Ақышевтің ақылы кімге дәрі?

Ақышевтің ақылы кімге дәрі?
ⒸҰлттық банк

Данияр Ақышев Алматыда өткен онлайн-конференцияда халықтың қаржы сауаттылығын арттыру мақсатында Ұлттық банктің жұмыла жұмыс істеп жатқанын мәлімдеді. Тіпті бұл мәселе үшін арнайы стратегия әзірленетінге ұқсайды. Соған қарағанда, қаржылық сауаттылықты көтерудің көкесі әлі алда секілді. Бірақ Ұлттық банк басшысының базынасын түсінуге қанша жерден ойланса да, қарашаның «сауаты» жетпейтін бірер мәселе бар.

Данияр Ақышев бүй дейді: «Дегенмен зейнеткерлерге бірнеше кеңес бергім келеді. Біріншісі – ақшаны үйде емес, банкте сақтаған жөн. Бұл ақшаның түгел тұруын қамтамасыз етеді. Бұған қоса, қазіргі уақытта мемлекет он миллион теңгеге дейін депозитке кепіл береді. Екіншісі, Ұлттық банк лицензия бермеген компанияларға сенбеу керек. Үшіншіден, ақшаны бөтен адамдарға сеніп тапсырмаңыздар. Төртіншіден, несие алмаңыздар».

Бір қарағанда, тәп-тәуір ақыл. Несие алып, банкке жем болған кімге жақсы дейсіз?! Одан да зейнетақыңның бір бөлігіне шалқып өмір сүр де, бір ширегін банкке салып қой, қызығын – депозитін алғанда көресің!

Міне, біз Ақышевтің ақылын осылай түсіндік. Алайда бұл мүмкін бе? Қазір зейнетақы тұрмақ, жалақының өзіне күн көру оңай ма? Соңғы жылдары коммуналдық төлемдер қанша мәрте көтерілді? Азық-түлік құны неше рет өсті? Жанармай, жолақы... Мұны білмесе, жоғарыдағы шенділер мен олардың айналасындағылар білмейтін шығар, ал әр тиынын санап жұмсайтын халық  өте жақсы біледі. Ендеше зейнетақысын банкке салып қойған қарттар не жейді, қалай күнелтеді? Әлде Ақышев қазақстандық қарттардың көлденең табысы бар деп ойлай ма?

Кейде Ұлттық банктің тірлігі өзі білмеген кісінің өзгеге ақыл айтқанындай болып көрінеді. Мәселен Ақышевтің кеңесінің ішінде «ақшаны бөтен адамдарға сеніп тапсырмаңыздар» деген де ақыл бар. Алайда күні кеше ғана Ұлттық банк БЖЗҚ-дағы 71,3 миллиард теңгені Әзірбайжан банкіне салып жіберген жоқ па еді?! Шетелдегі банктің «бөтеннен» не айырмасы бар?  Және ол әркімнің жеке өзінің қалтасындағы немесе шал-кемпірдің зарыға күткен зейнетақысы  емес, халықтың жылдар бойы тірнектеп жинаған қаржысы еді ғой. Рас, мұның жауабын Ақышев айтқан, оны «Келімбетовтің кезінде кеткен қаржы» деген. Мұны ақталу десеңіз де, «молданың істегінін істеме, айтқан істе» дегеннің кері деп ұқсаңыз да, өзіңіз білесіз.

Енді Ұлттық банктің бүгінгі басшысына қатысы бар келесі мәселеге көшейік. Жалпы, несие деген пәлекетіңізге жалғыз зейнеткерлер емес, халықтың басым бөлігі зәру. Демек оны кәрі-құртаңдарға ғана итеріп сала алмайсыз, бұл жалпыхалықтық мәселе. Естеріңізде болса, 2016 жылы дәл осы Ұлттық банкке қарасты мемлекеттік кредиттік бюро несиемен күнелтіп жүргендердің есебін жариялаған.  Ондағы дерекке қарасаңыз, отыз елдің қатарынан үмітті Қазақстанның тігісі кеткен дамбалы жылтың ете қалады: «елімізде 5,1 миллионнан астам адам несие алған. Оның 1 миллион 102 мыңы қарызын төлеуге дәрменсіз. 837 мың несие алушының ісі қарыз өндіру үшін коллекторлық агенттіктерге берілген». Расымен, сұмдық цифрлар ғой! Бұл дегеніңіз, Қазақстандағы төрт адамның біреуі қарыз алмаса, күнелте алмайды деген сөз.

Қазірде несие алушылардың қатары көбеймесе, азайған жоқ. Осыдан бір ай бұрын ғана Бірінші несие бюросының бас директоры Руслан Омаров несие нарығындағы өзгерістерді айта келіп, былай деген: «Несие алу бойынша белсенділік 30 пункттен асты. Бұл несие нарығы жанданғандығын білдіреді. 2017 жылы Екінші деңгейлі банктер арқылы берілген несие көлемі 2016 жылмен салыстырғанда 40%-ға артты. Банктер 2,1 трлн теңге көлемінде несие берді. Шағын қаржылық ұйымдардың да несие беру көрсеткіші 71%-ға артты».

Ал енді несие мәселесіндегі бұл «өрлеуге» немесе несиені қайтарудағы қиындықтарға Ұлттық банктің қандай қатысы бар? Қатысы үлкен! Кейбір экономистердің айтуынша, жоғары пайызбен несие беру сонау тәуелсіздік жылдарынан жалғасып келеді. Бірақ әлі күнге дейін несиеге байланысты бірде бір арнайы заң қабылданбаған. Мәселен Экономика ғылымдарының докторы, профессор Бейсенбек Зиябеков: «Банк саласына өзгеріс емес, реформа қажет пе деймін. Себебі Қазақстанда жекеменшік банктер көбейгенімен, олардың арасында шынайы бәсеке жоқтың қасы. Тек өз пайдасын көздейтін жекеменшік банктер халықтың мұң-мұқтажымен санаспайды. Сондықтан Қазақстанға мемлекеттік банктер керек. Банк саласына бүгінгі жағдайда мемлекет көмектесіп жатыр. Ал бірақ сол банк саласына ақша береді де, басқаруына араласпайды. Ол халықтың ақшасы ғой! Сондықтан менің түсінігім бойынша, мемлекеттің, халықтың ақшасы банк саласына көмекке жұмсалатын болса, сол банкті мемлекет өзінің басқаруына алу қажет. Бұл – Ұлттық банк айналысатын шаруа» дейді.  

Рас қой, несиенің пайызы төмендесе, қарызды қайтару оңайлайды. Әрі халықтың жағдайы жақсарады, ақша айналымы тездейді. Мұның бәрі айналып келгенде ұлттық экономиканы көтеруге септеседі. Ал пайызы жоғары несие біреулерге қазір пайдалы болғанымен, түптің-түбінде үлкен проблема тудырады. Халықты да, мемлекетті де тығырыққа тірейді. Мұның нышаны қазірдің өзін де бар.

Міне, Ұлттық банктің төрағасы «сауат ашу» жұмысын осы тұстан бастап жіберуі керек-ақ еді. Әрине, жекеменшік банктерге кімдердің иелік ететіні белгілі. Олардың дені Ақышевті әлі аузынан сүті кеппеген балаға балауы да мүмкін. Бірақ одан да жоғары тұрған адамдар емес пе? Солардың құлағына «мынаны былай істемесек болмайды» дегенді сыбырлап болса да, жеткізуі керек қой. Әйтпесе, Ақышевтің ақылы кімге дәрі?

Сансызбай Нұрбаба

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


  • 1 жыл бұрын

    Бүгін кредит төлейтін күн, білин қайдан алсам екен 130 мың теңгені....

    • 1 жыл бұрын

      Акшаны банкте сактаганды кордик 1991 жылы

      1
      Ардақ Әшім: “Әблязов қазақстандықтардың саяси білімін ашты”
      26/05 04:31 0 147
      2
      Қарағандыдағы оқыс оқиға: қала әкімі қаза тапқан баланың жанұясына көңіл айтты
      26/05 03:44 0 569
      3
      Илон Маск әлемге тегін интернет тарату жұмысын бастады(видео)
      26/05 02:19 0 208
      Биылғы Канн фестивалінің жеңімпаздары анықталды. Жүлдегерлер қатарында кімдер бар?
      26/05 01:49 1 203
      Ғалымдар Мона Лизаны тірілтті(видео)
      26/05 01:47 0 348

      Таныстырылғандар

      Алматы қаласының Қоғамдық кеңесі тұрғындарды сайлауға қатысуға шақырады
      Алматы қаласының Қоғамдық кеңесі тұрғындарды сайлауға қатысуға шақырады
      Алматы қаласының Қоғамдық кеңесі тұрғындарды сайлауға қатысуға шақырады
      Алматы қаласының Қоғамдық кеңесі тұрғындарды сайлауға қатысуға шақырады
      Аудио тыңдау
      21/05/2019 16:24 0 395
      Зеленский өз өкілдерін тағайындауды бастады
      Зеленский өз өкілдерін тағайындауды бастады
      Зеленский өз өкілдерін тағайындауды бастады
      Герус Андрей Михайловичті президент өкілі етіп Украина министрлерінің бөлмесінде тағайындалды
      Аудио тыңдау
      22/05/2019 15:04 0 856
      Қара шаңыраққа - 85 жыл!
      Қара шаңыраққа - 85 жыл!
      Қара шаңыраққа - 85 жыл!
      Еліміздің ертеңі мен бүгіні жастардың қолында деген қағиданы бәріміз білеміз. Университетіміз —  еліміздің дамуының кепілі мен көрсеткіші.
      Аудио тыңдау
      22/05/2019 15:43 0 172
      Ұлыбритания премьер-министрінің тұғыры шайқалуда
      Ұлыбритания премьер-министрінің тұғыры шайқалуда
      Ұлыбритания премьер-министрінің тұғыры шайқалуда
      Ұлыбритания премьер-министрі Тереза Мэй ертең 24-мамаыр күні отставкаға кету мүмкін
      Аудио тыңдау
      23/05/2019 10:17 0 360
      Бокстың болашағы әлі де бұлыңғыр: ХОК боксшыларға қатысты шешім шығарды
      Бокстың болашағы әлі де бұлыңғыр: ХОК боксшыларға қатысты шешім шығарды
      Бокстың болашағы әлі де бұлыңғыр: ХОК боксшыларға қатысты шешім шығарды
      Естеріңізде болса, осыдан 6 ай бұрын ХОК 2020 жылы Токиода өтетін Олимпиада ойындарына бокстан іріктеуді тоқтата тұру туралы шешім қабылдаған еді.
      Аудио тыңдау
      23/05/2019 12:01 0 755
      Головкин үздіктер қатарында емес
      Головкин үздіктер қатарында емес
      Головкин үздіктер қатарында емес
      Бірінші орынды украиналық боксшы Василий Ломаченко сақтап қалды
      Аудио тыңдау
      23/05/2019 14:30 0 350
      ҰҚК бұрынғы басшысы 25 жылға сотталды
      ҰҚК бұрынғы басшысы 25 жылға сотталды
      ҰҚК бұрынғы басшысы 25 жылға сотталды
      Ұлттық қауіпсіздік комитетінің бұрынғы басшысы Алнұр Мұсаев 25 жылға сырттай сотталды
      Аудио тыңдау
      23/05/2019 16:24 1 8870
      Сән индустриясының сұмдығы
      Сән индустриясының сұмдығы
      Сән индустриясының сұмдығы
      Қазіргі уақытта "Fashion victim" (ағыл. сән құрбаны) термині танымал. Оны ғылымға Оскар де ла Ринс атты дизайнер енгізген.
      Аудио тыңдау
      23/05/2019 16:34 0 308
      Сақ болыңыз! Сауда орындарындағы түбіртек қауіпті ауру туғызады (видео)
      Сақ болыңыз! Сауда орындарындағы түбіртек қауіпті ауру туғызады (видео)
      Сақ болыңыз! Сауда орындарындағы түбіртек қауіпті ауру туғызады (видео)
      Келесі жылдан бастап барлық саудагерлер мен қызмет көрсетушілер кассалық аппараттарын онлайн жүйеге бейімдеуі тиіс.
      Аудио тыңдау
      23/05/2019 17:10 0 3479
      Димаш Құдайберген алғашқы жеке альбомы қашан шығатынын хабарлады
      Димаш Құдайберген алғашқы жеке альбомы қашан шығатынын хабарлады
      Димаш Құдайберген алғашқы жеке альбомы қашан шығатынын хабарлады
      Альбомның атауы қандай болатыны әзірге белгісіз.
      Аудио тыңдау
      24/05/2019 09:23 0 91
      Біз балаларымызға бақытты болуды үйрете алмадық!
      Біз балаларымызға бақытты болуды үйрете алмадық!
      Біз балаларымызға бақытты болуды үйрете алмадық!
      Жаманаттың тамыры – ұғымдардың шатысуында. Бақыт туралы ойымыз қате боп шықты, оған қалай қол жеткізу керегін де дұрыс білмедік.
      Аудио тыңдау
      24/05/2019 21:44 0 328
      Елбасының еліне берген ауызашары. Құрметті қонақтар қатарында кімдер бар? (фото)
      Елбасының еліне берген ауызашары. Құрметті қонақтар қатарында кімдер бар? (фото)
      Елбасының еліне берген ауызашары. Құрметті қонақтар қатарында кімдер бар? (фото)
      Нұрсұлтан Назарбаев жиналған қауымды, барлық қазақстандықтарды Рамазан айымен құттықтады
      Аудио тыңдау
      25/05/2019 01:47 0 19961
      "Славян базары - 2019" өнер фестиваліне Қазақстан атынан баратын үміткер анықталды
      "Славян базары - 2019" өнер фестиваліне Қазақстан атынан баратын үміткер анықталды
      "Славян базары - 2019" өнер фестиваліне Қазақстан атынан баратын үміткер анықталды
      Әділқазылар алқасы ақтық сынға жіберген 18 әншінің арасынан ең көп ұпай жинаған үміткер...
      Аудио тыңдау
      25/05/2019 13:41 0 810
      Ринат Заитов: "Тоқаевты өз еркімен ойланып отырған адам деп ойламаймын" (видео)
      Ринат Заитов: "Тоқаевты өз еркімен ойланып отырған адам деп ойламаймын" (видео)
      Ринат Заитов: "Тоқаевты өз еркімен ойланып отырған адам деп ойламаймын" (видео)
      Мен ол кісіні өз ойымен ойланып отырған адам деп ойламаймын.
      25/05/2019 18:13 0 5742
      Қарағандыда оқыс оқиға: 11 жасар бала көз жұмды (видео)
      Қарағандыда оқыс оқиға: 11 жасар бала көз жұмды (видео)
      Қарағандыда оқыс оқиға: 11 жасар бала көз жұмды (видео)
      Қарағанды ​​қаласының орталық саябағында жел балаларға арналған батпырауықты ұшырып алып кеткен
      25/05/2019 19:59 0 10294