Қазақ неге өз жерінде өгей?

Қазақ неге өз жерінде өгей?
Ⓒaltyn-orda.kz

Ән-күй музыка сайты

Біз немерем екеуміз далаға шығып, таза ауа жұтып қыдыруды әдетке  айналдырғанбыз.

Бірде немерем:

– Ата, қазақтар неге баспанасыз және тұрмыстары неге жұпыны? – деп сұрады.

– Жұмыссыз адамның тұрмысы енді қалай болуы керек еді? – деп мен қарсы сауал қойдым.

– Қазақтар неге жұмыссыз? – деді немерем өз кезегінде.

– Еее... қарағым, бұл кеселдің себебі әріде жатыр, – деп күрсіндім мен, – бұл ғасырлар бойы қазақты бодандықта ұстаған озбыр ұлттың көрсеткен құлдығының, соның жат тєрбиесінің салдары ғой.  Билеуші  ұлтқа  қазақтың  жері мен  байлығы ғана керек еді, қазақ халқы оған тек жұмыс қолы (құл) ретінде ғана керек болды.

Қазақ жерінің байлығына ие болу үшін оларға айдағанға жүретін, илегенге көнетін надан тобыр қажет еді. Сондықтан қазақ халқы өте қатал адам төзгісіз қанауға, сонымен қатар ең зұлым рухани қанауға түсті. Қазақты рухынан, тілінен айырды. Сөйтіп ол тарихын, мәдениетін, салт-дәстүрін білмейтін мәңгүртке айналды.

Міне, сөйтіп қазақтар ұлттық тәрбие, салт-дәстүрден жұрдай керенау ұлтқа айналды. Осының ызғары болар, қазіргі кезде ата-аналардың көпшілігі балаларының тәрбиесімен айналыспайды, сондықтан қандастарымыз мектепте дұрыс оқымайды, өз беттерімен жүреді нәтижесінде олар білімсіз, тәрбиесіз. Білімсіз адамды ешкім жұмысқа алмайды, себебі  жұмыс берушілерге білімді, білікті мамандар қажет. Ал жұмыссыз, табыссыз адамда баспана қайдан болсын?

Білімсіз, тәрбиесіз адам ұлттық дәстүрден, мәдениеттен бейхабар, ол ұлтының тарихын білмейді. Өйткені ата-анасы жас кезінен оның санасына ұлттық дәстүрді, мәдениетті сіңірмеген. Ол меңіреу өзінің қараңғылығынан, ата-бабасы қандай ержүрек, батыр болғанын, осынау кең-байтақ жерді көк найзаның үшімен, ақ семсердің жүзімен жаулардан қорғап қалғанынан мақұрым. Ол бейбақ өз қандастарының арасынан ұлы, әлемге әйгілі адамдар шықанынан да бейхабар.

Надан адам өзінің ұлттық тілін менсінбейді, оны құрметтемейді. Ұлттық  тәрбие көрмегендіктен, ол ана тілін білмейтін азғын мәңгүртке айналады. Ұлттық езгінің құрбаны болған мәңгүрт бейшара орысша тәрбиеленіп, сол тілде ақпарат алады, ал өз тілінде оқи алмағандықтан, төл тарихынан, мәдениетінен, дәстүрінен мақұрым қалады. Егер отаршылдық саясаттың мақсаты билеуші ұлттың мәртебесін асырып, ал қаналушы ұлтты төмендету, жасыту  екенін ескерсек, әрине, төл мәдениетінен бейхабар мәңгүрт бейшара басқа ұлттың мәдениетін мойындап, соны дәріптейді. Мамандардың пайымдауынша, адам өзі оқитын, сөйлейтін тілдің иесі болып табылатын ұлтқа рухани жақын және сол ұлттың өкілі болады.

Өкінішке қарай, отбасында, білім беру ошақтарында, бұқаралық ақпарат құралдарында ұлттық тәрбие жүргізілмейді, соның салдарынан қазақтың баласы өз ұлтының тарихын, мәдениетін, дәстүрін білмейді. Баланы жастайынан білімге, өнерге, спортқа, еңбекке баулу қажет.

Сорақысы сол, қазіргі кезде орысқа сіңіп кеткен төл сөзімізді қайта аударып жүрміз, мысалы: «таможня» бұл – «тамға» – «таңба», «белгі» деген мағанадан шыққан өзіміздің төл сөзіміз, ал біз оны «кеден» деп екінші рет аударамыз, сонымен қатар «мама», «папа» деген сөздер, олар біздің «баба» (папа), «мәмәдан» (мама) алынған. Ата-бабамыз әйелдің омырауын «мәмә» (мама) деп атаған – мамық, жұмсақ дегенді білдіреді. Ал біз оны өзіміздің қараңғылығымызбен «апа» деп қайта аударамыз, қазақ жасы келген әйелді солай атайды. Масқара болғанда, топас, қараңғы қазақтар орысша сөйлемейтін қандастарын «мәмбет», «мамба» деп мазақ қылады. Ол надандардың «мәмбет» – Мұхаммед пайғамбардың қазақша мағынасы екені ойларына да кірмейді.

Сондай-ақ ана тілін менсінбей, орыс тілінде шүлдірлеп жүрген малғұндардың, олар дәріптеп жүрген Ресей елдімекендері атауларының басым көпшілігі түрік тілінде екенін, естеріне түсіргім келеді. Айталық, Алтай, Байкөл (Байкал), Сулы жер (Сибирь), Орынбор (Оренбург), Сары тау (Саратов), Есентоқа (Есентуки), Енесай (Енисей), тағы басқалары, - деп түсіндірдім.

– Ата, қазақтар неге жаяу кісіге арналған тротуармен жүрмей, көлік жүретін жолмен жүреді және олар жүріп бара жатқан машинаны жібермей, оның алдынан жанталасып жүгіріп өтеді? - деп сұрады немерем.

– Шырағым, ол тағы да сол тәрбиесіздік пен санасыздықтан туады. Байқайтын болсаң, хайуан да жүріп келе жатқан көліктің алдына қарай жүгіреді, өйткені оның санасы жоқ, ол мақұлыққа тән инстинкке бағынады.

– Қандастарымыз неге шығатын есіктен кіріп, кіретін есіктен шығады және неге жолда адамға қарсы жүреді? – деп немерем тағы да сауалын жалғастырды.

– Бұл – тағы да сол тәрбиесіздікпен қараңғылықтың салқыны, өйткені ол бейбақтар отбасында, мектепте ондай тәрбие алмаған. Ол надандар біздің елде жол жүрісі оң жақтан (правостороннее движение) екенін білмейді. Сондықтан, балам, жолдың оң жағымен жүру керек, – деп сөзімді түйіндедім мен.

Көкжал

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту

Пікір қалдырушының тіркелуі міндетті. КІРУ / ТІРКЕЛУ


  • 3 ай бұрын

    Бұның бәріне бір ақ нәрсе кінәлі балық басынан шіріиді деген мақал бар шіріген іріген қоғамда өмір сүріп отырсың немерем деп айту керек еді

    • 3 ай бұрын

      билікте ынсапсыз ұры отыр оған марқұм рахат айтқандай кеудесін керіп жүретін қазақ керек емес ондай керемет күн туса бір сағатта оны отырған орнында отырғызбай күлтөкпеге лақтыра салады. ал енді күнімді қалай көрем деп жүрген бейшара қазаққа ондай мәрттік жетпей тұр.

      • 3 ай бұрын

        Сосын өзінің қателігін басқаға жапқан дұрыс емес ата

        1
        Алтайда дауыл кезінде жоғалып кеткен 8 жастағы қыз іздестіріліп жатыр
        24/06 17:19 0 837
        2
        Неке жарамды болуы үшін...
        24/06 14:54 0 463
        3
        Сенат аппаратының бұрынғы жетекшісі Ержан Өтембаев қайтыс болды
        24/06 14:03 0 4609
        Жапонияда жер сілкінісінен жеті мыңдай үй қирап қалды
        24/06 13:27 0 234
        Түрік ұшағы апатты жағдайда Атырауға қонды
        24/06 12:24 0 407

        Таныстырылғандар

        Серікбай қажы ОРАЗ. Қадір түні – тағдыр түні
        Серікбай қажы ОРАЗ. Қадір түні – тағдыр түні
        Серікбай қажы ОРАЗ. Қадір түні – тағдыр түні
        Хақ-Тағаланың бір түндік ғибадатты мың айдан да қайырлы етуі, сөз жоқ, Жаббар-Хақтың мұсылман үмбетіне деген ерекше мейірімі мен рахымдылығы еді.
        11/06/2018 11:28 5 1582
        Трамп пен Ким Чен Ынның кездесуінен видео жарияланды
        Трамп пен Ким Чен Ынның кездесуінен видео жарияланды
        Трамп пен Ким Чен Ынның кездесуінен видео жарияланды
        «Біз бұл жерге аяққа тұсау болған бұрынғы кедергілердің бәрін артқа тастап келдік», - деді Солтүстік Кореяның басшысы.
        12/06/2018 11:04 0 1045
        Мен бала кезімде Қадір түнінің сәулесін көргенмін...
        Мен бала кезімде Қадір түнінің сәулесін көргенмін...
        Мен бала кезімде Қадір түнінің сәулесін көргенмін...
        Бөлменің іші адам бетіндегі кішкентай мең де көрінетіндей жап-жарық болып кетті! «Мәссаған, бұл не?», – деп орнымнан ұшып түрегелдім.
        12/06/2018 12:36 1 1951
        Өзбекстан билігі президентке мадақтау одаларын арнауға тыйым салды
        Өзбекстан билігі президентке мадақтау одаларын арнауға тыйым салды
        Өзбекстан билігі президентке мадақтау одаларын арнауға тыйым салды
        «Өзбекконцерт» директоры Азамат Хайдаров айтуынша, мемлекет басшыларына клип түсіру немесе өлең арнау этикаға жатпайды.
        13/06/2018 10:33 0 2815
        Елбасы Ұлттық домбыра күнін бекітті
        Елбасы Ұлттық домбыра күнін бекітті
        Елбасы Ұлттық домбыра күнін бекітті
        Президент қаулысына сәйкес әр шілденің алғашқы жексенбісі домбыра күні болып бектілді.
        14/06/2018 10:54 0 783
        "Әблязов бейнероликке кәсіби актер мен модельдерді түсірген" (видео)
        "Әблязов бейнероликке кәсіби актер мен модельдерді түсірген" (видео)
        "Әблязов бейнероликке кәсіби актер мен модельдерді түсірген" (видео)
        Бейнероликтердің мазмұны шындыққа жанаспайды және қазақстандық қоғамда әлеуметтік алауыздық пен араздықты тудыруға бағытталған.
        14/06/2018 11:24 0 2987
        Өзбек басшысы: Ең ірі парақорлар – кеденшілер
        Өзбек басшысы: Ең ірі парақорлар – кеденшілер
        Өзбек басшысы: Ең ірі парақорлар – кеденшілер
        Өзбекстан президенті импорт мәселесінде ескертулер айтып, кеденшілерді сынады.
        14/06/2018 14:14 0 906
        Министр еліміздегі ең "ішкіш" облыстарды атады
        Министр еліміздегі ең "ішкіш" облыстарды атады
        Министр еліміздегі ең "ішкіш" облыстарды атады
        «Елімізде ішімдікке салыну, отбасылық-тұрмыстық салада қылмыс жасау азаймай тұр», - дейді Қасымов.
        14/06/2018 17:06 0 3323
        Бас мүфти Серікбай қажы Ораз: Ораза айт құтты-берекелі болсын!
        Бас мүфти Серікбай қажы Ораз: Ораза айт құтты-берекелі болсын!
        Бас мүфти Серікбай қажы Ораз: Ораза айт құтты-берекелі болсын!
        Алланың сыйы - Тәуелсіздігіміз баянды болғай!
        15/06/2018 07:36 0 1823
        2018 жылғы қаңтар-сәуірдегі Қазақстанның демографиялық ахуалы
        2018 жылғы қаңтар-сәуірдегі Қазақстанның демографиялық ахуалы
        2018 жылғы қаңтар-сәуірдегі Қазақстанның демографиялық ахуалы
        Елімізден кеткен көшіп-қонушылардың тіркелу саны 20,8% көбейіп, 9 332 адам құрады, көші-қонның айырымы - 4 911 адам болды.
        15/06/2018 13:34 0 432
        Трамп желіні шулатқан суретке қатысты пікір білдірді (фото)
        Трамп желіні шулатқан суретке қатысты пікір білдірді (фото)
        Трамп желіні шулатқан суретке қатысты пікір білдірді (фото)
        Әлем бойынша қызу талқыланған суретте үстелде отырған Трампқа Германия канцлері Ангела Меркель тесіле қарап тұр.
        16/06/2018 09:59 0 1841
        Президенттен мотивация (видео)
        Президенттен мотивация (видео)
        Президенттен мотивация (видео)
        ез келген мамандық жақсы көре білсең, бақыт әкеледі. Үш сәт бар: уақытты тиімді пайдалану, жұмыс істеу, жұмыстан қуаныш алу, - деді Елбасы.
        18/06/2018 11:50 0 1156
        Ресей Қорғаныс министрлігі "Барбаросса" жоспарының картасын жариялады
        Ресей Қорғаныс министрлігі "Барбаросса" жоспарының картасын жариялады
        Ресей Қорғаныс министрлігі "Барбаросса" жоспарының картасын жариялады
        Ресей Қорғаныс министрлігінің ресми сайты Екінші дүниежүзілік соғыстың жоспары жазылған тарихи құжаттарды жариялады.
        22/06/2018 15:16 0 1116
        Түрмедегі Сайрагүл Сауытбай Елбасыға хат жазды: Отбасыммен қауышқым келеді
        Түрмедегі Сайрагүл Сауытбай Елбасыға хат жазды: Отбасыммен қауышқым келеді
        Түрмедегі Сайрагүл Сауытбай Елбасыға хат жазды: Отбасыммен қауышқым келеді
        Сайрагүлдің хатын журналист Сәуле Әбединова Facebook-тегі парақшасында жариялады.
        22/06/2018 15:37 0 1339
        Жапонияда жер сілкінісінен жеті мыңдай үй қирап қалды
        Жапонияда жер сілкінісінен жеті мыңдай үй қирап қалды
        Жапонияда жер сілкінісінен жеті мыңдай үй қирап қалды
        Табиғи апаттың зардабын жою штабының дерегі бойынша, мұндай бүлінулер 16 қала мен кентте тіркелген.
        24/06/2018 13:27 0 234