25Қыркүйек

Бас қаланың байырғы тұрғындары да баспанаға жарымай отыр

Бас қаланың байырғы тұрғындары да баспанаға жарымай отыр
Ⓒqamshy.kz

Қазақ үшін заман зары – баспана. Қарапайым бұқараның: «Айлығым шайлығыма жетпейді» деген жаттанды сөзі – пәтерақыға «жылап кеткен» ақшасынан қалған жарытымсыз тиын-тебенін тілге тиек еткендегі түрі. Біздің мәймөңкешіл әріптестердің «мемлекет тарапынан анаған анадай көмек көрсетіліп, мынаған мынадай жағдай жасалды» деген сарындағы сандырағы ызалы жұрттың санасын сансыратып тастады.

Шындап келгенде, әлеуметтік жағдай жасау дегеніміз – жастар мен жасамыстарға қолжетімді пәтер беру. Бітті. Ал әлгіндей «зейнақыны көтерді, мүгедекке арба сыйлады, айлыққа шайлық қосты» шеруіндегі «жанашырлықтар» – қаңғыбастың иығына бүтін шапан жапқандай ғана әсері бар алдамшы әрекет. Зейнетақы мен жалақыға қосылған бәлен теңгені күрт көтеріліп кете қоятын су, жылу, жарық, қоқыс, газ, телефон, интернет және тұтынар тауардың түген бағасы арқылы сыпырып алатыны бесенеден белгілі. Бірақ, басында баспанасы бар адамға басқа тұрмыстық тауқымет түк те емес. Жемқор басшыларының жемсауынан артылған адал нәпақасы жұмырына жұқ бола алады. Ал шын мұқтаж жандарды баспанамен қамтамасыз ету бас қаладан басталсын десек, мына мәселе тағы бас қылтитады:

үй

Астанада кірпіштері үгітіліп, қауқиған қабырғасы қақыраған апатты жағдайдағы 228 үй бар. Өткен ғасырдың 50-жылдары құрылысшыларға арнап уақытша салынса да, сол жарбиған жұтаң қалпында әлі тұр (кейбіреуі былтыр ғана сүріле бастады). Жарығы жиі сөніп, суы өшіп, байырғы тұрғындарды әбден әбігер етуде. Қыста кәріз желілері қатып қала беретіндіктен, жарытып тұрған жылуы да жоқ. Мұндай коммуналдық мәселесі өз алдына, «тарихи баспаналар» енді елеусіз жағдайға шыдамай, тұтастай омырылып тынады-ау!..

Тұрғындардың өздерінше жөндеу жұмыстарын жасап қойғандары еш пайда бермей келеді. Өйткені, ол үйлер қайта қалпына келтіруге мүлде жарамсыз. Жергілікті басшылардың «түгелдей сүріп тастап, орнына жаңадан салынып жатқан үйлерден береміз» дегендеріне 20 жылға жуықтады. Ал ондағы отбасыларды баспанамен қамтамасыз ету үшін қалалық бюджеттен шамамен 40 миллиард теңге қаражат шығады екен. Әкімдік уәжіне сенсек, әзір ондай «батпан құйрық» болмай жатқан көрінеді. Сөйтіп, «Тайбурылдың шапқандағы тұяғының орны ошақтай болып омырылып қалады» деген ертегіге сенген шақшадай басымыздың мына жаңа заманның жаңа ертегісін әңкі-тәңкі қабылдап, шарадай болып отырған жайы бар.

Телеарнадан тәуір көрінетін жерлеріне қарап, былайғы бұқара «әлемге әйгілі елордамыз шынымен еңселі екен ғой» деп ойлайды. Сол жағалау солай сияқты болғанмен, оң жағалаудың оңып тұрғаны шамалы. Қаланың еңкіш тартқан бөлігі елу пайызды құрайды дегеніңе көгілдір экран әзірге сендіре қоймас. Балғымбек Имашевтің кезекті бір айтыста айтқанындай, «байлар үшін салынса левый берег, көп балалы қазаққа жер үй керек». Ал мыжырайған қос қабатты үйлер мен ішкі қабырғасы жүнтіктеліп, көгеріп кеткен жер үйдегілеріне бір бөлмелі болса да бір-бір жаңа пәтер қажет. Енді сәл шыдаса, ол да болып қалуы ықтимал екен. Қала билігі биыл Астанада көппәтерлі 150 ескі үйдің бұзылатынын уәде етіп отыр. Оның орнына 600 мың шаршы метр жаңа үйлер салу жоспарланған көрінеді. Бұл туралы жергілікті мәслихаттың алтыншы шақырылымы сессиясында елорда әкімі Әсет Исешекевтің өзі айтты.

Еске сала кетсек, Елбасының еліміздегі шағын қалаларды дамытуға баса назар аудару керектігін айтып, Үкіметке оларды дамыту бағдарламасын жасауды тапсырғаны аян. Қазақстанда қазір 87 шағын қала бар. Олардың 41-і аудандардың әкімшілік орталығы санатында. Қалған 46-сы ғана аудан орталықтарына жатпайды. Бұлардың ішіндегі өндіріспен айналысатыны – 14 қала. Ал 19 шағын қала – ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдейтіндер. Электр қуатын өндіретін 2, ғылыми-тәжірибелік орталық саналатын 3, сондай-ақ, емдеу-сауықтыру орталықтары қызметін атқаратын 3 қала бар. Алдағы уақытта бұл қалалардың коммуналдық салаларын дамытуға мемлекет қазынасынан 6 миллиард теңге бөлінбек.

P.S. Салыстырмалы түрде қарасақ, Астана орталығындағы 228 жаман үйде тұратындарға жаңа баспана беру үшін тек қала қазынасының өзінен 40 миллиард (!) теңгедей қаржы қажет болса, еліміздегі 87 шағын қалаға білдей бір мемлекеттің бюджетінен 6-ақ миллиард теңге аударылмақ! Неге десеңіз, бұл – бірінші кезекте баспана мәселесі шешілген халықтың жоғары жақтағы дорбаға қарап ауыз ашпайтынының дәлелі. Өйткені, кеше «өкімет өлтірмейді» дейтұғын қазаққа бүгінгі өкіметің «өз күніңді өзің көр» деп отыр. Ал өз еркімен сүйек-саяқ іздеп кететін итке де бір күрке керек қой, адам түгіл!..

 

Еркеғали БОЛАТҰЛЫ

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


  • 6 ай бұрын

    Сол сүреттегі үйге қанша сұрап жатыр егелері соны жазсаңдаршы маңқылдай бермей. Өлдім 200000 доллар. Бес қолымен қосып аяғында тығады ауыздарына. Қамшы сілтейді.қамшыңа сабым.

    • 6 ай бұрын

      Ол үй үшін ақша бермейді, өйткені мемлекет жарамсыз деп таныган. Орнына бір бөлмелі пәтер ғана ұсынады. Одан бас тартсан далада калдым дей бер. Сендер акиматта отырып алып айтакпен үріп қырта бересиндер просто. Халықтын жағдайы көк тиын. Біз тұрған саяжайды сүргенде де 8000 доллар берген. Ал астанадан 8000 долларға патер тауып көріңдер сендер

      • 6 ай бұрын

        ипотекаменде 25 жыл екі есе төлетіп аштан қыру халықты.

        1
        Алматының орталық бөлігіндегі көшелер қайта жаңғырады
        24/09 17:28 0 1912
        2
        "Жомарт Ертаев отбасыңмен бірге бауыздап тастаймын деп қорқытты" - Евгений Пак
        24/09 15:51 0 1536
        3
        Альварес Головкиннің жеңісін мойындады
        24/09 15:12 0 4501
        9 қабаттан секірмекші болған астаналық аман қалды
        24/09 14:49 0 700
        Алматы мектептерінде Ерлік сабағы өткізілуде
        24/09 14:40 0 1054

        Таныстырылғандар

        Алматы қаласы Алатау ауданында Қазақстан халқы тілдері күні өтті
        Алматы қаласы Алатау ауданында Қазақстан халқы тілдері күні өтті
        Алматы қаласы Алатау ауданында Қазақстан халқы тілдері күні өтті
        Алматыда Қазақстан халқы тілдері күніне орай "Тіл - татулық тірегі" атты байқау және флешмоб өтті
        28/08/2018 10:52 0 1051
        Путин Тывада не істеп жүр? (фото)
        Путин Тывада не істеп жүр? (фото)
        Путин Тывада не істеп жүр? (фото)
        Президент жалғыз демалған жоқ, жанына елдің дөкейлерін жинап алған.
        28/08/2018 16:10 0 1642
        "Қазақ тілін менсінбейтін" аурухана дәрігері даулы оқиғаға пікір білдірді
        "Қазақ тілін менсінбейтін" аурухана дәрігері даулы оқиғаға пікір білдірді
        "Қазақ тілін менсінбейтін" аурухана дәрігері даулы оқиғаға пікір білдірді
        ешелі бері әлеуметтік желі қолданушылары арасында резонанс тудырған астаналық ауруханадағы жағдай әлі де өршіп тұр.
        29/08/2018 12:56 2 2342
        Головкин мемлекеттік гимнді шырқауға қарсы ма? Проумоутері жауап берді
        Головкин мемлекеттік гимнді шырқауға қарсы ма? Проумоутері жауап берді
        Головкин мемлекеттік гимнді шырқауға қарсы ма? Проумоутері жауап берді
        Де Ла Хойяның сөзінше, мұндай ұсынысты Головкиннің командасы айтқан. Осылайша, ол қазақстандықтың отансүйгіштігіне күмән келтіреді
        03/09/2018 16:55 1 2247
        Алматыда Mural Fest фестивалі басталғанына 3 жыл болды
        Алматыда Mural Fest фестивалі басталғанына 3 жыл болды
        Алматыда Mural Fest фестивалі басталғанына 3 жыл болды
        Mural Fest фестивалі Алматыда 3-ші рет қатарынан өткізілуде. Жоба аясында қазақстандық және шетелдік суретшілер қаладағы үйлердің қабырғасына сурет салады
        31/08/2018 10:22 0 668
        Назарбаев Назарбаев даңғылымен жүріп өтті
        Назарбаев Назарбаев даңғылымен жүріп өтті
        Назарбаев Назарбаев даңғылымен жүріп өтті
        Нұрсұлтан Назарбаев жалпы ұзындығы 8,7 шақырымды қамтитын Тимирязев және Жандосов көшелерінің бойымен тартылған BRT көше-жол желісімен танысты.
        04/09/2018 16:02 18 2265
        Атырауда "Жәңгір ханның тарихтағы орны" деген атаумен көрме залы ашылды
        Атырауда "Жәңгір ханның тарихтағы орны" деген атаумен көрме залы ашылды
        Атырауда "Жәңгір ханның тарихтағы орны" деген атаумен көрме залы ашылды
        Атыраудағы орталық музейде «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында «Бөкей Ордасының соңғы ханы Жәңгір ханның тарихтағы орны» деген атаумен көрме залы ашылды
        31/08/2018 10:34 0 771
        Қазaқстанды цифpлық жүйeмен тoлық қaмтамасыз eту үшiн 827 cтанция қaжет
        Қазaқстанды цифpлық жүйeмен тoлық қaмтамасыз eту үшiн 827 cтанция қaжет
        Қазaқстанды цифpлық жүйeмен тoлық қaмтамасыз eту үшiн 827 cтанция қaжет
        Ақпaрат жәнe кoммyникациялaр министрi Дәyрeн Абаeв eлдегi цифрлaндырy бaғдaрламасының қaлай iскe aсыpылып жaтқaнын баяндады
        06/09/2018 17:29 3 969
        Талдықорғанда күзгі мерзімді әскерге  шақыру мәселелері талқыланды
        Талдықорғанда күзгі мерзімді әскерге шақыру мәселелері талқыланды
        Талдықорғанда күзгі мерзімді әскерге шақыру мәселелері талқыланды
        Алматы облысында күзгі мерзімді әскерге шақыру науқаны басталды
        06/09/2018 18:19 0 984
        Өзіміздің ұлттық ойынымызда жеңіліп қалғанымыз кәдімгідей ауыр тиеді екен
        Өзіміздің ұлттық ойынымызда жеңіліп қалғанымыз кәдімгідей ауыр тиеді екен
        Өзіміздің ұлттық ойынымызда жеңіліп қалғанымыз кәдімгідей ауыр тиеді екен
        Қазақта жақсы ат жоқ дейді қазір. Жабыдан айғыр салсаңыз, жауға мінер ат тумас депті бұрынғылар!
        07/09/2018 16:02 1 1183
        Құрлық әскерлерінің Әскери институтының курсанттары әскери ант қабылдады
        Құрлық әскерлерінің Әскери институтының курсанттары әскери ант қабылдады
        Құрлық әскерлерінің Әскери институтының курсанттары әскери ант қабылдады
        Әскер қатарында қызмет етіп, Отан алдындағы парызды өтеуге әрбір азамат міндетті
        10/09/2018 09:50 0 877
        Түркістан облысында атыс болып, бір адам қайтыс болды
        Түркістан облысында атыс болып, бір адам қайтыс болды
        Түркістан облысында атыс болып, бір адам қайтыс болды
        Оқиға орнына жеткен полицейлер тұтынушыларын бөлісе алмағандары үшін сөзге келіп, соңы атысқа дейін ұласқанын анықтады.
        10/09/2018 10:04 0 1263
        «I am a singer Kazakhstan» жобасында ерекше оқиға орын алды
        «I am a singer Kazakhstan» жобасында ерекше оқиға орын алды
        «I am a singer Kazakhstan» жобасында ерекше оқиға орын алды
        Кәдімгі кәсіби әншілерді таңдай қақтырған жас жігіт қарсы алдында отырған өнер иелеріне басын иіп, «I am a singer Kazakhstan»  шоуымен қош айтысты.
        12/09/2018 12:05 0 2829
        Сөгетіліктер: А.Баталов бізді дұрыс түсінбепті
        Сөгетіліктер: А.Баталов бізді дұрыс түсінбепті
        Сөгетіліктер: А.Баталов бізді дұрыс түсінбепті
        Егер облыс әкімі адам жіберем десе, қолынан жетектеп апарып, көрсетер едік» дейді сөгетіліктер.
        14/09/2018 12:48 0 956
        Тіл кемістігі бар Нэна мұғалім болуды армандайды
        Тіл кемістігі бар Нэна мұғалім болуды армандайды
        Тіл кемістігі бар Нэна мұғалім болуды армандайды
        Ұстаз болуды  армандаған Нэна, өз мақсатына жету жолында неше мәрте сүрінсе де, кедергілерге мойымай, қиындықтарды еңсереді…
        14/09/2018 14:02 0 2679