"20 бала тапсаң да, жағдай жасалғаны шамалы..."

"20 бала тапсаң да, жағдай жасалғаны шамалы..."
Ⓒqamshy.kz

Біздегі шенеуніктер  «баланы өзің үшін тудың» деген ойдан арылмайынша, ана мен баланың жағдайы жақсармайды

Астанадағы қайғылы жағдай кім-кімді болсын, ойға батырмай қоймады. Бес бірдей бүлдіршіннің қазасы елдегі әлеуметтік жағдайдың қандай деңгейде екенін көрсетіп-ақ берді. Кешелі бері әлеуметтік желіде Еңбек және әлеуметтік қорғау министрі Мадина Әбілқасымованың атына сыни пікірлер қарша борады. Елдегі көп балалы аналардың жағдайы анағұрлым ауыз толтырып айтарлықтай емес екенін осы бір оқиға айдай әлемге ашып берді. Ойға баттық, сараладық. Барлық түйткілді шешуге атқамінерлердің құлқы жоқ па, әлде біз шынымен де көп балалы отбасылардың жағдайын жасай алмайтын хәлдеміз бе?

Біз тілдескен арнайы мамандардың пайымдауынша, егер шынымен де ана мен балаға жағдай жасағымыз келсе, одан бюджет кеміп қалмайды екен. Ал сонда не кедергі?

Министр не дейді?

Білесіздер, жуырда ғана Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Мәдина Әбілқасымова  Қазақстандағы көпбалалы аналарға берілетін жәрдемақыны Ресейдегі ана капиталымен салыстырды. Оның айтуынша, «Күміс алқа» және «Алтын алқамен» марапатталған аналарға берілетін жәрдемақы мемлекеттің ана мен балаға көрсетіп отырған көмегінің тек бір бөлігі.

«Ана мен баланы қорғау жүйесі жайлы айтатын болсақ, бүгінде оларға көмек көрсететін жәрдемақылардың түр-түрі бар. Бұл жүйе азаматтың өміріндегі бүкіл кезеңінде қолдау көрсетуді қарастырады», - деді министр.

Министрдің айтуынша, бізде аналарға көптеген жәрдемақының түрі қарастырылған.

-Мәселен, бала дүниеге келгенде бір жолғы жәрдемақы беру жақсы жолға қойылған.  Бірінші, екінші және үшінші бала дүниеге келгенде берілетін жәрдемақының мөлшері - 95 950 теңге. Төртінші балаға - 159 075 теңге. Соңғы үш жылда жәрдемақы 38 пайызға өсті. Және де сол отбасыларды қолдау үшін 2018 жылдың қорытындысы бойынша мемлекеттік бюджеттен 41 миллиард теңгеге жуық қаражат бөлінді. Былтыр осы жәрдемақыны 395 мың адам алды,- деді Мадина Әбілқасымова.Сөйтіп министр алға тарқандай, Қазақстанда бала туу мен бір жасқа дейін төленетін жәрдемақы өсті Жәрдемақының екінші түрі - бала бір жасқа толғанға дейін берілетін әлеуметтік қолдау. Оған қаражатты мемлекеттік бюджет мен Әлеуметтік сақтандырудың Ұлттық қоры бөледі.

-Ұлттық қордан бөлінетін ақшаны жұмыс істемейтін барлық ана алады. Бірінші баладан төртінші балаға дейін берілетін жәрдемақы орташа есеппен 14,5 мың теңгеден 20,5 мың теңгеге дейін, ол ай сайын. Ал анасы ол уақытқа дейін жұмыс істеген болса, ол жәрдемақының екі түрін алып отыруға құқы бар. Біріншісі - бала қарауға, бала күтіміне берілетін жәрдемақы - соңғы екі жылдағы орташа табысының 40 пайызы. Ол орташа есеппен 2018 жылы 32 361 теңге болды. Жәрдемақының екінші түрі - жүктілік пен бала босануға берілетін жәрдемақы, оның мөлшері анасының соңғы бір жылдағы орташа табысына байланысты, - деді министр.

Әбілқасымованың айтуынша, 2018 жылы Ұлттық қордан жәрдемақының осы екі түріне 165 миллиард теңге жұмсалған. 400 мыңға жуық ата-анаға көмек көрсетілген.

-Одан бөлек көпбалалы аналарға көмек қарастырылған, яғни бес баладан көп аналарға. Олар 53 жасында зейнетке шыға алады. Бүгінде 322 мың әйел осы құқыққа ие болды. Дегенмен олар жұмысын жалғастырып жатыр,- деді Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі.

Осылайша министр ханым Ұлттық қордан көп балалы аналарға миллиондаған қаржы бөлінетінін есептеп, біздегі көп балалы анадарды миллионерлерге теңеп жіберген болатын.

«Алтын алқамды ломбард та алмайды»

Ал министр ханым осылай деп жатқан тұста біз бірқатар көп балалы аналармен де пікірлескенбіз. Біздің елде көп балалы анадардың жағдайы министр айтқандай анағұрлым жақсы емес. Бұл ретте Алматы қаласы, Жетісу аудандық «Көп балалы аналар» Одағының мүшесі Рабиға Ақанованың айтуынша, көп балалы анаға берілетін жәрдемақы тіптен айтуға да келмейтін дүние.

-Мен 9 баланың анасымын. Көп балалы ана атанып, алтын алқаны өңіріме тақтым. Кейде жаным қысылғанда сол алтын алқаны алып алып ломбардқа өткізгім келеді. Бірақ оны ломбардтар да алмайды. Себебі сынамасы жоқ, таза алтын екеніне де күмән көп. Кезінде Кеңес өкіметі кезінде жарық, су, жолақысы көп балалы аналарға тегін болды. Мұнымен мен Кеңес өкіметін аңсап отырған жоқпын. Сол Ресейде 5 балалы аналарға тегін үй беретін мемлекеттік қор бар екен. Ал бізде 16 мың теңгені бергендерін жыр қылады. Ол жәрдемақыны рәсімдеу үшін қаншама құжат жинауың керек?! Оны жұмыс істейтін әйелдерге бермейді. Кірісің көп деп. Ал жұмыссыз отырған әйелдерге 16 мың теңге бір айға жете ме?! Министрлер  өзі сол 16 мың теңгенің түскі асын іше ме екен?! Бізде кейбір шенеуніктер бар жағдайыңды айтып барсаң, «баланы тусаң өзің үшін тудың» деп шығарып салады», - деді Рабиға Ақанова.

Расымен де біздегі шенеуніктердің басым бөлігі «туса өзі үшін туды» деген ойды қалыптасырып алғаны шындық.

Бұл ретте әлеуметтанушы маман Аймара Тілеукина қазіргі қоғамда көп балалы аналар нақты қолдауды қажет ететінін алға тартты.

-Қайда барсаң, көп балалы аналардың мәселесі шығады. Төрт-бес баласы бар аналар қазір не бала күтімімен үйде отыра алмайды, не емін-еркін жұмысқа шыға алмайды. Себебі, баласына қарайтын ешкім жоқ. «Төрт  балама қарай тұр» десе, жақын ағайыны да жақтырмайды. Сондықтан біздің елде осылай баласын жалғыз тастап, қамап кетіп жұмыс істеп жүрген аналар қаншама?! Өз басым, «біздегі бала күтімен байланысты декреттік жәрдемақыны 3-4 жасқа дейін ұзарту керек» деп есептеймін. Бала анасының күтімінде болса ғана қауіпсіз болады. Сондықтан үкімет осы жайын ескерсе деймін. Бала 3 жасқа толғанша декреттік жәрдемақы есептеліп, айлығының 40 пайызы анасына төленіп отыратын болса, мұндай мәселлер болмайды,-дейді Аймара Тілеукина.

20 бала тапсаң да жағдай жасалғаны шамалы...

Жалпы, мамандардың байыптауынша, біз көп балалы анадарға жағдай жасауда бірқатар елдерден артта қалып отырмыз. Бізде 10 бала түгілі, 20 бала тапқан анаға жағдай жасалмайтыны анық. Бұған дәлел біздің елімізде 20 бала тапқан Қамаш Сейітжанова деген анамыз бар. Мен өз басым журналист ретінде неше жыл қатарынан сол кісімен кездесіп, сұхбаттасып жүріп талай мәрте жағдайына қанық болған едім. 16 қыз, 4 ұлды дүниеге әкелген Қамаш апамызға бізде анағұрлым жағдай жасалып отырғанын көрген жоқпын. Ауылдан көшіп келіп, өз күшімен Алматыдан үй алды. Балаларын да өз күшімен оқытты.

-Үкіметке телміргенімше. өз күшімен сенгенім жақсы»,- дейтін Қамаш апа. Біздің елде өз күшіне сеніп жүрген осындай аналарымыз қаншама?! Міне, кеше ғана сол «өз күшіне сенемін» деген ананың бес бүлдіршіні бірдей бақилық болды емес пе? Мұндайда расымен де біздің шенеуніктерге «тусаң өзің үшін тудың» деген сананы өзгерту керек екенін пайымдайсың. Біз болашақта қазақтың көбейгенін қаласақ, осыбір «мен үшін тудың ба?» деген ойдан арылғанымыз абзал екенін байыптайсың. Өзге елдердің көп балалы аналарына жасап отырған жағдайын көріп тағы бармақ тістейсің...

Мәселен, Голландияда бала күтіміне байланысты жәрдемақы 6 жасқа дейін 250 еуро төленеді екен. Тіпті іргеміздегі Өзбекстанның өзінде бала күтімен байланысты жәрдемақы екі жасқа дейін төленеді.  Ұлыбританияда 10 жасқа дейін 105 еуро төленіп отырады. Эстонияда да тура осылай. Ал біз 1 жасқа дейін берілетін болмашы жәрдемақы мен көп балалы аналарға төленетін 16 мың теңгені айтып аналарды емексітеміз. Бұл болмашы теңгелер аналардың проблемасын шеше алмайтынын атқарушы билік білмейді емес, біледі ғой?! Бірақ біле тұра соны сезінгісі келмейтіні қоғамға қауіпті.

Қарлығаш Зарыққанқызы

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


    1
    Еліміздегі әрбір бесінші автокөлік әйел адамға тиесілі
    23/04 14:34 0 61
    2
    Назарбаев: Менің сайлауға қатысқанымды қалайтындар көп
    23/04 12:28 0 215
    3
    "Балуан Шолақ" түсірілген Тоғызбұлақтың таңғажайып табиғаты (фото, видео)
    23/04 12:10 0 269
    Ысырапшылдық – байлықтың қас жауы
    23/04 11:52 0 108
    "Нұр Отан" президенттікке үміткер ретінде Тоқаевты ұсынды
    23/04 11:27 0 492

    Таныстырылғандар

    Өзге құжатпен несие алған Ақтөбе тұрғыны сотталды
    Өзге құжатпен несие алған Ақтөбе тұрғыны сотталды
    Өзге құжатпен несие алған Ақтөбе тұрғыны сотталды
    1 миллион 325 мың теңге несиені өзге азаматтың жеке куәлігі арқылы рәсімдеген азамат ұсталды.
    16/04/2019 00:26 0 516
    Жас тілшілер жедел ақпарат жазып, бағын сынады
    Жас тілшілер жедел ақпарат жазып, бағын сынады
    Жас тілшілер жедел ақпарат жазып, бағын сынады
    Екі күнге созылған білім додасына еліміздің әр аймағынан 17 команда қатысып отыр.
    16/04/2019 11:07 0 638
    Еліміздің болашақ журналистері Ертіс-Баян өңірінде бақ сынауда
    Еліміздің болашақ журналистері Ертіс-Баян өңірінде бақ сынауда
    Еліміздің болашақ журналистері Ертіс-Баян өңірінде бақ сынауда
    Екі кезең аяқталған соң жарысқа келген қатысушыларды Павлодар қаласын аралатып, көрнекті жерлермен таныстырды.
    16/04/2019 11:14 0 232
    XI пән олимпиадасы өтуде
    XI пән олимпиадасы өтуде
    XI пән олимпиадасы өтуде
    С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінде журналистика мамандығы бойынша ХI пәндік олимпиаданың ашылу салтанаты өтті.
    16/04/2019 11:19 0 213
    Дәстүрлі олимпиада жалғасын тапты
    Дәстүрлі олимпиада жалғасын тапты
    Дәстүрлі олимпиада жалғасын тапты
    С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінде журналистика мамандығы бойынша XI студенттік пән олимпиадасы өтуде.
    16/04/2019 11:23 0 252
    Тексеріс аяқталды: қару мен ақша табылған көлік әкімнің ұлына тиесілі
    Тексеріс аяқталды: қару мен ақша табылған көлік әкімнің ұлына тиесілі
    Тексеріс аяқталды: қару мен ақша табылған көлік әкімнің ұлына тиесілі
    Жүксалғышынан бума-бума ақша мен оқ дәрі, травмат табылған.
    16/04/2019 16:35 1 1444
    Бейімбеттің сөзі, Ахаңның көзіндей аңқылдаған азамат еді...
    Бейімбеттің сөзі, Ахаңның көзіндей аңқылдаған азамат еді...
    Бейімбеттің сөзі, Ахаңның көзіндей аңқылдаған азамат еді...
    Ұлттың ұлы ұмытылмайды.
    17/04/2019 09:38 0 373
    Жетісайдағы масқара: үш баладан кімнің өшін алды екен? (Видео +18)
    Жетісайдағы масқара: үш баладан кімнің өшін алды екен? (Видео +18)
    Жетісайдағы масқара: үш баладан кімнің өшін алды екен? (Видео +18)
    Масқара! Кішкентай қыздың әуретіне пышақ тыққан.
    17/04/2019 12:14 0 1973
    2000 теңге пара беремін деп 505 000 теңге айыппұлға ілінді
    2000 теңге пара беремін деп 505 000 теңге айыппұлға ілінді
    2000 теңге пара беремін деп 505 000 теңге айыппұлға ілінді
    Қызылорда қаласында полицейге 2000 теңге сыйақы бергені үшін автокөлік жүргізушісіне 200 АЕК көлемінде айыппұл салынды
    17/04/2019 18:04 1 1151
    "Дариға-ай" жастар театры  - Алматыда
    "Дариға-ай" жастар театры - Алматыда
    "Дариға-ай" жастар театры - Алматыда
    Шығыс Қазақстан облысы Семей қаласының "Дариға-ай жастар театры" 2019 жылдың 17-19 сәуір күндері аралығында Алматы қаласында гострольдік сапарын өткізеді.
    17/04/2019 23:12 0 348
    "Нотр-Дам" шіркеуін қалпына келтіруге қаражат жіберген қазақстандықтар
    "Нотр-Дам" шіркеуін қалпына келтіруге қаражат жіберген қазақстандықтар
    "Нотр-Дам" шіркеуін қалпына келтіруге қаражат жіберген қазақстандықтар
    "Нотр-Дамды құтқарайық" деген ұранмен мекеме сайтында арнайы бөлім пайда болды.
    18/04/2019 10:06 0 3926
    Алматыда теңге ілуден Азия чемпионаты басталды
    Алматыда теңге ілуден Азия чемпионаты басталды
    Алматыда теңге ілуден Азия чемпионаты басталды
    Ұлттық ат спорты түрлерінен өтіп жатқан жарысқа «Қазақстан РТРК» АҚ басты ақпараттық қолдау көрсетіп отыр
    18/04/2019 10:13 0 328
    Қазақстандық қаламгерлердің шығармалары әлемнің 6 тілінде басылып шықты
    Қазақстандық қаламгерлердің шығармалары әлемнің 6 тілінде басылып шықты
    Қазақстандық қаламгерлердің шығармалары әлемнің 6 тілінде басылып шықты
    Бұл кітаптар Алматыда Достық үйінде таныстырылды
    18/04/2019 12:30 0 409
    Алтын қордағы үздік ертегілер мен жырлар арнайы жинақ болып шықты
    Алтын қордағы үздік ертегілер мен жырлар арнайы жинақ болып шықты
    Алтын қордағы үздік ертегілер мен жырлар арнайы жинақ болып шықты
    Бұл антология біз үшін де, келешек ұрпақ үшін де өте құнды жәдігерге айналатыны белгілі
    19/04/2019 14:28 0 512
    Қытайдың Далянь қаласындағы жарылыс: арнайы өкілдер мәлімдеме жасады
    Қытайдың Далянь қаласындағы жарылыс: арнайы өкілдер мәлімдеме жасады
    Қытайдың Далянь қаласындағы жарылыс: арнайы өкілдер мәлімдеме жасады
    Далянь қаласында орналасқан химиялық зауыттың жарылғаны туралы ақпарат қаншалықты рас?
    22/04/2019 11:20 0 543