Әлемдегі ең үздік 6 конькишінің қатарына енген Ораз Қаңлыбаев туралы не білеміз?

Әлемдегі ең үздік 6 конькишінің қатарына енген Ораз Қаңлыбаев туралы не білеміз?
Ⓒqamshy.kz

Өткен ғасырдың көзіқарақты жанкүйерлері болмаса, бүгінгі жастардың басым көпшілігі  Ораз Қаңлыбаевтай дүлдүл конькиші болғанын біле   бермейді. Біздің есебіміз бойынша, Ораз Қаңлыбаев Совет Одағы құрамасына енген бірінші қазақ спортшысы. Ораз ағамыз совет құрамасының сапында 1953-1957 жылдары өнер көрсетті. Қаңлыбаев 1952-1953 жылғы қысқы маусым қорытындысында 500, 10 000 метрге жарысудан және көпсайыстағы жиынтық ұпай бойынша әлемдегі ең мойны озық 25 конькишінің қатарынан орын тепті. Нақтылай кетсек, Қаңлыбаев 10 000 метрде 6-шы, үлкен көпсайыста  13-інші,  500 метрде 22-інші орынға табан тіреді («Советский спорт» газеті, 9 мамыр, 1953 ж.) Бұл ХХ ғасырдың алғашқы жартысындағы дүркін-дүркін зұлматтан енді-енді еңсесін көтере бастаған қазақ жұрты үшін зор жетістік еді. Осы жерде қадап айтатын нәрсе, Ораз Қаңлыбаевқа дейін және ол кісіден кейін қысқы спорт түрінен жер шарындағы 25 үздіктің қатарына бірде-бір қазақ спортшысы іліккен жоқ.

Ораз Қаңлыбаев

Совет одағы құрамасының мүшесі Ораз Қаңлыбаев шетелдік мұзтабандармен бірге. 1950 жылдардың орта кезі

Қазақстан конькишілерінен Совет Одағының тұңғыш спорт шебері Ораз Мұсағалиұлы  1953 жылы   көпсайыста Қазақстанның абсолютті чемпионы атанды. Ол бір жыл бұрынғы чемпиондық есебін  бірден 17 ұпайға арттырып, негізгі қарсыластарынан оқ бойы шығандап кетті.  5000, 10000 метрге жарыста Совет Одағы мен Қазақстанның бірнеше рекордының мұртын бұзды. Оның бұл рекордтары әлемдік үздік нәтижелермен үзеңгі қағыстырып тұрды.

Ораз Қаңлыбаев Совет Одағының чемпионы атағына «Динамо» спорт қоғамы құрамасы сапында бірнеше мәрте қол жеткізді. Ораз Мұсағалиұлы – Қазақстанның 12 дүркін чемпионы! 1955 жылы  Қытай Халық Республикасының ашық біріншілігінде 2 мәрте жеңімпаз атанды. Сонымен қатар, Қытай - Совет Одағы матчының жеңімпазы.

Ораз Қаңлыбаев

О. Қаңлыбаев жарыс жолында

Қаңлыбаев 29  жасында спортшы кәсібін доғарып, 1959 жылы Совет Одағының кәсіподақтар спорт қоғамы құрамасының аға жаттықтырушысы қызметіне тағайындалды.  Бұл қызметтің тізгіні Мәскеудің қолында екенін ескерсек, Ораз Мұсағалиұлының  одақ мойындаған мықты маман болғанын аңғарасыз. Осы жерде Қаңлыбаев баптаған советтің кәсіподақтар құрамасы сол тұстағы әлемдегі ең жүйрік команданың бірі Норвегиядан басым түскенін айта кету керек.

Ол одақ құрамасына қоса, Қазақстанның жоғары деңгейдегі конькишілер бөлімінің аға бапкері міндетін қатар атқарды. Қазақ маманы советтің кәсіподақтар командасын алты жыл жаттықтырып, 1965 жылы Мәскеудің арнайы тапсырмасымен Монғолия құрамасын 1968 жылғы қысқы Олимпиадаға дайындауға жәрдемдесті. Ол кезде Мәскеудің сыртқа жіберетін  мамандарға деген талабы өте күшті болатын. Қаңлыбаев сол талап үдесінен шыға білді. Тағы бір жете мән беретін дерек, Ораз Қаңлыбаев 1964, 1968, 1972 жылдары Қазақстанның коньки командасының бапкерлік кеңесін басқарып қана қоймай,  Совет Одағы ұлттық құрамасының бапкерлер алқасына енді. Сол жылдары жер шарындағы ең күшті  коньки құрамасының бірі  -  совет командасына тәлімгер болған Қаңлыбаевтың бапкерлік білігін өзіңіз бағамдай беріңіз.

Ораз Қаңлыбаев

Ораз Қаңлыбаев

«Советский спорт» газеті. 9 мамыр, 1953 ж. Қаңлыбаев туралы тарихи дерек

Ораз ағаға қатысты қосымша дерек: оның туған әпкесі Жамал Мұсағалиқызы Қаңлыбаева – техника ғылымдарының докторы атағын алған бірінші қазақ қызы. Қазақстан Ғылым академиясының корреспондент мүшесі, профессор. Жамал апай 1974 жылы 50 жасында өмірден озды. Бір шаңырақтан қазақ спорты мен ғылымының екі бірдей дарабозы шығыпты. Тақыр жерге шөп шыға ма? Арғы аталарында немесе  нағашы жұртында текті кісілер болғаны анық.

«Ораз Қаңлыбаев ақкөңіл, аңқау адам болатын, - дейді ардагер спорт журналисі Жүсіп Хисымов. -  Ол кісіге өгіз бұзаулады десең, сеніп қалушы еді...»

Ораз Мұсағалиұлы 1989 жылы 59 жасында өмірден озды.

Қыдырбек Рысбек

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    ҚР Бас прокуратурасына хат: "Бұл қай елде бар?"
    24/05 12:43 0 37
    2
    Қаламқас кен орнында жер асты суы атқылады
    24/05 12:23 0 29
    3
    Президент көбелектермен күрес жүргізуді тапсырды
    24/05 11:59 0 73
    Тасмағамбетов жаңа қызметке тағайындалды
    24/05 11:48 0 2566
    АҚШ билігі Ассанжды 170 жылға түрмеге қамайды
    24/05 11:29 0 108

    Таныстырылғандар

    Атышулы атыраулық полицей ақыры "атынан" түсті (видео)
    Атышулы атыраулық полицей ақыры "атынан" түсті (видео)
    Атышулы атыраулық полицей ақыры "атынан" түсті (видео)
    Аян Дүйсембаевтың өзіне сыйланған атқа мініп басы дауға қалған болатын
    Аудио тыңдау
    20/05/2019 18:02 0 3040
    "Зеленский Тоқаевтан үлгі алды" деген видео тарады
    "Зеленский Тоқаевтан үлгі алды" деген видео тарады
    "Зеленский Тоқаевтан үлгі алды" деген видео тарады
    Барлығы Украинадағыдай болғанын қалайды, бірақ Украина Қазақстандағыдай жасап жатыр
    Аудио тыңдау
    21/05/2019 14:02 0 1568
    Головкин-Роллс жекпе-жегін қазақстандықтар қаншада тамашалай алады?
    Головкин-Роллс жекпе-жегін қазақстандықтар қаншада тамашалай алады?
    Головкин-Роллс жекпе-жегін қазақстандықтар қаншада тамашалай алады?
    Нью-Йорк қаласында "Мэдисон Сквер Гарден" аренасында басты оқиға WBC/WBA/IBF орта салмақтағы әлемнің экс-чемпионы, қазақстандық Геннадий Головкин..
    Аудио тыңдау
    21/05/2019 16:22 0 603
    Америкалық боксшы Макгрегордың досының бетіне түкіріп жіберді (Видео)
    Америкалық боксшы Макгрегордың досының бетіне түкіріп жіберді (Видео)
    Америкалық боксшы Макгрегордың досының бетіне түкіріп жіберді (Видео)
    Қос былғары қолғап шеберінің жекпе-жегі Bare Knuckle FC 6 турнирінің басты кездесуі болмақ. Аталмыш турнир 22-маусым күні АҚШ-та өтеді.
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 00:50 0 321
    1 қыркүйектен бастап Қазақстан мектептерінде жаңа пән оқытыла бастайды
    1 қыркүйектен бастап Қазақстан мектептерінде жаңа пән оқытыла бастайды
    1 қыркүйектен бастап Қазақстан мектептерінде жаңа пән оқытыла бастайды
    Бүгінде бұл бағдарлама Алматы, Павлодар, Қызылорда және Шымкент қалаларының 2 мыңнан астам оқушы білім алатын 44 мектебінде жүзеге асырылған.
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 09:22 0 1365
    "Головкиннің әрекеті оның деңгейіне сәйкес келмейді…" – Елеусінов арадағы дауға нүкте қойды
    "Головкиннің әрекеті оның деңгейіне сәйкес келмейді…" – Елеусінов арадағы дауға нүкте қойды
    "Головкиннің әрекеті оның деңгейіне сәйкес келмейді…" – Елеусінов арадағы дауға нүкте қойды
    Рио Олимпиадасының чемпионы, кәсіпқой боксшы Данияр Елеусінов сұхбатында бұрынғы әлем чемпионы Геннадий Головкинге қатысты дау неден туындағанын түсіндірді.
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 11:55 0 687
    "Шындықтан қаша алмайсың": Министр Ерлан Тұрғымбаев алматылық жігіттің сауалына жауап берді
    "Шындықтан қаша алмайсың": Министр Ерлан Тұрғымбаев алматылық жігіттің сауалына жауап берді
    "Шындықтан қаша алмайсың": Министр Ерлан Тұрғымбаев алматылық жігіттің сауалына жауап берді
    "Шындықтан қаша алмайсың" деген жазуы бар футболка немесе басқа да заттарды пайдалануға бола ма?..
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 15:23 0 4930
    ГМО: тұқым қуалайтын аурудың қоздырғышы екенін білесіз бе?
    ГМО: тұқым қуалайтын аурудың қоздырғышы екенін білесіз бе?
    ГМО: тұқым қуалайтын аурудың қоздырғышы екенін білесіз бе?
    Ғалымдардың нақты есебі бойынша әлемде 2000 түрлі өсімдік тектес көкөніске гендік будандастыру жүргізу мүмкіндігі бар екен.
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 15:58 0 294
    Тараздағы тартыс: Жартылай финалға кімдер шықты?
    Тараздағы тартыс: Жартылай финалға кімдер шықты?
    Тараздағы тартыс: Жартылай финалға кімдер шықты?
    19 мамырда Тараздағы "Бектөбе" иподромында басталған чемпионатта бүгін көкпар ойынынан топтық кезең өз мәресіне жетті
    Аудио тыңдау
    22/05/2019 18:35 0 378
    Хабиб Нұрмағамедов Рамазан айындағы жаттығулары туралы айтып берді (видео)
    Хабиб Нұрмағамедов Рамазан айындағы жаттығулары туралы айтып берді (видео)
    Хабиб Нұрмағамедов Рамазан айындағы жаттығулары туралы айтып берді (видео)
    30 жастағы ресейлік жуан жұдырықтың еншісінде 27 жеңіс бар. Ол қос ірі турнирде (MMA мен UFC) бірде-бір рет жеңіліс дәмін татпаған.
    Аудио тыңдау
    23/05/2019 09:54 0 397
    Ұлыбритания премьер-министрінің тұғыры шайқалуда
    Ұлыбритания премьер-министрінің тұғыры шайқалуда
    Ұлыбритания премьер-министрінің тұғыры шайқалуда
    Ұлыбритания премьер-министрі Тереза Мэй ертең 24-мамаыр күні отставкаға кету мүмкін
    Аудио тыңдау
    23/05/2019 10:17 0 227
    Бокстың болашағы әлі де бұлыңғыр: ХОК боксшыларға қатысты шешім шығарды
    Бокстың болашағы әлі де бұлыңғыр: ХОК боксшыларға қатысты шешім шығарды
    Бокстың болашағы әлі де бұлыңғыр: ХОК боксшыларға қатысты шешім шығарды
    Естеріңізде болса, осыдан 6 ай бұрын ХОК 2020 жылы Токиода өтетін Олимпиада ойындарына бокстан іріктеуді тоқтата тұру туралы шешім қабылдаған еді.
    Аудио тыңдау
    23/05/2019 12:01 0 653
    Тоқаев Қанат Исламға сәттілік тіледі
    Тоқаев Қанат Исламға сәттілік тіледі
    Тоқаев Қанат Исламға сәттілік тіледі
    Қазақ боксшысы Қанат Исламмен бірге түскен суретін жариялады.
    Аудио тыңдау
    23/05/2019 13:44 0 220
    Головкин үздіктер қатарында емес
    Головкин үздіктер қатарында емес
    Головкин үздіктер қатарында емес
    Бірінші орынды украиналық боксшы Василий Ломаченко сақтап қалды
    Аудио тыңдау
    23/05/2019 14:30 0 242
    Қуат Хамитов: Әзірбайжанда әділдік орнатамын (видео)
    Қуат Хамитов: Әзірбайжанда әділдік орнатамын (видео)
    Қуат Хамитов: Әзірбайжанда әділдік орнатамын (видео)
    Қуат Хамитов қарымта жекпе-жекетің өтетін орны мен күні туралы да мәлімдеген.
    Аудио тыңдау
    23/05/2019 16:03 0 1416