Руза Бейсенбайтегі: Павлодар облысының әкімі мені соттату үшін барын салды

Руза Бейсенбайтегі: Павлодар облысының әкімі мені соттату үшін барын салды
Ⓒazattyk.org

Руза Бейсенбайтегі – орыстанған солтүстікте мыңмен жалғыз алысқан тіл жанашыры. Керекудің басшыларынан бастап қарапайым тұрғындарға дейін оның аяғынан шалуға талай әрекеттенген. Алайда Руза Бейсенбайтегі құлаған жоқ, еңсесін тік көтеріп, мемлекеттік тілді менсінбейтіндермен күресіп келеді. Қоғам белсендісінде, тіпті, денсаулығын күтіп, өз-өзіне қарайтын уақыт жоқ. Оның себебін Руза ханым Qamshy.kz ақпарат агенттігінің тілшісіне берген сұхбатында айтты.

Тіл мәртебесін көтеру жолында талай жыл талмай еңбектеніп келесіз. Меніңше, сіз тіл жанашыры ғана емес, нағыз күрескерсіз. Бұл майданда жеңіске жететінімізге шүбә жоқ. Бірақ қашан?

– Аузыңа май! Жеңіске жету үшін бізде екі жол бар. Жеңіл жолы – билікке мемлекет тірегін ұстап тұратын, ұлтының өшпеуін, керісінше, өсіп өнуін тілейтін жан келуі керек. Ал ауыры – халық санасы жаппай оянып, ұлттық санамыз өсуі керек. Ол үшін талай жыл қажет. Белсенділер халықтың санасын ояту мақсатында насихат жұмыстарын жүргізгені абзал. Бірақ бұл процестерге биліктің кедергі келтіретіні сөзсіз.

– Не себепті тәуелсіз мемлекетте тіл мәселесі әлі күнге дейін шешімін таппай жатыр? Бұған кім кінәлі?

– Менің ойымша, советтік ұлт синдромынан арыла алмай жүрген, өзін, ұлтын кем көретін, әлі күнге көршіге жалтақтап отырған шенеуніктер кінәлі.

Былтыр мамырда президентіміз: «Орысша сұраққа қазақша жауап беретіндер жауапқа тартылады», - деді. Сол сөзден кейін тілдік ахуал ушығып кетті. Орыстар: «Вы видите, что я русская. Не смейте говорить на своем языке. Сам президент Назарбаев сказал», - десе, үндей алмайтын болдық.

Мемлекеттік тілін қай ел басындырып қоюшы еді? Керісінше, «мемлекеттік тілде сөйле, сенің тілің – сол», - деп әр азаматтың құлағына құю керек. Сонда ғана мұндай масқаралықтан арылар едік. Ал қазір досқа таба, дұшпанға күлкі болып отырған жайымыз бар. Конституция бойынша, орысша тіліндегі сұраққа қазақ тілінде жауап беру заң бұзушылыққа жатпайды. Қалыптасқан жағдайға көне берсек, құлдан не айырмамыз қалады? Солтүстік өңірге әбден ұлтсызданған, өз тілін түсінбейтін, соған өршелене қарсы тұратын мәңгүрттер жиналған.

– Тіл үшін шарқ ұрып шайқасудан жалыққан кезіңіз болды ма?

– Жоқ, шынайы берілген ісінен адам жалықпайды, нәтижесінің жемісті болуы үшін күресе береді. Мемлекеттік тіліммен өмір сүру үрдісіне 2005 жылы аяқ бастым, енді кері шегінерге жол жоқ. Өзбекстан тұрғындары өздерін өзбек, эстониялықтар эстон ретінде сезіне алады. Әрине, елімізде 100 пайыз қазақша қоғам құру мүмкін емес. Сондықтан түсінгенге иіліп, түсінбегендерді жөнге салып келе жатқан арпалыс өмір менікі.

Белсенді қызметімнің кесірі отбасыма тиеді деп уайымдамайсыз ба? «Турасын айтсаң, туғаныңа да жақпайсың» дейді. Бұл ісіңізді жақындарыңыз қалай қабылдайды?

– Дана бабамның айтқан сөздері рас. Кез келген жиында орысша сайраған қазақты көрсем болғаны, «қашан өз-өзімізді ұлт ретінде сыйлап, өз тілімізде өмір сүреміз?», - деп сұраудан жалықпаймын.  Өз жерімдегі жиын-тойларда қазақша әндерді сұраймын деп бәлеге қалған кезім де көп.

Ал отбасыма келсек, басқа аналарға тән сезім менде де бар. Бірақ отбасыма кесірі тиеді екен деп қол қусырып отыру ойымда жоқ. Бұл жолдан бас тартқаным «болашақта ұрпағымыз мемлекетсіз, әркімнің есігіне қарап өмір сүрсін» дегеніммен тең ғой. Бәрі өз уақытымен.

Павлодар облысының әкімі Боқауовты сотқа беремін деп едіңіз. Бұл процесс қалай өрбіп жатыр?

– Бұл – мені әбден күйдірген мәселе. Қайда барсаң, Қорқыттың көрі. Кереку деген атауды әкім-қаралар маңына да жолатпайды. Құлдық сана басып қалған, өз тілінен жиренетін, әлі күнге дейін жалтақтап жүретін жергілікті биліктің қоластындағы мекеннің тілдік жағдайы белгілі. Қанша арызданғаныммен, нәтижесіз болып отыр. Әрине, Руза Бейсенбайтегінің мәселесінен де өзге қиындықтар жетіп артылады емес пе?! 12 жыл бойы 6,5 келі хат жаздым, түк шықпады.

Айтпақшы, сот туралы сөзімнен кейін Б. Боқауов мені соттату үшін барын салды. Мемлекеттік тілдің аяққа тапталғаны үшін трамвай жолын бөгегенім бар еді бір кездері. Сол жағдайдан кейін телефонымның ар жағынан бөтен дыбыстар еститін болдым. Менің кіммен сөйлескенімнің бәрі тыңдалып жүріпті. Республикалық биліктің текті бөлігіне, ұлттық сана-сезімі қалған тілшілер қауымына, әлеуметтік желідегі танымал, танымал емес, өздерін толыққанды ұлт өкілі деп санайтын рухты адамдарға, соттан мені құтқарып шыққан адвокатыма көп рақмет!

Біз жақта көпшілік қазақша сөйлеген адамды террорист ретінде қабылдайды, жергілікті биліктің қазақ тілін білмегені былай тұрсын, халқынан оны құрметтеуін де сұрамайды. Павлодар облысының бұрынғы әкімінің орынбасары Рысты Жұмабекованың кезінде «қазақ тілі деп ауыздарыңды ашушы болмаңдар», - деген саясат қалыптасқан. Содан бері халық арасында да, билік арасында да орыс тілінің мерейі үстем. Мұндай қалыптасқан жүйеде облыс әкімін сотқа беріп, жеңіп шығу мүмкін емес.

Дәл қазір немен айналысып жүрсіз?

– Әйтеуір нәпақамды табатын жұмыс істеп жүрмін. Тіл үшін күресу – мен үшін жұмысым емес, өмірім. Шамам жеткенше жерім, елім, тілім деп жүрген жастарға көмектесуге тырысамын. Сырттан келген, тіркеуде қиындық көріп жүрген қандастарыма қол ұшын созуға қашан да дайынмын.

Денсаулығыңыз сыр беріп жүрген көрінеді...

– Денсаулықты қадағалауға уақыт жетпей жүр. Өзіме көп көңіл бөлетін болсам, дәл қазіргі белсенді қалпымнан айырылып қалатындаймын.

Босағадағы халықтың жанайқайы төрдегі төрелерге жетпей жатады. Халық пен билік арасын қалай жақындатамыз?

– Қазіргі билікте қалыптасқан жүйені өзгерту үшін халық бірігуі керек. Бірақ соған дайын халықты көріп тұрғаным жоқ. Көретінім – халықтың наразылық хаттары ғана. Әрине, олар да артық кетудің зардабын біледі, аяқтарын тартып жүреді. Робот емес, адам ғой бәрі.

Біздің қоғамда тілден басқа да өзекті мәселе жеткілікті дегендерге не айтасыз?

– Бүгінде ушығып тұрған мәселе – жер дауы. Қазақ қашан да жер дауынан қалыс қалмаған. Жерді шетелдіктерге және бөтен елдің азаматымен некеде тұрғандарға бермеу керек деген заң қабылданбаса, үш жылдан кейін мораторий біткенде, қазақ жері талан-таражға түсіп, ұлттық санасы қалыптасып үлгермеген мемлекет бөлшектеніп кетуі бек мүмкін.

Былтыр Алашорданың құрылғанына 100 жыл толды. Бір ғасырда қазақ қалай өзгерді?

– Алаш арыстарының үміті ақталды деп айта алмаймын.

Алаш арыстарының мерейтойын дүркіретіп тойлай алдық па?

– Дүркіретіп тойлаған тек «Қамшы» порталы болды.

– «Қамшы» порталының халық арасында жүргізген сауалнамасы бойынша «Алаш ізбасары» медалімен марапатталдыңыз. Медаль алатыныңызды естігенде қандай сезімде болдыңыз?

– Керемет сезімде болдым. Алғашында қатты мән беріп қарамадым, тіл жанашыры деп бір тізімге қоса салған болар дедім. Кейін дұрыстап қарасам, марапатталғандар тізімінде 83-орында тұр екенмін. Оның үстіне, анау-мынау емес, «Алаш ізбасары» деген атақ. Өзімді лайықпын деп айтуға аузым бармайды. Бірақ азаматтардың риясыз пейілдеріне қатты риза болдым. Қаржыны тиын-тебеніне дейін осындай ауқымды деңгейдегі шараға жұмсаған «Қамшы» порталына халық дән риза. Қорытынды іс-шараға бармай қалғаныма әлі күнге дейін өкінемін. Ұлттың қаймақтарының, небір марқасқалардың, өзім ерекше құрметтейтін азаматтардың арасында болып, олардың сөзін тыңдау мүмкіндігінен құр қалдым. Халқыма алғыс айтып, бас иемін. Тізімде нағыз лайықты жандардың есімі болды. Әрине. Лайықты азаматтардың саны жүзден де көп. Бірақ 100 жылдыққа 100 ізбасар таңдалғаны өте қисынды. Рухты жастардың еріп келе жатқаны көңіл қуантады. Бет алған бағыттарыңыз ылғи оңынан болсын!

– Әңгімеңізге рақмет!

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


  • 3 ай бұрын

    Руза, ғұмырың ұзақ болсын! Қазақтар тек қазақ тілінде сөйлессін.

    • 3 ай бұрын

      Алла разы болсын, Құрметті Қамшы! Гүлім деген Гүл қызым!

      • 3 ай бұрын

        РУЗА ЖҮЗ ЖАСАҢЫЗ.ХАЛЫҚҚА ҚАЗАҚ ТІЛІНЕ ДЕГЕН ЫҚЫЛАСЫҢЫЗ ҚЫЗМЕТІҢІЗ МОЛ.ОЛ ҮШІН СІЗГЕ БАС ИЕМІН.БІРАҚ АБАЙ БОЛЫҢЫЗ.СІЗГЕ АЛЛА ЖАР БОЛҒАИ.МЕНДЕ ОРЫС ТІЛІН БІЛМЕИ ҚИНАЛЫП ЖҮРГЕН ЖАНДАРДЫҢ БІРІМІН.ТЕК АЛЛАДАН КҮТЕМ.БАЛАЛАРЫМЕН ӨЗГЕ ТІЛДЕ ШҮЛДІРЛЕГЕН ҚАЗАҚТАРДЫ КӨРГЕНДЕ ҚАНДАЙ КҮИДЕ БОЛАТЫНЫМДЫ АЙТЫП ЖЕТКІЗЕ АЛМАЙМЫН.

        1
        Цукерберг әлеуметтік желі нарығындағы Facebook-тың монополиясы жайлы айтты
        23/05 10:31 0 59
        2
        «Пацаны зовут его Батя» фильмі Севастопольде арнайы жүлдеге ие болды
        23/05 10:21 0 12
        3
        Головкинді чемпион белбеуінен айыруға қатысты тыңдау өтіп жатыр
        23/05 09:30 0 323
        Қазақстандағы ең бай кәсіпкерлердің бірі ұсталды
        23/05 09:25 0 141
        Oil Construction Company кәсіподағының лидері Әмин Елеусінов түрмеден шықты
        23/05 09:01 0 57

        Таныстырылғандар

        Алматыда көлік ұрлаумен айналысқандар ұсталды
        Алматыда көлік ұрлаумен айналысқандар ұсталды
        Алматыда көлік ұрлаумен айналысқандар ұсталды
        Жеңіл автокөлік ұрлығымен айналысқандар құрықталды
        10/05/2018 17:21 0 322
        ОҚО-да Өзбекстан Республикасының мәдени күндері басталды
        ОҚО-да Өзбекстан Республикасының мәдени күндері басталды
        ОҚО-да Өзбекстан Республикасының мәдени күндері басталды
        ОҚО-да Өзбекстан Республикасының мәдени күндері басталды
        11/05/2018 10:31 0 325
        Есіктегі атыста полиция көз жұмды
        Есіктегі атыста полиция көз жұмды
        Есіктегі атыста полиция көз жұмды
        Есік қаласында атыс болып, полиция қызметкері көз жұмды.
        14/05/2018 12:30 0 792
        Рамазан айына байланысты ҚМДБ арнайы құттықтауы
        Рамазан айына байланысты ҚМДБ арнайы құттықтауы
        Рамазан айына байланысты ҚМДБ арнайы құттықтауы
        Рамазан – жақсылық айы. Оразада әрбір жақсы амалдың сауабы еселеніп жазылады.
        14/05/2018 15:14 0 741
        "Әкем анамды ұрмаса екен". Желіде Аққали есімді баланың хаты тарады
        "Әкем анамды ұрмаса екен". Желіде Аққали есімді баланың хаты тарады
        "Әкем анамды ұрмаса екен". Желіде Аққали есімді баланың хаты тарады
        Аққали есімді 4 -сыныптың оқушысы Аллаға хат жазып, желі қолданушыларының жүрегін елжіретті,
        15/05/2018 12:15 0 338
        Ақша қайтарылады –  министр Астананың мерейтойына бөлінбек ақша жайлы айтты
        Ақша қайтарылады – министр Астананың мерейтойына бөлінбек ақша жайлы айтты
        Ақша қайтарылады – министр Астананың мерейтойына бөлінбек ақша жайлы айтты
        Министрдің сөзіне сенсек, бас қаланың туған күнінен соң мерекеге орай жұмсалған ақшаны тұрғындар ұмытады, есесіне пайдасын көреді.
        15/05/2018 14:56 0 2348
        А.Мұхамедиұлы: Жалғыз Димаш емес, бізде таланттар көп
        А.Мұхамедиұлы: Жалғыз Димаш емес, бізде таланттар көп
        А.Мұхамедиұлы: Жалғыз Димаш емес, бізде таланттар көп
        Мәдениет министрі «шетелдік продюсерлер Димаштың арқасында қазақстандық әншілерді көп іздейді",-дейді.
        15/05/2018 15:31 5 944
        Баc прокурордың әпкесі лауазымды қызметке тағайындалды
        Баc прокурордың әпкесі лауазымды қызметке тағайындалды
        Баc прокурордың әпкесі лауазымды қызметке тағайындалды
        Жаңа ректорды ұжымға таныстыру үшін Астанадан Білім және ғылым министрі Ерлан Сағадиевтің өзі Шымкентке арнайы барады деп жоспарланып отыр.
        18/05/2018 12:15 0 4852
        Атырауда 2500-ден аса адам бос жумыс орындары жәрмеңкесіне қатысты
        Атырауда 2500-ден аса адам бос жумыс орындары жәрмеңкесіне қатысты
        Атырауда 2500-ден аса адам бос жумыс орындары жәрмеңкесіне қатысты
        Жәрмеңкеге 30-ға жуық мекеме қатысып, түйіндемелер қабылдады.
        18/05/2018 17:04 0 242
        Елбасы Куба басшысына жеделхатпен көңіл айтты
        Елбасы Куба басшысына жеделхатпен көңіл айтты
        Елбасы Куба басшысына жеделхатпен көңіл айтты
        "Зардап шеккендердің бәрінің тезірек сауығып, отбасыларына оралуына тілектестік білдіремін", – делінген Елбасы жолдаған жеделхатта.
        19/05/2018 13:53 29 321
        Жансейіт Түймебаев мәдениет және өнер саласындағы қызметкерлермен кездесті
        Жансейіт Түймебаев мәдениет және өнер саласындағы қызметкерлермен кездесті
        Жансейіт Түймебаев мәдениет және өнер саласындағы қызметкерлермен кездесті
        Басқосуда әкім өнер азаматтарын кәсіби мерекемен құттықтап, өңірдің рухани дамуы мен мәдени гүлденуіне айтулы үлес қосып жүргендері үшін алғысын білдірді
        19/05/2018 17:36 0 156
        БҚО-да бизнеске қолдау мол
        БҚО-да бизнеске қолдау мол
        БҚО-да бизнеске қолдау мол
        Облыс бойынша бизнес бастауға жалпы сомасы 441,3 млн. теңгеге 188 жобаға қаржылай қолдау көрсетілді.
        10/05/2018 09:34 0 450
        Оралдағы  15 жер теліміне аукцион өтпек
        Оралдағы  15 жер теліміне аукцион өтпек
        Оралдағы  15 жер теліміне аукцион өтпек
        Мамыр айының аяғына қарай тағы бір аукцион өткізіп, 15 жер телімі ұсынылады деп күтіледі.
        16/05/2018 09:46 0 833
        Қазақстанның тағы екі тұрғыны «терроризм» айыбымен ұсталды
        Қазақстанның тағы екі тұрғыны «терроризм» айыбымен ұсталды
        Қазақстанның тағы екі тұрғыны «терроризм» айыбымен ұсталды
        Олардың үстінен терроризимді насихаттау бойынша сотқа дейінгі тергеу амалдары басталған.
        22/05/2018 09:15 0 118
        БҚО делегациясы Белоруссияға Сүндетқали Есқалиевтың жерленген жеріне барды
        БҚО делегациясы Белоруссияға Сүндетқали Есқалиевтың жерленген жеріне барды
        БҚО делегациясы Белоруссияға Сүндетқали Есқалиевтың жерленген жеріне барды
        Туған елінен бір уыс топырағы қойылды.
        22/05/2018 13:47 0 853