
    СҚО әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды
    СҚО әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды
    СҚО әкімінің орынбасары тағайындалды
    16/04/2019 18:59 0 417
    "Балуан Шолақ" фильмі: көруге итермелейтін 5 себеп
    "Балуан Шолақ" фильмі: көруге итермелейтін 5 себеп
    "Балуан Шолақ" фильмі: көруге итермелейтін 5 себеп
    Бүгін "Chaplin" кинотеатрында "Балуан Шолақ" картинасының алдын-ала көрсетілімі болды.
    17/04/2019 00:48 0 782
    Әлеуметтік көмектің әлегі: 21 мың теңге үшін аналар бас көтерді
    Әлеуметтік көмектің әлегі: 21 мың теңге үшін аналар бас көтерді
    Әлеуметтік көмектің әлегі: 21 мың теңге үшін аналар бас көтерді
    Қарамай ма! Мына 8-10 баласы бар көпбалалы аналарға неге қарамайды. Әрбір үйге аяғын аттап кірмей ма!
    17/04/2019 10:18 0 1753
    Жетісайдағы масқара: үш баладан кімнің өшін алды екен? (Видео +18)
    Жетісайдағы масқара: үш баладан кімнің өшін алды екен? (Видео +18)
    Жетісайдағы масқара: үш баладан кімнің өшін алды екен? (Видео +18)
    Масқара! Кішкентай қыздың әуретіне пышақ тыққан.
    17/04/2019 12:14 0 1795
    Мұрат Құсайынов Нұр-Сұлтан әуежайында болған оқиғаға қатысты түсініктеме берді
    Мұрат Құсайынов Нұр-Сұлтан әуежайында болған оқиғаға қатысты түсініктеме берді
    Мұрат Құсайынов Нұр-Сұлтан әуежайында болған оқиғаға қатысты түсініктеме берді
    Алайда әйгілі "Дос-Мұқасан" тобының әншісі мұның бәрін жоққа шығарып отыр.
    17/04/2019 21:41 0 1466
    Биыл Алматыда 700-ден астам адамды ит қапқан
    Биыл Алматыда 700-ден астам адамды ит қапқан
    Биыл Алматыда 700-ден астам адамды ит қапқан
    Өткен жылы Алматыда 16 мыңнан аса қаңғыбас ит ауланса, биыл небәрі 4 айдың ішінде олардың саны 5000-ға жуықтап қалған.
    18/04/2019 07:12 0 276