Байлыққа ұмтылу: өз қаражатымызды тиімді басқарудың жолдары қандай?

Байлыққа ұмтылу: өз қаражатымызды тиімді басқарудың жолдары қандай?
Ⓒwww.outlookindia.com

Qamshy.kz ақпарат агенттігінің тілшісі "Bai-Quat" инвестициялық компаниясының бас қаржы кеңесшісі - Сайлау Абайділданов азаматтардың қаржылық сауаттылығы жөнінде, ұлт қанындағы қасаң қағидалар жайында көлемді сұхбат жүргізген-ді. Оқырманға қолайлылық жасау мақсатында сұхбатты тақырыпшалармен бөліп бергенді жөн көрдік. 

Біз бай болғымыз келеді. Күн сайын дәулетті болудың жолдарын іздеп, түрлі ақпарат көздерін ақтарып, табысты арттырудың сырларын кітаптардан қарап, бизнес-мотиваторлардың тренингтеріне құлағымыз түрік жүретіні шындық. Алайда өз қаражатымызды басқаруға келгенде түрлі сәтсіздіктерге ұшырап, ісіміз кері кетіп жатады. Мұның барлығы қаржылық сауаттылықтың жоқтығынан немесе байлық іргетасының дұрыс қаланбауынан. Есепсіздің есесі кетеді деген сөз осы орайда айтылса керек.

Бүгінде несиеге тәуелділік есірткіге тәуелділік сияқты өршіп барады. Әрбір 10 адамның 8-нің басында несие бар. Қарызға бату оңай.  "Егемен Қазақстан" газетінде жарияланған Ұлттық банк деректеріне сәй­кес, қазақстандықтар екінші деңгейлі банк­терге 6 триллион теңге қарыз екен.­ Сонда жан басына шаққанда әр қа­­­зақ­­стандықтың орта есеппен 900 мың тең­геден аса борышы бар. Бұл ойланатын жағдай.

Осы орайда қарыз алмай, несиеге батпай, қаржылық сауаттылығымызды арттырып, өз қаражатымызды тиімді басқарудың жолдары бар ма деген сауалдарға жауап іздеп көрген едік. Оның жауабын "Bai-Quat" инвестициялық компаниясының бас қаржы кеңесшісі - Сайлау Абайділдановтан сұрап білдік. Қаржылық сауаттылықты қазақи ұғымдармен түсіндіріп, өз табысыңызды басқаруды қарапайым тетігін ұғындырып жүрген Сайлау Абайділданов былай дейді.

"Байлар жаман" деген санадағы сарқыншақтан арылуымыз керек

Бүгінгі күні жеке қаржыны дұрыс басқармаудың салдарынан біздің мемлекетімізде қаржылық тапшылық көріп жүрген адамдар өте көп. Осындай бай, қуатты мемлекетте кедей адамдар неге басым деген сауал туындайды.  Біздің еліміз қазба байлықтары жағынан өте бай мемлекет. Үлкен мемлекетте аз ғана халық тұрамыз. Біздің жағдайымыз анағұрлым жақсы болу керек.

Жеке қаржының айналасында жүрген соңғы 10 жылда осы туралы көп ойландым. Қазақта "өзің білмегенді кісіден сұра" деген жақсы мақал бар. Сол себепті осы мәселе бойынша білетін мамандарға да сұрақтар қойдым. Бұл жерде бірнеше маңызды мәселе бар. Бірінші, ең үлкен маңызды мәселе біз Кеңестер Одағының өніміміз. Бірақ жастар бұл санатқа жатпайды. Біздің әке-шешелеріміз, ата-әжелеріміз 70 жыл бойы Кеңестер Одағының құрамында болды.  Сол себепті кеңестік идеология санамызға сіңіп қалған. Кеңестер одағының ең бірінші бағыты бай адамды жаман етіп көрсету болды. Бұл мәселе бізде әлі күнге дейін қалды. Соңғы 30 жылдан бері осыдан арыла алмай келе жатырмыз.

Біз Тәуелсіздік жариялағаннан кейін капиталистік дәуірге өттік. Заңдарды ауыстырдық. Үйлеріміз, көшелеріміз басқаша бола бастады. Шетелге адамдар шыға бастады. Бәрі ауысты, бірақ біздің халқымыздың санасы ауыса қоймады. Бірақ, 30 жылдың ішінде капиталистік заманды дұрыс түсінетін, алға қарай ілгерлеп, жаңашылдықты жақсы көретін бүгінгі күннің адамдары арамызда пайда болды. Олар біздің қоғамымыздың жасаушы күші – бизнесмендер. Бұрынғы Қазақстан мен қазіргі Қазақстанды салыстыра алмаймыз. Біз бүгін қанша жағдайымыз нашар десек те алға қарыштап дамыған мемлекетпіз. Бізде үлкен буын тәуелсіз Қазақстанда туған адамдар өсті. Осының барлығын саралап қараған уақытта ескі сарқыншақтан қалған "байлар жаман" дегенді қоюымыз керек.

Қазір азаматтардың жеке қаржы кеңесшісі деген заман талабына сай жаңа мамандық иесі пайда болды. Біз сол жаңадан пайда болған мамандықтың иегерлеріміз. Бізге заң тұрғысынан заңгер, денсаулығымызға байланысты дәрігер  қалай керек болса, жеке қаражатты басқару үшін қаржы кеңесшісі керек. Қаржы кеңесшісі сізге ең басты мәселелерді түсіндіріп, қаржы ілімінің ара-жігін ажыратып, негізгі іргетасын айтып береді.

Бай болу үшін – бай болуға әдеттеніңіз

"Қаржы бұлақтары" деген мағына - ол жеке қаржының іргетасы. Қазір адамдардың көбісі байлық ақша деген уақытта көздері алдымен құралдарға түседі. Ешқандай ақшасы жоқ, қаржылық білімі жоқ адамдар "мен Биткойнмен (Bitcoin)" айналысамын деп айтады. Менің 30 жылдық қаржылық тәжірибем бар, алайда мен Биткойнмен айналыспаймын. Себебі мен оның маманы емеспін. Ол бар болғаны қаржылық құрал. Қаржылық құрал сізді ешқашан бай қылмайды. Сізді бай қылатын сіздің түйсігіңіз. Бай болу үшін - бай болуға әдеттену керек.

Дәулетті болудың екі қағидасы бар: Бірінші қағида – үнемі ақшаңызды жинап үйреніңіз. Екінші қағида - сол жиналған ақшаңызды инвестиция жасап үйреніңіз. Осы екі қағиданы бұлжытпай орындайтын болсаңыз сіз міндетті түрде бай боласыз. Мен айтқан мәселенің ең түпкі тамыры мынада: ең алдымен сіздің түйсігіңіз белгілі бір бағдарламаны орындайды. Сіздің үйде, мектепте алған тәрбиеңіз кейін сіздің қаржылық бағдарламаңызды жазады. Қаржылық бағдарлама жазылған соң міндетті түрде орындалады. Сол үшін ең алдымен түйсігіңіздегі бағдарламаны өзгертуіңіз керек. Ол неге жүзеге аспайды? Себебі, сіз осы туралы білетін маманнан кеңес алған жоқсыз немесе жақсы бағдарламаны қабылдап, ол туралы оқыған емессіз.

Бірінші қағида бойынша сіз ақша жинап үйренуіңіз керек. Ақшаны жинаған дұрыс. Ол дағдыға айналады. Мысалы, сіз жүгіре аласыз. Сіз туа салып жүгіріп кеткен жоқсыз. Жүгіруге дағдыландыңыз, белгілі бір жаттығулар жасадыңыз. Жүгіру дағдысы сіздің ішкі жан дүниеңізде бар. Ақша жинауда жүгіру сияқты дағдыңызға айналу керек. Адам дағдыланса оны автоматты түрде жасайды. Сіз оймен емес, дағдыңызбен ғана бай бола аласыз. Бірінші, дағдыланып ақша жинадыңыз, сол жиналған ақшаны апарып қымбат көйлек алмайсыз, ұлан асар той жасап шашпайсыз. Сіз оны инвестиция жасайсыз. Оған да дағдыланасыз.

Инвестиция дегеніміз мен айтқан cash flow, яғни «қаржы бұлақтары». Сіздің жеке қаржыңызда алғашқы қаржы бұлағы пайда болды. Менің клиенттерімнің ішінде 30-50 қаржы бұлағы қалыптасқан адамдар бар. Ай сайын олардың жеке өміріне ақша өзен болып ағып тұр. Шөл далада жүрген миллиондаған қазақтарға айтарым осы. Ең басты мәселе қаржы бұлағының көзін ашу керек. Ол көп болған сайын сіздің қаржылық өзеніңіздің толымдылығы молаяды.

инвестиция

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Huawei смартфондарында Android операциялық жүйесінің жаңартулары тоқтатылады
    20/05 14:22 0 15
    2
    Владимир Зеленский Жоғары Раданы таратып жіберді
    20/05 14:13 0 27
    3
    Қазақстанның көптеген аймақтарында суық ауа-райы күтіледі
    20/05 14:06 0 60
    Қадыров жас талантқа пәтер сыйлады
    20/05 13:58 0 103
    Бағытыңызды анықтаңыз: Алматыда бірқатар жолдар жабылады
    20/05 13:42 0 60

    Таныстырылғандар

    Енді жынысқа қарай жұмысқа тұрасыз: гендерлік саясаттың үлес-салмағы
    Енді жынысқа қарай жұмысқа тұрасыз: гендерлік саясаттың үлес-салмағы
    Енді жынысқа қарай жұмысқа тұрасыз: гендерлік саясаттың үлес-салмағы
    Жынысқа қарай жұмысқа тұру деген қағиданы бүгінде өлдіге санауға болады.
    Аудио тыңдау
    16/05/2019 01:40 0 561
    Балалар банкін құрған 7 жасар бизнесмен
    Балалар банкін құрған 7 жасар бизнесмен
    Балалар банкін құрған 7 жасар бизнесмен
    Хосе Адольфо Квисокала Костори – бала кезінен өз бизнесін бастаған перуандық бала.
    Аудио тыңдау
    16/05/2019 16:51 0 333
    Елімізде "Анашым, біз үйдеміз" атты әлеуметтік тележоба басталады (видео)
    Елімізде "Анашым, біз үйдеміз" атты әлеуметтік тележоба басталады (видео)
    Елімізде "Анашым, біз үйдеміз" атты әлеуметтік тележоба басталады (видео)
    Ағымдағы жылдың өзінде атаулы әлеуметтік көмекпен қатар 40 мың жалдамалы пәтер құрылысына қатысты жаңа іс-шаралар қолға алынды.
    Аудио тыңдау
    16/05/2019 10:28 0 334
    Алматы облысындағы қоқыс полигонынан өрт шықты: Неге сөндіруге асықпайды?
    Алматы облысындағы қоқыс полигонынан өрт шықты: Неге сөндіруге асықпайды?
    Алматы облысындағы қоқыс полигонынан өрт шықты: Неге сөндіруге асықпайды?
    Өрт Қарасай ауданы Әйтей ауылы маңындағы қатты тұрмыстық қалдықтар полигонында шыққан.
    Аудио тыңдау
    16/05/2019 12:11 0 388
    Жаңа жоба бастаған кәсіпкердің 7 қателігі
    Жаңа жоба бастаған кәсіпкердің 7 қателігі
    Жаңа жоба бастаған кәсіпкердің 7 қателігі
    Алғашқы жарна салушылардың көпшілігі "қымбат әрі сәнді" ғимарат табуды көздейді. Бірақ көпшілігінде осы дүние дұрыс шықпай жатады.
    Аудио тыңдау
    17/05/2019 02:09 0 481
    Статистика комитеті Қазақстандағы халық санының нақты дерегін жариялады
    Статистика комитеті Қазақстандағы халық санының нақты дерегін жариялады
    Статистика комитеті Қазақстандағы халық санының нақты дерегін жариялады
    2018 жылғы 1 сәуірмен салыстырғанда халық саны 235,8 мың адамға немесе 1,3%-ға өсті...
    Аудио тыңдау
    17/05/2019 10:42 0 1167
    Табыс – ол ақша мен жайлы өмір емес
    Табыс – ол ақша мен жайлы өмір емес
    Табыс – ол ақша мен жайлы өмір емес
    Көп ақшаға ие болған адамның шын бақытты болары екіталай. Елдерге саяхаттап, әртүрлі тағамдардың дәмін татып, ең жақсы киімдерді киіп жүру де табысқа жатпайды.
    Аудио тыңдау
    17/05/2019 11:37 0 243
    Назарбаев пен Тоқаев орындарын шатастырып алды (видео)
    Назарбаев пен Тоқаев орындарын шатастырып алды (видео)
    Назарбаев пен Тоқаев орындарын шатастырып алды (видео)
    Кейін сол жердегі қызметкерлерлердің айтуымен Назарбаев пен Тоқаев орын алмасады.
    Аудио тыңдау
    17/05/2019 16:30 0 6026
    Бердібек Сапарбаев: Мен де "грузчик" болдым (видео)
    Бердібек Сапарбаев: Мен де "грузчик" болдым (видео)
    Бердібек Сапарбаев: Мен де "грузчик" болдым (видео)
    Кейін министр өзінің бір күндік өмірі турал айтып берді.
    Аудио тыңдау
    18/05/2019 22:46 2 1615
    Ешқандай резиденция керек емес: Зеленский қайда тұратынын мәлімдеді
    Ешқандай резиденция керек емес: Зеленский қайда тұратынын мәлімдеді
    Ешқандай резиденция керек емес: Зеленский қайда тұратынын мәлімдеді
    Мен резеденцияда тұрудың ешқандай себебін көріп тұрған жоқпын...
    Аудио тыңдау
    19/05/2019 00:47 0 1219
    Қасым-Жомарт Тоқаев төрт елге жаңа елші тағайындады
    Қасым-Жомарт Тоқаев төрт елге жаңа елші тағайындады
    Қасым-Жомарт Тоқаев төрт елге жаңа елші тағайындады
    Бекетжан Жұмаханов Вьетнам, Камбоджа корольдігі мен Лаос халық-демократиялық республикасындағы Қазақстанның елшісі қызметінен босатылды.
    Аудио тыңдау
    19/05/2019 08:35 0 216
    Бір футболшы неше мұғалімнің айлығын алады?
    Бір футболшы неше мұғалімнің айлығын алады?
    Бір футболшы неше мұғалімнің айлығын алады?
    Ұстаздардың айлығы футболшылардан едәуір аз
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 01:13 0 1027
    Бірнеше банкротты бастан кешкен бизнесмендер баяны
    Бірнеше банкротты бастан кешкен бизнесмендер баяны
    Бірнеше банкротты бастан кешкен бизнесмендер баяны
    Кәсіпкердің айтуынша, жоба жүзеге асып, қолданысқа енгеннен кейін барлығы ойындағыдай жұмыс жасай бастаған.
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 02:59 0 125
    Түрмедегі қақтығыс: Қашпақ болған 29 тұтқын қаза тапты
    Түрмедегі қақтығыс: Қашпақ болған 29 тұтқын қаза тапты
    Түрмедегі қақтығыс: Қашпақ болған 29 тұтқын қаза тапты
    "Ислам мемлекеттері" тобына мүше 30 тұтқыннан құралған топ, пышақ және басқа да суық қарулар пайдаланып үш түрме қызметкерін өлтіріп, қашып кетпек болған...
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 11:29 0 658
    Конор Макгрегор  үйсіз отбасыларға арнап 8 үй салдыртып жатыр (фото)
    Конор Макгрегор үйсіз отбасыларға арнап 8 үй салдыртып жатыр (фото)
    Конор Макгрегор үйсіз отбасыларға арнап 8 үй салдыртып жатыр (фото)
    "Мен бұл ісімді мақтан тұтамын! Ирландия жасасын!"
    20/05/2019 12:44 0 215