«Бармақ басты, көз қысты» әрекеттер орын алмаса игі. Халықтың 450 млрд теңгесі «ҚазАгроға» берілмек

«Бармақ басты, көз қысты» әрекеттер орын алмаса игі. Халықтың 450 млрд теңгесі «ҚазАгроға» берілмек
Ⓒqamshy.kz

Еліміздің Ұлттық қорын басқару жөніндегі кеңесі «ҚазАгро» ұлттық холдингіне Бірыңғай жинатаушы зейнетақы қорынан 450 млрд теңге алып беруді мақұлдап отыр. Бұл бөлінген қаржыны «ҚазАгро» холдингі жыл сайын 10 пайыздық үстеме төлей отырып, 15 жылдың ішінде зейнетақы қорына қайтарып беретін болады. Ұлттық қорды басқару кеңесі мамандарының пайымдауынша, бөлінген қаржы ауыл шаруашылығын дамытуға, ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының борыштық жүктемесін азайтуға, ауыл шаруашылығына арзан несие беруге, валюталық тәуекелдердің азаюына көмектеседі. Әйтесе де сала мамандары зейнетақы қорындағы қаржыны ауыл шаруашылығы саласына бөлуде баса назар аударатын жайттардың бар екенін алға тартты.

Ауыл шаруашылығы саласын зерттеп жүрген мамандардың байыптауынша, қазірде екінші деңгейлі банктерден және шағын қаржы ұйымдарынан несие алып, оны өтей алмай жүрген шаруалардың көрсеткіші 74 пайызға жеткен. Бұл ретте «Барометр» талдау орталығының қаржыгері Арман Мусиннің айтуынша, бізге болашақта шаруаларды қаржыландыруға жаңаша леп енгізу қажет. «ҚазАгро» холдингінің де ұстанып отырғаны сол бұрынғыша саясат екенін алға тартқан маман «егер ұстанған бағытты өзгертпесек, бөлінген қаржы зейнетақы қорына түсім әкеле қоймайды» дейді.

«Қазір екінші деңгейлі банктерге, шағын қаржы ұйымдарына борышкер шаруалардың саны артқан. 2010 жылдары екінші деңгейлі банктер шаруаларға 3,8 пайызбен 10 жылға несие беріп келді. Бұл ретте шаруалар екінші деңгейлі банктерге бизнес жоспарын бекіттіріп, агробизнесті дамыту мақсатында осындай арзан несие ала алды. Ал 2017 жылдан бастап банктер 5,5 пайызбен несие ұсына бастады. Бастапқыда мұндай несиені шаруалар тарпа бас салғанымен, қазір қайтаруға қиналып жатыр. Себебі агро несие тәуекелі көп жүйе. Несие алғанда шаруалар егіннен түсетін пайдаға сеніп несие рәсімдейді. Енді бірі мақтадан түсетін түсімге сенеді. Келесі бірі мал басының өсіміне сенеді. Түсімдері азайып, керісінше, шығын көбейіп кетсе, шаруаларға несиені төлеу қиын болады. Сондықтан бұл арада осындай тәуекелдерді де ескеру керек. Өз басым «ҚазАгро» осындай жайттарды ескеріп алып барып қана қаржыны тиісті жеріне жеткізеді деп ойлаймын. Болашақта шаруаларға берілетін несие көлемін 3,2-3,5 пайызға түсіру қажет деп есептеймін. Осылай болатын болса, шаруалар да несие алу тәуекелінен қорықпайтын болады»,-дейді қаржыгер Арман Мусин.

Қаржыгердің айтуынша, бізде кезінде «Агро несие» корпорациясы құрылған кезде ауыл арзан несиемен қамтылады деген үміт басым болған. Өкінішке қарай, бұл корпорацияның капиталы аз болды. «Корпорация тек санаулы жобаларды ғана қаржыландыра алды. Алдағы уақытта «ҚазАгро» осы жайттарды да ескергені жөн» дейді маман.

«Агро несие» корпорациясы ауыл шаруашылығы саласы бойынша үлкен жобаларды несиелендіре алмады. Аталмыш корпорация арқылы бірлестіктерге берілген несиенің көлемі аз болды. «Агро несие» бар-жоғы 30-35 жобаны ғана қаржыландыра алды. Болашақта «ҚазАгро» осы олқылықтың орнын толтырып, ауыл шаруашылығына қатысты ірі-ірі жобаларды қаржыландыра алса жөн болар еді. Ауылға инвестиция салудың машақаты көп. Сондықтан зейнетақы қорындағы қаржы толықтай түсіммен қайту үшін алдымен ауылдың инфрақұрылымын дамытуға, ауылда кәсіпкерлік орта қалыптастыруға, шаруалардың кәсіпкерлік қабілетін арттыруға қаржы бөлінуі керек. Ауылда бәсекеге қабілетті кәсіпкерлік орта қалыптаспаса, шаруалардың қолына қанша жерден қаржы бергенмен, олар оны ұқсата алмайды. Сондықтан бөлінген қаржы ұстағанның қолында, тістегеннің аузында кетпеуі үшін қаржыны тікелей жергілікті әкімдіктер қатаң бақылауға алуы қажет. Қаржы қолдан-қолға өтпеуі тиіс. Тікелей холдингтен жергілікті әкімдіктің бюджетіне аударылып, сол арқылы шаруашылықтарды дамытуға бөлінсе жөн болар еді. Холдингтен банкке өтіп, банктен несие корпорацияларына өтіп, одан несие ұйымдарына өтсе, бұл қаржы шашырап, нақты істі жүргізетін шаруалардың қолына тимей, «бармақ басты, көз қысты» әрекеттер орын алып, тамыр-таныстыққа жол берілуі де ықтимал. Сондықтан қаржы тікелей істі жүргізетін шаруаға, кәсіпкерге, агробизнеске жетуі үшін жергілікті әкімдіктердің бақылауы тетікке қосылуы тиіс»,-дейді Арман Мусин.

Жалпы, зейнетақы қорындағы қаражатты ауыл шаруашылығына емес, елдің инфрақұрылымын, инновациялық әлеуетін дамытуға салудың әлдеқайда тиімдірек екенін алға тартқан мамандар да жоқ емес. Мәселен, экономика ғылымының докторы, профессор Бейсенбек Зиябековтың айтуынша, қордағы қаржыны ұлттық экономиканы дамытуға бөлген дұрыс еді.

«Зейнетақы қорындағы қаржыны ұлттық экономикаға серпін беріп, қарқынды жұмыс істеп тұрған салаларға салу керек шығар. Отандық өнім өндіруші салаларға, инновациялық бағытты ұстанған салаға, инфрақұрылымды дамытатын салаларға қаржы берудің жемісі бар деп ойлаймын. Ал ауыл шаруашылығы саласына салынған қаржы қайту үшін үкіметтің кепілдігі болуы керек деп есептеймін. Онсыз бұл қаржы желге кеткенмен тең»,-дейді ғалым.

Деректерге жүгінсек, дамушы және дамыған елдердің біразында агро саласына бөлінетін қаржы біздің елмен салыстырғанда 8 есеге көп. Мысалы, біз асыл тұқымды мал басын жиі сатып алатын Австралияда ет және сүт шаруашылығын дамыту үшін жыл сайын шаруаларына 1,5-2 пайыздық үстемемен 271 млн доллар қаржы бөлінеді екен.  Сол тәрізді Малайзияда асыл тұқымды мал өсіру үшін шаруаларына берілетін арзан несие үстемесі 1,5 пайызды ғана құрайды.

Бұған қатысты ауыл шаруашылығы ғылымының докторы Жанәбіл Ақаев «Дамыған елдердегі агро саланы өркендету жағы өте жақсы дамыған. Мен өзім Австралияның фермерлерімен 2017 жылы екі мәрте кездестім. Сонда олардың мал бордақылайтын алаңдарын көріп, мал басына беретін жем-шөбін көріп, агротехникаларының базасын көзбен көріп таңырқап қайттым. Олардың өкіметі ауыл шаруашылығынан түсетін түсімнің басым болатынын, келешекте агро өнімдерге деген сұраныстың арта түсетінін жақсы біледі. Осыдан болар бір ғана Австралия бізден агро саласы бойынша 15 жылға көш ілгері дамып кеткен. Болашақта Қазақстан үшін агро саланы заманға сай дамыту, бірлестіктерді жаңаша бағытқа қарай бағыттау, арзан несиені ауылға апару, агро өнімнен қарқынды түсім алу маңызды бола түспек. Ендеше қандай болса да бөлінген қаржыны шашауын шығармай ұқсата білу маңызды»,- деді.

Қарлығаш Зарыққанқызы

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Бекболат Тілеухан: Бұл күннің болары анық еді...
    20/03 01:45 0 345
    2
    Назарбаев өзінің кеңесшісін тағайындады
    20/03 00:34 0 202
    3
    Назарбаев әлем мойындаған ұлы қайраткер ретінде тарихта қалды
    19/03 22:00 0 325
    Валентина Матвиенко: Келесі президенттің кім болатынын тек Қазақстан халқы шешеді (видео)
    19/03 21:03 0 2233
    Нұрсұлтан Назарбаевтың 19 наурызда жасаған үндеуі (толық нұсқасы)
    19/03 19:49 0 1041

    Таныстырылғандар

    Діни көзқарасы мен сенімі үшін Кеңес үкіметіне ұнамаған Шаймерден Қосшығұлұлы кім?
    Діни көзқарасы мен сенімі үшін Кеңес үкіметіне ұнамаған Шаймерден Қосшығұлұлы кім?
    Діни көзқарасы мен сенімі үшін Кеңес үкіметіне ұнамаған Шаймерден Қосшығұлұлы кім?
    Шаймерден Қосшығұлұлы кім?
    Аудио тыңдау
    14/03/2019 15:03 0 478
    Танымал заңгердің әкесіне жазған хаты: Түсімде сізді жиі көремін...
    Танымал заңгердің әкесіне жазған хаты: Түсімде сізді жиі көремін...
    Танымал заңгердің әкесіне жазған хаты: Түсімде сізді жиі көремін...
    Мен бұл сөздеріңді ешқашан ұмытпаймын.
    Аудио тыңдау
    14/03/2019 17:50 0 1583
    Бір баласы барлар да 21 мың теңге жәрдемақы алады
    Бір баласы барлар да 21 мың теңге жәрдемақы алады
    Бір баласы барлар да 21 мың теңге жәрдемақы алады
    Олар ұсынылған жұмыстан бірінші рет бас тартса, төлемнің 50 пайызынан, ал екінші рет жәрдемақыдан мүлде қағылады.
    Аудио тыңдау
    15/03/2019 08:12 1 1206
    Гүлшара Әбдіқалықова: Қайда барсам да, жалғызбасты ана шығады. Еркектер қорқақ болып кеткен бе?
    Гүлшара Әбдіқалықова: Қайда барсам да, жалғызбасты ана шығады. Еркектер қорқақ болып кеткен бе?
    Гүлшара Әбдіқалықова: Қайда барсам да, жалғызбасты ана шығады. Еркектер қорқақ болып кеткен бе?
    «Таңның атысы, күннің батысы жұмыс істеп, отбасын асырау керек"
    Аудио тыңдау
    15/03/2019 08:23 4 2280
    Халық банк шетелдік банктермен бәсекеге дайын
    Халық банк шетелдік банктермен бәсекеге дайын
    Халық банк шетелдік банктермен бәсекеге дайын
    2017-2018 жылдары Халық банктің басты атқарған міндеті – Qazkom мен Hakyk банктерін біріктіру болды.
    Аудио тыңдау
    15/03/2019 14:32 0 378
    Банктер Үкіметтен ақша алып, оны халыққа жоғары пайызбен несиеге беріп отыр – экономист
    Банктер Үкіметтен ақша алып, оны халыққа жоғары пайызбен несиеге беріп отыр – экономист
    Банктер Үкіметтен ақша алып, оны халыққа жоғары пайызбен несиеге беріп отыр – экономист
    Қазір елдегі банк саласына қатысты сын айтушылар да, жанашыр пейілмен ақыл-кеңес берушілер де жетіп-артылады
    Аудио тыңдау
    15/03/2019 16:38 0 1939
    Отандық компанияда қаржы директоры болған Қытай азаматын елден шығарып жіберді
    Отандық компанияда қаржы директоры болған Қытай азаматын елден шығарып жіберді
    Отандық компанияда қаржы директоры болған Қытай азаматын елден шығарып жіберді
    Қытай азаматы Атырау облысында жергілікті компаниялардың бірінде қаржы директоры болып қызмет атқарған
    Аудио тыңдау
    15/03/2019 23:26 0 1218
    9 жасар алматылық ресейліктерді таңдай қақтырды (видео)
    9 жасар алматылық ресейліктерді таңдай қақтырды (видео)
    9 жасар алматылық ресейліктерді таңдай қақтырды (видео)
    Тіпті әділ қазы мүшесі "тіпті мен де бұл нотаға дәл түсе алмаймын, сен әрбір нотаға дәл түсе білдің",- деп баға берді.
    Аудио тыңдау
    16/03/2019 12:02 0 13600
    Жәрдемақы көбейгенмен, мәселелер азаймайтынын Үкімет біле ме?
    Жәрдемақы көбейгенмен, мәселелер азаймайтынын Үкімет біле ме?
    Жәрдемақы көбейгенмен, мәселелер азаймайтынын Үкімет біле ме?
    Биылғы жылдың 1 шілдесінен бастап мемлекеттік бюджет қызметкерлерінің жалақысын өсіру үшін Ұлттық қордан 980 млрд теңге алынады
    Аудио тыңдау
    18/03/2019 09:31 0 731
    Ресей экономисі: АҚШ әлемді әлі 40 жыл билейді
    Ресей экономисі: АҚШ әлемді әлі 40 жыл билейді
    Ресей экономисі: АҚШ әлемді әлі 40 жыл билейді
    АҚШ экономикасындағы айрықша серпіліске  өзге елдер қызғанышпен қарап отыр.
    Аудио тыңдау
    18/03/2019 11:58 0 541
    Әлемнің үздік 3 банкінің қатарына қазақстандық банк кірді
    Әлемнің үздік 3 банкінің қатарына қазақстандық банк кірді
    Әлемнің үздік 3 банкінің қатарына қазақстандық банк кірді
    12 наурызда Нью-Йоркте "Global Finance" журналы жыл сайынғы дәстүр бойынша 26-шы рет әлемнің үздік банктерін марапаттады.
    Аудио тыңдау
    18/03/2019 15:07 0 475
    Наурыз көжені ұлттық брендке айналдырудың 3 тетігі
    Наурыз көжені ұлттық брендке айналдырудың 3 тетігі
    Наурыз көжені ұлттық брендке айналдырудың 3 тетігі
    Егер біз отандық кәсіпорындарға наурыз көжені жасауды міндеттесек, оның жасалу технологиясы да дами түсетіні даусыз.
    Аудио тыңдау
    19/03/2019 09:21 0 162
    Түркістан облысы әкімінің орынбасары тағайындалды
    Түркістан облысы әкімінің орынбасары тағайындалды
    Түркістан облысы әкімінің орынбасары тағайындалды
    Шөкеев орынбасарларын өзгертіп жатыр.
    Аудио тыңдау
    19/03/2019 14:33 0 127
    Қазақстанға Қытай экспансиясының қатері төніп тұр ма?
    Қазақстанға Қытай экспансиясының қатері төніп тұр ма?
    Қазақстанға Қытай экспансиясының қатері төніп тұр ма?
    Біртұтас «Қазақстан халқын» (кешегі Кеңес халқы «Қытайдағы» жұңхуа ұлты) қалай қалыптастырмақшымыз?
    Аудио тыңдау
    19/03/2019 15:09 0 604
    Марғұлан Сейсембай: Тәуелсіздігімізді жоғалтуға бір-ақ адым қалады...
    Марғұлан Сейсембай: Тәуелсіздігімізді жоғалтуға бір-ақ адым қалады...
    Марғұлан Сейсембай: Тәуелсіздігімізді жоғалтуға бір-ақ адым қалады...
    Үкімет мемлекеттік бағдарламалары бойынша мойнына алған міндеттерінің біреуін де толық орындамай отыр!
    Аудио тыңдау
    19/03/2019 15:50 0 499