Жұбайымызды «жолдасым» деп атағанымыз дұрыс па?

Жұбайымызды «жолдасым» деп атағанымыз дұрыс па?
Ⓒislam.kz

Соңғы жылдары сөз қадірін білетін азаматтардың көңіліне қаяу түсіретін, бір қарағанда өзі елеусіздеу көрінгенмен, біздің қазақи болмысымызға жат бір әдет қалыптасты. Ол – жанындағы аяулы жан-жарын, жұбайын, зайыбын, Құдай қосқан қадірменді қосағын «жолдасым» деп таныстыру немесе айту. Бұны біздің халықтың көп еліктейтін, іргеміздегі көрші елдің «товарищ» сөзінің тікелей аудармасы десек те болады. Ол кезде бүкіл 15 республиканың халқы түгелімен бірін-бірі жолдас деп атады, бізде де солай қалыптасты. Алайда, оны орыстардың өзі де қабылдамады. Сол кезден «саған Тамбов «қасқыры» жолдас» деген кекесін сөз тіркесі қалды. Ал, қазақта «жолдас» сөзі уақытша серік деген мағына береді. Мысалы, жолға бірге шықтың, барар жеріңе жеткесін жөніңе кетесің. Жұмыстас әріптестер мен бірге оқитындар да бір-біріне жолдас. Олар бүгін бар, ертең жоқ. Себебі, жұмыс орынды жиі ауыстыру түк емес, оқу да сағыздай созылмайды. Бітіргесін әркім өз жөнімен кетеді. Ал, жұбайың (Құдай қосқан қосағың, жан-жарың, балаларыңның анасы, отбасыңның қамқоршысы) - өзіңмен бірге өмір жолына жұптаса аттанып, өле-өлгенше жаныңда болуға серттескен адам. Сонда ол саған қалайша «жолдас» болады.

Бұл Кеңес заманынан бері келе жатқан санадағы сарқыншақ. Ол кезде, «Жаңа қоғам орнатамыз» деп тектілікті білдіретін «мырза», «ханым» деген сөздерді жойып, бәрін бірыңғай сұп-сұр тобырға «жолдасқа» айналдырған.

Қазақстан ажырасудан алғашқы ондыққа кірдік деп хабарлайды «Алаш айнасы» (http://alashainasy.kz/tuit/kazakstan-ajyirasu-korsetksh-boyyinsha-algashkyi-ondyikka-krd-69853/), тағы бір газет «Мұсылман елдері арасында көш бастап тұрмыз» деп жазыпты.

Атам Қазақтың «Жақсы сөз, жарым ырыс» дегені осы болса керек. Алланың қалауы: не ойлап, не айтсаң сол болады. Алла  жақсылықты да, жамандықты да адамдардың пиғылына қарай  беремін деген. Өздеріңіз көріп отырғандай, «Құдай қосқан қосағым» кезінде ешкім ажырасқан жоқ, «жолдас» болдық ажырадық.

БІР-БІРІМІЗГЕ ЖАҚСЫ СӨЗ АЙТЫП, АЛЛАДАН ЖАҚСЫ ТІЛЕК ТІЛЕЙІК!

Қожырбайұлы Мұхамбеткәрім, Маңғыстау

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


  • 4 ай бұрын

    Жұбайы: жұбы-байы, күйеуі, еркегі, байы, қожайыны. Келіншегі еркелетіп, шалым дей салады. "Жолдас" - "ақыреттік жолдасым" -деген үлгіде ресми түрде құда-құдағилармен жөн біліс таныстықта айтылады. Жолдас сөзін негізінен ер адамдар достан кейінгі бағамда айтады. Иә, Кеңес дәуірінде жиналған жұртшылыққа қаратпа сөз тұрғысында орысша товарищи-дің баламасы ретінде "жолдастар" қолданылған.Сондай-ақ, нәресте ана құрсағынан дүниеге келгенде бірге түсетін шарананы да жолдас дейді. Адам жолға шыққандағы қасындағы серігі - жолдасы: Жолың болсын, Қыдыр Ата жолдасың болсын делінетіні содан. Өзбек ағайын, жолдасың Қазақ болсын деген тілек айтады екен. Қазекемді өте сенімді санаған ғой. Жолдас, жұбайы дегенді әйелдере телитіндерді аңдап жүрміз. Әйел ерінің зайыбы, келіншегі, қосақ жары, қосағы, ("қосағым әки қосағы" деп ер адамға айтуға болмайды) әйелі, қатыны - ақылды, білімдар әйелдерге айтылады. Бейімбет атамыздың әзіл-оспақ әңгімелерінде күлкі шақырар "жолдас қатын" сөзі жиі кездеседі.

    1
    Украина жолаушы тасымалына жүйелі өзгеріс енгізбек
    23/07 09:30 0 50
    2
    Трамптың Путинге неге емешегі үзіліп тұрады екен?
    21/07 12:50 0 632
    3
    Шыңжаң қазақ поэзиясы өкілдеріне үңілгенде
    21/07 12:40 0 573
    Астанада жанып түтін шарпыған пәтерден ер азаматты құтқарылды
    21/07 11:44 0 375
    Қылмыскерді қамаудан босатпағанда, Дениспен қайғылы жағдай болмас еді...
    21/07 11:07 3 8237

    Таныстырылғандар

    Афина мектебі және Махатма Ганди сабағы
    Афина мектебі және Махатма Ганди сабағы
    Афина мектебі және Махатма Ганди сабағы
    Ежелгі Афина азаматтарына эллан тілінде сөйлей алмайтындармен некеге тұруға заң жүзінде тыйым салынған
    02/07/2018 09:59 0 886
    Шымкентте ер адам 11 жастағы баланы зорлады: полиция пікір білдірді
    Шымкентте ер адам 11 жастағы баланы зорлады: полиция пікір білдірді
    Шымкентте ер адам 11 жастағы баланы зорлады: полиция пікір білдірді
    Видеодан ер адамның баланы подъезге кіргізіп, артынша баспалдақтың артына тығылып қалғанын байқаймыз.
    02/07/2018 11:47 0 12224
    "ӘЧ-2018 барысында футбол "жұлдызынан" аяғың ауырласа, 3 млн рубль сенікі"
    "ӘЧ-2018 барысында футбол "жұлдызынан" аяғың ауырласа, 3 млн рубль сенікі"
    "ӘЧ-2018 барысында футбол "жұлдызынан" аяғың ауырласа, 3 млн рубль сенікі"
    Ал, Мәскеу болса өз қыздарына ие бола алмай масқара болды. Испаниядан бағы басым түскен Ресей құрамасы кеше ғана жеңіс тойын тойлады.
    02/07/2018 16:47 1 6141
    Назарбаев балалық шағы мен анасын еске алды (видео)
    Назарбаев балалық шағы мен анасын еске алды (видео)
    Назарбаев балалық шағы мен анасын еске алды (видео)
    Ақорданың Instagram-дағы парақшасы Назарбаевтың балалық шағын еске алған сәтінің видеосын жариялады.
    03/07/2018 11:17 17 3350
    Байбек не деп жауап қатады? (видео)
    Байбек не деп жауап қатады? (видео)
    Байбек не деп жауап қатады? (видео)
    "Нұр Отан" партиясы жастар мәслихатының басшысы Ерғазы Әзімханұлы Астана және Шымкент әкімдерімен ерекше видео ролик түсірді.
    05/07/2018 09:58 0 1444
    Педофилдерді өлімге ғана қиясың
    Педофилдерді өлімге ғана қиясың
    Педофилдерді өлімге ғана қиясың
    Элиталы коттеджде тұратын балаға сұқ көз қадалып, қоғамның қатыгездігі мен озбырлығының нысанына айналмайды деп кім кепіл бере алады?
    05/07/2018 12:15 0 1845
    Автобуста 52 адам тірідей өртеніп кетті: іс сотқа жіберілді
    Автобуста 52 адам тірідей өртеніп кетті: іс сотқа жіберілді
    Автобуста 52 адам тірідей өртеніп кетті: іс сотқа жіберілді
    5 адам айыпталушы деп танылды.
    09/07/2018 09:43 0 1083
    "Қазақ қызы, кәпірлерге түрілмесін етегің"
    "Қазақ қызы, кәпірлерге түрілмесін етегің"
    "Қазақ қызы, кәпірлерге түрілмесін етегің"
    Білесің бе шетел асқан қыздардың, Өмір бойы өкінумен өтерін...
    11/07/2018 11:26 0 1875
    Астанада жұмыссыздық деңгейі төмендеп келеді (кесте)
    Астанада жұмыссыздық деңгейі төмендеп келеді (кесте)
    Астанада жұмыссыздық деңгейі төмендеп келеді (кесте)
    Бүгінде Астана тұрғындарының жұмыссыздық деңгейі 4,6 пайыз.
    11/07/2018 15:12 0 440
    "Қарындасым" деп жүріп қырындайтындар көбейіп барады
    "Қарындасым" деп жүріп қырындайтындар көбейіп барады
    "Қарындасым" деп жүріп қырындайтындар көбейіп барады
    «Аға» деп аңқылдап тұрған бойжеткенге өмірде неше түрлі аға кездеседі
    11/07/2018 16:48 1 7281
    Молдағали Матқан. Тең - теңімен...
    Молдағали Матқан. Тең - теңімен...
    Молдағали Матқан. Тең - теңімен...
    «Тең – теңімен...» деген сөзді қапысыз қалай айтқан, қайран көреген де дана ұлы ата-бабаларымыз!
    13/07/2018 09:54 0 1049
    Қытайға тиген қазақ қызы: мүгедектігімнен қазақ жігіттері шошитын (видео)
    Қытайға тиген қазақ қызы: мүгедектігімнен қазақ жігіттері шошитын (видео)
    Қытайға тиген қазақ қызы: мүгедектігімнен қазақ жігіттері шошитын (видео)
    Қытайға тұрмысқа шыққан қазақ қызының сұхбаты.
    13/07/2018 11:42 1 12697
    Алматыда контролер мүгедек қызды соққыға жықты
    Алматыда контролер мүгедек қызды соққыға жықты
    Алматыда контролер мүгедек қызды соққыға жықты
    Алматылық әйел полицияға шағым түсірді.
    16/07/2018 15:59 0 2669
    Моңғолиядағы сел: 275 үй су астында қалды
    Моңғолиядағы сел: 275 үй су астында қалды
    Моңғолиядағы сел: 275 үй су астында қалды
    Айта кетейік Баян-Өлгей аймағында этникалық қазақтар да өмір сүреді.
    17/07/2018 11:54 0 1819
    "Оңтүстіктегі иіліп сәлем салу дәстүрі тағзым жасауға көбірек келеді"
    "Оңтүстіктегі иіліп сәлем салу дәстүрі тағзым жасауға көбірек келеді"
    "Оңтүстіктегі иіліп сәлем салу дәстүрі тағзым жасауға көбірек келеді"
    Қазақ халқының сәлемдесуі уақыт өте келе өзгеріске ұшырады
    17/07/2018 18:29 0 1111