Баланы жемқорлыққа балабақшадан бастап үйрететін - Өзіміз

Баланы жемқорлыққа балабақшадан бастап үйрететін - Өзіміз
Ⓒgoogle.com

Мына екі жайт әлі есімде. Кеше ғана болғандай... Ол кезде ұстаздық етіп жүрген едім...

***

Әртүрлі байқаулар... Қайда бұрылсаң, қайда қарасаң... Әділ өтетіні бар, өтпейтіні бар. Оқушыларымды қыркүйек басталғалы 4-5 байқауға қатыстырдым. Біреуінен ғана ынталандыру алдық. Ал қалғандары (кіл шығармашылық байқаулар) тіпті "көзге ілінбеді".

- Жарайды, ізденуі аз, көркемдік жағы нашарлау, идеясы ашылмаған, тақырып өзекті емес, ережеде бекітілген санаулы беттен асып кетті делік. Ал, онда жүлдеге лайықты шығарманы оқытыңызшы? Үздік суретті көрсетіңізші? - десек, алған жауабымыз:

- Сіз бізді тергейін дедіңіз бе? Оны қайтпексіз? Сіздердікі нашар! Келесі жолы жақсылап жазып келсін балаларыңыз... Суретті де дұрыстап, тақырыпқа сай салсын...
Қоймай да, қоймай сұраған соң, үздік сурет мынандай болады деп, үлкен форматты қағазға салынған әлдебір әдемі балеринаның суретін көрсетеді маған. 
- Бірақ мынаның Алматының күніне арналған тақырыпқа қатысы қанша? Ережеде А4, А3 форматқа салынсын делінген. Біз дәл солай салып келдік. Тіпті әдемі салынды. Тақырыпқа сай! Ішінен таңдап әкелдік ең жақсыларын... Онда суреттерімізді қайтарыңыз!...

- Сізге не керек? Қайтарылмайды. Ережеде солай. Үздік шығарманы да көрсетпейміз!
- Ережеге сай салынбаған сурет қалай үздік болады? Ал, шығармалар ше?...
- ...

Оқушылардың үмітін үкілеп шығармаларын алып келген жерімнен құры қол, басым салбырап қайттым... Балаларға не айтамын? Неге балерина салмадыңдар? Неге аз-ақ жазбадыңдар деймін бе?
Осыдан кейін қалай ғана оқушыларымды байқауға сүйреймін?

***

9-сыныпта оқитын сіңлімнің білімі өте жақсы. Мақтауым емес. Рас,  тым жақсы оқиды. Ізденеді. Ұстаздары да мақтайтын қыз. Сол білімі зая кетпесін, бір бағытқа бұрылсын деп, физикадан ғылыми жоба жазып, қорғап көрсеңші дедім. Келісті. Ұстазына бардым. "Ғылыми жобаға тақырып таңдап, сіңліме бағыт көрсетсеңіз. Ол өзі жазады. Тек арасында тексеріп, жетекшілік етсеңіз..." деп айтсам, "Ақшаларың көп пе? "Әншейін" сертификат алу үшін 90 мың керек. Бар ма? Қазір-ақ сертификат береді. Қазір біліммен алып шығатындар аз. Білімі болса да, ақшамен келгендер озып кетеді. Оның жақсы оқитынын білемін. Босқа көңілі қалып қалады..." - деді апайы...

Осыдан кейін қай жетіскен білім? Жастар ізденбейді, оқымайды, ондақ-мұндақ деп айтып көріңізші? Алғаш білім алар қабырғадан бастап осындай әділетсіздікті көріп, сезініп өскен бала ертең елдің қамын қалай жесін? Қалай? Әр пәннен 4-5 кітап арқалап, сағат санын көбейтіп оқығаннан не пайда біздің кезде оқыған бір кітаптың құнына жетпесе!? Кім кінәлі? Ертең студент болғанда жұмыс жасап, сессиясын ақшамен жаба салуды мектептен бастап үйретіп жатқан жоқсыздар ма "Шенділер, Шекпенділер"!?

Қап,  әттеген-ай! Өкініш өзекті өртеп бара жатыр!  Ашуым келіп Әлдекімдерге жер тіреп тұрғандай, әділдікті жақтайтындай, жүздерінде түлкі бейнесі, жүректері дүниеге толған, көздерін шел басқан біреулер жоғарыға отырып алған! Айтқанымды өтірік деңіздерші? "Сондайлардың" кесірінен қаншама бала арман көкке ұшып, алысқа жетелер қанаттары қиылды, қаншама расында елдің, қазақтың, жастардың, қазақ тілінің қамын жейтін ағай-апайларым және олардың ұлы істері көзге көрінбейтін көлеңкеде қалып қойды десеңші! Балапандар, періште тілекті, көңілдері пәк бүлдіршіндер, ардақты, елдің елеулі, халқының қамын жейтін, қазағы үшін аянбай тер төгіп жүрген ағай-апайларым, "сол біреулер" үшін Сіздерден кешірім сұраймын...

Ақша, ақша деп... қай жерге дейін барар екенбіз...

***

Қазір оқушылар бұрынғыдай күнделік ұстамайды. Бағаны ғаламтор арқылы арнайы сайтқа қойып отырады. Мұның қолданысқа енгеніне көп болмады. Онсыз да миы ашып жүрген ұстаздар мен оқушылар үшін бұл бағдарламаның пайдасынан зияны көп сияқты.

Биыл бір танысымның қызы мектеп бітіреді. Ерекше куәлікке үміткер. Бірінші сыныптан бастап беске оқып келеді. Тоғызыншы сыныптан кейін мектебін ауыстыруына тура келді, отбасылық жағдайға байланысты. Жақында анасын мектеп директоры шақыртыпты. Неге дейсіз ғой. Шақырту себебі мынада екен.

"Қызыңыз алтын белгімен бітіргенін қаласаңыз, ақысын төлесеңіз болғаны..."

Иә, дәл осылай, "сатылады" депті. Білім сатылады. Қағыс естімедіңіз, алтын белгі сатылады! Және қарапайым ата-ана болсаңыз, бағасын қалтаңыз көтеретініне күмәнім бар.

"Жарайды, бағасы қанша" десе, айтпапты. Құпия демек. Төлеймін десе, бағасын айтады екен.

"Онсыз да бірінші сыныптан бастап беске оқып келе жатқан қызыма алтын белгі керек емес, ерекше куәлік алса да жетеді" деген танысымызға: "Оған да төлейсіз" депті. Бұл не сұмдық! Табельдің бәрінде тайға таңба басқандай айқайлап тұр бестіктері! Соны көре тұра, әрі тесттен жақсы баға алса да, ерекше куәлігін бермейін деп тұр ма?

ҰБТ-ға дайындық сынағынан қандай да бір пәннен "3" алса, оны күнделік.кз-ға қойса, онда алтын белгі тұрмақ, ерекше куәліктен де қағылады екен. Сонда сонша жыл алған білімін қайдағы бір сынақтың нәтижесіне қарап бағалай сала ма? ҰБТ дегеннің өзі оқушының нақты білімін тексеретін әдіс емес қой!

Сөйтіп, әлгі қыз дайындық сынағынан бір пәннен "3" алыпты. Сонда директоры шақырып, төлесеңіз, бағасын түзеп жаздыртамын да, ерекше куәлікке ілінеді депті... Әділдікті жақтайтын танысым бас тартыпты.

***

Өзі ұстаз әпкемнің тұңғышында да осыған ұқсас жағдай болғанын жоғарыда жаздым. Дәл сол қызы ешкімге ешнәрсе төлемей-ақ "Алтын белгісін" алып, бүгінде еліміздің белді оқу орындарының бірінде 2 курста грантта  оқып жүр.

Түбі әділдік орнайды бәрібір! Тек жолы қиын, салмағы  ауыр...

Түйін: балабақшадан бастап тәрбиешісіне сыйлық беріп, балама "дұрыстап" қараңыз деп, мектепте бағасын көтерту үшін ұстазына ақша беріп... негізі баланы жемқорлыққа үйрететін мына - Өзіміз. Балық бекер басынан шірімейді. Бәрін әуелі өзімізден, ісімізден, әрекетімізден бастайық. Сонда ұрпақты орынсыз кінәлауды қоятын шығармыз.

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Оразаға дайындығың қалай?
    19/04 17:46 0 385
    2
    Үшемге жүкті болған келіншек егіз босанды
    19/04 17:33 0 190
    3
    Атырауда мамандандырылған ХҚКО шамамен 7 мың жүргізуші куәлігін берді
    19/04 17:17 0 147
    Бәзілбаев бесінші рет президент сайлауына түспек
    19/04 16:17 1 357
    Алтын қордағы үздік ертегілер мен жырлар арнайы жинақ болып шықты
    19/04 14:28 0 224

    Таныстырылғандар

    «Рухани жаңғыру» бағдарламасының 2 жылдығына орай Алматыда ғылыми конференция өтті
    «Рухани жаңғыру» бағдарламасының 2 жылдығына орай Алматыда ғылыми конференция өтті
    «Рухани жаңғыру» бағдарламасының 2 жылдығына орай Алматыда ғылыми конференция өтті
    «Рухани жаңғыру» бағдарламасының 2 жылдығына орай Алматыда ғылыми конференция өтті
    13/04/2019 11:59 0 453
    ҚР Үкіметі президент сайлауына қанша қаржы бөлді?
    ҚР Үкіметі президент сайлауына қанша қаржы бөлді?
    ҚР Үкіметі президент сайлауына қанша қаржы бөлді?
    Құжат 29 сәуірге дейін талқыланады
    15/04/2019 16:22 0 324
    Сақ болыңыз: обырдың байқалмайтын белгілері
    Сақ болыңыз: обырдың байқалмайтын белгілері
    Сақ болыңыз: обырдың байқалмайтын белгілері
    Күніне екі немесе одан да көп шыныаяқ кофе ішетін адамдардағы өкпе қатерлі ісігінің қаупі 41 пайызға артады.
    16/04/2019 07:00 0 1211
    Маскүнем әйел өзінің екі баласын үйімен бірге өртеп жіберген
    Маскүнем әйел өзінің екі баласын үйімен бірге өртеп жіберген
    Маскүнем әйел өзінің екі баласын үйімен бірге өртеп жіберген
    Қылмыскердің тағы екі баласы бар екен
    16/04/2019 13:08 0 1480
    Селфи жасаймын деген бойжеткен биік мұнарадан құлап мерт болды
    Селфи жасаймын деген бойжеткен биік мұнарадан құлап мерт болды
    Селфи жасаймын деген бойжеткен биік мұнарадан құлап мерт болды
    Сидни Монфрис журналистика факультетінде оқып жүрген
    16/04/2019 17:37 0 631
    "Балуан Шолақ" фильмі: көруге итермелейтін 5 себеп
    "Балуан Шолақ" фильмі: көруге итермелейтін 5 себеп
    "Балуан Шолақ" фильмі: көруге итермелейтін 5 себеп
    Бүгін "Chaplin" кинотеатрында "Балуан Шолақ" картинасының алдын-ала көрсетілімі болды.
    17/04/2019 00:48 0 742
    «Баспана Хит» бағдарламасының жылдық пайызы арзандады
    «Баспана Хит» бағдарламасының жылдық пайызы арзандады
    «Баспана Хит» бағдарламасының жылдық пайызы арзандады
    Азаматтардың ай сайынғы төлемдерін есептеуіне қолайлы болуы үшін Баспана Хит ипотекалық калькуляторы іске қосылды
    17/04/2019 11:02 0 308
    Айуандықпен өлтірілген кәсіпкердің ұлы сұмдық шындықты жайып салды
    Айуандықпен өлтірілген кәсіпкердің ұлы сұмдық шындықты жайып салды
    Айуандықпен өлтірілген кәсіпкердің ұлы сұмдық шындықты жайып салды
    Шымкентте өңірге танымал ірі кәсіпкер мен оның жұбайын айуандықпен өлтіріп, миллиондаған ақшасы мен дүниесін алып кеткен көлік жүргізушісінің соты өтуде
    17/04/2019 11:25 0 4874
    Жетісайдағы масқара: үш баладан кімнің өшін алды екен? (Видео +18)
    Жетісайдағы масқара: үш баладан кімнің өшін алды екен? (Видео +18)
    Жетісайдағы масқара: үш баладан кімнің өшін алды екен? (Видео +18)
    Масқара! Кішкентай қыздың әуретіне пышақ тыққан.
    17/04/2019 12:14 0 1753
    "Дос-Мұқасан" әншісі әуежай қызметкеріне қол жұмсады
    "Дос-Мұқасан" әншісі әуежай қызметкеріне қол жұмсады
    "Дос-Мұқасан" әншісі әуежай қызметкеріне қол жұмсады
    Ұшаққа отырғызу барысында Мұрат Құсайынов қатты сөйлеп, бейәдеп сөздер айтқан.
    17/04/2019 14:02 0 2204
    "Нотр-Дам" шіркеуін қалпына келтіруге қаражат жіберген қазақстандықтар
    "Нотр-Дам" шіркеуін қалпына келтіруге қаражат жіберген қазақстандықтар
    "Нотр-Дам" шіркеуін қалпына келтіруге қаражат жіберген қазақстандықтар
    "Нотр-Дамды құтқарайық" деген ұранмен мекеме сайтында арнайы бөлім пайда болды.
    18/04/2019 10:06 0 3323
    Алматыда теңге ілуден Азия чемпионаты басталды
    Алматыда теңге ілуден Азия чемпионаты басталды
    Алматыда теңге ілуден Азия чемпионаты басталды
    Ұлттық ат спорты түрлерінен өтіп жатқан жарысқа «Қазақстан РТРК» АҚ басты ақпараттық қолдау көрсетіп отыр
    18/04/2019 10:13 0 204
    Қытайдағы Қазақстан елшілігі Ақжарқын Тұрлыбайдың жағдайы туралы айтты
    Қытайдағы Қазақстан елшілігі Ақжарқын Тұрлыбайдың жағдайы туралы айтты
    Қытайдағы Қазақстан елшілігі Ақжарқын Тұрлыбайдың жағдайы туралы айтты
    Қытай соты оны өмір бойына бас бостандығынан айырған болатын
    18/04/2019 14:13 0 1454
    Тақ таластық пен бақталастық: Зеленский жеңіп, Порошенко премьер-министрлікке келуі мүмкін
    Тақ таластық пен бақталастық: Зеленский жеңіп, Порошенко премьер-министрлікке келуі мүмкін
    Тақ таластық пен бақталастық: Зеленский жеңіп, Порошенко премьер-министрлікке келуі мүмкін
    Петр Порошенко Владимир Путиннің билігін барынша сынап отырған және бірден-бір қарсы тұрған тұлға
    19/04/2019 10:59 0 753
    Кешегі бай қазақтың ұрпағы бүгін неге кедей? Қаржыгер жауап береді
    Кешегі бай қазақтың ұрпағы бүгін неге кедей? Қаржыгер жауап береді
    Кешегі бай қазақтың ұрпағы бүгін неге кедей? Қаржыгер жауап береді
    Адамдар инвестицияны Қытайдан күтеді. Неге?
    19/04/2019 11:06 0 607