Арба сүйреген марқұм ақын өмірінен естелік

Арба сүйреген марқұм ақын өмірінен естелік
Ⓒinformburo.kz

Бүгін қазақ әдебиеті тағы да қазаға душар болды. 57 жасқа қараған шағында талантты ақын, тағдырлы қаламгер Сәбетай Сыпатаев өмірден озды. Алматы-2 вокзалында жолаушылардың жүгін тасып күн көрген алапат ақын жайлы айтпаған адам, жазбаған БАҚ қалмаған еді. 2011 жылы Азаттық радиосы ақынның өмірі, тағдыры жайында жазыпты. Qamshy.kz ақпарат агенттігі Сәбетай Сыпатаев жайлы естелікті оқырманымен бөлісуді жөн көрді. 

«Көкбөрім көкке ұлыған», «Жұлдыздардың бағыты өзгермейді» атты екі өлең кітаптың ауторы, ақын Сәбетай Сыпатаев он бес жылдан бері Алматыдағы екінші теміржол бекетін сағалап жүр.

«Ой, ол кім? Әлгі «Мұқағали» ма?» дегендер де болды.

ТАБЫС ПЕН ШАБЫТ

– Табыс болса, шабыт болады. Сағат он болды. Таңғы жетіден осында жүрмін. Әлі бір теңге тапқан жоқпын. Әңгімеміздің жарасуы қиын болар, бауырым, – деп бастады әңгімесін Сәбетай.

Ептеп сыр тартып, жөн сұрай бастадық. Сәбетай 1963 жылы Алматы облысы Ақсу ауданында дүниеге келіпті. Бір ұл бір, қызы бар екен. Бірақ отбасынан ажырасып кеткен.

– Ұлым – он сегізде, қызым – он бесте. Сирек болса да кездесіп тұрамыз. Тапқаным тамағымнан аспай жүрген мына мені олар қайтсін. Анда-санда кездескенде қызым ұрсып қояды, – деп мұңайды ақын бір сәт.

Ақынның нақты тұрағы жоқ. Күнделікті табысына байланысты ақысын төлеп, әр жерге түнеп шығады, не вокзал ішіне ұйықтай салады.

«ОСЫ ӨМІРІМЕ РИЗАМЫН»
Сәбетай Сыпатаев

– «Көкбөрім көкке ұлыған» – поэма. Осыдан екі жыл бұрын Қазақ радиосы ұйымдастырған бәйгеде бас жүлдені жеңіп алған болатын. Жуықта «Қазақ әдебиеті» газетіне бес өлеңім басылып шықты. Осы өміріме ризамын, – дейді ақын, «жүгіңізді жеткізіп берейін» деп жолаушыларды жанасалай жүгірген күндері мен ашқұрсақ күйінде жатар орын таппай сандалған түндерін ұмытып.

Еріксіз «Осы өміріңізге шынымен ризасыз ба?» деп қайталап сұрадық.

– Ризамын. Мен бұдан да қиын күндерді бастан өткергенмін, – деп жауап қатты ақын.

Өзі осы сәтте таңғы оразасын бір кесе шаймен ашып тұрған еді.

«Бұдан артық қандай қиын күндер болуы мүмкін?» деген сауал көмейден көрініп тұрса да, шығара алмадық.

Сәбетай өзіне «Мен ешқандай ортаға сыймайтын және ешкімнің алдына барып көмек сұрамайтын адаммын. Іздеп келсе, қарсылығым жоқ» деген баға берді.

– Таңғы алтыдан кешкі сегіз-тоғызға дейін тынбай жүгіргеннің өзінде 2-3 мың теңге табамын. Вокзал басында бар-жоғы жеті ғана арба бар. Ол арба
Сәбетай Сыпатаев
Жолаушылардың жүгін алып бара жатқан арбакеш. Алматы, 16 тамыз 2011 жыл.

бізге тие бермейді. Сондықтан күн көру үшін жүкті жаяу арқалауға тура келеді, – деген Сәбетай жаз айларында бәсекелестердің де көбейіп кететінін айтты. Вокзал қожайындарына да ақша тапқаны үшін салық төлеп тұратын көрінеді.

– Арбасы барлар күніне он мың теңгеге дейін табады. Бірақ ол үшін де тамыр-таныстық пен пысықтық керек, – дейді Сәбетай Азаттық радиосының тілшісіне.

Теміржол бекетінің алдына келіп тоқтаған жеңіл көліктің астына түсердей болып жүгірген жасөспірім балалар бірден көзге түседі. Сәбетайдың айтып отырған «бәсекелестері» – осылар. Жазғы демалыс басталған күннен ауыл балалары осында келіп, жүк тасып, ақша табады екен.

«...АРЛАННЫҢ ТЕРІСІМІН»
Сәбетай Сыпатаев

Сәбетай Сыпатаевтың алғашқы кітабы «Жұлдыздардың бағыты өзгермейді» 1993 жылы, ал екінші кітабы «Көкбөрім көкке ұлыған» 2000 жылы жеке демеушілердің көмегімен баспа бетін көрген.

– Басыма күн туғанда,
Етігіммен су кештім.
Үмітім қырқылғанда,
Аруақтармен тілдестім.
Қанатым қайырылғанда,
Ән назар – базарым.
Тағымнан айрылғанда,
Желтоқсан – кек алдым
Дұшпаным сатса,
Адамның перісімін.
Өлігім жатса,
Арланның терісімін, – деп, «Көкбөрім көкке ұлыған» поэмасынан бір шумақ оқып берді. Қалғанын есіне түсіре алмады. Сосын: – Бүгін шабыт болмай тұр. Себебі табыс жоқ. Осыған риза болыңдар, – деп шығарып салды Сәбетай Сыпатаев.
Нұртай Лаханұлы, Азаттық радиосы
16 тамыз, 2011 жыл

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


  • 1 апта бұрын

    Алдынан жарылкасын

    1
    Балғынбек Имаш: Алла деп "Крещениеде" суға түскен, Мұсылманға мұнафиқ мінез келді
    20/01 23:22 0 277
    2
    Қазақстандық имамдар қанша жалақы алады?
    20/01 14:14 0 520
    3
    Жол ережесін бұзсаңыздар, полицияға "дәлеліңізбен келіспеймін" деп жазып беріңіз
    20/01 09:27 0 7165
    Өнертанушы ретінде атақты суретшілердің картиналарын қалай оңай ажыратуға болады?
    20/01 02:37 0 433
    Ширек ғасырда еркін күрестен бір әлем чемпионын баптауға жарамадық...
    19/01 15:38 0 1394

    Таныстырылғандар

    Менің жаңа өмірім өлім туралы повестен кейін басталды
    Менің жаңа өмірім өлім туралы повестен кейін басталды
    Менің жаңа өмірім өлім туралы повестен кейін басталды
    Маған сан мәрте көмектескен кітаптың мұқабасы тозып кетті. Бірақ мен үшін оның орны бөлек
    Аудио тыңдау
    11/01/2019 10:23 0 2496
    Kaspi.kz: Автокөлік ұтамын деп алаяқтың арбауына түспеңіз!
    Kaspi.kz: Автокөлік ұтамын деп алаяқтың арбауына түспеңіз!
    Kaspi.kz: Автокөлік ұтамын деп алаяқтың арбауына түспеңіз!
    Жеке мәліметтеріңізді хабарлама ретінде жолдамаңыздар. Алаяқтықтың құрбаны болмас үшін тек ресми ақпараттарға жүгініңіздер
    Аудио тыңдау
    11/01/2019 11:10 0 1876
    Таудан қуат, даладан рух алған  халық  ешқашан өлмейді
    Таудан қуат, даладан рух алған халық ешқашан өлмейді
    Таудан қуат, даладан рух алған халық ешқашан өлмейді
    Арманы орындалмай кеткен қарияның ұл-қызы қазіргі күні атажұрт қазақ елінде ғұмыр кешуде
    Аудио тыңдау
    11/01/2019 15:37 0 774
    Бүгін Қонаевтың туған күні: "Орысты ренжiтсең Мәскеуге шабады, қазақты ренжiтсең қайда шабады?"
    Бүгін Қонаевтың туған күні: "Орысты ренжiтсең Мәскеуге шабады, қазақты ренжiтсең қайда шабады?"
    Бүгін Қонаевтың туған күні: "Орысты ренжiтсең Мәскеуге шабады, қазақты ренжiтсең қайда шабады?"
    Өмірдің екі тірегі: үйренуден жалықпау, үйретуден аянбау.
    Аудио тыңдау
    12/01/2019 12:03 0 3650
    "Әр миллиметр маңызды": 9 күн бұрын дүниеге келген сәбиге күрделі ота жасалды (видео)
    "Әр миллиметр маңызды": 9 күн бұрын дүниеге келген сәбиге күрделі ота жасалды (видео)
    "Әр миллиметр маңызды": 9 күн бұрын дүниеге келген сәбиге күрделі ота жасалды (видео)
    Арнайы үлкейткіш құралдар көмегімен жасалатын отада өте жіңішке жіп қолданылады. Миллиметрге қателесу – үлкен қауіпке әкеп соқтырады
    Аудио тыңдау
    12/01/2019 14:26 0 3100
    Түрік профессоры: Түркі әлемін түртіп оятқан «Оян» мотивінің авторы – Міржақып Дулатұлы (видео)
    Түрік профессоры: Түркі әлемін түртіп оятқан «Оян» мотивінің авторы – Міржақып Дулатұлы (видео)
    Түрік профессоры: Түркі әлемін түртіп оятқан «Оян» мотивінің авторы – Міржақып Дулатұлы (видео)
    Түркиялық телеарналардың бірінде түрік профессоры түркі халықтарындағы "Оян" мотиві туралы пікір білдірд
    Аудио тыңдау
    12/01/2019 17:19 0 4770
    Өлә-ә! «Зың» Ғабидолла «Вау» Ғабидоллаға айналды (видео)
    Өлә-ә! «Зың» Ғабидолла «Вау» Ғабидоллаға айналды (видео)
    Өлә-ә! «Зың» Ғабидолла «Вау» Ғабидоллаға айналды (видео)
    «Мы же смотрим и говорим – вау, Каждый человек хочет в жизни – вау»
    Аудио тыңдау
    14/01/2019 12:09 0 1996
    Ескендір Сүлейменовтың өліміне қатысты іске нүкте қойылды
    Ескендір Сүлейменовтың өліміне қатысты іске нүкте қойылды
    Ескендір Сүлейменовтың өліміне қатысты іске нүкте қойылды
    Судья аудандық соттың шешімі әділдіктің барлық қағидатына толығымен жауап беретінін атап өтті.
    Аудио тыңдау
    14/01/2019 18:49 0 3389
    "Бейтаныс адамға жолықсам, ол қайсы хайуаннан өзгерді екен деп кү­мән­данатынмын..."
    "Бейтаныс адамға жолықсам, ол қайсы хайуаннан өзгерді екен деп кү­мән­данатынмын..."
    "Бейтаныс адамға жолықсам, ол қайсы хайуаннан өзгерді екен деп кү­мән­данатынмын..."
    2012 жылы бүкіл әлемдік Нобель әдебиет сыйлығын алып, дүниежүзін жалт қаратқан Қытай қаламгері Мо Ян туралы түрлі пікірлер әлемді шарлап кетті
    Аудио тыңдау
    15/01/2019 09:51 0 767
    Бұрын-соңды болмаған жоба:  Қазақ әдебиетінің үздік үлгілері БҰҰ-ның 6 тіліне аударылады
    Бұрын-соңды болмаған жоба: Қазақ әдебиетінің үздік үлгілері БҰҰ-ның 6 тіліне аударылады
    Бұрын-соңды болмаған жоба: Қазақ әдебиетінің үздік үлгілері БҰҰ-ның 6 тіліне аударылады
    Біздің басты міндетіміз – аударманың көркемдік сапасы қамтамасыз ету
    Аудио тыңдау
    15/01/2019 16:11 0 1471
    "Ерлан Нұрғалиевті қайтыс болған соң танып жатырмыз, себебі ол..."
    "Ерлан Нұрғалиевті қайтыс болған соң танып жатырмыз, себебі ол..."
    "Ерлан Нұрғалиевті қайтыс болған соң танып жатырмыз, себебі ол..."
    Бұл ағамыз кезінде ауылда участкелік полиция болып жұмыс істепті. Тәртіпке қатал болыпты марқұм.
    Аудио тыңдау
    16/01/2019 13:21 0 3003
    "Ғаламның үздік дауысы": Димаш үздік бестікке кірді
    "Ғаламның үздік дауысы": Димаш үздік бестікке кірді
    "Ғаламның үздік дауысы": Димаш үздік бестікке кірді
    Қазіргі таңда Димаш Құдайберген 35 орында тұр.
    Аудио тыңдау
    16/01/2019 16:41 0 1605
    Мистикалық шығармадан соң көз жұмған Булгаков қандай құпия күшке ие?
    Мистикалық шығармадан соң көз жұмған Булгаков қандай құпия күшке ие?
    Мистикалық шығармадан соң көз жұмған Булгаков қандай құпия күшке ие?
    1891 жылы дүниеге келген Булгаков ХІХ ғасырдың басында туған Гогольмен қалай кездескен?
    Аудио тыңдау
    17/01/2019 14:07 0 2362
    Киіктің киесі (Құла джип мінген Пенде-бай)
    Киіктің киесі (Құла джип мінген Пенде-бай)
    Киіктің киесі (Құла джип мінген Пенде-бай)
    Құлқынның құлы болған соң, Қасиетті де, киелі, Киікті атты, қарашы!
    Аудио тыңдау
    18/01/2019 17:23 0 806
    Жол ережесін бұзсаңыздар, полицияға "дәлеліңізбен келіспеймін" деп жазып беріңіз
    Жол ережесін бұзсаңыздар, полицияға "дәлеліңізбен келіспеймін" деп жазып беріңіз
    Жол ережесін бұзсаңыздар, полицияға "дәлеліңізбен келіспеймін" деп жазып беріңіз
    Автокөліктен түспеңіз. МАИ қызметкерінің мұны талап етуге еш қақысы жоқ.
    Аудио тыңдау
    20/01/2019 09:27 0 7168