Әкімдердің есебі спектакльге айналып барады. Неге?

Әкімдердің есебі спектакльге айналып барады. Неге?
Ⓒcaravan.kz

Биылғы жылы да Елбасы тапсырмасына сай, түрлі деңгейдегі әкімдердің ел алдындағы есебі жер-жерде басталып та кетті. Жыл өткен сайын тәжірибе жинақтала береді ғой, жиындар жинақы өріс алғанымен мұндай бетперде кездесулер жұртшылықты жалықтыра бастаған секілді. Неге?

Өйткені есеп берудің қандай сценаримен өтетіні тұрғындарға алдын ала белгілі болып қалғандай. Мұнда жамағаттың қамынан бұрын әуелі әкімдердің абыройы мен беделіне, іскерлік қабілетіне нұқсан тимеуі тиіс. Басшыға сын айтылмауы, ұнамайтын ұсыныс естілмеуі керек. Жиналысты ұйымдастырушылар негізінен осыған мән береді. Кіші әкімдер өзінен үлкен әкімнің қырына ілініп қалмас үшін «ләппайлап» тұрған үш шалды алдын ала дайындап қояды. Оның біреуі жауабы дайын сауал берсе, екіншісі жағымды тілек айтады. Ал үшіншісі көпшіліктің атынан бата береді.  Сонда дейміз ғой, әкімдер халыққа қызмет ете ме, әлде халық әкімнің сол орнында ұзағырақ отырып, білгенін істеп ары қарай көтеріліп кетуіне қызмет етуі керек пе?

Әкімдер берген жылдық есептердің бір ұқсас жері – жылдан-жылға өрлеп келе жатқан көп цифрдің тізбегі. Ана сала да, мына сала да жақсарып барады, қай жағына қарасаң да, өсім бар, кері кеткені кем. Лайым солай болсын, бәрі де қоғам үшін, адам үшін деп түсінеріміз анық. Өйткені, Президент тапсырмасына орай Үкімет те қаржы жағынан қарасып-ақ жатыр ғой.

Аймақтарымызда өнім өңдеу мен халыққа қажетті затты өндіру жағы қағажу қалғандығы көпке белгілі. Барлық дерлік қажетті нәрселер сырттан тасымалданады. Ал есепті кездесуде осы мәселеге мән беріліп, түйткілді шешу жолдары айтылмайды. Жауырды жаба тоқу кімге керек?! Сондай-ақ, жұмысын бастап алып, ұзамай тоқтап қалған өндіріс, ірі кәсіпкерлік орындарына жергілікті әкімдер тарапынан қозғау неге жасалмайды. Өңір басшысы нақты қандай қамқорлық танытты, шаруаның ары қарай шайқалмай өрбуіне не істеді? Баяндама оқитындар мұны да аттап өтеді. Өйткені, «дайын асқа тік қасық» дегендей, ел аузына қарап отырған дөкейлеріміз сырттай бақылаушының кейпін кигендей. Сондықтан да Үкіметтен бөлінген  қаржымен іске қосылған немесе жеке кәсіпкердің өз күшімен жұмыс істей бастаған кәсіпорнының мәліметін сыдыртып оқудан аса алмай жатады.

Иә, базарлы қарым-қатынас бәсекелестікке кең жол ашып қойды. Орталық қалалар түгілі шеткі аудандардың базарларында қаптап жүрген жақын шетелдіктер, сауда-саттығын жасап, ақшамызды қаптап қыр асырып жатыр. Оған жоғарыда айтқанымыздай тосқауыл бәсекелестік арқылы ғана қойылады. Өз ақшамызды өзімізде қалдыруға жергілікті басшылардың жаны ашыса, бір амалын таппас па еді. Амал қанша, атқамінерлер тарапынан бұған да әрекет аз.

Тағы бір байқағанымыз, есеп беру барысында рухани байлық, жан дүниеге қатысты мәселелердің үстірттеу қамтылатындығы. Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру», «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақалалары ұлттық құндылықтарымызды ұлықтау барысын алға тартатыны түсінікті. Бұл «Мәңгілік Ел» идеясының тиянағы. Ал әкім баяндамаларында осыны жүзеге асыру тетіктері, осы саланың қажымас жауынгерлері тіптен ескерусіз қалғандай. Сондай-ақ, «Халықтың көзі, құлағы һәм тілі» атанған мерзімді басылымдардың мемлекет басшысының бағдарламаларының орындалу барысын қамту аясы қандай, елге әсері нендей, осыларға бірер ауыз сөзбен тоқталып өту артықтық ете ме?! Әлде, бұл әкімнің қамтуындағы елдімекен адамдары газет алмай ма, кітап оқымай ма?  Мұның өзі елдің ынтымағы мен ауызбірлігін ұйыстыратын, Президент тапсырмаларының орындалу барысын қамтитын, ішкі саясат мәселелері десек жалған ба?

Статистикадан белгілі, жалпы жас отбасылар арасында ажырасу көбейіп тұр. Бас құрағандардың үштен бірінің отбасы ойрандалады екен. Осы келеңсіздіктің алдын алу үшін атқарушы орындар не қайран жасап жатыр, әкімдердің ық жағынан шықпайтын ардагерлер кеңесінен не дәрмен бар? Жастар арасындағы бұзақылық ше? Кеше ғана бүкіл елді дүрліктірген аң аулауға шығып, адам өлтіретін қаныпезерлердің оқиғалары бастапқыда ұсақ бұзақылықтан бастау алмайды деп кім айта алады?! Оларды ұрып-соғып, қорқытып тия алмайсың, оның басты тетігі адамның жан дүниесіне өзгеріс жасау, өнегелі істерді насихаттау мен сол бағытта тәрбиені жандандыру екендігі анық. Ал әкімдеріміз жанаса жүріп, жамырай мақтайтындарға алданыш атақ үлестіруімен мәз. Алаяқтық жасайтын әйелдер неге көбейіп кетті? Нәзік жандыларға қамқорлық қандай? Қысқа күнде қырық құбылатын білім саласының болашағы, жеткіншектер. Осы мәселелер айтылуы тиіс еді ғой. Амал не, бұлар  саудыраған сандардың тасасынан шыға алмайды. Жасыратыны жоқ, ат үстіндегілер төменгілердің жанайқайына немкетті қарайды. Кемшілік атаулыны еске алуға құлықсыз, тіптен, тұрғындар тарапынан не мәселе жөнінде де сауал қойылмаса дейді. Біреу-міреу бірдеңе дей қалса, тыжырыныңқырап қалатындығы аңғарылды. Бұл жариялылық, зайырлылық, ізгілік үрдісіне сай емес.

Сонымен есепті баяндамаларда жетістіктер молырақ айтылды. Алдағы тұрған міндеттер де қамтылды. Қоштап сөйлеушілер де табылды. Дегенде, бұл ешқандай мәселе жоқ дегенді білдірмесе керек. Біраз ауыл тұрғындары ауыл әкімінің қызметіне көңілі толмайтындығын аңғартты. Шенділер қаламағанымен мұны ашық айтқандар бар. Мәселен, Қызылорда облысы Шиелі ауданының. Ақмая ауылы тұрғыны, ардагер ана Ш. Селбесінова: «Ауылымыздың құрылғанына 80 жыл толып, мереке шаруашылық тарапынан ғана атап өтілгендей. Ауылдың қалыптасуына еңбек сіңірген ардагерлерге еш құрмет көрсетілмеді, оларға тіпті мән де берілмеді. Елбасының осындағы өкілі-ауыл әкімі неге белсенділік танытпады? Осы жағдай бізді қынжылтты», – дейді. Бұл пікірді аудан әкімі де үстемеледі:  «Әр кезде еңбек еткен кісілердің еңбегі дұрыс бағалануы керек. Әр адамның еңбегі лайықты ескерілгені жөн», – дейді аудан басшысы. Дұрыс, осылай айтуға болады. Алайда, ауданның өзінде осы қағида іске асырылып жатыр ма? Нартай ауылында да ауыл әкімі қызметіне көңілі толмағандар қара көрсетті. Бұл ауылға басшы боларлық іскер кадрдің дұрыс таңдалмайтындығын, үстел үстіндегілердің «Мәке, Сәкесімен» шешіліп келгендігін көрсетпей ме екен? Амалсыз осылай ойлайсың.

Жалпы атқарушы орын өкілдерінің халықпен жиі жүздесіп отыруы – ортақ істің кесімді шешімін табуға жол ашады. Дегенде, алдағы уақытта әр округте ауыл әкімдері тұрғындарына есеп беріп болған соң аудан әкімінің халық алдындағы кездесулерін қазіргідей әр ауылда өткізбей-ақ, үш-төрт округтерде біріктіріп, аймақтық жасаса, яғни, әр ауыл өкілдерін қатыстыра отырып ұйымдастырса, сол жерде қажетті мәселелер ортаға салынса,  уақыттан да ұтуға болады, әрі тиімділігі де артатын секілді. Бұл әрине ел болашағы үшін алдағы уақыт еншісіндегі ойланарлық нәрсе. Әзірге, әкімдердің есеп беруі спектакльге  айналмаса екен дейміз.

Нұрмахан Елтай,

жазушы, Ақпарат саласының үздігі 

Қызылорда облысы, Шиелі ауданы

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Алматыда екі жігіт 35 жастағы әйелді буындырып, тонын шешіп алып кеткен (видео)
    21/02 12:28 0 633
    2
    Түрікмен полициясы әйелдердің көлік жүргізу куәлігін тартып алып жатыр (видео)
    21/02 12:17 0 123
    3
    Туыстарына әскери өмірдің ұнағанын айтқан сарбаз өз-өзін атып өлтірген
    21/02 12:05 0 221
    "Жануарларды азаптап, өнер көрсететін цирк қажет емес" – қоғам белсенділері
    21/02 11:52 0 110
    "Курица – не птица, Аблязов – не оппозиция". Мәні "кепкен" мәтелдер
    21/02 11:24 0 1075

    Таныстырылғандар

    Кооперативке ақша салу қауіпті ме?
    Кооперативке ақша салу қауіпті ме?
    Кооперативке ақша салу қауіпті ме?
    кооперативке сенуге бола ма?
    Аудио тыңдау
    14/02/2019 17:17 0 1325
    "7 жылға түрмеге қамалғаным үшін құдайға шүкіршілік етемін". Зорлық көрген әйелдің оқиғасы
    "7 жылға түрмеге қамалғаным үшін құдайға шүкіршілік етемін". Зорлық көрген әйелдің оқиғасы
    "7 жылға түрмеге қамалғаным үшін құдайға шүкіршілік етемін". Зорлық көрген әйелдің оқиғасы
    Түрмеге отырса, керісінше бостандықпен қауышатын әйелдер де барын білесіз бе? Ондай әйелдер түрмеге қамалып қана жан рахатын сезінеді,
    Аудио тыңдау
    14/02/2019 17:32 0 3319
    Ауыл молдасы 37 жыл бұрын өзінен бас тартқан анасын іздейді
    Ауыл молдасы 37 жыл бұрын өзінен бас тартқан анасын іздейді
    Ауыл молдасы 37 жыл бұрын өзінен бас тартқан анасын іздейді
    Мен – молдамын, үйім, балаларым бар, орман шаруашылығында  күзетші болып жұмыс істеймін.
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 13:59 0 1963
    "Көп балалы аналардың балаларын тегін курсқа шақырамын" (видео)
    "Көп балалы аналардың балаларын тегін курсқа шақырамын" (видео)
    "Көп балалы аналардың балаларын тегін курсқа шақырамын" (видео)
    Адамның қолына балық ұстап бергеннен, балықты қалай аулау керектігін үйреткен жақсы.
    Аудио тыңдау
    15/02/2019 15:22 0 1080
    Миллионерге әйелдердің ерлерден мықты екенін мойындауына бір күн жеткілікті болды
    Миллионерге әйелдердің ерлерден мықты екенін мойындауына бір күн жеткілікті болды
    Миллионерге әйелдердің ерлерден мықты екенін мойындауына бір күн жеткілікті болды
    Әрі жұмыс істеп, әрі бала бағып үлгеретін әйелдердің ерлерге қарағанда әлдеқайда мықты екенін де мойындаған.
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 10:21 0 803
    Толық емес отбасы мен жалғызбасты аналардың құқықтары қандай?
    Толық емес отбасы мен жалғызбасты аналардың құқықтары қандай?
    Толық емес отбасы мен жалғызбасты аналардың құқықтары қандай?
    Бүгінде мемлекет тарапынан толық емес отбасыларға да, жалғызбасты аналарға да ешқандай ақшалай көмек берілмейді.
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 11:48 0 1154
    Назар аударыңыз! "Нұрлы жер" бағдарламасы бойынша баспаналы болудың ережелері өзгерді
    Назар аударыңыз! "Нұрлы жер" бағдарламасы бойынша баспаналы болудың ережелері өзгерді
    Назар аударыңыз! "Нұрлы жер" бағдарламасы бойынша баспаналы болудың ережелері өзгерді
    Пәтерді таңдап, «7-20-25» бағдарламасына қатысушы банкке тұрғын үй құнының 20 пайызын алғашқы жарна ретінде салса жеткілікті.
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 16:30 0 1176
    "Тележүргізушілер "Ассалаумағалейкум!" деп амандасудан неге қорқады?"
    "Тележүргізушілер "Ассалаумағалейкум!" деп амандасудан неге қорқады?"
    "Тележүргізушілер "Ассалаумағалейкум!" деп амандасудан неге қорқады?"
    Сенің тіліңде сөйлегісі келмейтін ұлт өзіңді де менсінбейтінін ол ұлт сенен өзін үстем санайтынын қазақ байғұс әлі де түсінбей-ақ келеді.
    Аудио тыңдау
    18/02/2019 17:01 1 4160
    Әлі күнге дейін құл иеленушілер мен құлдар ұстайтын мемлекет (фото)
    Әлі күнге дейін құл иеленушілер мен құлдар ұстайтын мемлекет (фото)
    Әлі күнге дейін құл иеленушілер мен құлдар ұстайтын мемлекет (фото)
    Неге екені белгісіз, сүйекке таңбақұлдық қанына сіңіп кеткен харатиндердің өзі бас бостандығы үшін күреспейді.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 12:26 0 1443
    Құралай ханым: Өз өмірлеріңізді өзгертуден қорықпаңыздар!
    Құралай ханым: Өз өмірлеріңізді өзгертуден қорықпаңыздар!
    Құралай ханым: Өз өмірлеріңізді өзгертуден қорықпаңыздар!
    Меніңше, қазір қоғамға психологтар аздық етеді. Себебі 18 миллион адам тұратын мемлекетімізде білім беретін кәсіби психологтар көп деп айта алмас едім.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 14:04 0 438
    Өзінің сұрықсыз өмірін 305 мың долларға сатқан австралиялықтың оқиғасы (фото)
    Өзінің сұрықсыз өмірін 305 мың долларға сатқан австралиялықтың оқиғасы (фото)
    Өзінің сұрықсыз өмірін 305 мың долларға сатқан австралиялықтың оқиғасы (фото)
    Йен Ашер бақытты отбасын құрып, сүйікті іспен айналысуды армандаған қарапайым азамат еді. Алайда екеуінде де азаматтың жолы болмайды.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 15:43 0 544
    Маскүнемді әулие еткен бір ауыз сөз
    Маскүнемді әулие еткен бір ауыз сөз
    Маскүнемді әулие еткен бір ауыз сөз
    Ақиқат жолын табанды ұстануының арқасында бара-бара әулие кісілердің қатарына қосылды.
    Аудио тыңдау
    19/02/2019 16:30 0 2206
    Биыл "Түркістан – Самарқанд» халықаралық автобус бағыты ашылады
    Биыл "Түркістан – Самарқанд» халықаралық автобус бағыты ашылады
    Биыл "Түркістан – Самарқанд» халықаралық автобус бағыты ашылады
    Түркістан облысында 44 тасымалдаушы 1224 дана автобуспен (шағын автобуспен) жолаушылар тасымалдау қызметін көрсетуде.
    Аудио тыңдау
    20/02/2019 10:28 0 120
    Назарбаевтың сүйікті асы – кеспе, ал өзге президенттердің ше?
    Назарбаевтың сүйікті асы – кеспе, ал өзге президенттердің ше?
    Назарбаевтың сүйікті асы – кеспе, ал өзге президенттердің ше?
    Мәселен, Дональд Трамп бургер мен картоптан жасалған фриді жей береді. Ал сүйікті тағамы – беконмен қуырылған жұмыртқа.
    21/02/2019 10:32 0 424
    "Курица – не птица, Аблязов –  не оппозиция". Мәні "кепкен" мәтелдер
    "Курица – не птица, Аблязов – не оппозиция". Мәні "кепкен" мәтелдер
    "Курица – не птица, Аблязов – не оппозиция". Мәні "кепкен" мәтелдер
    "Ресейдi Путин билейдi, Путиндi бұтым билейдi"
    21/02/2019 11:24 0 1075