18Ақпан

Пайдалы кеңес: Адамды қалай жұбату керек?

Пайдалы кеңес: Адамды қалай жұбату керек?
Ⓒfotostrana.ru

Құрбыңыздың, досыңыздың немесе аса таныс емес адамның басына қара бұлт төнді. Сіз оған демеу білдіріп, жұбатқыңыз келеді, бірақ қалай дұрыс жұбатарыңызды білмейсіз. Қандай сөздер айту керек, қандайды айтпау керек? Адамды рухани қолдау дегеніміз не?

Қайғы – бұл қандайда бір қазаға, мысалы, жақын адамы қайтыс болғандағы адамның реакциясы.

Адам қайғыға душар болғанда уайымның 4 кезеңін бастан кешіреді:

Есеңгіреу кезеңі: Бірнеше секундтан бірнеше аптаға дейін жалғасады. Болып жатқан жағдайларға сенбеу, тас бауырлық, аз қимылдау, тәбеті жоғалу, ұйқының бұзылуын бастан кешіреді.

Қайғыру кезеңі: Алты-жеті аптаға созылады. Зейіннің төмендеуі, ойын жинақтай алмауы, есін жоғалту, ұйқысыздықпен бейнеленеді. Сонымен қатар адамды үрей басып тұрады, өзімен-өзі болуды жиі қалап, әлсіздікке душар болады. Асқазаны ауырып, тамағына тас тұрып қалғандай сезімде болуы мүмкін. Егер адам жақынын жоғалтып алса, бұл кезеңде ол қайтыс болған адамда мінсіз етіп, немесе керісінше, оған деген ашу-ызасын, ренішін немесе өкініш сезімін бастан кешіреді.

Қабылдау кезеңі: жақын адамын жоғалтқаннан кейін бір жылдан соң іске аса бастайды. Ұйқы мен тәбетінің қайта қалпына келуімен, қазаны ескере отырып, алға жоспар құруымен бейнеленеді. Кейде адам бәрібір құлазиды, бірақ ондай сәттер сирек болады.

Қайта қалпына келу кезеңі: бір-бір жарым жылдан кейін басталады, қайғы мұңға айналып, адам қазаға байсалдырақ қарай бастайды.

Адамды жұбату қажет пе? Әрине. Егер жәбірленген адамға көмек қолын созбаса, бұл жұқпалы ауруларға, жүрек ауруларына, маскүнемдікке, қайғылы жағдайларға, күйзеліске әкелуі мүмкін. Рухани көмек аса қажет, сондықтан жақын адамыңызды барынша қолдаңыз. Онымен араласып, сырласыңыз. Адам сізді тыңдамайтын сияқты немесе назар аудармайтын сияқты көрінсе де – уайымдамаңыз. Уақыт келгенде, ол ризашылықпен сізді еске алатын болады.

Аса таныс емес адамдарды жұбату қажет пе? Егер бойыңызда адамды жұбатуға деген қажетті рухани күш пен көмектесуге деген ниетіңіз бар болса – міндетті түрде. Егер адам сізден қашпаса, айқайламаса – демек бәрін дұрыс жасап жатырсыз деген сөз. Егер жәбірленген адамға қажетті көмек көрсете алатыныңызға сенімсіз болсаңыз, онда сондай адамды табыңыз.

Таныс және аса таныс адамдарды жұбатуда айырмашылық бар ма? Жоқ деуге болады. Айырмашылық тек бір адамды жақсы танитыныңызда, ал екінші адамды онша танымайтыныңызда. Жанында болып, әңгімелесіңіз, ортақ іске кірістіріңіз. Көмекті аямаңыз, ол ешқашан артық болмайды.

Ең қиын екі кезеңде қолдау әдістерін қарастырып көрейік.

Есеңгіреу кезеңі.

Сіздің әрекетіңіз:

• Адамды жалғыз қалдырмаңыз.

• Жәбірленушіге жақындаңыз. Қолынан ұстауға, қолыңызды иығына қоюға болады, жақыныңызды басынан сипап, құшақтаңыз. Жәбірленушінің реакциясын бақылаңыз. Сіздің жақындағаныңыз оған жаға ма, қағажытпай ма? Егер Егер қағажытса – зорлап жақындамаңыз, бірақ кетпеңіз де.

• Жәбірленген адам көбірек демалып, тамақ ішуді ұмытпағанын қадағалаңыз.

• Тыңдаушысы болыңыз. Адам оғаш заттарды айтып, қайталанып, тақырыптан ауытқып, эмоциялы әсеріне қайта орала беруі мүмкін. Кеңес беру немесе ақыл айтудан бас тартыңыз. Мұқият тыңдап, нақтылап сұрап, оны түсінетініңізді жиі айтыңыз. Жәбірленушіге жай ғана ауыртпалығы мен уайымын әңгімелеуге мұрша беріңіз – ол бұдан жеңілдеп қалады.

Сіздің сөздеріңіз:

• Қаза болған адам жайлы өткен шақта әңгімелеңіз.

• Егер қаза болған адамды танитын болсаңыз, ол жайлы жақсы естеліктер айтыңыз.

Айтуға болмайтын сөздер:

«Бұл орны толмас қаза», «Уақыт – емші», «Сен – мықтысың, бекем бол». Бұл сөздер адамға қосымша қайғы сыйлап, жалғыздық сезімін еселендіреді. «Азаптан арылды», «Оған осылай жеңіл», «Тезірек ұмыт». Мұндай сөздер жәбірленушінің уайым-қайғыға салуы мүмкін, өйткені осылайша сезімге бөленбеуге шақыратындай, жалпы қайғыны тезірек ұмыт дейтіндей естіледі.

«Сен әлі жассың, әдемісің, әлі тұрмыс құрасың/бала табасың». Мұндай сөздер адамның жүйкесіне тиюі мүмкін. Адам осы шақта жақынынан айрылып отыр, ол әлі одан айыққан жоқ. Ал оған армандауды ұсынады.

«Жедел жәрдем уақытында келгенде...», «Дәрігерлер тезірек қимылдағанда...», «Салғырттық танытпағанда...». Мұндай сөздер бос және ешқандай пайда әкелмейді. Біріншіден, жағдай шартты райға сай емес, екіншіден, мұндай сөздер күйініш сезімін арттырады.

Фейсбук парақшадан алынды

«Қамшы» сілтейді

Пікір айту


1
Рақымжан аға, сізді кім (не) өлтірді?
17/02 21:06 2 825
2
Жер тағдырын талқылауға арақ ішіп барғандар да болыпты (видео)
17/02 20:48 1 1299
3
Пхенчхандағы медиа қалашықта журналистің мәйіті табылды
17/02 18:36 0 221
БҒМ балалардың әлеуметтік желілердегі белсенділігін бақылауға шақырды
17/02 18:22 0 171
Шымкентте тағы бір оқушы өзіне қол жұмсады
17/02 18:02 0 539

Таныстырылғандар

Қазақстанда қыздарға некесіз бала тәрбиелегеннен сәбиін тастап кеткен оңай
Қазақстанда қыздарға некесіз бала тәрбиелегеннен сәбиін тастап кеткен оңай
Қазақстанда қыздарға некесіз бала тәрбиелегеннен сәбиін тастап кеткен оңай
Қазақстанда бірер жыл бұрын ұятмен атты жаңа кейіпкер пайда болды
06/02/2018 13:19 1 2463
500 теңге дауы: Ұлттық банк Qamshy.kz порталының сауалына жауап берді
500 теңге дауы: Ұлттық банк Qamshy.kz порталының сауалына жауап берді
500 теңге дауы: Ұлттық банк Qamshy.kz порталының сауалына жауап берді
Ұлттық Банк үшін ұлттық құндылық емес, әсемдік маңызды болып тұр.
06/02/2018 19:30 2 1167
Міндетті әлеуметтік сақтандыру қоры қызметінің негізгі бағыттары
Міндетті әлеуметтік сақтандыру қоры қызметінің негізгі бағыттары
Міндетті әлеуметтік сақтандыру қоры қызметінің негізгі бағыттары
Іс-шараға «Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры» АҚ-ның президенті Сәуле Дүйсенова және басқарушы директоры Нұрсұлу Кемел қатысты.
06/02/2018 18:43 0 346
Модератор Facebook-тегі жантүршігерлік жұмысынан кейін психологқа жүгінді
Модератор Facebook-тегі жантүршігерлік жұмысынан кейін психологқа жүгінді
Модератор Facebook-тегі жантүршігерлік жұмысынан кейін психологқа жүгінді
Сара Фейсбуктің Калифорниядағы агенттігінде жұмыс істеді
09/02/2018 17:29 0 1793
Қорғастағы сауда орталығы 10 күнге жабылады
Қорғастағы сауда орталығы 10 күнге жабылады
Қорғастағы сауда орталығы 10 күнге жабылады
Қорғас» ШЫХО-ның қазақстандық бөлігінің әкімшілігі ақпанның 15-і мен 25-і аралығында адамдарды тауар алуға бармауды шақырады.
12/02/2018 18:17 0 514
Қазақстанның 16 қаласында ауа сапасы төмендеді
Қазақстанның 16 қаласында ауа сапасы төмендеді
Қазақстанның 16 қаласында ауа сапасы төмендеді
Сейсенбіде метеорологиялық жағдайлар 16 қалада ауаның ластануына себеп болады.
13/02/2018 08:35 1 330
Яндекс қазақстандықтарды қаңтарда қызықтырған тақырыптарды атады
Яндекс қазақстандықтарды қаңтарда қызықтырған тақырыптарды атады
Яндекс қазақстандықтарды қаңтарда қызықтырған тақырыптарды атады
Яндекс қазақстандықтардың қаңтарда интернеттен ең көп іздеген тақырыптарын анықтады.
13/02/2018 10:48 45 392
Қазақстанда тас жолда тұрып қалған 55 өзбекстандық құтқарылды
Қазақстанда тас жолда тұрып қалған 55 өзбекстандық құтқарылды
Қазақстанда тас жолда тұрып қалған 55 өзбекстандық құтқарылды
Автобус ішінде Өзбекстанның 55 азаматы болған.
14/02/2018 09:16 0 498
«Уақып» қоры православиелік шіркеуді қалпына келтіруге атсалысады
«Уақып» қоры православиелік шіркеуді қалпына келтіруге атсалысады
«Уақып» қоры православиелік шіркеуді қалпына келтіруге атсалысады
Кездесу Қазақстан Республикасы Дін істері және азаматтық қоғам министрлігінің және «Уақып» қорының бастамасымен өтті.
14/02/2018 12:14 1 185
Сәуле Әбединова: Төрт құбыласы түгел Сәуле жоқ... Ендігі Сәуле басқа...
Сәуле Әбединова: Төрт құбыласы түгел Сәуле жоқ... Ендігі Сәуле басқа...
Сәуле Әбединова: Төрт құбыласы түгел Сәуле жоқ... Ендігі Сәуле басқа...
Менің бойымда бүгінде екі Сәуле өмір сүріп жүр - баласы өлгенге дейінгі Сәуле және баласы өлгеннен кейінгі Сәуле...
14/02/2018 14:42 80 21433
Алматыда жолақы қымбаттай ма?
Алматыда жолақы қымбаттай ма?
Алматыда жолақы қымбаттай ма?
Автобустың алдыңғы және артқы бөлігіне камера орнатылып, жол ережесінің бұзылуы тіркелетін болады. Егер автобустар «А» жолағынан шығып кетсе...
15/02/2018 12:54 6 682
Жұмбақ миллиардер бүкіл әлемде өз ұрпағын өрбітіп, әскер жасақтамақ
Жұмбақ миллиардер бүкіл әлемде өз ұрпағын өрбітіп, әскер жасақтамақ
Жұмбақ миллиардер бүкіл әлемде өз ұрпағын өрбітіп, әскер жасақтамақ
Бала туған соң оның құжаттарын рәсімдеумен заңгерлер айналысқан.
15/02/2018 19:55 1 1355
Суреттің бірін таңдап, өз мінезіңізді анықтаңыз
Суреттің бірін таңдап, өз мінезіңізді анықтаңыз
Суреттің бірін таңдап, өз мінезіңізді анықтаңыз
Адамға сенгіш жансыз. Өміріңізге кез келген адам кіре алады. Жүрегіңіз де өзгелер үшін ашық есік әрізді. Өзгелерден алшақтағаннан гөрі тәуекелге барасыз
16/02/2018 14:57 3 4115
Қазақстан халқының саны 18 млн 157 мың адамға жетті
Қазақстан халқының саны 18 млн 157 мың адамға жетті
Қазақстан халқының саны 18 млн 157 мың адамға жетті
Бұл көрсеткіш 2017 жылғы 1 қаңтармен салыстырғанда 231,2 мың адамға немесе 1,3 пайызға өсті.
16/02/2018 16:40 1 232