21Ақпан

Жау алдында тізе бүкпеген қазақ жігітінің «тізерлеуі» сәнге айналды

Жау алдында тізе бүкпеген қазақ жігітінің «тізерлеуі» сәнге айналды

Қазақтың жігіті кезінде өлімнен ұятты, сезімнен намысты биік қойған. Жау алдында өліп кетсе де бас имейтін, тізе бүкпейтін, жауырынын жерге тигізбейтін. Сол себепті бұрынғы заманда әйелдер күйеуінің алдында көп сөйлеу тұрмақ қарсы пікірін жанамалап, астарлап түсіндірген, жерден алып, жерге салмаған. Сондықтан да сол заманда ер адамдар әйелдерден бір саты жоғары тұрып, қадірлі болған. Алтын басты қырық жандыдан бақыр басты қамшы ұстаған артығырақ, сөзі өтімдірек болды. Бұрынғы қазақ батыры әйеліне сөзін өткізе алған, алайда ақылын тыңдай да алған.

Менің пікірім, ойым нәзік жаратылыс иелеріне ұнамауы әбден мүмкін. Алайда жігіттің қыздың алдында тізерлеп тұрып, «Маған тұрмысқа шықшы», — деп өтініш жасауы қазақ жігітіне үлкен сын. Бұл пікірімнен қайтпақ емеспін. Мен қазақ қызы ретінде өзімнің болашақ жарымның елдің көзінше тізерлеп, маған ұсыныс жасап, өзінің деңгейін, намысын түсіргенін қабылдамас та, қаламас та едім. Мен дәл сол сәтте бас тартатын да шығармын. Себебі мен армандаған, мен қиялдаған жігіт маған сөзін өткізе алатын, мені өзінің айтқанымен «жүргізіп-тұрғызатын» болуы тиіс. Бұл сөзімді әркім әрқалай түсінер, алайда дұрысы – осы.  Себебі ер адам әйел затынан қашан да бір саты жоғары тұрады, әйел адам ерінің айтқанын орындау керек деген дәстүрде де, шариғатта да бар. Шариғатта ер адамдарға «әйеліңе аманат ретінде қара», - деген бұйрық бар. Ал күйеуі мен әйелі бір-біріне мейіріммен қарауы, қалжыңдасып ойнауы сүннет амалға жатады. Қазақ та бұл сүннетті де ұстанған, амал еткен. Алайда көпшіліктің көзінше емес....

Ал қазір көшеде әйелінің не сүйіктісінің сөмкесін асынған жігіттер мен елдің көзінше сүйіктісіне тізерлеп тұрып ұсыныс жасайтын романтиксымақтарды жиі кездестіре аламыз. Мен ер адам өз сүйгеніне, жарына сыйлық жасамасын, сыпайылық көрсетпесін демеймін. Алайда әр дүниенің шеті, шегі деген болатынын естен шығармаған абзал. Шетелдің жігіттеріне не істесе де жарасады: шаш бояса да, қыз секілді боянса да, сырға тақса да, әйелінің сөмкесін асынса да, тіпті әйелін алақанына салып, көтеріп жүрсе де... Ал кезінде атқа мініп, жауға шапқан «Алаш» деп ұрандап, елі үшін өзінің қасық қанын қиған қазаққа бұл әрекеттер жараспақ емес. Ұсынысты тізерлемей-ақ та жасауға болады емес пе? Жоқ әлде қазақтың қыздарына тізерлеп тұрып ұсыныс жасамаса олар келісім бермейді ме? Шетелдің қыздары келісім бермеуі мүмкін, әрине. Себебі бұл үрдіс олардың менталитетіне сіңіп қалған.

 Иә ұлттық идеологияға берілмей-ақ, сыртынан қарағанда «не деген сезім, не деген махаббат», - деп ойлайтының да рас. Алайда ұлттық идеологияны, ұлттық сананы шетке ысыра берсек ұлттық құндылығымыздан айырылатынымыз тағы бар. Біздің қазір ақсап тұрған жеріміз де осы емес пе? Шетелге еліктеуден алдымызға жан салмаймыз, өзіміздің дүниені жаңғыртуға келгенде аузымызды құмға толтырғандай үнсіз отырамыз. Шетелге еліктегелі қандай ел болдық, осыны ойландық па? Некесіз баланы да, қоқысқа тасталған шақалақты да, қызға айналған еркекті де, еркектен асып балағаттаған әйелді де, көшеде ішіп алып, төбелескен қазақ қызын да, соларды мазақ қылған қазақтың «намысқой» жігіттерін де көрдік. Біз көрмеген тағы не қалды? Жақын арады шетелге еліктеген қыздарымыз жігітке, ұлдарымыз қызға айналса да таңғалмайтын шығармыз. Себебі қазіргі қоғамды таңғалдыру қиын болып бара жатыр. Дәретханадан жаңа туылған сәби табылды десек «тағы да ма?» дейтін кезге жеттік. Ең сорақысы да – осы. Бұның бәрі жігіттердің тізерлеп ұсыныс жасауына қандай қатысы бар деп ойласаңыз тіптен қателесесіз. Себебі біз өз құндылығымызды шетелдің қоқыста жатқан ұсақ-түйегіне айырбастап жатырмыз. Оны өзіміз де байқамаймыз.

Болашақ жарына тізерлеп ұсыныс жасаған жігіт әйелінің сөзін сөйлейтін болып алады. Жарайды барлығы демей-ақ қояйын. Алайда қазіргі көп жігіттер анасына сыйламаған гүлді айдаладағы қызға сыйлап, анасының бетінен сүйіп, басын имеген жігіт өзге қыздың алдында тізерлеп, жалынып, жалбарынуы шектен шыққандық. Қазіргі отбасын неге әйелдер билейді? Еркектер неге әйелінің айтқанынан шыға алмай, айдауына көніп, төзіп отырады? Осы сұрақтардың жауабы біреу ғана. Ол қазақ жігітінің жігерсіздігі мен әйелдің алдында тізерлеуі. Әлі әйелі болмаған қыздың алдында тізе бүккен еркек отбасы болған соң тізе бүгіп, басын иіп жүре береді. Көнеді, төзеді, амалы жоқ... Себебі басынан-ақ жігіт қыздың алдында тізе бүкті, айтқанына көнді, басына шығарды. Бұл жағдайдан кейін барлығы мүмкін әйел адамға тікелей байланысты болатын шығар. Шығар емес солай болады. Данышпан әйел күйеуін хандай көріп, ханның әйелі болады, ақымақ әйел күйеуін жалшы қылып жалшының әйелі атанады. Түсінгенге бұл сөздің астында тағы бір үлкен көлемдегі мақала жатыр...

Әсел Болатқызы

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту


  • 3 ай бұрын

    жетесине жеткизе жазыпсын,жарайсын карындасым.сол енбектеп,тонкайып жургендер елдин алдында,сахнада журген сайкымазактар гой.

  • 3 ай бұрын

    Жарайсың,міне көргенді деп осыны айт!

  • 3 ай бұрын

    Тереңге үңіліп, арыдан ойлайтын сіңлілеріміздің барына шүкір.

1
Әділет Ахметұлы. Ауылға бардым...
21/02 11:32 0 28
2
Украина халқының саны екі есеге қысқарады
21/02 09:14 0 198
3
Қазақ әндері Мәскеуде шырқалды
21/02 08:32 0 56
Иранда ұшақ апатынан қаза тапқандардың мәйіттері табылды
21/02 08:18 0 169
21 ақпанға арналған ауа райы болжамы
21/02 08:14 0 230

Таныстырылғандар

Әлия Назарбаева: Мен қызымнан өмірімде алғаш рет кешірім сұрадым (видео)
Әлия Назарбаева: Мен қызымнан өмірімде алғаш рет кешірім сұрадым (видео)
Әлия Назарбаева: Мен қызымнан өмірімде алғаш рет кешірім сұрадым (видео)
Үлкен қызыммен әңгіме болды. Мен одан өмірімде алғаш рет кешірім сұрадым. Мен: «Қызым, ана да қателеседі. Кешірші мені, өтінемін», деп айттым.
11/02/2018 10:33 4 2429
Пайдалы кеңес: Адамды қалай жұбату керек?
Пайдалы кеңес: Адамды қалай жұбату керек?
Пайдалы кеңес: Адамды қалай жұбату керек?
Құрбыңыздың, досыңыздың немесе аса таныс емес адамның басына қара бұлт төнді. Сіз оған демеу білдіріп, жұбатқыңыз келеді, бірақ қалай дұрыс жұбатарыңызды...
12/02/2018 02:20 0 752
Ішкі татулық пен қауіпсіздік бәрінен жоғары
Ішкі татулық пен қауіпсіздік бәрінен жоғары
Ішкі татулық пен қауіпсіздік бәрінен жоғары
Соңғы кездері дін саласында дау тудырып жүрген тақырыптардың бірегейі – хиджаб мәселесі
12/02/2018 16:24 0 379
Қазақстанның 16 қаласында ауа сапасы төмендеді
Қазақстанның 16 қаласында ауа сапасы төмендеді
Қазақстанның 16 қаласында ауа сапасы төмендеді
Сейсенбіде метеорологиялық жағдайлар 16 қалада ауаның ластануына себеп болады.
13/02/2018 08:35 1 428
Яндекс қазақстандықтарды қаңтарда қызықтырған тақырыптарды атады
Яндекс қазақстандықтарды қаңтарда қызықтырған тақырыптарды атады
Яндекс қазақстандықтарды қаңтарда қызықтырған тақырыптарды атады
Яндекс қазақстандықтардың қаңтарда интернеттен ең көп іздеген тақырыптарын анықтады.
13/02/2018 10:48 45 513
«Дос-Мұқасанның» мүшесі сейсмология институтының директоры болды
«Дос-Мұқасанның» мүшесі сейсмология институтының директоры болды
«Дос-Мұқасанның» мүшесі сейсмология институтының директоры болды
Директорлық қызметке «Дос-Мұқасан» ансамблінің негізін салушы және алғашқы басқарушысы келді.
13/02/2018 11:30 0 691
Қазақстандағы туу мен өлу көрсеткіші (инфографика)
Қазақстандағы туу мен өлу көрсеткіші (инфографика)
Қазақстандағы туу мен өлу көрсеткіші (инфографика)
Қазақстанда жыл басынан бері тірі туғандар саны – 45221 адам
14/02/2018 17:21 2 1320
15 ақпан Қазақстанның басым бөлігінде қалың қар жауады
15 ақпан Қазақстанның басым бөлігінде қалың қар жауады
15 ақпан Қазақстанның басым бөлігінде қалың қар жауады
Атмосфералық фронттардың өтуіне байланысты бүгін Қазақстанның басым бөлігінде тұрақсыз ауа райы сақталады. Кей жерлерде қалың қар жауып, жел күшейеді.
15/02/2018 10:32 0 548
Алматыда жолақы қымбаттай ма?
Алматыда жолақы қымбаттай ма?
Алматыда жолақы қымбаттай ма?
Автобустың алдыңғы және артқы бөлігіне камера орнатылып, жол ережесінің бұзылуы тіркелетін болады. Егер автобустар «А» жолағынан шығып кетсе...
15/02/2018 12:54 6 868
Суреттің бірін таңдап, өз мінезіңізді анықтаңыз
Суреттің бірін таңдап, өз мінезіңізді анықтаңыз
Суреттің бірін таңдап, өз мінезіңізді анықтаңыз
Адамға сенгіш жансыз. Өміріңізге кез келген адам кіре алады. Жүрегіңіз де өзгелер үшін ашық есік әрізді. Өзгелерден алшақтағаннан гөрі тәуекелге барасыз
16/02/2018 14:57 6 6943
Қазақстан халқының саны 18 млн 157 мың адамға жетті
Қазақстан халқының саны 18 млн 157 мың адамға жетті
Қазақстан халқының саны 18 млн 157 мың адамға жетті
Бұл көрсеткіш 2017 жылғы 1 қаңтармен салыстырғанда 231,2 мың адамға немесе 1,3 пайызға өсті.
16/02/2018 16:40 1 415
ШҚО мешіті Голливуд актерларының мешітке кіргеніне байланысты жауап берді
ШҚО мешіті Голливуд актерларының мешітке кіргеніне байланысты жауап берді
ШҚО мешіті Голливуд актерларының мешітке кіргеніне байланысты жауап берді
Мешітке өзгелердің кіруіне тыйым салып тастасақ, дінімізді қалай жеткіземіз?
17/02/2018 16:35 20 11210
Қазақ қызы Моңғолия халқын талантымен тәнті етті (видео)
Қазақ қызы Моңғолия халқын талантымен тәнті етті (видео)
Қазақ қызы Моңғолия халқын талантымен тәнті етті (видео)
Әнші С.Наранның "Нутгаа санахуй" әнін орындаған.
20/02/2018 10:26 2 4494
Дау тудырған оқу құралының екінші авторы қазақтарға ренішін білдірді
Дау тудырған оқу құралының екінші авторы қазақтарға ренішін білдірді
Дау тудырған оқу құралының екінші авторы қазақтарға ренішін білдірді
Оқу құралының екінші авторы, жас ғалым Серікболсын Дүйсембай да қателік кеткенін мойындап, көпшіліктен кешірім сұрады.
20/02/2018 13:11 5 1327
Жетімдер үйінде кәмелетке толмағандарды зорлап келгендер ұсталды
Жетімдер үйінде кәмелетке толмағандарды зорлап келгендер ұсталды
Жетімдер үйінде кәмелетке толмағандарды зорлап келгендер ұсталды
Жетімдер үйінде тексеру жүргізілді
20/02/2018 18:25 0 2438